Кіріспе

Онтарио провинциясының мемлекеттік корпорациясы және алкогольдік сусындарды сатудағы монополия.

LCBO құрылғаннан кейін шамамен бір ғасыр бойы Онтариода алкогольдік сусындар саудасындағы монополияны сақтап келді: осы уақыттың көп бөлігінде LCBO дүкендері Онтариода алкоголь сатуға лицензиясы бар жалғыз бөлшек сауда орындары болды, ерекшеліктерді ескере отырып – сыра (The Beer Store осы кезеңнің көп бөлігінде сыраны бөлшек саудада сатуда монополияға жақын болды) және бірнеше шарап дүкендері, бұрын олар салыстырмалы түрде әртүрлі болған, бірақ 2010 жылдарға қарай екі ірі желіге біріктірілді: Шарап дүкені және Шарап сөресі. Онтарио Канаданың ең көп халқы бар провинциясы болғандықтан, онда 15 миллионнан астам адам тұрады, бұл ел халқының шамамен 40 пайызын құрайды, LCBO-ның монополияға жақын статусы оны алкогольдік сусындардың ең ірі сатып алушыларының біріне айналдырды. 2015 жылдың желтоқсанында LCBO кейбір супермаркеттерге азық-түлік дүкендерінің ішінде сидр, шарап және сыра сатуға рұқсат берді, бұл олардың және The Beer Store-дың ұзақ жылдар бойғы монополияға жақын статусын әлсіретті. 2016 жылдың 9 желтоқсанына дейін шамамен 130 азық-түлік дүкеніне лицензия берілді, ал 2020 жылға қарай 450 дүкенге лицензия беру күтілуде. LCBO Онтариодағы барлар мен мейрамханаларға алкогольдік сусындарды жеткізуші болып қала береді, олар заң бойынша алкогольдік өнімдерді LCBO, The Beer Store арқылы немесе тікелей Онтарио шарап және сыра зауыттарынан сатып алуға міндетті. Барлар мен мейрамханаларда сатылатын сусындарды сол мекеменің ішінде ішу керек. LCBO Онтарио канабис бөлшек сауда корпорациясының бас компаниясы болды, ол Онтариода демалыс мақсатында қолдануға арналған канабисті сатуға лицензия алған жалғыз ұйым еді. Бірақ 2018 жылғы «Канабис заңнамасына түзетулер енгізу туралы» заң қабылданып, бұл жағдай өзгерді.

