Кіріспе

Шри-Ланканың атқарушы және сот астанасы және ең ірі қаласы Коломбо (/k//ə/'/l//ʌ//m//b//oʊ/ kəLUMboh; , ; ,) – Шри-Ланканың халқы бойынша ең ірі қаласы және атқарушы және сот астанасы. Брукингс институтының мәліметтері бойынша, Коломбо агломерациясының халқы 5,6 миллион адамды құрайды, ал қаланың өзінде 752 993 адам тұрады. Қала аралдың батыс жағалауында орналасқан және Шри-Ланканың заң шығарушы астанасы Шри-Джаяварденепура-Котте және Дехивала-Маунт-Лавинияны қамтитын Үлкен Коломбо аймағымен іргелес жатыр. Шри-Джаяварденепура-Котте Коломбоның қалалық және қала маңындағы аймағында орналасқандықтан, Коломбо көбінесе астана ретінде аталады. Сонымен қатар, Коломбо Батыс провинциясының әкімшілік орталығы және Коломбо ауданының орталығы болып табылады. Коломбо – қазіргі заманғы өмір мен колониялық ғимараттар мен ескерткіштердің үйлесімін ұсынатын, қарбалас және жанды қала. 1815 жылы Шри-Ланка Британ империясына өткен кезде Коломбо аралдың астанасы болды және 1948 жылы ел тәуелсіздік алғанда бұл мәртебесі сақталды. 1978 жылы әкімшілік функциялар Шри-Джаяварденепура-Коттеге көшірілгеннен кейін Коломбо Шри-Ланканың коммерциялық астанасы деп жарияланды.

Этимология

1505 жылы португалдық зерттеушілер алғаш рет қолданған «Коломбо» атауының классикалық сингал тіліндегі කොලොන් තොට, கொல்லம் துறைமுகம் Kolon thota деген атаудан шыққандығына сенім бар, яғни «Келани өзеніндегі порты». Тағы бір болжам бойынша, атау сингал тіліндегі කොල අඹ තොට, பெருங்குடல் துறைமுகம் Kola amba thota деген сөзден алынған, ол «жапырақты/жасыл манго ағаштары бар порты» дегенді білдіреді. Бұл Роберт Нокс Кандиде тұтқын болған кездегі арал тарихымен үйлеседі. Ол былай деп жазады: «Батыста Коломбо қаласы бар, ол жергілікті тұрғындар «Амбо» деп атаған ағаштан алынған, (ол манго жемісін береді) және сол жерде өседі; бірақ ол жеміс бермейді, тек жапырақтары ғана шығады, олардың тілінде бұл «кола» деп аталады, сондықтан олар ағашты «Коламбо» деп атады: ал христиандар Кристофер Колумбтың құрметіне оны «Коломбо» деп өзгертіп айта бастады». Сингал тілінің ең көне грамматикасының авторы Сидджансарава, 13-ғасырда жазылған еңбекте, тек ерте сингал тіліне тән сөздердің бір санатын сипаттады. Онда «нарамба» (көру) және «коламба» (бекініс немесе порт) сөздерінің түпнұсқасы Ведда тілінен шыққандығы айтылады. «Коламба» сауда астанасы Коломбоның атына бастау болуы мүмкін.

Тарих

XIV ғасырда аралға сапар шеккен саяхатшы Ибн Батута оны Каланпу деп атаған. Саудаға қызығушылық танытқан арабтар Коломбо қаласына біздің эрамыздың сегізінші ғасырында қоныстанды, себебі бұл порт Сингалы корольдіктері мен сыртқы әлем арасындағы сауданың көп бөлігін бақылау арқылы олардың бизнесіне көмектесті. Олардың ұрпақтары жергілікті Шри-Ланка мұсылмандары қауымының құрамына кірген деп есептелгенімен, генетикалық зерттеулер олардың көп бөлігінің Оңтүстік Үндістаннан шыққан екенін көрсетеді.

Португал дәуірі

1505 жылы Дом Лоренсо де Алмейда бастаған португал саяхатшылары алғаш рет Шри-Ланкаға келді. Алғашқы сапаларында Котте патшасы Паракрамбаху VIII (1484–1518)пен шарт жасасты, бұл оларға аралдың қызылбүршік өнімімен, соның ішінде Коломбоның жағалау аймақтарында сауда жасауға мүмкіндік берді. Коломбоның бұл бөлігі қазірге дейін Форт деп аталады және президенттік резиденциясы мен Коломбоның көптеген бес жұлдызды қонақүйлері осы жерде орналасқан. Форттың сыртындағы аймақ Петта (, piṭa koṭuva, "сыртқы форт") деп белгілі және ол коммерциялық орталық болып табылады.

