Қара мойындық монарх құсы – Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияда кездесетін әдемі, шағын құс. Еркегінің мойнында қара дақ, аналығы – жасыл қоңыр қанатты. 🐦🔍
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі. Қара мойынды монарх немесе қара мойынды көк ұшқыш (Hypothymis azurea) – Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азияда таралған монарх ұшқыштар тұқымдасына жататын, жұқа әрі епті сайрақ құс. Олардың жыныстық ерекшеліктері бар: еркектерінің басының артында ерекше қара дақ пен тар қара жартылай мойлық ("алқа") болады, ал аналықтарының түсі солғын, зәйтүн қоңыр қанаттары бар және басында қара белгілері жоқ. Олардың дауысы Азия жұмақ ұшқышына ұқсас, тропикалық орманды мекендеген жұптары түрлі құстардан құралған топтармен бірге азық іздейді. Популяциялардың қауырсындарының түсі мен мөлшері шамалы өзгешеленеді.
Species of bird
The black naped monarch or black naped blue flycatcher (Hypothymis azurea) is a slim and agile passerine bird belonging to the family of monarch flycatchers found in southern and south eastern Asia. They are sexually dimorphic, with the male having a distinctive black patch on the back of the head and a narrow black half collar ("necklace"), while the female is duller with olive brown wings and lacking the black markings on the head. They have a call that is similar to that of the Asian paradise flycatcher, and in tropical forest habitats, pairs may join mixed species foraging flocks. Populations differ slightly in plumage colour and sizes.
Таксономия
Қара мойынды монархты француз ғалымы Жорж Луи Леклер 1779 жылы "Құстардың табиғи тарихы" еңбегінде сипаттаған. Құс сондай-ақ Франсуа Николас Мартинет салған, қолмен боялған пластинкада бейнеленген, бұл пластинка Эдме Луи Даубентонның бақылауымен Буффонның мәтініне қосымша жасалған. Пластинканың суретінде де, Буффонның сипаттамасында да ғылыми атау болмаған, бірақ 1783 жылы голланд натуралисі Питер Боддарт өзінің "Planches Enluminées" каталогында Muscicapa azurea есімді екі атауын енгізді. Буффон өзінің үлгісі Филиппиннен алынғанын көрсеткен, бірақ 1939 жылы американдық орнитолог Джеймс Л. Петерс типтік орнын Лусон аралындағы Манилаға шектеді. Қара мойынды монарх қазір Hypothymis туысына жатқызылады, бұл туысты 1826 жылы неміс зоологы Фридрих Бойе қара мойынды монархты типтік түр ретінде енгізген. Туыс атауы ежелгі грек тіліндегі hupothumis сөзінен алынған, бұл драматург Аристофан есімдерін атаған белгісіз құстың аты. Azure деген сөз орта ғасырлық латын тілінен алынған, "көк түсті" немесе "аспан көгі" деген мағынаны білдіреді. Қара мойынды монархтың басқаша атаулары – қара мойынды көк монарх және қара мойынды монарх шырылдақшы. Кейбір ғалымдар екі бұрынғы түршесін – H. a. blasii (Бангай аралы) және H. a. puella (Сулавеси) – бөліп, оларды ашық көк монархтың (Hypothymis puella) түршесі ретінде қарастырады.
The black naped monarch was described by the French polymath Georges Louis Leclerc, Comte de Buffon in 1779 in his Histoire Naturelle des Oiseaux. The bird was also illustrated in a hand coloured plate engraved by François Nicolas Martinet in the Planches Enluminées D'Histoire Naturelle which was produced under the supervision of Edme Louis Daubenton to accompany Buffon's text. Neither the plate caption nor Buffon's description included a scientific name but in 1783 the Dutch naturalist Pieter Boddaert coined the binomial name Muscicapa azurea in his catalogue of the Planches Enluminées. Buffon specified that his specimen had been collected in the Philippines, but in 1939 the American ornithologist James L. Peters restricted the type locality to Manila on the island of Luzon. The black naped monarch is now placed in the genus Hypothymis was introduced by the German zoologist Friedrich Boie in 1826 with the black naped monarch as the type species. The genus name is from the Ancient Greek hupothumis, the name of an unidentified bird mentioned by the playwright Aristophanes. The specific epithet azurea is from the Medieval Latin azureus meaning "azure coloured" or "azure blue". Alternate names for the black naped monarch include black naped blue monarch and black naped monarch flycatcher. Some authorities separate two former subspecies, H. a. blasii (Banggai Island) and H. a. puella (Sulawesi), and place them as subspecies of the pale blue monarch (Hypothymis puella).