Тарих

LCBO 1927 жылы провинцияда 1916 жылы енгізілген тыйым салудың аяқталуымен құрылды. 1927 жылғы Ликерлік сусындарды бақылау туралы заң LCBO-ға Онтариода алкогольді сусындардың «сатуын, тасымалын және жеткізілуін бақылауға» рұқсат берді. Brewers Retail пивті бақылаулы түрде сату үшін құрылды, ал шараптар мен спирттер (пивті қоса алғанда) LCBO сауда орындарында сатылды. Сонымен қатар, шарап зауыттары мен сыра зауыттары өздерінің дүкендерінен сатуға рұқсат алды, олардың саны шектеулі болды. 1924 жылы Онтариода тыйым салу туралы плебисцитте сайлаушылар 51,5%-дан 48,5%-ға дейін аралықта, алкогольді сусындардың сатылуын үкімет бақылайтынға қарағанда, Онтарионың сабырлылық туралы заңын сақтауға таңдады. Джордж Ховард Фергюсонның консервативті үкіметі 1926 жылғы провинциялық сайлауда мерзімінен бұрын заңдарды жеңілдету платформасында таласты. Қайта сайланғаннан кейін ол алкогольді бақылау туралы заңды арақ-шарап қозғалысы мен алкогольді реттелмеген сатуды талап еткен толық тыйым салу арасындағы келісім ретінде енгізді. Премьер-министр Фергюсонның айтуынша, «Арақ-шарапты бақылау туралы заң» «адамдарға Құдай берген еркіндікті ақылға қонымды шектеулермен пайдалануға мүмкіндік беру» үшін жасалды. Фергюсонның айтуынша, LCBO-ның мақсаты «салауаттылықты, жеке бостандықты және ең бастысы, заңға деген құрметті қалпына келтіру» болды. Осы мақсаттарға жету үшін Фергюсон үкіметі LCBO-ға «кем сатып алып, қаншалықты сатып алып жатқанын және оның қандай орналасуын» білу үшін қадағалау механизмін қолдануды тапсырды. LCBO-ның алғашқы бас комиссары Дэвид Блайт Ханна болды және алғашқы 18 дүкен 1927 жылы 1 маусымда ашылды, барлығы «процесс анық көрінуі үшін және құпияның толық болмауы үшін» ашық шыны дүкеннің бетінде жасалды. Бұрын тек шарап сату заңды болған, ал заңсыз түрде алкоголь мен сыра сатылатын. Бизнес-модель «мүддесіз басқару» процесі болды; өнім бар еді, бірақ сатып алулар ынталандырылмады және шамалау маңызды болды. 1927 жылдың соңына қарай провинцияда 86 дүкен және үш пошта арқылы тапсырыс беру орталығы болды. 1927–1962 жылдар аралығында LCBO алкогольді ішімдіктерді сатып алғысы келетін адамдардан алдымен рұқсат алуды талап етті (жеке алкогольге рұқсат). Рұқсат бір жылға жарамды. Олар бұл рұқсаттарды сатып алу орнында көрсетулері керек еді, ал арақ дүкеніндегі сатушы нақты не сатып алғаны туралы ақпаратты енгізер еді. Тұрғындар жеке нөмірленген (5 цифрлы) алкогольге рұқсат алуға өтініш берді және алды. Уақытша (немесе қайталама) рұқсат беру - 6 цифрлы нөмірмен, жарамдылық мерзімі мен күшіне ену мерзімі көрсетілген бір парақты нысан. Бұл құжат жыл сайынғы рұқсат қағазын алғанға дейін берілді. Сондай-ақ, ол шетелдік қонақтарға да ұсынылды. 1927–1957 жылдар аралығында бұл рұқсаттар екі бөлек бөлімнен тұратын паспорт өлшеміндегі кітап түрінде болды, бірінші бөлімде рұқсатты ұстаушының жеке ақпараты (тұрғылықты жері, некелік жағдайы, кәсібі / жұмыс берушісі, мекенжайдың өзгеруін еске салады) және жеке тұлғаның сатып алу тарихы туралы жазба сақталған екінші бөлім (күні, мөлшері, құны, дүкен нөмірі және инициалдары). 1957 жылы рұқсат қағаздарының орнына рұқсат карталары шығарылды. Бұл карталарда рұқсат иесінің аты-жөні мен рұқсат нөмірі жазылған, сондай-ақ LCBO-дан алкоголь сатып алу үшін қажет болды. LCBO дүкенінен сатып алу үшін жеке тұлға өз аты-жөнін, мекенжайын, рұқсат нөмірі мен сатып алғысы келетін арақ-шараптың түрін және көлемін жазған тапсырыс қағазын толтыруы керек еді. Сатып алу тапсырысы нысаны жеке тұлғаның алкогольдік игіліктерге рұқсатымен бірге LCBO қызметкеріне беріледі және қызметкер «рұқсатты қарап, сатып алушы алкогольдік ішімдіктерді қаншалықты сатып