Нэтанiel Уильям Тейлор: Американ дінтанушысы және «Жаңа Хейвен теологиясы»ның негізін қалаушысы
Nathaniel William Taylor
Нейтанiel Уильям Тейлор (1786-1858) – американдық теолог, «Жаңа Хейвен теологиясы» авторы. Кальвинизмді жаңартушы, Йель діни мектебінің негізін қалаушы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық реформаланған теолог (1786–1858)
American Reformed theologian (1786–1858)
Натаниел Уильям Тейлор (23 маусым, 1786 – 10 наурыз, 1858) – 19 ғасырдың басындағы ықпалды протестант теологы. Оның христиандық сенімге (және американдық діни тарихқа) қосқан ең маңызды үлесі, «Нью-Хейвен теологиясы» немесе «Тейлоризм» деп белгілі болды. Ол тарихи кальвинизмді сол кездегі діни жаңарумен (Екінші Ұлы ояну) үйлестірді. Йель колледжін бітірген ол мектептің алғашқы тәуелсіз бөлімі – теологиялық факультетін құру үшін оралып келді, бұл мекеме кейін Йель діни мектебіне айналды.
Nathaniel William Taylor (June 23, 1786 – March 10, 1858) was an influential Protestant Theologian of the early 19th century, whose major contribution to the Christian faith (and to American religious history), known as the New Haven theology or Taylorism, was to line up historical Calvinism with the religious revivalism of the time (The Second Great Awakening). A graduate of Yale College, he returned to found the school's first independent division, the Theological Department, an institution which later became the Yale Divinity School.
Өмірбаян
1786 жылы Коннектикут штатындағы бай және діншіл отбасында дүниеге келген Тейлор 14 жасында (1800) Йель колледжіне қабылданды, бірақ көзінің ауруына байланысты 1807 жылға дейін бітіре алмады. Ол Натаниел мен Анна (құрметті аты Нортруп) Тейлордың ұлы еді. Оқу кезінде Йель университетінің жаңғырушы президенті Тимоти Дуайт (Джонатан Эдвардстың немересі) оған зор ықпал етті. Бітіргеннен кейін Тейлор теологияны оқыды, Дуайттың хатшысы болып жұмыс істеді, ал 1812 жылы дін қызметкері болып тағайындалғаннан кейін Нью-Хейвеннің Бірінші шіркеуіне жетекшілік етті.
Born in 1786 to a rich and religious family in Connecticut, Taylor entered Yale College when only 14 (1800) but could not graduate until 1807 because of an eye problem. He was a son of Nathaniel and Anna (née Northrup) Taylor. While studying there, Taylor was heavily influenced by the revivalist president of Yale, Timothy Dwight (grandson of Jonathan Edwards). In the years after his graduation, Taylor studied theology, worked as Dwight's secretary, and, after ordination, became the minister of the First Church of New Haven in 1812.
Екінші Ұлы ояну кезінде кальвинистік теологияға әсер ету
Тейлор өзі евангелист болмағанмен, жаңғырулардың өрбу кезеңінде оның жаңғырушылдыққа деген ықыласы, жаңғырушылардың негізгі сенімдеріне және олардан құрылған шіркеулерге зор әсер етті. Екінші Ұлы ояну, кеңдігі мен күшіне қарамастан, беделді шіркеулер, әсіресе епископалдар мен "Ескі кальвинистер", сондай-ақ дамып келе жатқан унитариандық қозғалыс тарапынан қарсылыққа ұшырады. 1822 жылы Тейлор Йель университетінде Дидактикалық теология профессоры болып тағайындалғаннан кейін, ол өзінің беделін жаңғыру қозғалысын ашық түрде қолдауға және оның сенімдері мен амалдарын қарсыластарынан қорғауға жұмсады.
While Taylor himself was not an evangelist, his sympathy for revivalism during a time when revivals were breaking out ensured that he had a major influence upon the core beliefs of revivalists and the churches that were created from them. The Second Great Awakening, despite its scope and power, was opposed by the more established church, especially Episcopalians and "Old Calvinists", but also the growing Unitarian movement. After Taylor had been appointed Professor of Didactic Theology at Yale in 1822, he used his influence to publicly support the revivalist movement and defend its beliefs and practices against opponents.
