Кіріспе
Британдық телесериал
сауда желісі
«Бағалы сауда» – екі жұп қатысушыға дүкендерден немесе жәрмеңкеден антиквариаттарды сатып алып, оларды аукционда пайдаға сатуға міндеттелген британдық телебағдарлама. Бағдарлама 2000 жылдың 13 наурызынан бастап BBC One арнасында күндізгі нұсқада, ал 2002 жылдың 22 тамызынан 2004 жылдың 13 қарашасына дейін кешкі нұсқада көрсетілді. «Бағалы сауданы» бастапқыда Дэвид Дикинсон жүргізді. 2003 жылдан 2016 жылдың қаңтарына дейін оны Тим Воннакотт жүргізді. 2016 жылы бағдарлама форматы өзгеріп, «сарапшылар тобынан» кезекпен жүргізушілерге ауысты.
Формат
Bargain Hunt 2000 жылы тұңғыш рет көрсетілгеннен бері әртүрлі телеформаттар мен ережелер өзгеріске ұшырады. Көптеген эпизодтар 45 минуттық, бірақ 30 минуттық және бір сағаттық «тікелей» эфирлер де жасалды. «Қызылдар» және «Көктер» деп белгіленген екі команда бәсекелеседі. Әр командада екі мүше болады, олар өз командасының түсіне сәйкес келетін флистер киеді. Көптеген эпизодтардағы қатысушылар – қарапайым халық, бірақ кейбір бағдарламаларда белгілі тұлғалардың командалары да қатысады. Бағдарлама басталғанда әр командаға антиквариаттарды сатып алуға белгілі бір сома ақша беріледі. Мақсаты – кейін аукционда сатылғанда командаға пайда әкелетін заттарды табу. Әр командаға антиквариат саудасының сарапшысы қосылады, бірақ сарапшының кеңесін тыңдау-тыңдамау қатысушылардың өздеріне байланысты. Қатысушылар сатып алуларын аяқтап, алып жүрушіге ұсынғаннан кейін, үйден көретіндерге «аукционшы не ойлайды» деген бөлім көрсетіледі, онда аукционшы сатып алынған заттарды бағалап, аукциондық бағасын береді. Аукционда әр зат сатылғанда, алып жүруші аукциондағы сату бағасын команданың бастапқы төлеген бағасымен салыстырады, ал айырмашылық команданың жалпы сомасынан қосылады немесе алынып тасталады. Егер соңғы сома пайда көрсетсе, команда сол пайданы қолма-қол ақшамен алады; әйтпесе команда ештеңе алмайды. Пайда/шығын сатып алушының комиссиясын (сыйақысын) немесе қосылған құн салығын (мемлекеттік сату салығын) ескермейді. Бағдарлама барысында алып жүрушінің тарихи қызығушылық тудыратын орынға, мысалы, сарайға немесе мұражайға барып, ондағы заттар туралы әңгімелейтін кадрлары көрсетіледі. Дэвид Дикинсон дәуірінің алғашқы эпизодтарында командаларға әрқайсысына 200 фунт берілді және сауда жәрмеңкесінде бір сағат бойы еркін жүріп, қалағанша көп немесе аз заттарды сатып ала алатын болды. Кейін командалар үш зат сатып алуы керек деген ереже енгізілді. Тим Воннакотт алып жүруші болғаннан кейін ақша сомасы 300 фунтқа дейін артты, және «алмастыру заты» деп аталатын жаңа мүмкіндік пайда болды. Әр сарапшы өз затын таңдады, ал команда өздерінің біреуін «алмастыру затымен» алмастыра алатын болды. Алып жүруші командаға таңдау ұсынғанда көбінесе «Алмастырасың ба, алмастырмайсың ба?» деп сұрайтын. Бастапқыда сарапшыларға қосымша затты сатып алу үшін белгісіз сомада ақша берілді, бірақ кейін сарапшылар тек команданың 300 фунт стерлингтік бюджетіне қалған ақшаны ғана пайдалана алатын болды (қалған ақшаны Воннакотт «қалтадағы ақша» деп атады). Егер команда өзінің барлық бюджетін жұмсаса, сарапшы «алмастыру затын» таңдауға құқығы болмайтын. «Алмастыру» ережесі 2006 жылы (14-серия) қайтадан өзгертіліп, «бонус сатып алу» деп аталды. Сарапшыға аукционға қосылатын осы бонус затын сатып алу үшін қалған «қалтадағы ақша» берілді. Өздерінің заттары аукционнан өткеннен кейін және бонус затының алдында командалар бонус затының аукциондық нәтижелерін өздерінің аукциондық лоттарына қосуға шешім қабылдауы керек. Командалар бонус заты арқылы пайдасын арттыра алады, бірақ ол ақша жоғалтса, команданың кірісінен азайтылуы мүмкін. 2014 жылы бір серияда сарапшы «Тимнің тоннасы» (Тим берген 100 фунт стерлинг) арқылы балама бонус затын сатып алды. Содан кейін командалар «команданың бонустық сатып алуын» (қалған ақшамен сатып алынған), Тимнің бонустық сатып алуын (Тимнің тоннасымен сатып алынған) немесе екеуін де таңдауға тиіс болды. Тим сондай-ақ қай бонус сатып алудың үлкен пайда немесе кіші шығын әкелетінін болжады (ол оны Воннакотттың жеңімпазы деп атады). 2019 жылы 52-серияда ережелерге екі жаңа сын-қатер енгізілді: «Үлкен жұмсау» және «Алып жүрушінің сын-қатері». Командалар бір затқа кем дегенде 75 фунт жұмсауы керек және белгілі бір санатқа жататын затты сатып алуы керек. Басқа өзгерістерге қатысушылардың өздерін алып жүрушіге емес, камераға таныстыруы және бонус сатып алуы енді алғашқы үш зат сатылғаннан кейін аукцион залында қатысушыларға көрсетіледі. Орташа есеппен, қатысушылардың көпшілігі ақша жоғалтады: командалар жәрмеңкелерде бөлшек сауда бағасын төлейді, ал аукцион бағасы әдетте төмен. Үлкен пайда сирек кездеседі, бірақ қатысушылардың кішкентай пайда табуы да ерекше жағдай емес. Үш затынан да пайда табудың қиын жетістігіне қол жеткізген командаларға «алтын балға» сыйланады; бастапқыда ағаштан жасалған кубок, бірақ кейін лапель шынысы.
