Кіріспе

Крафла – диаметрі шамамен 10 километр болатын жанартаулық кальдера, 10 километрлік жарық аймағына ие. Ол Исландияның солтүстігіндегі Мьиватн аймағында орналасқан және Солтүстік Америка және Еуразия тақталарының арасындағы шекараны құрайтын Ортаатлантикалық қабырғасының үстіндегі Исландияның ыстық нүктесінде жатыр. Оның ең биік нүктесі шамамен 818 метрге жетеді, ал ең тереңдігі 100 метрден астам. Тарихи жазбаларда 29 жарылыс тіркелген.

Шолу

Исландия Атлантикалық мұхитының орталық қанаттарында орналасқан. Арал мемлекетінің батыс бөлігі шамамен батысқа қарай жылжитын Солтүстік Америка тақтасының бір бөлігі, ал аралдың шығыс бөлігі шамамен шығысқа қарай жылжитын Еуразия тақтасының бір бөлігі болып табылады. Атлантикалық мұхитының орталық қанаттарының солтүстік-оңтүстік осі Исландияны шамамен солтүстіктен оңтүстікке қарай екіге бөледі. Осы қанаттардың бойында Исландияның ең белсенді жанартауларының көпшілігі орналасқан; Крафла солардың бірі. Крафла құрамында Víti кратері бар, онда жасыл көл орналасқан. Крафла аймағының оңтүстігінде Намафьялл тауы орналасқан, оның етегінде қайнап тұрған лайлы шұңқырлар мен бу шығаратын фумарольдері бар Хверер геотермальдық аймағы жатыр.

Тарих

Мюватн өрттері 1724 және 1729 жылдар аралығында, көптеген жарылыс жарықтары ашылған кезде болды. Лава ағындары аралдың оңтүстігінде көрінді, ал лава ағыны Рейкьялид ауылының жанында үш шаруашылықты қиратты, бірақ ешкім зардап шекпеді. 1975-1984 жылдар аралығында Крафла кальдерасында Крафла өрттері деп аталатын бірқатар жанартаулық құбылыстар орын алды. Тоғыз жанартау жарылысы болды және он бес көтерілу мен шөгу оқиғасы тіркелді. Осы оқиғалар кезінде сейсмикалық белсенділікті талдау арқылы тереңде үлкен магма камерасы анықталды. Бұл жарылыстар кезінде лава ағындарының бір бөлігін Морис және Катия Крафт түсіріп алып, ол 2022 жылғы "Махаббат оты" фильмінде көрсетілді. 1977 жылдан бері Крафла аймағы 60 МВт қуатты электр станциясы үшін қолданылатын геотермальдық энергияның көзі болып табылады. 2006 жылы жүргізілген сараптамада тереңдікте өте жоғары температуралар анықталды, және бұл жағдайлар 2009 жылы Исландияның терең бұрғылау жобасының (IDDP 1) алғашқы құдығының жер бетінен тереңде балқыған риолит магмасын табуына әкелді. Крафла өрттері аймақтағы геотермальдық бұрғылау жұмыстарының бір бөлігін тоқтатты.

Krafla магмалық сынақ төсегі

IDDP 1 бұрғылау барысында қоршалған тау жыныстарымен кездескеннен кейін, Krafla Magma Testbed (KMT) тұжырымдамасы жасалды. Бұл тұжырымдама "халықаралық магма обсерваториясын" құруды және магма денесіне тікелей бұрғылау мақсатында Крафла аймағында қосымша ғылыми зерттеулер жүргізуді көздейді.