алғанын тексереді. Егер сатып алушы аптасына белгілі бір мөлшерден артық өнім сатып алса, онда лицензияның нөмірі мен мекенжайы жазылып, сатушыға жіберіледі». Ликёрді бақылау туралы заңға сәйкес, LCBO білім беру мен шаманы өлшеуді жеңілдету арқылы шаманы өлшеуді насихаттауға тиіс еді. Бұл дегеніміз, егер оның сатып алулары бір адамның ақылға қонымды тұтынуы үшін тым үлкен болып саналса, дүкен қызметкері сатып алушыға сатудан бас тарта алады. Сатып алу тапсырысы бланкілерін LCBO алкоголь сатып алу мен сатудағы бұзушылықтарды қадағалау құралы ретінде де қолданды және оны сатуды мақұлдаған және тапсырысты толтырған қызметкер мөрлейді. 1957 жылы ликёрлік рұқсат кітапшалары кезең-кезеңмен жойылғаннан кейін сатып алу тапсырысы нысандары жеке тұлғалардың сатып алу тарихын заңдық тергеулер мен LCBO-ның өзінің бақылау процестерінде анықтау құралы ретінде қолданылды. Сатып алу тапсырысы нысандары 1970 жылдарға дейін қолданылды, LCBO өзін-өзі қызмет көрсету форматына ауысқанда. LCBO өзін-өзі қызмет көрсету форматына ауысқанда. LCBO сатуды шамадан тыс деп санайтын немесе рұқсатты пайдаланудың басқа да бұзушылықтарын бақылау үшін «тыйым салу тізімі» деп аталатын тізімді пайдаланды. Бұл тізім бастапқыда сотта «мастыққа» ұшырағандарға қатысты сот судьясымен жүзеге асырылған ресми құқықтық процесс болғанымен, 1927 жылдан 1975 жылға дейін осы тізімді сақтауға кеңес берілді және әділет жүйесіне араласпастан адамдарды осы тізімге қосу үшін өз стандарттарын қолданды. Бұл тізім барлық алкогольді дүкендерге және ішімдікке арналған орындарға жіберілді және оларға тізімдегі адамдарға алкогольді иеленуіне немесе сатуына қылмыстық құқық бұзушылық екені түсіндірілді. 1927 жылдан 1975 жылға дейін LCBO шамадан тыс ішуді жеке зерттеулер жүргізіп, адамдардың үйлеріне, жұмысына, банктерге, көршілеріне және тіпті шіркеулерге барып, адамға алкоголь сатып алуға тыйым салу керек пе, жоқ па, анықтады. 1927–1935 жылдар аралығында LCBO-ның зерттеулері 33 138-ден астам алкогольдік рұқсаттарды жоюға әкелді және осы адамдардың есімдері таратылған тыйым салу тізіміне қосылды. 1929 жылы LCBO-ның тыйым салу тізімін пайдалануы әлеуметтік көмек алатын адамдарды және тақта алкогольдік рұқсаттарды сатып алуға тыйым салу керек деп ойлаған басқаларды қамту үшін кеңейтілді. 1929 жылдан 1951 жылға дейін, LCBO жылдық есептерінде тыйым салу туралы мәліметтерді жариялауды тоқтағанға дейін 125 218 адам тыйым салу тізіміне осылай қосылды. 1934 жылы LCBO-ның міндеттері стандартты қонақүйлерде және басқа ішімдікке арналған орындарда әйнекпен алкогольді бақылауды қамту үшін кеңейтілді. LCBO ережелерінің бөлігі ретінде лицензияланған орындар ән салуға шектеулер, бірге отыруға рұқсат етілген адамдардың саны және ең бастысы, үйленбеген ер адамдардан әйелдерді бөліп ұстау (әйелдерге тек «нағыз серіктес» бар «әйелдер және серіктестер» бөлмесінде ішуге рұқсат етілді) сияқты көптеген ережелерді сақтау керек болды. Ішімдікке арналған орындарда алкогольді сатуды бақылау міндеті кейін 1944 жылы қысқа мерзімді үкіметтік лицензиялау агенттігіне және 1947 жылы Онтарионың алкогольді лицензиялау кеңесіне (LLBO) берілді. Бірінші өзін-өзі қызмет көрсету дүкені 1969 жылы енгізілді. 1990 жылдары LCBO дүкендерін қайта өңдеп, Онтарионың гербі мен «Арақтық дүкен» деген сөздерді алып тастап, олардың орнына стильдеулі LCBO логотипін қойды. Джордж Солеас 2016 жылдың 9 маусымында президент және бас директор болып тағайындалды. 2016 жылдың 11 шілдесінен бастап LCBO провинциядағы 654 дүкенінің әрқайсысында төлемдік технологияны қабылдайды, бұл алкогольдің барлық сатып алулары үшін қолсыз төлемді жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