Голландия дәуірі

1638 жылы голландтар Канди королі Раджасинха II-мен шарт жасасты, онда корольге португалдарға қарсы соғысында көмек көрсетуге келісім берілді, ал оның орнына аралдың маңызды сауда тауарларына монополия берілді. Португалдар голландтар мен кандиандарға қарсы тұрды, бірақ 1639 жылдан бастап олардың бекіністерінде біртіндеп жеңіліске ұшырады.

Британдық дәуір

Британдықтар Коломбоны 1796 жылы жаулап алғанымен, 1815 жылы Кандия Корольдігі оларға өткенше, ол британдық әскери бекініс ретінде қала берді. Олар Коломбоны жаңа құрылған Британдық Цейлонның астанасы етіп белгіледі. Португалдар мен голландтардан өзгеше, бұл елдер Коломбоны негізінен әскери бекініс ретінде пайдаланса, британдықтар бекіністің төңірегінде үйлер мен басқа да азаматтық құрылыстар салуға кірісіп, осылайша қазіргі Коломбо қаласының негізін қалады.

Тәуелсіздік алғаннан кейін

Бұл колониализм дәуірі 1948 жылы Цейлон Ұлыбританиядан тәуелсіздік алған кезде аяқталды. Бұл жағдай қала тұрғындарына және елге зор әсер еткендіктен, отаршылдық кезеңнің аяқталуымен болған өзгерістер айқын болды. Толыққандай жаңа мәдениет қалыптасты. Заңдар мен салт-дәстүрлер, киім-кешек үлгілері, діндер және есімдердегі өзгерістер отаршылдық дәуірдің маңызды нәтижесі болды. Көбінесе бұл атау Котте, Дехивела және Коломбо сияқты бірнеше қалалық кеңестерді қамтитын, Үлкен Коломбо деп белгілі конгломерацияға қолданылады. Коломбо 1980 жылдары Шри-Джаяварданапураға астана статусын өткізгенімен, аралдың коммерциялық орталығы болып қала береді. Шри-Ланканың ресми астанасы көршілес Шри-Джаяварданапура-Коттеге көшірілсе де, көптеген елдер дипломатиялық өкілдіктерін Коломбода сақтап тұрады.

География

Коломбоның географиясы – құрлық пен судың үйлесімі. Қаланың көптеген каналдары бар, ал қаланың ортасында Бейра көлі орналасқан. Көл – Коломбоның ең танымал нысандарының бірі және ғасырлар бойы колонизаторлар қаланы қорғау үшін оны пайдаланған, сондай-ақ оның жағасында театрлық шаралар өткізілген. Коломбо қаласының солтүстік және солтүстік-шығыс шекарасын Келани өзені құрайды, ол қаланың Модера (сингала тілінде модара) деп аталатын бөлігінде теңізбен қосылады, бұл өзен сағасын білдіреді.

Климат

Коломбо тропикалық жаңбырлы орман климатына ие (Af). Коломбо климаты жыл бойы ыстық. Наурыз бен сәуір айларында орташа ең жоғары температура шамамен болады. Коломбо ауа райындағы жалғыз маңызды өзгеріс сәуірден маусымға және қыркүйектен қарашаға дейінгі муссондық маусымдар кезінде, ауыр жаңбырлар жауатын кезде болады. Коломбода температураның тәуліктік өзгеру диапазоны шамалы, бірақ бұл құрғақ қыс айларында көбірек байқалады, онда ең төменгі температуралар орташа. Қаладағы жауын-шашын мөлшері жылына шамамен тең.

Көрікті жерлер

Галле Фейс Грин Үнді мұхитының жағасында, қаланың орталығында орналасқан және туристер мен тұрғындар үшін танымал орын. "Галле Фейс" қонақ үйі – осы серуен жолының оңтүстік шетіндегі тарихи ескерткіш. Гангарамайя ғибадатханасы – Коломбодағы ең маңызды ғибадатханалардың бірі. Ғибадатхананың архитектурасы Шри-Ланка, Тайланд, Үндістан және Қытай архитектурасының әртүрлі үйлесімін көрсетеді. Вихарамахадеви паркі (бұрынғы Виктория паркі) – Коломбоның Ұлттық мұражайы мен қалалық әкімшілік ғимаратының жанында орналасқан қалалық саябақ. Бұл Коломбодағы ең көне және ең ірі саябақ, ішінде үлкен Будда мүсіні орналасқан. Шри-Ланка үкіметінің қалалық жаңарту бағдарламасы аясында көптеген ескі нысандар мен ғимараттар заманауи қоғамдық демалыс орындары мен сауда орталықтарына жаңартылды. Олардың ішінде Тәуелсіздік ескерткіші алаңы, Петтаның су нарығы және Ескі Голланд ауруханасы бар.

