Кіріспе

Галапагос аралдарындағы Сан-Сальвадор аралы

Колумбтың келуі

Колумбтың батысқа жасаған саяхаттарына Испания демеушілік етті, оның Қытай мен Шығыс Үндістанға жетіп, түрік және португалдықтардың табысты дәмдеуіш саудасының шығыс және оңтүстік жолдарына бақылауын айналып өтуді үміттенеді. Колумбтың Кастилияның Изабелла I және Арагонның Фердинанд II патшаларына жазған хаттарында оның алғашқы саяхаты барысында көрген алғашқы аралды жергілікті лукаян тайпасы Гуанахани деп білгенін және ол оны Құдайға алғыс айту үшін Сан-Сальвадор деп атағанын жазды. Ол, командасын кездейсоқ нәрселерді құнды заттарға айырбастаудан тыюға мәжбүрлесе де, "таң қалдыратынша ұялшақ" болды, тіпті бірі қолданылған былғары белбеу үшін 12 грамм алтын алды. Олардың жалпы зиялы деңгейіне қарамастан, теңіз тарихшысы Сэмюэл Э. Морисон және бенедиктин монахы Хрисостом Шрайнер аралдың 1926 жылы қайта аталуына себепкер болды. Әке Шрайнер Сан-Сальвадорға қоныстанды, оның мазары әлі де сақталған. Соңғы кезде Ұлттық географиялық қоғам, Кит Пикеринг және басқалар Самана Кейді қоса алғанда, балама орналасқан жерлерді ұсынды.

Кейінгі тарих

Қазіргі Сан-Сальвадор деп аталатын аралды 17 ғасырда ағылшын буканъері Джордж немесе Джон Уотлинг қоныстандырған. 18 ғасырдың басында Багам аралдарын Ұлыбритания ресми түрде отарлап алды. Суық соғыс кезінде АҚШ Теңіз күштерінің 7-ші мобильді құрылыс батальоны 1957-1959 жылдары аралдың солтүстік жағындағы Грэмс-Харборда ұзақ қашықтыққа арналған навигациялық (LORAN) стансасын салған. LORAN стансасы қолданыстан шығарылғаннан кейін, ол Багам далалық станциясына, содан кейін Герас зерттеу орталығына айналды. Жыл сайын 1000-нан астам студент және зерттеуші тропикалық теңіз геологиясын, биологиясын және археологиясын зерттеу үшін база ретінде жұмыс істейді. Сан-Сальвадор 1996 жылы «Лили» дауілінен, 1999 жылы «Флойд» дауілінен және 2015 жылы «Хоакин» дауілінен кейін кең ауқымды қайта құруды қажет етті. Әсіресе «Флойд» дауілі айтарлықтай жағалау эрозиясына себеп болды. Қазбаланған мүйізді маржан (Acropora cervicornis) және алқа маржаны (Acropora palmata) қазба рифтің жотасына жақын жерде кездеседі, ал Монтастраэа аннулярис, [[Ми маржаны және Порит сияқты басқа маржандар шеткерде шашырап орналасқан. Сан-Сальвадор аралдың батып жатқан платформасының жылдам құлауымен де белгілі, бұл көптеген терең суға түсу орындарына мүмкіндік береді. Батыс жағалауында тік құлаулары бар көптеген қабырға рифтері бар, ал солтүстік жағалауында, әсіресе Грэмс-Харбордың үлкен жағалауын қоршаған, көптеген көлбеу рифтері бар. Бұл аралда тек ішкі гиперсалынды көлдерде ғана кездесетін үш эндемикалық балық түрі бар. Құрт жейтін кішкентай балық (Cyprinodon desquamator), ұлуларды жейтін кішкентай балық (Cyprinodon brontotheroides) және кең ауызды кішкентай балық (Cyprinodon sp. widemouth) осы аралға тән (Martin and Wainwright 2011, 2013, Richards et al. 2021 ж.). Диксон Хилл маяғы аралдың шығыс жағындағы Диксон Хилл елді мекенінен оңтүстікке қарай орналасқан. Оның биіктігі шамамен 160 фут (49 м) және 1887 жылы Императорлық маяк қызметімен салынған. Аймақта бірнеше ескерткіштер, қираған үйінділер және кемелердің құлау орындары да бар.

Үкімет

Жергілікті өкіметтің орталығы Кокберн қаласы, халқы 271 адам (2010). Қазіргі әкімші – Гилберт К. Кемп.