Канопид сату

Федералды үкімет 2017 жылы немесе 2018 жылдың басында марихуананы ойын-сауық мақсатында пайдалануды заңдастыратынын жариялағаннан кейін, премьер-министр Кэтлин Уинн LCBO дүкендерінің осындай өнімдерді сақтау, бақылау және сату үшін идеалды тарату желісі болуы мүмкін екенін мәлімдеді. LCBO қызметкерлерін өкілдік ететін Онтарио мемлекеттік қызметкерлер одағы LCBO-ның марихуана сатуда монополия құруы үшін лоббилік жұмыс жүргізді. Жауап ретінде, марихуананы заңдастыру және реттеу жөніндегі федералдық жұмыс тобы марихуананы алкогольмен бірге сатуға қарсы ұсыныс жасады. 2017 жылдың қыркүйегінде Онтарио үкіметі LCBO ғана провинцияда алкогольді ішімдіктер сататын 651 дүкеннен басқа, халыққа ойын-сауық марихуанасын сататынын жариялады. Жаңа мемлекеттік корпорация, Онтарио каннабис бөлшек сауда корпорациясы (OCRC), LCBO-ның еншілес компаниясы ретінде құрылды және 2018 жылдың қазан айында заң күшіне енгенге дейін бастапқыда 40 дүкен ашуға міндеттелді. OCRC сондай-ақ Shopify компаниясымен серіктестікке кірісіп, провинцияның онлайн-каннабис сатуын басқару үшін оның платформасын пайдаланды. 2018 жылдың наурыз айында OCRC бөлшек сауда қызметі үшін Ontario Cannabis Store саудалық атауын қабылдады. Leo Burnett Worldwide компаниясының канадалық еншілес компаниясы жасаған OCS логотипі, $650,000 маркетингтік және брендтік келісімшарттың бөлігі ретінде, «жаман» және «әсерлі емес» деп сынға ілікті. 2018 жылғы провинциялық сайлаудан кейін премьер-министр Дуг Форд басқаратын жаңа провинциялық үкімет OCRC физикалық дүкендер ашпайтынын және жеке дүкендердің Онтариода марихуана сататынын жариялады. Осы жаңа үлгі бойынша OCRC провинцияның онлайн-каннабис сату қызметін жалғастырады және Онтариодағы жеке дүкендерге көтерме саудамен қамтамасыз етеді. Онтарионың алкоголь және ойын комиссиясының өкілеттігі Онтариодағы жеке каннабис дүкендерін реттеу және лицензиялауды қамтиды. OCRC сондай-ақ Қаржы министрлігінің қарауына өтеді, енді LCBO-ның еншілес компаниясы болмайды және Ontario Cannabis Store брендін пайдаланбайды.

Жекешелендіру туралы пікірталас

Облыс LCBO-ны сату немесе жекешелендіру мәселесі бойынша көптеген талқылаулар болды. Басты артықшылығы – кез келген сатудан бірден түсетін миллиардтаған доллар болар еді. Мұндай сату бір реттік пайда әкелер еді, ал облыс тұрақты жылдық кіріс көзінен айырылар еді. Сондай-ақ, C. D. Howe институты үкімет жоғары маржалы бөлшек сауда дүкендерін таратып, Албертаның алкоголь бизнесін жекешелендіруі сияқты, табысты көтерме сауда бизнесін сақтап, көбірек ақша таба алатынын дәлелдеді. LCBO-ның 2006-07 жылғы таза кірісі 1,3 миллиард канадалық долларды құрады (Brewers Retail және тәуелсіз шарап дүкендерінен түскен салық кірісін есептемегенде), ал сатудан шамамен алты миллиард доллар түсуі мүмкін деп бағаланды. Бұрынғы премьер-министр Эрни Ивс бұл мүмкіндікті зерттеген кезде, табысқа бағытталған траст арқылы жүзеге асырылған 100 пайыздық сату 16 миллиард доллар әкелетінін анықтады. Қазіргі жүйеде үкіметке қосымша кіріс табу мақсатында, бұрынғы Онтарио қаржы министрі Грег Сорбара LCBO кеңесінің бұрынғы мүшесі және азық-түлік саудасының басшысы Джон Лейсидің қадағалауымен облыстың алкоголь тарату әдістерін қарауға бұйрық берді. Сорбара LCBO-ны толық жекешелендіруден басқа кез келген нұсқаны талқылауға дайын екенін мәлімдеді. «Ішімдік алкоголь жүйесін тексеру» (BASR) деп аталған есеп жарияланғаннан кейін Сорбара оның ұсыныстарын қабылдамады және LCBO-ның мемлекеттік меншікте қалуын жақтады. Бұл қорытындыларды қабылдамауына қарамастан, 2005 жылғы есепте жекешелендірудің ықтимал артықшылықтары бәсекелестік бөлшек сауда ортасы арқылы тұтынушыларға қолайлы жағдай мен таңдау мүмкіндігін ұсыну, мемлекеттік инвестициялардың тәуекелін азайту және жылдық кірісті арттыру ретінде көрсетілді. 1994 жылғы Йорк университетінің Онтарио спирттік ішімдіктер басқармасының қызметкерлер одағы тапсырысымен жасалған есебінде жекешелендіруге мемлекеттік немесе қоғамдық қолдау аз екені айтылды. Ұзақ жылдар бойы либералдарды қолдаған Филипп Олссон либералдық үкімет билікке келгеннен кейін тағайындалған бұрынғы төраға болды. Олссоннан бұрын Энди Брандт болды, ол 1991 жылы Жаңа демократиялық премьер Боб Рэй тағайындады, тіпті Брандт бірнеше жыл бойы провинциялық парламенттің прогрессивті консервативті мүшесі болған. 2007 жылы LCBO басқарма төрағасы мен президент/генералдық директор лауазымдарын бөліп, басқарма төрағасы лауазымын жартылай штаттық қызметке айналдырды. Олссон басқарма төрағасы ретіндегі жұмысы үшін күн сайын төленетін сыйақыны United Way қайырымдылық қорына аударды.

