Кіріспе

Нью-Йорк қаласының қайырымдылық шаруағатымен айналысушысы Джеймс Ленокс (19 тамыз 1800 жыл - 17 ақпан 1880 жыл) – американдық библиофил және филантроп. Оның суреттер мен кітаптардан құралған жинағы кейін Ленокс кітапханасы деп белгілі болды және 1895 жылы Нью-Йорк қалалық кітапханасының құрамына кірді. Ол саудагер әкесінен зор байлық мұра етіп алды және өмірінің көп бөлігін өнер мен әдебиеттің құндылығымен теңдессіз жинағын жасауға жұмсады. Ленокс жинағына Гутенберг Библиясы сияқты сирек кездесетін нұсқалар да кірді. Шамамен бір миллион долларға бағаланған оның кітапханасы қазіргі Фрик жинағы орналасқан жерде тұрған. Ленокс Пресвитериан ауруханасы және Америка Библия қоғамы сияқты мекемелерге де жомарт түрде көмектесті. Ол ешқашан үйленбеді және сүйгенімен арадағы қарым-қатынасының аяқталуынан кейін уақыт өте келе көптен-көп оңашаланды.

Ерте өмір

Ленокс 1800 жылдың 19 тамызында Нью-Йорк қаласында дүниеге келген. Ол Рейчел (Кармер) Ленокс пен Роберт Ленокс (1759–1839) отбасындағы алты баланың жалғыз тірі қалған ұлы болды. Оның әкесі – Шотландияның Кирккдбрайт қаласында туған, Американ революциясы кезінде Америкаға көшіп келген және 1783 жылы Нью-Йоркте қоныстанған бай саудагер еді. Колумбия колледжін бітірген ол заңгерлік білім алып, адвокаттыққа қабылданғанмен, ешқашан тәжірибе жинамады. Әкесі қайтыс болғаннан кейін ол бизнестен қол үзді. Оның кітап жинағының саны мен сирек кездесетін кітаптары Британ мұражайының кітап қорынан кем емес деп есептелді; ал Америка, инкунабула және Шекспир туралы кітаптары басқа американдық кітапханалардың, мемлекеттік немесе жекеменшік кітапханалардың бәрінен де басып өтті. Жинақтың құны шамамен бір миллион долларға бағаланды; жер, ғимарат және қор үшін 900 000 доллар есептелгенде, жалпы сомасы 2 000 000 доллардан асты. Фрик жинағы Ленокс кітапханасының бұрынғы орнында орналасқан. Сол жылы ол Америкалық антикварлық қоғамның мүшесі болып сайланды және 1868 жылдан 1880 жылға дейін қоғамның вице-президенті қызметін атқарды. Ленокс кейде сирек кітаптардың он немесе жиырма данасынан ғана тұратын шектеулі басылымдарын қайта басып шығарып, оларды ірі мемлекеттік кітапханалар мен танымал жеке жинақтарға, мысалы, Джон Картер Браун жинағына орналастырды. Ленокс портреттерін 1848 жылы Фрэнсис Грант, ал үш жылдан кейін Г. П. А. Хили салған. Оның портретін 1874 жылы Дэниел Хантингтон да суреттеген.

Жеке өмір

Ленокс ешқашан үйленбеген. Оның алғашқы махаббаты, романтикалық қарым-қатынаста болған жалғыз әйел, одан бас тартып, қайтыс болғаннан кейін өмір бойы үйленбеді. Бұзылған махаббат оның көбірек оңашалануына себеп болды. Ол сол кездегі ең беделді адамдардың шақыруларын қабылдамады. Көптеген апталар бойы басқа еш жерде табылмайтын сирек кітаптарды зерттеген көрнекті ғалым Ленокс кітапханасына кіруге мүмкіндік алмады. Оған Ленокс сарайындағы кең пәтер берілді, ал кітаптар оған кітапханаға кірмей және Ленокспен кездеспей, бөліп-бөліп жіберілді. 1855 жылы Нью-Йоркте 19 миллионер болды. Ол Нью-Йорктегі үшінші бай адам болды, оның байлығы шамамен үш миллион долларға бағаланды. Ленокс 1880 жылдың 17 ақпанында Нью-Йорктегі Бесінші авеню, 53 нөмірдегі үйінде қайтыс болды. Ол Нью-Йорк қалалық Мәрмәр зиратында жерленді. Оның жеті әпкесінің екеуі одан көп өмір сүрді. Соңғы тірі қалған Генриетта Ленокс Ленокс кітапханасына 22 бағалы, іргелес жер участағын және кітаптар сатып алу үшін 100 000 доллар сыйлады. Гарлемдегі Ленокс даңғылы Джеймс Ленокс есімімен аталады. Оның мүлігі бірнеше қайырымдалық ұйымдарға және туыстарына, оның ішінде қарындасы Генриетта А. Ленокс, Мэри Ленокс Шеаф, тағы бір қарындасы, сондай-ақ Элизабет С. Мейтланд, Джеймс Ленокс Белкнап, Роберт Ленокс Банкс, Джеймс Ленокс Банкс, Роберт Ленокс Кеннеди (ол Ленокс кітапханасының қамқорлар кеңесінің президенті қызметін иеленді), Рейчел Ленокс Кеннеди және Мэри Ленокс Кеннеди сияқты түрлі немерелер мен шөберелерге қалдырылды. Сондай-ақ, үлкен шөберелер мен немерелердің бір бөлігі Александр Мейтленд, Элиза Ленокс Мейтленд, Роберт Ленокс Мейтленд және Генри Ван Ренсселер Кеннедиге берілді.