Кіріспе
Шри-Ланкадағы көлік жүйесі елдің коммерциялық астанасы Коломбоға ортасталған жол желісіне негізделген. Темір жол желісі Шри-Ланканың көлік қажеттіліктерінің бір бөлігін қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, кеме жүретін су жолдары, порттар және үш халықаралық әуежай бар: Катунайакте (Коломбодан солтүстікке қарай 22 миль (35 км) қашықтықта), Хамбантотада және Джаффнада.
Жол
Шри-Ланканың құрлық көлігінің шамамен 93 пайызы жолдармен қамтамасыз етіледі. 2022 жылы A және B класты жолдар мен экспресс-жолдар болды. Шри-Ланкадағы негізгі көлік түрлері – автобус, мотоциклдер және жеңіл автокөліктер (такси қызметі де бар).
Автобустар
Автобустар – қоғамдық көліктің басты түрі. Қызмет мемлекеттік Шри-Ланка көлік басқармасы (SLTB) және жеке меншік автобустар арқылы жүзеге асырылады. SLTB-нің қалалық және ауылдық бағыттары бар; көптеген ауылдық аймақтарда ол жеке операторлар үшін тиімсіз боларлық қызметтерді ұсынады. Қаланың жол желісі қала және аудан орталықтарын байланыстыратын радиалды (немесе магистральдық) бағыттардан және осы магистральдық бағыттарды қиып өтетін орбиталды бағыттардан тұрады. Көптеген автобус бағыттары радиалды бағыттармен жүреді, бірақ жоғары трафик көлеміне байланысты арнайы автобус жолақтары қарастырылмаған. Коломбо үшін BRT жүйесі ұсынылған, бірақ әлі іске асырылмады. Қалааралық бағыттар елдің көптеген ірі елді мекендерін байланыстырады. E01 және E03 тас жолдарында заманауи Lanka Ashok Leyland автобустарымен қызмет көрсетіледі. 2011 жылы SLTB ескі автопаркінің бір бөлігін жаңа автобустармен алмастыруды бастады. Volvo India компаниясының Volvo 8400 автобустары Коломбодағы маңызды бағыттарда қатынайды. Ең танымал модель – Lanka Ashok Leyland Viking, оны SLTB және бірнеше жеке компаниялар пайдаланады.
Автомобильдер
Шри-Ланканың қазіргі заманғы көлік тарихы 1902 жылға дейін жетеді. Осы жылы Эдгар Мани деген жергілікті британдық кәсіпкер 8 атты күш қуаты бар, бір цилиндрлі Rover көлігін Шри-Ланкаға әкелді. Сол кездегі жолдар жақсы салынбаған еді және тек аралдың бірнеше маңызды қалаларын байланыстырған. 1960 жылдарға дейін Ford, Mini, Rolls Royce және Rover сияқты британдық және еуропалық автомобиль брендтері Шри-Ланканың постколониалды автомобиль нарығында үстемдік құрды. Автомобиль сатып алу сол кезде тек жоғарғы топқа ғана қол жетімді салтанат еді, себебі көлік импорты қатаң түрде реттелген, ал салықтар тым жоғары болды. 1960 жылдары үкімет шетелдік валюта тапшылығын шешу үшін барлық импортты тоқтатып, Шри-Ланкаға көлік құралдарының келуі күрт тоқтады. Бірақ 1980 жылдардан бері автомобиль құрастыруға қатысты әртүрлі әрекеттер жасалды. Upali Corporation Fiat және Mazda көліктерін құрастырды. Алайда, 1980 жылдардың ортасына қарай бұл жоба аяқталды.