Кальвиндік ілімдерге әсері
Йельдегі лауазымынан бастап Тейлор кальвинистік детерминизмді – ғаламдағы барлық іс-әрекеттердің жауапкершілігі тек Құдайдың істеріне ғана жүктелген деген идеяны жоққа шығарды. Ол мұны адам еркіндігінің идеалын сақтау үшін жасады, өйткені детерминизм еркіндікке қайшы келеді және де моральдық емес деп сенді. Егер Құдай моральсыз болмаса, онда сүйіспеншілікке толы, мінсіз Құдай үшін детерминизм мүмкін емес. Детерминизмді жоққа шығарудан кейін, аян, адамның тәбріксіздігі, Құдайдың құдіреті, Мәсіхтің құрбандығы және жаңару сияқты кальвинистік доктриналарға қосымша өзгерістер енгізілді. Тейлор мен Дуайт екеуі де конгрегациялықтар мен Жаңа мектептің пресвитериандарына тартымды болған және дәстүрлі кальвинизмді қабылдау қиын болған «Нью-Хейвен теологиясын» жасаушылар деп есептеледі. Әрине, Тейлор мен Нью-Хейвен теологиясына ескі кальвинистер, әсіресе Принстон семинариясынан Чарльз Ходж қарсы шықты. Тейлордың кальвинизмді өзгертуі олардың наразылығын ғана туғызбады, сонымен қатар олардың көпшілігі Тейлордың жүйесі кальвинизм емес, арминиандық және тіпті пелагиандық деп мәлімдеді.
From his position at Yale, Taylor repudiated Calvinistic Determinism the idea that the works of God alone are responsible for all activities in the universe. He did this to preserve the ideal of human freedom, mainly because he believed that determinism contradicted freedom and was thus immoral. Since God could not be immoral, then Determinism could not be possible for a loving, perfect Deity. The repudiation of determinism was followed by further changes to Calvinistic doctrines such as Revelation, Human Depravity, God's Sovereignty, Christ's Atonement and Regeneration. Both Taylor and Dwight are credited with the creation of "New Haven Theology", which appealed to both Congregationalists and New School Presbyterians and who found traditional Calvinism difficult to embrace. Naturally, both Taylor and New Haven Theology were vigorously opposed by Old Calvinists, especially Charles Hodge from Princeton Seminary. Taylor's modification of Calvinism not only drew their ire, but prompted many of them to declare that Taylor's system was not Calvinism at all, but Arminian and even Pelagian.
Чарльз Финниге әсер еткендер
Тейлордың ықпалы екінші Ұлы ояну кезеңіндегі, мүмкін ең танымал евангелист Чарльз Грандисон Финнидің қызметін қарастырғанда маңызды. "Тейлордың теологиясы Финнидің уағыздарында айтылды" деуді қате болмас еді, бірақ екеуі де шамамен бір уақытта танымал болды және олардың жазбаша еңбектерін салыстыру көптеген ортақ нәрселерді көрсетеді, әсіресе "Ескі кальвинизмнен" өзгешеліктерінде. Тейлордың теологиясының көп бөлігі (төменде сипатталғандай) Финни уағыздағанмен ұқсас. Дегенмен, Тейлор ешқашан "перфекционизмді" қолдаған емес – христиандардың күнәсіз және адал өмір сүруі мүмкін (және де қажет) деген сенімді. Финидің қайта жаңғыру қозғалысына әсері маңызды болғанымен, Жаңа Англия шіркеулерінде Тейлор мен Нью-Хейвен теологиясы басымдық танытты.
Taylor's influence is important when examining the ministry of Charles Grandison Finney, arguably, the best known evangelist during the Second Great Awakening. While it would certainly not be accurate to say that "Taylor's theology was preached in Finney's ministry", both men came to prominence at about the same time and a comparison of the written works of both men shows much in common, especially in the areas that differed with "Old Calvinism". Much of Taylor's theology (described below) is similar to that preached by Finney. Taylor, however, was never a proponent of "perfectionism" the belief that it was possible (and therefore desirable) for Christians to live a sinless and obedient life. While Finney's influence in revivalism was important, it was Taylor and the New Haven theology that prevailed in New England churches.