Агенттіктер

LCBO агенттігі – бұл Онтарио спирттік ішімдіктерді бақылау кеңесінің заңды түрде лицензияланған сату орны. Мұндай агенттіктер кішкентай қалалар мен толық қызмет көрсететін LCBO орналасқан жерлерден қашық аудандарда құрылады. Агенттіктердің кеңселерi жеке кәсіпкерлiкпен басқарылады және бәсекелес таңдау арқылы беріледі.

Канададағы жертөледе

2009 жылдың соңында "Канадада сақталған" тәжірибесі және LCBO-ға қатысты жергілікті және халықаралық сын туды. "Канадада сақталған" деген белгі, қазір ресми түрде "Халықаралық-канадтық қоспалар" деп аталады, оған сәйкес, канадтық шарап өндірушілерге басқа елдерде өсірілген жүзімнен алдын ала ферментацияланған жүзім шырынын импорттап, оны өз брендімен шарап ретінде шығаруға рұқсат беріледі. Бірақ іс жүзінде, көбінесе дайын шарап импортталып, Халықаралық-канадтық қоспаларға қосылады. Онтариода өндірушілерге осы шарапты Канадада "сақталған" деп белгілеуге рұқсат беріледі, егер оның құрамында Онтарионың жергілікті жүзімінен бір бөлік болса. 2014 жылдың 1 сәуірінен бастап бұл көрсеткіш 25% Онтарио шарабын құрайды, ол лабруска сорттарынан да болуы мүмкін. Тарихи тұрғыдан алғанда, Онтарио жүзімінің мерзімді түрде жетіспеушілігі мен артық өндірісі, сондай-ақ ірі өндірушілер мен кейбір жүзім өсірушілердің күшті лоббилеуі салдарынан бұл көрсеткіш айтарлықтай өзгеріп келген. Онтариодағы жүзім өсірушілер бұл тәжірибені өздерінің көкек саласына қауіп деп санайды, олардың пікірінше, мыңдаған тонна канадтық жүзім жүзімдікте шіріп қалған, ал ірі өндірушілер импортталған жүзімді "канадтық" деп таңбаланған шарап жасау үшін пайдаланады. Өсірушілер мен өндірушілер бұл тәжірибені канадтық шараптардың беделін түсіреді және тұтынушыларды жаңылыстырады деп сынады. Олар үкіметтен бірнеше өзгерістер енгізуді сұрады, мысалы, шараптың таңбасында жүзімнің шығу тегін нақты көрсету және провинциялық алкоголь дүкендерінде 100% Canadian Vintners Quality Alliance (VQA) шараптарының көрінуін арттыру. 2009 жылдың тамызына қарай, LCBO дүкендерінде VQA мүшелері өндірген канадтық шараптың үлесі 2,5%-дан аспады, ал оның көп бөлігі "Халықаралық-канадтық қоспа" деген атаумен, 75%-ға дейін шетелдік шараптан жасалған. Әдетте, бөтелкелерде "Халықаралық және отандық құрамдас заттардан Канадада сақталған" деп жазылады.