Өндіріс
Әрбір антикварлық жәрмеңкеде әдетте төрт-бес бағдарлама түсіріледі және түсірілімдер күні бойы жалғаруы мүмкін. Бағдарламалар түсірілген орындардың атымен аталады. Бағдарламалар міндетті түрде түсірілген ретімен көрсетілмейді, ал бірнеше бөлімдер әртүрлі серияларға бөліне алады.
Бағалы сауда-саттық танымал табылмалар
Шоудың жеке тұлғаларға арналған нұсқасы 2008 жылдың 1 желтоқсанында BBC Two телеарнасында көрсетілімге түсті. Бұл нұсқада белгілі бір тұлға мен оның досы немесе туысынан құралған командалар бақ сынасты. Шоуды Тим Воннакотт жүргізеді және форматы негізгі шоумен ұқсас, бірақ Воннакотттың антикварлық заттар жинағын немесе салтанатты үйді аралауы, әрбір атақты қатысушымен антикварлық заттар туралы әңгімелесетін бөлімге алмастырылды. Воннакотт оларға шоу үшін әкелінген, атақты тұлғаның қызығушылығын тудыруы мүмкін антикварлық заттардың жинағын көрсетуі мүмкін (бұл атақты тұлғаның қызметімен байланысты болуы да мүмкін), ал атақты тұлға Воннакоттқа өзіне тиесілі антикварлық затты немесе коллекциялық нәрсені көрсетеді. Егер командалар пайда тапса, оны қалай жұмсау керектігі туралы ешқандай ұсыныс жасалмайды, бірақ көпшілігі оны қайырымдылыққа беруді жөн көреді. 2-ші маусым 2009 жылдың 30 наурызында басталып, 2009 жылдың 3 сәуірінде аяқталды.
Тарих
Бастапқыда 2000 жылы ойын жүргізушісі Дэвид Дикинсон бастаған күндізгі шоу ретінде іске қосылды. Кейін Дикинсонның жүргізуімен прайм-тайм нұсқасы да жасалды (2002–2004), ол күндізгі шоуға ұқсас болды, бірақ командалардың бюджеті 500 фунт стерлингке дейін арттырылды. «Баргайн Хант» бағдарламасы бойынша ең көп пайда табу рекорды осы нұсқада тіркелді. Майкл Хогбен басқарылатын команда Ардингли жәрмеңкесінде 140 фунтқа «Royal Worcester» қорапшасын сатып алды; бұл зат тікелей эфирдегі аукционда 800 фунт стерлингке сатылды. Дикинсон күндізгі шоудан бас тартып, прайм-тайм нұсқасына көшкенде, оның орнын Ұлыбритания көрермендеріне «Антикварлық Роудшоу» бағдарламасынан ұзақ жылдар бойы таныс антиквариат сарапшысы Тим Воннакотт басты. 2005 жылдың сәуірінде «Баргайн Хант» бағдарламасының прайм-тайм нұсқасы жабылғаны туралы хабарланды, бірақ күндізгі нұсқасы көрсетілуін жалғастырды. Күндізгі нұсқаның қайталамалары (Дикинсон дәуірінен) BBC Entertainment және BBC America арналарында да көрсетіледі. Шоуда кейде танымал қатысушылар, мысалы, «'Allo 'Allo!» сериалының жұлдыздары Горден Кей және Сью Ходж қатысады. Шоу Австралияның Foxtel және Austar кабельдік телеарнасы Lifestyle арнасында әр апта сайын сағат 18:30-да көрсетіледі. Шоу сонымен қатар Seven Network-тің 7Two (Prime's 7Two, аймақтық аймақтарда) сандық станциясында әр апта сайын сағат 11:00-де және 18:30-да көрсетіледі. 2014 жылдың соңында түсірілген бірнеше бөлімдерді Анита Мэннинг, Чарли Росс, Кристина Треванион, Наташа Раскин, Чарльз Хансон және Пол Лейдлоу ұсынды, ал Воннакотт BBC 1 ойын-сауық бағдарламасы «Strictly Come Dancing»-ке қатысты.