Демография

Коломбо – көп дінді, көп этностық және көп мәдени қала. Коломбо халқы – көптеген этникалық топтардың қосындысы, негізінен сингалылар, Шри-Ланкалық мұсылмандар және Шри-Ланкалық тамилдер. Қалада сонымен қатар қытай, португалдық-еуропалықтар, голланд-еуропалықтар, малайлар және үндістандық тегі бар шағын қауымдастықтар да тұрады, оған қоса көптеген еуропалық шетелдіктер де бар. Коломбо – Шри-Ланканың ең көп халқы бар қаласы, қала шегінде 642 163 адам тұрады. 1866 жылы қалада шамамен 80 000 адам тұрған.

Жергілікті билік

Коломбо – жарғысы бар қала, қалалық әкімшілік кеңес үкіметімен басқарылады. Қала әкімі мен кеңес мүшелері бес жылда бір рет өткізілетін жергілікті билік сайлаулары арқылы сайланады. Соңғы 50 жыл бойы қалаға оңшыл бағытты Біріккен Ұлттық партия (БҰП) басшылық етіп келді, оның бизнесті қолдайтын саясаты Коломбо халқына ұнайтын. Алайда, 2006 жылғы қалалық сайлауға БҰП-ның тізімі қабылданбады, ал БҰП қолдаған тәуелсіз топ сайлауда жеңіске жетті. Осыдан кейін Увайс Мохамед Имитиас Коломбо қаласының әкімі болып тағайындалды. Қалалық әкімдік канализация, жол және қоқыс тастау қызметтерін ұсынады, ал су, электр және телефон желілері бойынша кеңес ұлттық сумен жабдықтау және дренаж басқармасымен, Цейлон электр энергиясы кеңесімен (CEB) және телефон операторларымен байланысады.

Ұлттық астананың мәртебесі

Коломбо 1700 жылдан 1815 жылға дейін португалдықтар, голландтар және британдықтар бақылаған жағалау аймақтарының астанасы болды, сол кезде британдықтар Кандия келісімінен кейін бүкіл аралды бақылауға алды. Одан бастап 1980 жылға дейін аралдың ұлттық астанасы Коломбо қаласы болды. 1980 жылдары әкімшілік астананы Шри-Джаяварденпура-Коттеге көшіру жоспарланды, осылайша барлық мемлекеттік мекемелер Коломбодан шығарылып, коммерциялық қызметтерге орын жасау көзделді. Алғашқы қадам ретінде Парламент Коттедегі жаңа кешенге көшірілді, сондай-ақ бірнеше министрліктер мен ведомстволар да орналастырылды. Дегенмен, көшіру толыққанды аяқталған жоқ. Бүгінде көптеген мемлекеттік мекемелер әлі де Коломбода орналасқан. Оларға Президент резиденциясы, Президенттік хатшылық, Премьер-министр резиденциясы (Temple Trees), Премьер-министр кеңсесі, Шри-Ланканың Жоғарғы соты, Шри-Ланканың Орталық банкі, маңызды мемлекеттік министрліктер мен ведомстволар жатады: Қаржы (Қазынашылық), Қорғаныс, Мемлекеттік басқару және ішкі істер, Сыртқы істер, Әділет және Әскери штаб, Әскери-теңіз күштерінің штабы (SLNS Parakrama), Әуе күштерінің штабы (SLAF Colombo) және Полицияның ұлттық және жедел күштерінің штабтары.