Тейлордың теологиясының қысқаша мазмұны
Адам атаның тұқым қуалайтын күнәсі: Барлық адамдар құрып кетті, бірақ Адам атаның күнәсі ешкімге есептелмеді, сондай-ақ адамның бұзылуы адам табиғатындағы физикалық кемшілікпен анықталмайды. Адам күнә жасауы сөзсіз, бірақ күнә – еркіндік таңдауының нәтижесі. Сондықтан күнәкар Адам атаның күнәсіне тәуелділікке түсудің орнына, өз күнәсі үшін моральдық жауапкершілікке ие. Құдайдың Басқаруы: Құдай барлық адамдардың тағдырын сайлау арқылы анықтамайды, сондай-ақ ол әлемдегі оқиғаларды да бақылап отырмайды. Оның орнына, ол ізгілікке негізделген әлемді жаратты және оның тұрғындарын соттайды. "Құдай адамдарды өкінуге шақыратын этикалық үндеулерге жауап бере алатын құралдар мен мақсаттар жүйесі арқылы ізгі амалдарды қолдайды" (Хоффекер).
Original Sin: All men are lost but Adam's sin was not imputed to anyone, nor is depravity defined by a physical flaw within human nature. Although a person will sin with certainty, sin is the act of free choice. A sinner is therefore morally responsible for their own sin rather than being physically enslaved by the sin of Adam. God's Sovereignty: God does not determine the destiny of all men through election, nor does he determine the events of our world. Instead he has created a moral universe and will judge its inhabitants. "God promotes moral action by a system of means and ends in which man can respond to ethical appeals for repentance." (Hoffecker)
Кепілдік: Тейлор Мәсіхтің христиандардың күнәлары үшін тікелей құрбандық ретінде айқышқа шегеленіп өлгендігі туралы пікірді жоққа шығарды. Оның орнына, ол Мәсіхтің өлімі – Құдайдың күнәкарларды өз күнәлерінен еркіндікпен бас тартып, қайта оралуға шақыру құралы екенін үйретті, әсіресе ізгі өмірдің пайдасы мен мүмкіндіктерін көргенде. "Өзін-өзі сүю" туралы ескерту: Тейлор бұл терминді адамның табиғи бір бөлігін білдіру үшін қолданды, осы арқылы адам бақытқа деген табиғи құштарлыққа ие, ол барлық таңдауларын қозғайды және мүмкіндік туғанда Құдайға мойынсұнушылыққа айналады. Бұл сенімге негізделген, егер христиандық өмірді түсінсе, ол адам үшін соншалықты тартымды, ғажайып және пайдалы болар, оның табиғи бейімділігі – осы теологияға сәйкес, өз күшімен орындалатын нәрсеге ұмтылу болады.
The Atonement: Taylor repudiated the view that Christ died upon the cross as a direct sin sacrifice for the sins of Christians. Instead, he taught that Christ's death is the means by which God can urge sinners to freely turn from their sin and be converted, especially when presented with the benefits and privileges that a godly life can bestow upon them. A note on "Self Love" the term used by Taylor to denote a natural part of man's being, whereby a person has a natural desire for happiness that motivates all choices and which will manifest itself in Godly repentance when given the opportunity. This is based on the belief that the Christian life, if understood, would be so attractive, wonderful and beneficial for the person that his or her natural inclination would be to convert, something within his or her power to do according to this theology.