Темір жол
Шри-Ланка темір жолы ірі халық орталықтарын байланыстыратын қалааралық желіден және Коломбо қаласының тұрғындарына қызмет көрсететін қалалық темір жол желісінен тұрады. Шри-Ланка темір жолы елдің темір жол желісін басқарады, оның жалпы ұзындығы шамамен 500 шақырымды құрайды. Коломбо – оның торабы. Пойыздар елдің тоғыз провинциясының бас қалаларын байланыстырады. Темір жолдың көп бөлігі британдық отаршылдық кезеңінде салынған, алғашқы желі (Коломбодан Кандиге) 1867 жылдың 26 сәуірінде ашылған. Темір жол шай, каучук және кокос плантацияларында өндірілген тауарларды Коломбо портына тиімді тасымалдау үшін құрылған. 1950 жылдардан кейін Шри-Ланка экономикасы өнеркәсіпке қарай бағытталды, ал плантациялық шаруашылықтың маңызы азайды. Жол желісі де кеңейді, жүк тасымалдау үшін көліктер пайда болғаннан кейін, темір жолмен тасымалданатын жүк көлемі азайды. Желісі көбінесе плантациялық аймақтарға бағытталғандықтан, темір жол үлкен шығынға ұшырады. 1974 жылы көлік министрі Лесли Гоунварден Путталамнан Арувакалуға дейінгі жағалау желісін кеңейтіп, ондағы цемент зауытына қызмет көрсету арқылы кеңейту мүмкіндігін көрсетті. Темір жол желісін жаңғырту және кеңейту жоспарлары жылдам пойыздарды және тиімділікті арттыруға бағытталған. 2010 жылы желінің ең жүктемелі бөліктерін электрлендіру ұсынылды, бұл энергия тиімділігі мен экологиялық тұрақтылықты арттыруға мүмкіндік берер еді, бірақ жұмыс жүргізілмеді. Темір жол Матарадан Хамбантота арқылы Катарагамаға дейінгі жағалау желісін салуды жалғастыруда. Шри-Ланка темір жолының трассасы көркем ландшафттардан өтеді, әсіресе Коломбо-Бадулла магистралі елдің биік таулы аймақтарынан өтеді. Темір жол Канди, Галле, Матара, Джаффна, Канкесантурай, Маннар, Анурадхапура, Гампаха, Негомбо, Курунегала, Ависсавелла, Калутара, Полоннарува, Баттикалоа, Тринкомали, Бадулла, Гампола, Навалапития, Матале, Вавния, Путталам және Чилау қалаларын Коломбомен байланыстырады. Коломбодан Ависсавеллаға дейінгі тар жолды Келани аңғары желісі 5 фут 6 дюймдік кең жолға ауыстырылды. Нану Оядан Нувара-Элияға, Ависсавелладан Ятиантотаға және Ависсавелладан Ратнапура мен Опанайакаға дейінгі басқа тар жол желілері қаржылық шығындарға байланысты таратылды. 2007 жылы Шри-Ланка үкіметі 2014 жылға дейін Матара-Катарагама (113 км), Падука-Хамбантота-Ратнапура (210 км), Курунегала-Дамбулла-Хабарана (80 км) және Панадура-Хорана (18 км) желілерін салу жоспарларын жариялады.
SriLankan Airlines әуе компаниясы
SriLankan Airlines – Шри-Ланканың ұлттық әуе компаниясы. 1979 жылы Air Lanka деп құрылған, әуе компаниясы 1998 жылы жартылай шетелдік меншікке өткен кезде атын өзгертті. Ол Коломбодағы Бандаранайке халықаралық әуежайынан Азия және Еуропаға рейстер жасайды; әуе компаниясының бас кеңсесі әуежайдағы Әуе компаниясы орталығында орналасқан. Әуе компаниясы 2013 жылы Oneworld альянсына қосылуы жоспарланған болатын. SriLankan Airlines 34 елдегі 62 бағытқа ұшады.
Әуежайлар
2022 жылдың 27 наурызынан бастап ең көне әуежай және алғашқы халықаралық әуежай – Ратмаланадағы Ратмалана халықаралық әуежайы 55 жылдан кейін халықаралық рейстерді қайта бастады және жұртшылыққа ашылды. Коломбоның солтүстігіндегі Катунайакеде орналасқан Коломбо халықаралық әуежайы – Ратмалана халықаралық әуежайы 1967 жылы халықаралық рейстерді тоқтатқаннан кейін ашылған екінші халықаралық әуежай. Ол 46 жыл бойы елдегі жалғыз халықаралық әуежай болып жұмыс істеді. Әуежай 1995 жылы атауы өзгертілді. Маттала Раджапакса халықаралық әуежайы 2013 жылдың наурыз айында жұртшылыққа ашылған үшінші халықаралық әуежай болды. Жаффна халықаралық әуежайы 2019 жылдың 17 қазанында жұртшылыққа ашылған кезде Шри-Ланканың төртінші халықаралық әуежайы атанды.