Экономика

Шри-Ланка корпорацияларының басым көпшілігі Коломбодағы кеңселерін орналастырған, оның ішінде Aitken Spence, Ceylinco Corporation, Stassen компаниялар тобы, John Keells Holdings, Cargills, Hemas Holdings және Akbar Brothers. Бұл салалардың арасында химия, тоқыма, шыны, цемент, былғары тауарлары, жиһаз және зергерлік бұйымдар бар. Қала орталығында Әлемдік сауда орталығы орналасқан. 40 қабаттан тұратын егіз мұнара кешені Форт ауданындағы маңызды коммерциялық мекемелердің орталығы болып табылады – қаланың тіршілігінің ортасы. Форт аумағынан тыс жерде Петтах орналасқан, бұл атау сингал тіліндегі «пита» сөзінен шыққан, ол «сырт» немесе «аумақтан тыс» дегенді білдіреді. Коломбо метрополитен аймағының ЖІӨ (БӨС) 122 миллиард долларды құрайды, бұл елдің ЖІӨ-сінің 40 пайызын білдіреді және оны Шри-Ланка экономикасының ең маңызды бөлігіне айналдырады. Коломбо метрополитенінің жан басына шаққандағы табысы 8623 АҚШ долларын, ал сатып алу қабілеті 25 117 АҚШ долларын құрайды, бұл оны Оңтүстік Азиядағы ең өркендеген аймақтардың біріне айналдырады. Коломбо метрополитен (CM) аймағы Шри-Ланканың ең маңызды өнеркәсіптік, коммерциялық және әкімшілік орталығы болып табылады. Эліктің экспортқа бағытталған өндірісінің көп бөлігі CM аймағында жүзеге асырылады, ол Шри-Ланканың өсу локомотиві болып табылады. Батыс провинциясы ЖІӨ-нің 40 пайызынан аз және өнеркәсіптік өнімнің шамамен 80 пайызын құрайды, бірақ ол елдің географиялық аумағының 5,7 пайызын және ұлттық халқының 25 пайызын ғана құрайды. Шри-Ланканың негізгі халықаралық қақпасы және елдің басты экономикалық драйвері ретінде маңыздылығын ескере отырып, Шри-Ланка үкіметі (GoSL) Коломбо мен оның аймағын халықаралық стандарттарға сай мегаполиске айналдыруға бағытталған амбициялық бағдарламаны іске қосты. Кейбір қиындықтар Коломбо метрополитен аймағының толық экономикалық әлеуетін іске асыруға кедергі келтіруде. Коломбоның трансформациясын жеңілдету үшін үкімет осы қиындықтарды шешуі керек, олар ұзақ жылдар бойы экономикалық және физикалық жаңғыртуға кедергі келтірді. Петтах Форт ауданынан гөрі көбірек халыққа толы. Петтах көшелері әрқашан адамдармен қалың, ал тротуарлар дәмді шарбаттан көйлекке дейін әртүрлі тауарларды сататын шағын дүкендерге толы. Басты көшеде көбінесе киім дүкендері орналасқан, ал жол тоғысқан жерлер «Cross Streets» деп аталады, ондағы бес көшенің әрқайсысы белгілі бір бизнес саласына маманданған. Мысалы, Бірінші Cross Street көбінесе электронды тауарлар дүкендерімен, ал Екіншісі – ұялы телефондармен және сәнді заттармен толы. Бұл бизнестің көп бөлігін мұсылман саудагерлері жүргізеді. Басты көшенің Форттан алыс жатқан соңында Sea Street орналасқан – Шри-Ланканың алтын нарығы, оның қызығушылығы тамилдерге тиесілі. Бұл шақырымнан астам созылған көше зергерлік дүкендерге толы.

Құқық қорғау және қылмыс

Шри-Ланка полициясы – аралдың негізгі құқық қорғау органы, ол қалалық кеңеспен байланыс ұстаса да, орталық үкіметтің Қорғаныс министрлігінің бақылауында. Коломбо және оның айналасындағы полициялық қызмет Полиция Бас инспекторының орынбасарының (Метрополитен) басқаруындағы Метрополитен аймағына қарасты, соның ішінде Коломбо қылмыстық бөлімі де бар. Шри-Ланканың көптеген қалаларындағыдай, магистрат соты ауыр қылмыстарды, ал аудандық сот азаматтық істерді қарастырады. Әлемдегі басқа да ірі қалалардағы сияқты, Коломбода да көше қылмысы мен парақорлықтың белгілі бір деңгейі кездеседі. АҚШ есептерінде көрсетілгендей, бұрыққандық билік ең жоғары деңгейге дейін жетеді. Сонымен қатар, 1980 жылдардан 2009 жылға дейінгі кезеңде бірнеше ірі террористік шабуылдар болған. LTTE қаладағы көптеген жарылыстар мен саяси өлтірулерге қатысты деп саналады. Велликада түрмесі Коломбода орналасқан және елдегі ең ірі қауіпсіздік түрмелерінің бірі болып табылады.