Тейлордың ілімдеріне қарсы "Ескі кальвинистік" қарсылықтар
Ходж және басқалар Тейлордың ілімдерінің өте қателігіне сенді, олар Арминийлік емес, Пелагиандық сипатта болды. Іс жүзінде, дәстүрлі кальвинистер Тейлордың ілімдерін ғана емес, қате деп қана емес, сонымен қатар еретикалық деп қарастырды. Көптеген кальвинистер Тейлордың ілімдерімен танысқанда, оның нағыз христиандық сенімнен тайып кеткеніне келісті. Тейлордың сенімдерін ұстанғандар, оның ішінде ең танымал Чарльз Финни де, сондай-ақ гетеродоксалды болды. Тейлордың Жаңа Англия теологиясы Альберт Барнс пен Лайман Бичердің үстінен сотқа тартылды, екеуі де Ескі мектеп кальвинистері тарапынан еретиктер деп айыпталды. Альберт Барнс ерестік айыптарынан ақталды және Филадельфия Синодында православиелік деп танылды. Лайман Бичер ерестік айыбынан ақталды және Цинциннати Синодында православиелік деп танылды. Осылайша Тейлордың «Нью-Хейвен теологиясы», «Жаңа мектеп теологиясы» немесе «Жаңа руханият» ортодоксалды христиан теологиясы деп жарияланды. Бұл қарсылықтың түбінде Тейлордың құрбандық туралы көзқарасы жатыр. Көптеген христиандар Мәсіхтің айқышқа шегеленіп өлгенінің адамзаттың күнәсі үшін жасалған құрбандыққа тең екеніне сенеді, осылайша адамзаттың күнәлары Мәсіхке жүктелді және ол біздің орнымызда біздің күнәларымыз үшін жазаланды. Мартин Лютер тіпті Мәсіхті әлемдегі ең үлкен күнәкар деп айтқан. Содан кейін Мәсіхтің туралығы, яғни кемелділігі, барлық сенушілерге есептелді. Нәтижесінде, Құдай сенушілерді олардың нағыз қалпында емес, есептелген туралықтарымен көреді. Көптеген христиандар үшін бұл сенім – христиандық сенімнің негізгі тасы. Бірақ Тейлор осы көзқарасты нақты жоққа шығарды.
Hodge and others felt that Taylor's teachings were so seriously wrong that they were not so much Arminian, but Pelagian in character. In practical terms, traditional Calvinists have not only rejected Taylor's teachings as erroneous, but also heretical. Even today, many Calvinists, when confronted with Taylor's teachings, will conclude that he had departed from the true Christian faith. Those who held to Taylor's beliefs, including, most notably, Charles Finney, were similarly heterodox. Taylor's New England Theology was put on trial in Albert Barnes and Lyman Beecher, who were both accused of heresy by Old School Calvinists. Albert Barnes was acquitted of heresy charges and found orthodox by the Synod of Philadelphia. Lyman Beecher was acquitted of heresy charges and found orthodox by the Synod of Cincinnati. Thus, Taylor's New Haven Theology, New School Theology, or New Divinity was declared an orthodox Christian theology. At the heart of this objection is Taylor's view of the atonement. Many Christians believe that Christ's death upon the cross was as a sin substitute, whereby the sins of mankind were imputed to Christ, who was punished for our sins in our place. Martin Luther went as far as to say that Christ became the worst sinner in the universe. Christ's righteousness, or his perfection, was then imputed to all believers. Consequently, God no longer sees believers as they really are but is blinded by imputed righteousness. For many Christians, this belief is the cornerstone of the Christian faith. Yet Taylor explicitly denied this view.
Тейлоризм мен Тайлоризм
Сол кезде конгрегациялық шіркеуде Нью-Хейвен теологиясын қолдаушылар мен консервативті нанымдарды ұстанушылар арасында теологиялық дау туды. Беннет Тайлер осы дауды Тайлерге қарсы бастап, Тайлер Йельде таратып жүрген Нью-Хейвен теологиясына қарсы Шығыс Виндзор теологиялық семинариясын құрды. Сэмюэл Хопкинстің ілімдерімен толық келіспесе де, Тайлерлік Нью-Хейвендік ойлаудағы қателіктер деп есептелген мәселелерге қарсы күшпен күресті. Сол кезде Тейлордың теологиясына қатысты қарсылықтар жаңғырушылық қозғалыстың бір бөлігіне жасалған шабуыл ретінде қарастырылды. Осылайша, жаңғырушылықтың "жауы" деп белгілі шіркеулер, әсіресе қатаң кальвинизмді қабылдап, үйреткендер саналды. Бұл жағдай көптеген жаңғырушылық қозғалыстардың (кейіннен фундаменталистік және евангелистік қозғалыстардың) діни сенімдеріне және кальвинистік шіркеулерге қатысты бөлінуіне себеп болды, соның нәтижесінде арминиандық наным нығайтылды.