Су
Шри-Ланкада ішкі су жолдары бар (көбінесе оңтүстік-батыстағы өзендерде), олар аз су айдағы кемелермен жүзуге жарамды.
Коломбо порты
Шри-Ланканың Коломбо, Хамбантота, Галле және Тринкомали қалаларында терең су порттары бар. Коломбо порты ең көп жүк көлемін қамтиды, оның сыйымдылығы шамамен 5,7 миллион TEU құрайды. Порт 2008 жылы сыйымдылығы мен мүмкіндіктерін арттыру мақсатында 1,2 миллиард АҚШ доллары көлемінде кеңейту жобасын бастады. Шри-Ланка Порттары Басқармасы басқарып, Hyundai Engineering and Construction Company компаниясы салған жоба 2012 жылдың 11 сәуіріне дейін аяқталуы күтілді. Жоба құрамына әрқайсысы үш тұраққа (берт) арналған төрт жаңа терминал кіреді, олардың тереңдігі 18 метр (59 фут) (23 метрге [75 фут] дейін тереңдетуге болады). Порттың арнасының ені және тереңдігі, порт бассейнінің тереңдігі және айналу радиусы белгіленбеген. Жобаның нәтижесінде контейнерлерді жылдық тасымалдау көлемі шамамен 12 миллион TEU-ға дейін өсуі және 12 000 TEU сыйымдылықтағы контейнер тасымалдау кемелерін қабылдау мүмкіндігі күтілуде.
Хамбантота порты
Магампура Махинда Раджапакса портының (сондай-ақ Хамбантота порты деп белгілі) құрылысы 2008 жылдың қаңтарында басталды. Бұл порт Коломбодан кейін Шри-Ланканың екінші ірі порты болады. Порт әлемдегі ең қызыл теңіз жолдарының бірі – Хамбантотаның оңтүстігінен өтетін шығыс-батыс бағытындағы кемелерге қызмет көрсетеді. Порттың бірінші кезеңі екі көп мақсатты тұрақ, жанармай құю тұрағы және кішкентай кемелер тұрағынан тұрады. Портта сондай-ақ теңіздік жанармай үшін сегіз, авиациялық жанармай және сұйытылған газ үшін үш резервуардан тұратын жанармай құю қондырғысы мен резервуарлық парк болады. Жобаның бөлігі ретінде 15 қабатты әкімшілік кешен де салынады. Келесі кезеңдерде порттың жылдық сыйымдылығы 20 миллион TEU-ға дейін жетеді, бұл оны 21 ғасырда құрлықта салынған ең ірі портқа айналдырады.
Дикковитта балық шаруашылығы порты
Батыс провинциясындағы Гампаха ауданының Ваттала қаласында Коломбоға жақын орналасқан Дикковитта балық аулау портының құны шамамен 73 миллион долларды құрайды және ол Азиядағы ең ірі балық аулау порты болады деп жоспарлануда. Балық импорттаушы елдердің (ЕО, Жапония және АҚШ) талаптарына сай келетін түсіру және қаптау мүмкіндіктерімен жабдықталған бұл порт Мутуал балық шаруашылығы портына балама болады. Порттың құрамына экспортқа бағытталған балық аулау кемелері үшін оңтүстік алабы, жергілікті балық аулау кемелері үшін солтүстік алабы, қайықтарды жөндеу, тазалау және көтеруге арналған сервистік орталық, сондай-ақ үш суық бөлмесі бар балық өңдеу орны кіреді.
Канкесантурай порты
Яффнадан солтүстікке қарай орналасқан Канкесантурай порты салыстырмалы түрде аз су айдауы бар кемелерге жүзуге қолайлы және азаматтық соғыс кезінде тоқтап тұрған. Порт Үндістанның көмегімен қайта жаңартылуда және тереңдетілуде.
Сауда теңізшісі
2010 жылы Шри-Ланкада 21 кеме (немесе одан да көп) болды, олардың жалпы сыйымдылығы 192 190 GT құрады: төрт құрғақ жүк тасушы, 13 жүк кемесі, бір химиялық танкер, бір контейнер тасушы кеме және екі мұнай танкері.
Құбырлар
1987 жылы Шри-Ланкада шикі мұнай және мұнай өнімдері үшін құбыр желілері болған.