Инфрақұрылым

Коломбода қазіргі заманғы қалаға тән көптеген мүмкіндіктер бар. Елдің басқа аймақтарымен салыстырғанда, Коломбо инфрақұрылым жағынан ең дамыған. Электрмен жабдықталу, су, көлік, көше шамдары және телефон кабиналарының деңгейі жоғары сапалы. Бұдан өзге, қалада көптеген сәнді қонақүйлер, клубтар мен мейрамханалар орналасқан. Соңғы жылдары жер бағасының тым жоғары болуына байланысты, көбінесе биік қабатты тұрғын үйлердің құрылысы қарқынды жүруде.

Кемежай

Коломбо порты – Шри-Ланканың ең ірі және ең жұқ жүк айналымы бар порттарының бірі. Коломбо қаласы отарлық дәуірде негізінен порт қаласы ретінде құрылды, және жылдар бойы кеңейтілген жасанды порты бар. Шри-Ланка Әскери-теңіз күштері портта SLNS Rangalla әскери-теңіз базасын ұстап тұрады. 2008 жылы Коломбо порты 3,75 миллион TEU (20 футтық эквивалентті контейнер) тасымалмен айналысты, бұл 2007 жылғы көрсеткіштен 10,6%-ға жоғары (ал 2006 жылғы көрсеткіштен 9,7%-ға жоғары), бұл жаһандық экономикалық тенденцияға қарсы келеді. Оның ішінде 817 000 контейнер жергілікті тасымалға, ал қалғаны транзиттік тасымалға арналған. 5,7 миллион TEU сыйымдылығы және 15 метрден астам тереңдігі бар Коломбо порты әлемдегі ең жұқ порттардың бірі және үздік 25 порттың қатарында (23-орында) саналады. Шри-Ланканың Коломбо порты Үнді мұхитындағы ең үлкен және ең жұқ порт деп есептеледі. Коломбо, Қытай жағалауынан Адриатика теңізіне дейін созылатын және Орталық және Шығыс Еуропаға теміржол байланыстарын қамтамасыз ететін 21 ғасырлық Теңіз Жібек Жолының бір бөлігі болып табылады.

Автобус

Коломбода жеке операторлар мен мемлекеттік Шри-Ланка көлік басқармасы (SLTB) басқаратын автобустарға негізделген кеңейтілген қоғамдық көлік жүйесі бар. Петтахта үш маңызды автобус терминалы орналасқан: Бастиан Мавата, Орталық және Гунасингапура автобус терминалдары. Бастиан Мавата алыс қашықтыққа бағытталған рейстерді қамтамасыз етеді, ал Гунасингапура мен Орталық терминалдары қала ішіндегі рейстерге арналған.

Темір жол

Қаладағы пойыз тасымалы шектеулі, себебі көптеген пойыздар қала ішінде емес, қалаға және қаладан жол жүруге арналған және көбінесе тығыз болады. Дегенмен, Орталық автобус стансасы және Форт теміржол стансасы аралдың автобус және теміржол тасымалы үшін басты орталықтары болып табылады. 1970 жылдарға дейін қалада трамвайлар жұмыс істеген, бірақ кейін тоқтатылған. Басқа көлік түрлеріне авторикшалар (көбінесе "үш дөңгелек" деп аталады) және таксилер жатады. Үш дөңгелекті көліктерді жеке адамдар пайдаланады және оларға қатаң реттеу шаралары қарастырылмаған, ал таксилер жеке компаниялармен басқарылады және есептегішпен жұмыс істейді. Басты бағыт – Коломбо Фортынан Вейангодаға; содан әрі Канди, Бадулла, Матале, Курунегала, Анурадхапура, Джаффна, Канкесантурайға дейін. Тринкомали, Баттикалоа, Талайманнар (қазіргі Мадху жолы). Жағалау бағыты – Коломбодан Панадураға; содан әрі Галле, Матара және Белиаттаға дейін. Путталам бағыты – Коломбодан Жа Элаға; содан әрі Негомбо мен Путталамға дейін. Келани аңғары бағыты – Коломбодан Ависсавеллаға дейін.

Кеме

Scotia Prince халықаралық паром кемесі Үндістанның Тутикорин қаласына жол жүзеге асырып жатыр. Екі ел арасындағы паром қызметі 20 жылдан астам үзілістен кейін қайта жаңартылды.

Ауа

Ратмалана әуежайы қаланың әуежайы, қала орталығының оңтүстігінде орналасқан. Ол 1935 жылы жұмысын бастады және 1967 жылы Бандаранайке әуежайымен алмастырылғанға дейін елдің алғашқы халықаралық әуежайы болды. Ратмалана әуежайы қазір негізінен ішкі рейстерді, авиациялық оқытуды және халықаралық корпоративтік рейстерді қамтамасыз етеді.

