Кіріспе

Ямит Синай түбегінің солтүстік бөлігінде орналасқан, шамамен 2500 адам тұрған израильдік елді мекен болды. Ямит 1967 жылғы Алты күндік соғыс аяқталғаннан бастап, Синай түбегінің бұл бөлігі 1979 жылғы Египет-Израиль бейбіт келісімінің шарты бойынша 1982 жылдың сәуір айында Мысырға қайтарылғанға дейін, Израильдің түбекке басып кірген кезінде құрылған. Жер Мысырға қайтарылмас бұрын, барлық үйлер эвакуацияланып, бульдозерлермен бұзылды.

Тарих

Газа секторының оңтүстігіндегі Рафах жазығында орналасқан Ямит қаласы, Газа секторы мен Синай аралының арасындағы буферлік аймақ құру үшін 200 000 адамға арналған ірі қала ретінде жоспарланған. Ямит қаласының құрылысы 1975 жылдың қаңтарында басталды. Алғашқы елу тұрғыны келгенде, онда ешқандай ғимараттар, жолдар, электр қуаты немесе су болған жоқ. Бірақ, порт, ұн тарту фабрикасы, Өлі теңіз арнасы, қонақ үй және университет салуға қатысты амбициялық жоспарлар жасалды. Ешиваның негізі салынды. Екінші жылы халық саны 100-ге жетті. Ямит қаласының құрылысына дейін, Газаның оңтүстігіндегі Рафах аймағында бедуин шаруалары тұрған, олар бадам, шабдалы, зәйтүн және кастор майы ағаштарын, сондай-ақ бидай егістіктерін өсірген. Жағалауға жақын жерде, жер асты суларының деңгейі көтеріліп, су бетіне жақын келгенде, олар бірнеше жүз метрлік кеңдікте жақсы өнім беретін егістіктерді өңдеген. Қой мен ешкілер олардың күнкөрісіне қосымша көмектескен. Олар көшпелі тайпалар емес, бірі шатырда, ал көбі металл және бетон үйлерде тұрған.

Бедуиндерді жер аудару

1972 жылдың 14 қаңтарында Израиль үкіметінің тікелей тапсырмасы болмаған күйінде, халықтың көп бөлігі Жерорта теңізіне жақын табиғи әсемдікке және қолжетімді бағадағы тұрғын үйге қызығушылық танытқан дінге бейім емес израильдіктерден тұрды. Қоныс жағалаудан шамамен жарты километр қашықтықта, жағалау бойында тұратын бедуиндерге іргелес орналасқан.

Эвакуациялау

Ямит қаласын эвакуациялау Синайдан Израильдің эвакуациясының соңғы кезеңі болды. Бұл Израильдегі күшті ішкі қарсылыққа қарамастан жүзеге асырылды. Ликуд партиясының өкілі Моше Аренс, Кнессеттің Сыртқы істер және қорғаныс комитетінің төрағасы, және оңшыл Техия партиясының жетекшісі профессор Юваль Нейман осы қарсылықты басқарды. Олар эвакуацияны тоқтатып, Мысырмен жасалған бейбіт келісімді жоюды қалады. Олардың пікірінше, Мысыр бүкіл Синайды алғаннан кейін, Израильмен жасалған бейбіт келісімді бұзып, араб әлемінің қалған бөлігіне қосылады. Ямит 1982 жылдың 23 сәуірінде эвакуацияланды, оған кейбір Ямит тұрғындары мен басқа да қолдаушылар қарсылық көрсетті. Кейбір тұрғындар Израиль сарбаздары автобусқа күштеп отырғызғанша үйдің шатырына барикада салды. Елдің басқа аймақтарынан келген саяси экстремистер Ямитқа кіріп, оларға қолдау көрсету және шығаруға кедергі келтіру үшін әрекет етті. Қарсылықтың ең радикальды мысалдарының бірі – рабби Мейр Каханның шәкірттері, олар бағынудың орнына өз өмірін құрбан етуге ант берді. Каханның жеке араласуынан кейін олар кетуге келісті. Израиль мен Мысыр арасындағы бастапқы келісім бойынша, Мысыр Ямиттегі үйлер мен инфрақұрылым үшін 80 миллион доллар төлеуге міндеттенді. Ариэль Шарон елді мекенді қиратуға шешім қабылдады. Шарон бұл шешімді Мысыр тарапынан түскен өтініш бойынша қабылдағанын мәлімдеді, бірақ бұл рас емес еді. Израильдің сол кездегі Египеттегі елшісі Моше Сассонның сөзіне сүйенсек, Бегин израильдік қоныстанғандардың жасырын түрде үйлеріне оралып кетуінен және олар мен египеттіктер арасында қақтығыс болуынан қорқып отырды. Бір болжам бойынша, Шарон процесті қажетсіз жағдайға түсіріп, ізраилдік қоғамның бейбітшілік үшін де басқа елді мекендерді бұзуға келіспеуін қамтамасыз етуді көздеді. Қиратылғаннан бері, тек негізгі синагогтың қаңқасы ғана көрінеді, онда көзге түсетін еврейлік символдар жоқ.