Within the Congregational church at the time, a theological split occurred between those who advocated New Haven theology and those who adhered to more conservative beliefs. Bennet Tyler led this split against Taylor and set up The East Windsor Theological Seminary in opposition to the New Haven theology espoused by Taylor at Yale. Though less in disagreement with the teachings of Samuel Hopkins, Tylerism was vigorously opposed to what were perceived to be serious errors in New Haven thinking. At the time, such objections to Taylor's theology were considered an attack upon a part of the revivalist movement. Thus the "enemy" of revivalism was understood to be the established churches, especially those that embraced and taught strict Calvinism. It was perhaps this situation that led to many revivalist movements (and later Fundamentalist and Evangelical movements) being separated from confessional and Calvinist churches—thus solidifying Arminian belief.
Тейлор және Жаңа Англияның қауымдастықтардың құлдырауы
Ангус Стюардтың пікірінше, Тейлор (және басқалар) жақтаған Нью-Хейвен теологиясы Жаңа Англия қауымдық шіркеулерінің 19 ғасырдың соңында көптеген басты ағымдағы дінге әсер еткен теологиялық либерализмге көбірек ашық және ыңғайлы болуына себеп болды, бұл әсер бүгінге дейін сезілуде. Бұл қатал бағалау сияқты көрінуі мүмкін, әсіресе Тейлордың жаңғырушылықты қолдауы мен оның нәтижесінде туындаған «түрлену» тәжірибесін ескеретін болсақ. Бірақ Стюард Тейлор мен Нью-Хейвен теологиясының басқа да жақтастары бұрын дәстүрлі кальвинистік теологияның маңызды бөлігі саналған ілімдерді әдейілеп тастап кеткенін айтады; осы сенімдерге күмән келтіріп, олардан бас тарту арқылы болашақ ұрпақтарға басқа кальвинистік ілімдерді одан да жоққа шығаруға бағытталған ілімдерге көбірек әсер етуге мүмкіндік беретін тарихи үлгі жасалды. Либералды христиандықпен тарихи түрде басым болған басты протестанттық конфессиялардың саны мен ықпалы уақыт өте келе азайғандықтан, Стюард Жаңа Англияның қауымдық діні де сондай тағдырға ұшырады деп санайды: Тейлордың «Ескі кальвинизмді» қабылдамауынан және либералды теологияны қабылдауынан әсер алғандықтан, Оңтүстік баптистер конвенциясында болған фундаменталистік реакциядан айырмашылығы, Американың тарихи тұрғыдан маңызды шіркеулерінің бірі енді американдық христиандықтағы басты күш емес.
It has been argued by Angus Steward that the New Haven theology advocated by Taylor (and others) led to the New England Congregational churches being more open and amenable to the theological liberalism that influenced many mainline denominations in the late 19th century, an influence that is still being felt today. While this may seem a harsh judgment—especially considering Taylor's support of revivalism and the ensuing "conversion" experience that accompanies it—Steward maintains that Taylor and other proponents of New Haven theology deliberately abandoned teachings that were, up to that time, considered an essential part of traditional Calvinist Theology; by questioning and abandoning these beliefs, a historical precedent was made which allowed future generations to be more influenced by teachings which went further in denying other Calvinist teachings. As mainline Protestant denominations that have been historically dominated by Liberal Christianity have declined in number and influence over time, Steward holds that New England Congregationalism suffered the same fate: Influenced by Taylor's rejection of "Old Calvinism" and embracing Liberal theology, with, unlike in the Southern Baptist Convention, no Fundamentalist reaction, one of America's most historically significant church groups is thus no longer a dominant force in American Christianity.