Көрнекті орындар

Дүниежүзілік сауда орталығының екі мұнарасы бұрын қаланың ең танымал нышандары болған. 1997 жылы олар толыққанша салынып біткенше, іргелес орналасқан Bank of Ceylon мұнарасы ең биік құрылыс және қаланың ең көрнекті нышаны саналған. Бұл көкқазғыштар салынғанға дейін Форт ауданындағы Ескі Парламент ғимараты және оған жақын орналасқан Ескі Коломбо маяғы ең биік ғимараттар болып есептелген. Тағы бір маңызды нысан – Даршын бағындағы Тәуелсіздік алаңындағы Тәуелсіздік залы. Милагириядағы Әулие Пауыл шіркеуі де маңызды нысан, ол Шри-Ланкадағы ең көне шіркеулердің бірі болып табылады, алғаш португалдықтар салған, ал 1848 жылы британдықтар қайта жаңартып салған. Форттағы Cargills & Millers ғимараты да тарихи маңызы бар, қорғалатын ғимараттардың бірі. Бұрын Коломбоның ескі бекінісінің қабырғаларына орнатылған зеңбіректер жасыл желекте салтанатты түрде көрсетілген. 1864 жылдан бері Азияның Зөбәржәт көгілдірі деп аталатын, колониялық стильдегі Галле Фейс қонақ үйі Галле Фейс Гринге іргелес орналасқан. Бұл қонақ үйге Ұлыбритания Корольдік отбасысы, басқа да патшалық қонақтар мен танымал тұлғалар қонақтап келген. Дания ханшайымы Александра қонақ үйде болғаннан кейін: "Галле Фейс қонақ үйіндегі тыныштық пен кеңдікке тең келерлік ештеңе жоқ", – деген пікірін білдірген. Сондай-ақ, Галле Фейс Гринге қарама-қарсы Сейлон Интерконтиненталь қонақ үйі орналасқан.

Білім

Коломбодағы білім беру мекемелерінің ұзақ тарихы бар. Коломбода елдің көптеген көрнекті мемлекеттік мектептері орналасқан, олардың кейбіреулері мемлекеттік, ал қалғандары жекеменшік. Қаладағы атақты мектептердің көпшілігі 1800 жылдарға дейін, британдық отаршылдық кезеңінде құрылған, мысалы, 1835 жылы құрылған Корольдік колледжі. Шри-Ланканың кейбір қалалық мектептері діни бағытқа ие; бұл, ішінара, христиандық миссионерлік мектептерді құрған британдықтардың ықпалынан туындайды. Олардың ішінде англикандық, Епископ колледжі (1875); методист, Уэсли колледжі (Коломбо, 1874); буддист, Ананда колледжі (1886); мұсылман, Захира колледжі (1892); Сент-Бенедикт колледжі, Коломбо (1985); католик, Сент-Жозеф колледжі (1896) бар. Діни бағыт мектептің оқу бағдарламасына әсер етпейді, бірақ студенттердің құрамының демографиялық ерекшеліктеріне әсер етеді. Бүгінде Коломбо университеті мен Көрнекі және сахналық өнер университеті қаладағы мемлекеттік университеттер болып табылады. Шри-Ланка ақпараттық технологиялар институты қала орталығындағы кампусын иеленеді. Қалада бірнеше жеке жоғары білім беру мекемелері бар.

Сәулет

Коломбода ғасырлар бойы дамыған және сан алуан стильдерді көрсететін әртүрлі сәулет бар. Португалдық, голландтық және британдық әсердегі отаршылдық ғимараттар буддалық, индуисттік, исламдық, үнділік және заманауи сәулет стилінде салынған құрылыстармен қатар тұр. Бұл ең жақсы Форт ауданында байқалады. Мұнда 1700 жылдарға дейін салынған тарихи ғимараттармен қатар, жаңа, көкке тірелетін қасқыржайларды да кездестіруге болады.

Коломбо бекінісі

Коломбоға алғаш қоныс аударған португалдықтар болды. Олар шағын сауда бекетін құрып, кейін аралдағы ең ірі отарлық бекініске айналған кішкентай форттың негізін қалады. Голландтар бекіністі кеңейтіп, жақсы қорғалған порты жасады. 1700 жылдардың соңында бұл британдықтардың меншігіне өтті, ал 19 ғасырдың соңында Коломбо портына ешқандай қауіп болмағандықтан, қаланың дамуына орын ашу үшін қамалдарды бұзуға кірісті. Бүгінде бекіністердің ешқайсысы қалмаса да, бұрынғы бекініс орны әлі де Форт деп аталады. Сыртқы аймақ – Шри-Ланкадағы Петта, ал сингала тілінде පිටකොටුව Питакотува, яғни "сыртқы бекініс" деген мағынаны білдіреді.