Рождестволық қайырымдылық
2017 жылдың желтоқсан айында "Bargain Hunt" антиквар сарапшылары Чарли Росс, Джеймс Бракстон, Чарльз Хансон және Филип Серрелл BBC балаларға көмек қоры үшін Рождестволық сингл жасау мақсатында бірікті. Сингл тәуелсіз "Saga Entertainment" лейблы арқылы цифрлық форматта жарық көрді және Amazon Rock Charts тізімінде 1-орынға, Amazon Rock Best Sellers тізімінде 1-орынға, ал Amazon Hot New Releases тізімінде де 1-орынға көтерілді. Бұл Лерой Андерсон мен Митчел Парриш жазған "Sleigh Ride" классикалық Рождество әнінің рок нұсқасы болды. Жазба Чисвик қаласындағы "Metropolis Studios" студиясында жасалды.
Арнайы бағдарламалар
Сарапшы Дэвид Барбидің 2012 жылдың 25 шілдесінде қайтыс болуына орай, бағдарлама 2012 жылдың 1 қазанында оның шоудағы қатысуларынан құралған монтаж көрсету арқылы оған құрмет көрсетті.
500-ші бағдарлама
2007 жылдың 15 қазанында 500-ші бағдарлама эфирге шықты. Бұл бағдарлама әдеттегі бағдарламалардан ерекшеленді, себебі екі команданың да құрамы сарапшылардан тұрды – қызыл командада Дэвид Барби мен Филип Серрелл («ескі» команда деп аталды), ал көк командада Кейт Блис және Чарльз Хансон («жас» команда деп есептелді); «қосымша заттарды» Тим Воннакотт өзі сатып алды. Командаларға әдеттегі 300 фунт стерлинг орнына 500 фунт стерлинг берілді, ал түскен пайда команда мүшелері таңдаған қайырымдылық қорындарына аударылды. Қызыл команда 245 фунт стерлинг пайда тапты, көк команданың тең түсуінен озып кетті. Бағдарламада сондай-ақ бұрынғы бағдарламалардан алынған қателер мен есте қаларлық видеоклиптер көрсетілді.
10 жылдығы
Бағдарлама эфирде жүргеніне он жыл толуын 15-19 наурыз аралығында бір апталық арнайы бағдарламалармен атап өтті. Бұл бағдарламалар 500-ші эпизодқа ұқсас форматта дайындалды, алайда командаларға заттар сатып алу үшін әдеттегідей 300 фунт стерлинг берілді, ал бонусқа арналған заттарға әр командаға қосымша 100 фунт стерлинг қарастырылды.
20 жылдығы
Бағдарлама эфирде жүргеніне жиырма жыл толуын 19-23 қазан 2020 аралығында таратылған арнайы бағдарламалармен атап өтті. Әдеттегі ережелердің тек бір бөлігі ғана қолданылды. Командалар аукционға апару үшін үш затты сатып алуға бір сағат және 300 фунт стерлингтен қолдарында болды, сауданы жеке-жеке, эстафета тәртібімен жасады.
BBC Music Day арнайы бағдарламалары
2018 жылдың 28 қыркүйегінде "Баргайн Хант" BBC Music Day аясында арнайы бөлімді эфирге шығарды. Қызыл командаға Happy Mondays тобынан Беш және Роуетта, ал Көк командаға Pulp тобынан Джарвис Кокер мен Кандида Дойл кірді. Қызыл команда 8 фунт стерлинг пайда тауып, бөлімді жеңіп алды. Бірақ кейіннен Бездің әйелі Қызыл команданың екі затты сатып алғаны белгілі болды. Бағдарлама ережелеріне сәйкес, командалардың достары мен туыстары олар сататын заттарды сатып алуға құқықсыздықтан, Көк команда жеңімпаз деп жарияланды және Без өзінің қалтасынан 8 фунт стерлинг төлеуге міндетті болды. 2019 жылдың 26 қыркүйегінде екінші BBC Music Day арнайы бағдарламасы көрсетілді, онда The Darkness (жетекші әншісі Джастин Хокинс және бас-гитарисі Фрэнки Пулейн) Линкольнширдегі Стэмфорд Медоуз антикварлық жәрмеңкесінде Feeder (жетекші әншісі Грант Николас және бас-гитарисі Така Хирозе) тобымен бәсекелесті.
Танымал мәдениетте
2003 жылдың наурыз айында ITV балалар телеарнасы CITV-нің сенбі күнгі таңертеңгі балалар бағдарламасы SMTV Live бағдарламаның пародиалық көрінісін "Қалдық іздеу" деп атады, жүргізуші Дес Кларк Дикинсонды "Дэвид Дастбин" рөлінде пародиалады, ол адамдардың қоқыс жәшігінен ескі, қолданылмаған тауарларды қарастырды.