Гердубрейд тауы – Исландияның әйгілі жанартауы. 1300 жылдан бері белгілі, 2002-де елдің сүйікті тауы деп дауыс берілді, ал 2019-да Ұлттық паркіне қосылды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Исландиядағы жанартау
Volcano in Iceland
Шолу
Бұл ерекше тау кем дегенде 1300 жылдан бері қазіргі атымен белгілі. 1871 жылы сэр Ричард Бертон оған көтерілуге жасалған тырыстықтардың қиындықтарын сипаттады. 1881 жылы Уильям Ли Ховард Гердубрейдке көтерілгенімді мәлімдеді, және бұл туралы Нью-Йорк Трибьюн газетінде қолданылған құралдар туралы егжей-тегжейлі мәліметтер жарияланды, бірақ олар сенімді емес деп саналады. 2002 жылы ол "Исландияның сүйікті тауы" деп дауыс берілді. 2019 жылы Гердубрейд Ватнайекулл ұлттық паркінің құрамына кірді.
This distinctive mountain has been known by its present name since at least 1300. efn|Sir Richard Burton described the challenges of attempted ascent in 1871. A claim was made by William Lee Howard in 1881 that he had climbed Herðubreið and this was reported in the New York Tribune with detail about the means used that are believed not to be credible. It was voted in 2002 "Iceland’s favourite mountain". In 2019, Herðubreið became a part of Vatnajökull National Park.
Геология
Herðubreið – соңғы мұз дәуірінде мұз астында қалыптасқан базальттық орталық субмұздық жанартау. Ол қазіргідегі белсенді жарылыс ошақтарымен және жақын маңдағы орталық жанартаулардан бөлек және белсенді емес деп саналады. Оның бастапқы магма резервуарлары жер бетінен және астынан шамамен бойынша орналасқан деп есептеледі. Магмалық қозғалыстармен байланысты болуы мүмкін тереңдегі белсенділік те бар, бірақ бұл жақын маңдағы белсенді Аскья жанартауындағы сейсмикалық белсенділікке қатысты болуы мүмкін. Herðubreið – классикалық туя және 1947 жылы жер бедері алғаш рет мұз астындағы жанартау құрылымы ретінде сипатталғаннан кейін осы ретінде танылды. Жанарылу тізбегі, мүмкін, соңғы мұз дәуірінде Herðubreið-тің оңтүстігіндегі Гердубрейдртёгль жотасында оливинді толеит базальтының атылуынан бұрын басталған. Мұздың қатуы магма резервуарына қысым түсірді, бұл бастапқыда жаңа жанарылу белсенділігін тоқтатқан болуы мүмкін. Кейіннен Herðubreið-тің оңтүстік бөлігіндегі екінші кезең мұзды ерітіп, көл астында алғашқы оливин толеиті лавасының шөгіндісін, одан кейін су астындағы гиалокластит массалық ағынын құрады. Бұл кезең келесі кезеңдей мұзбен шектелмеген, субаэральді лава қабатының іздері бар және одан төмен орташа тік мұз қабырғалары болған. Мұз қаптамасы 12–15 мың жыл бұрын мұздық максимумына қарай қалыңдаған сайын, тік беткейлі гиалокластит астында гиалокластит, содан кейін жастық лава пайда болды. Бұл Herðubreið көл бетінен жоғары көтерілгенге дейін жиналды, көлдің тік мұз қабырғалары шамамен биіктігінде болды. Егер Herðubreið-тің жағдайында болғандай, соңғы кезеңдегі жанарылу қайтадан лава басқарышымен және шашыраңқы конуспен немесе кратерлік тежегішпен әуеге шыққан болса. Сәйкесінше, Гердубрейдар платосының оңтүстік бөлігінде жаз айларында көл пайда болатын терең кратер бар. Мұздық кезеңнің соңына қарай Гердубрейдар өшкен, бірақ оның оңтүстігіндегі Гердубрейдртёгльде жанартаулық белсенділік қысқа мерзімге қайта жанданды, шөгінділер мен оливин толеиттік лава ағындары кеңірек таралып жатты.
Herðubreið is a basaltic central subglacial volcano that formed during the last ice age under ice at least as thick as its current prominence of about It is separate from the present potentially active fissure swarms and central volcanoes nearby and is believed to be inactive. Its original magma reservoirs are believed to have been at , and below the surface. There is also deeper activity likely to be related to magmatic movements but perhaps this is related to the shallow volcano tectonic seismic activity at the active Askja volcano nearby. Herðubreið is a classic tuya and was quickly recognised as such after the landform was described firstly as a subglacial volcanic construct in 1947. The eruption sequence likely started before the glaciation of the last ice age south of Herðubreið in the ridge area called Herdubreidartögl with olivine tholeiite basalt being erupted. Glaciation resulted in pressure on the magma reservoir that initially may have switched off further eruptive activity. In due course a second stage in the southern part of Herðubreið melted the ice with initial olivine tholeiite lava deposition under a lake that was followed by underwater hyaloclastite mass flow deposits. This stage was not as confined by ice as the next stage and has evidence of a subaerial lava sheet, and had only moderately steep ice walls below this. As the ice sheet thickened further towards the glacial maximum of 12–15,000 years ago hyaloclastite, then pillow lavas under steep sided hyaloclastite occurred. These built up until Herðubreið emerged above the lake surface, from a lake with almost vertical confining ice walls many about tall. If as happened in Herðubreið's case the eruption in its last stage became again sub aerial with a lava cap and a spatter cone or crater vent. Accordingly the southern portion of the plateau at the top of Herðubreiðar has a deep crater, which can contain a lake in summer. While by the end of glaciation, Herðubreiðar was extinct, volcanic activity resumed for a time at Herdubreidartögl to its south with fallout deposits and olivine tholeiitic lava flows in a much more spread out fashion.