Британ дәуіріндегі ғимараттар

Форт аймағындағы және қаланың басқа бөліктеріндегі ескі ғимараттардың көпшілігі британдық кезеңге дейін салынған; оларға үкіметтік, коммерциялық ғимараттар мен жеке үйлер кіреді. Британдық отаршылдық архитектурасының ең танымал үкіметтік ғимараттарының қатарында бұрынғы Парламент ғимараты бар, ол қазір Президенттік хатшылық ретінде пайдаланылады; Сыртқы істер министрлігі орналасқан Республика ғимараты, бұрын Цейлон заң шығару кеңесінің орны болған; Бас қазынашылық ғимараты; Президент үйінің қарсы бетінде орналасқан Эдвард стиліндегі ескі Бас пошта ғимараты; Премьер-министр кеңсесі; Орталық телеграф кеңсесі; және Коломбо университетінің математика факультеті (бұрынғы Корольдік колледж, Коломбо). Бұл мереке кезінде қаланың көп бөлігі фонарьлармен, шамдармен және жарықтың ерекше көрмелерімен (торан деп аталады) безендіріледі. Мереке мамыр айының ортасында басталып, бір аптаға созылады. Көптеген шри-ланкалықтар фонарь сайыстарын және әшекейлерді көру үшін қалаға келеді. Осы апта ішінде адамдар дүнсал деп аталатын қайырымдылық орындарында азық-түлік, сусын және басқа да тағамдарды тегін таратуға қатысады. Бұл дүнсалдар қала шетінен келген қонақтардың арасында танымал. Коломбода мұсылмандар көп болғандықтан, Құрбан айт және Құрбан айт – Коломбода тойланатын екі ислам мейрамы. Ид-ул-Фитр мерекесіне дайындық кезінде көптеген бизнес-жобалар өркендейді, себебі бұл мұсылмандардың бір ай бойы ораза ұстағаннан кейін тойлайтын маңызды ислам мейрамы. Мереке қарсаңында адамдар соңғы минуттағы сатып алулармен айналысады, сондықтан Коломбо әдетте өте қарбалас болады. Рождество – тағы бір маңызды мереке. Шри-Ланкадағы христиандар халықтың 7% -дан астамын құрағанымен, Рождество аралдағы ең ірі мерекелердің бірі болып табылады. Желтоқсан айының басынан бастап көптеген көшелер мен сауда ғимараттары жарықтандырылады, ал барлық сауда орталықтары мен дүкендерде мерекелік сатылымдар басталады. Ән салу және Рождестволық қойылымдар осы маусымда жиі кездеседі. Сингал және индустардың Алут Авуруддасы – 13 және 14 сәуірде өтетін мәдени шара. Бұл сингал және индустардың жаңа жылының тойлануы. Мерекеге Шри-Ланка мәдениетін көрсететін көптеген іс-шаралар мен дәстүрлер кіреді. Қаланың бірнеше ескі клубтары британдық ат спортының өмір салтын көрсетеді; оларға Коломбо клубы, Ориент клубы, 80 клубы және Коломбо крикет клубы кіреді.

Сахналық өнер

Коломбода музыкалық және театрлық қойылымдарымен танымал бірнеше сахналық өнер орталықтары бар, олардың ішінде Лайонель Вендт театры, Эльфинстон және Тауэр-холл бар. Бұл театрлардың бәрі батыс үлгісіндегі қойылымдар үшін салынған. Қала ішінде орналасқан Наварангахала – Азия және жергілікті стильдегі музыкалық және театрлық қойылымдарға арналған жобаланып, салынған елдегі алғашқы ұлттық театр. Нелум Покуна Махинда Раджапакса театры 2011 жылдың желтоқсанында ашылған, әлемдік деңгейдегі театр. Полоннарувадағы Лотос тоғанының пішінінде жобаланған бұл театр маңызды театр орталығы болып табылады.

Мұражайлар мен көркемөнер коллекциялары

Коломбо ұлттық мұражайы 1 қаңтар 1877 жылы британдық колониялық губернатор сэр Уильям Генри Грегоридің қызмет еткен кезінде құрылған. Мұражайда Канди патшалығының соңғы патшасы Шри Викрама Раджасинханың тажы мен тағы сақталған. Сондай-ақ, елдің голланд отарлау тарихын баяндайтын Коломбо голланд мұражайы да бар. Коломбода аса ірі көркемсурет галереясы жоқ. Грин Патхтағы өнер галереясында Шри-Ланка суреттерінің шағын жиынтығы бар; оның қасында Табиғат тарихы мұражайы орналасқан.