Жастың тексерілуі

2011 жылдың мамырында Statopex Field Marketing компаниясы Онтарионың ыңғайлы дүкендер қауымдастығы тапсырысымен зерттеу жүргізді және LCBO кәмелетке толмағандардың жасын тексеруде нашар нәтиже көрсеткенін анықтады. 15 пен 18 жас аралығындағы кәмелетке толмағандар LCBO дүкен қызметкерлерінің алкоголь сату алдында жеке куәлікті қаншалықты жиі тексеріп отыратынын анықтау үшін пайдаланылды. Сынақ кезінде кәмелетке толмағандарға ересек адам қашықтықтан ілесіп, сатылымды растады. Тестілеу көрсеткендей, 4 кәмелетке толмағанның 1-і LCBO-дан жеке куәлігін көрсетпестен сыра сатып ала алды. Бұл көрсеткіш "Бірлік дүкенінде" 5 кәмелетке толмағанның 1-і сыра сатып ала алатын көрсеткіштен нашар болды, сондай-ақ Онтариодағы дүкендер желісінде 8-ден 1-і темекі сатып ала алды. LCBO бұған қарсылық білдіріп, "2010 жылы шаруашылық қызметкерлері 3,6 миллион жасы келмеген немесе мас күйде болған адамдарға тоқтау берді және 190 000-нан астам клиентке қызмет көрсетуден бас тартты" деп мәлімдеді.

Канобис сату монополиясы

Кейбір адамдар OCRC-нің каннабис сатудағы монополиясының әдістемелік тиімділігіне күмән келтірді. Лицензияланған медициналық марихуана өндірушілерді өкілдік ететін лоббилік топ – Cannabis Canada Association: "Бәсекелестік нарық моделі провинцияға болжамды, төмен тәуекелді кіріс ағынын қамтамасыз етеді, сонымен қатар алдын ала капиталдық шығындарға және операциялық тәуекелге байланысты салық төлеушілерге артылмайды" деді. Аталған пікірталас тек теориялық мәселе ретінде қалды, себебі жаңадан сайланған ПК үкіметі 2018 жылдың тамызында бөлшек сауданы жеке кәсіпкерлік компаниялар арқылы жүзеге асыруға шешім қабылдады. Қаржы министрі Вик Федели: "Біз жеке сектормен бірлесіп, сатуды заңсыз нарықтан аударатын қауіпсіз және сенімді бөлшек сауда жүйесін құру үшін жұмыс істейміз" деді.

Ұрлық жиілігі жоғары

2018 жылдың соңында Toronto Star газетінде жарияланған екі мақала LCBO сауда желісі дүкендеріндегі ұрлықтың маңызды мәселе екенін және тиімді шешілмегенін көрсетті. Торонто полициясының деректері бойынша, 2014 жылдың басынан бері Торонтодағы LCBO дүкендерінде 9 000-ға жуық ұрлық тіркелді. 2018–2019 қаржы жылында LCBO алкоголь ұрлығынан 5,1 миллион доллардан астам шығынға ұшырады. Жеке қауіпсіздік мақсатында LCBO қызметкерлеріне дүкен ұрыларын тоқтатуға кеңес берілмейді. "LCBO қызметкерлерінің дүкен ішінде ұрылармен жанжалдасуын қаламаймыз, мен мұны түсінемін. Бірақ бұл полицияның, егер ұры оқиға орнында болмаса, біздің жауап беруге ресурсымыз жетпейді деген шешімімен қатар келгенде, үрейленудің алдын алу мүмкіндігін жоғалтасыз", - деді Торонто полиция қауымдастығының президенті Майк МакКормак. Осының салдарынан ұрлықтар жалғасуы мүмкін, бұл қызметкерлер мен халықтың наразылығына әкелуі ықтимал.