Кіші түрлер
Жиырма үш түршесі танылған:), оларда еркектерде өте ерекше қара белгілер мен ақшыл ішек қуысы бар. Шри-Ланкалық H. a. ceylonensis түршесінің еркектерінде қара мойын және мойыншекесі жоқ, ал түсі күлгінге жақын. Андаман аралдарының H. a. tytleri түршесінің төменгі жағы көк сұр түсті. Кар-Никобар аралындағы H. a. idiochroa түршесінің құрсағы сұрғылт ақ, ал оңтүстік Никобар аралындағы H. a. nicobarica-ның мүсізі кішкентай және жіңішке. Жұмсақ тінінің түсі сарғыштан жасылға дейін.
Twenty three subspecies are recognized:), in which males have very distinct black markings and a whitish abdomen. Males of the Sri Lankan race H. a. ceylonensis lack the black nape and gorget and the shade is more purplish. The subspecies of the Andaman Islands, H. a. tytleri, has the underparts blue grey. The form on Car Nicobar Island, H. a. idiochroa, has a greyish white belly, while H. a. nicobarica from the southern Nicobars has a smaller and finer bill. The colour of the gape is yellowish to green.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Қара мойынды монарх Иран мен Шри-Ланкадан шығысқа қарай Индонезия мен Филиппинге дейін тропикалық Оңтүстік Азияда көбейеді. Бұл түр көбінесе тығыз ормандарда және жақсы ағаш өсетін жерлерде кездеседі. Оның дауысы өткір әрі кенеттен шығатын сықырлау дыбысынан тұрады.
The black naped monarch breeds across tropical southern Asia from Iran and Sri Lanka east to Indonesia and the Philippines. This species is usually found in thick forests and other well wooded habitats. The calls are a sharp and abrupt skrip.
Мінез-құлық және экология
Қара мойынды монархтың аяқтары қысқа, ол қонғанда тік отырып, шырша сияқты көзге түседі. Ол жәндіктермен қоректенеді, көбінесе ұшып жүріп аулайды. Қорқығанда немесе еңкейгенде, мойын қауырсындары тік қырқаға айналады және олар орман қапталының төменгі жағында белсенді болады. Шри-Ланкада жүргізілген зерттеу көрсеткендей, олар адамның әрекетінен зардап шегеді, бұл оларды бұзылған жиектерден шамамен 75 метрге ығыстырады.
The black naped monarch has short legs and sits very upright whilst perched prominently, like a shrike. It is insectivorous, often hunting by flycatching. When alarmed or alert, the nape feathers are raised into a pointed crest. and are active in the understory of forest canopies. A study in Sri Lanka showed that they are affected by human disturbance causing them to recede from disturbed edges by about 75 m.
Олар көбінесе қоныс аудармайды, бірақ жергілікті маусымдық қозғалыстар белгілі. Индияда көбейту маусымы наурыз бен тамыз аралығында болады, ал ұясы – бұтаққа орналасқан таза тостаған тәрізді. Тостағанның іші Marasmius туысына жататын, антибиотиктер өндіретін және жас құстарды инфекциядан қорғайтын саңырауқұлақтардың жіптерімен қапталған. Ұяны аналық құс салады, ал аталық күзетіп тұрады. Әдетте, үш жұмыртқадан тұратын ұя салады, оларды екі ата-анасы да 12 күндей күні-түні басып, одан кейін шыққан балапандарына жем береді. Ірі өрмектердің, мысалы, Nephila maculata-ның торы құсты тұзаққа түсіруі мүмкін. Камбоджада қара мойынды монархтан бұрын құстарда белгісіз болған астровирус табылды. Қауырсын кенесі Proterothrix hypothymis (Pterodectinae: Protophyllodidae) Вьетнамдағы қара мойынды монархтардан сипатталған.
Although they are largely residents, local seasonal movements are known. The breeding season in India is March to August and the nest is a neat cup placed in a fork. The cup is lined with filaments of webbing and fungi including those of the genus Marasmius which are known to produce antibiotics and may benefit the birds by protecting the young from infection. The nest is built by the female while the male guards. The typical clutch is three eggs, which both parents incubate and both feed the young, which hatch after about 12 days. The webs of large spiders such as Nephila maculata have been known to trap the bird. An astrovirus was detected in a black naped monarch in Cambodia, a virus that was earlier unknown from passerines. The feather mite Proterothrix hypothymis (Pterodectinae: Protophyllodidae) has been described from black naped monarchs in Vietnam.