Спорт

Шри-Ланкадағы ең танымал спорт түрлерінің бірі – крикет. Ел 1996 жылғы Крикет әлем чемпионатының чемпионы атанды және 2007 және 2011 жылдары күміс жүлдегер болды. ICC World Twenty20 турнирінде 2009 және 2012 жылдары екінші орынды иеленіп, 2014 жылы жеңімпаз атанды. Бұл спорт түрi парктерде, ойын алаңдарында, жағажайларда және тіпті көшелерде де ойналады. Коломбо қаласында елдің ең танымал халықаралық крикет стадиондары – Сингалес спорт клубының крикет стадионы және Р. Премадаса стадионы (қаланың бұрынғы президенті Премадасаның құрметіне аталған) орналасқан. «Коломбо Старс» клубы Ланка Премьер-лигасында қала атынан өнер көрсетеді. Коломбо қаласы әлемдегі төрт крикет сынақ алаңына ие болған жалғыз қала: Пайкиасоти Сараванмутту стадионы, Сингалес спорт клубының крикет алаңы, Коломбо крикет клубының алаңы және Ранасинге Премадаса стадионы. Сугатхадаса стадионы – жеңіл атлетика, жүзу және футболға арналған халықаралық стандарттағы стадион. 1991 және 2006 жылдары Оңтүстік Азия ойындары осы стадионда өткізілді. Коломбода орналасқан Корольдік Коломбо гольф клубы Азиядағы ең көне гольф клубтарының бірі. Коломбодағы басқа спорттық клубтарға Коломбо жүзу клубы, Коломбо қайық жүзу клубы және Шри-Ланка яхтинг қауымдастығы кіреді. Регби спорты да клубтар мен мектептер деңгейінде танымал. Коломбо қаласының жергілікті футбол командасы – «Коломбо ФК», ал бұл спорт ФИФА-ның «Goal» бағдарламасы аясында дамытылуда. Коломбо Порт қаласында Коломбо портының жанында жаңа Формула-1 трассасы салынуы жоспарлануда. Шри-Ланка Порттарының төрағасы доктор Прият Викраманың сөзіне сүйенсек, сегіз жолақты F1 трассасы «әрине» Жаңа Порт қаласының құрамына кіреді. Онда Шри-Ланка Гран-приі өтеді. Коломбо марафоны – 1998 жылы құрылған және халықаралық деңгейде танылған марафон.

Медиа

Шри-Ланкадағы барлық негізгі медиа-бизнестер Коломбо қаласынан жұмыс істейді. Мемлекеттік БАҚ кеңсесі Буллерс-роудта орналасқан және ол жерден аймақтық хабар тарату жүзеге асырылады. Бұған бұрын Radio Ceylon деп аталған Шри-Ланка радио хабар тарату корпорациясы (SLBC) және Шри-Ланка Рупавахини корпорациясы кіреді. SLBC Оңтүстік Азиядағы ең көне радиостанция және әлемдегі екінші ең көне радиостанция болып табылады. Көптеген жеке радиохабар тарату компанияларының кеңселері мен хабар тарату станциялары Коломбода немесе оның маңында орналасқан. Көптеген мегаполистердегідей, радиобайланыс үшін радиотолқындар кеңінен қолданылады. Коломбо аймағында хабар тарататын танымал радиостанциялар: Sirasa FM, FM Derana, Hiru FM, Shakthi FM, Vettri FM, Sooriyan FM, Kiss FM, Lite FM, Yes FM, Gold FM, Sith FM, Y FM, E FM және тағы да басқалары. Коломбо мегаполитенінің аймағында жұмыс істейтін телеарналарға Шри-Ланка Рупавахини корпорациясы арқылы таратылатын мемлекеттік телеарналар кіреді, олар сингаль және тамил тілдерінде хабар таратады. Ағылшын тіліндегі телеарналар да бар, олар ағылшын тілді шри-ланкалықтардың, экспаттардың және туристердің демографиялық тобына бағытталған. Сонымен қатар, бірнеше жеке операторлар да жұмыс істейді. Көптеген жеке телеарналар желілері бұрыннан бар коммерциялық радиожелілер мен хабар тарату инфрақұрылымын кеңейту негізінде құрылған.