Кіріспе

Исландиядағы жанартау
Jökulsá á Fjöllum өзенінің басты ағыны Кверкфьолл аймағынан басталады. Кверкёкульль мұздығынан тікелей Волга өзені Jökulsá á Fjöllum өзеніне құяды. Бұл өзен жүйелерінде Голоцен дәуірінде Бардарбунга, Гримсветн және Кверкфьоллдың үш белсенді жанартау жүйесіне байланысты маңызды jökulhlaup құбылыстары болған, бірақ оларды нақты жанартау жүйелерімен байланыстыру қиынға соқты.

География

Орталық жанартаудың ең биіктігі Скарфединстиндурдың шыңында , болып табылады. Орталық жанартау негізінен Ватнайокульдің шығыс мұздықтарының бірі – Кверкьёкульдің астында орналасқан. Кверкьёкуль мұздық қабаты Скарфединстиндурдан солтүстік-батысқа қарай орналасқан, ең биіктігі - , және екі кальдера құрылымын қамтиды. Кверкьёкульдің батысында Дингьюйокуль мұздығы, ал оның шығысында Ватнайокульдің Бруарйокуль мұздықтарына іргелес Скарфединсйокуль мұздығы орналасқан. Солтүстік кальдераның батыс жиегінен кейін геотермальдық алап бар. Бұл Генгиссиг және Гальтарлон деп аталатын мұздық көлдерін қалыптастырды. Олар жылулық Волга өзенімен тартылады. Солтүстік кальдераның шығыс жиегінен әрі қарай тағы бір жылулық өзен – Хверагиль бар, ол солтүстік кальдераның шығыс жиегіндегі геотермальдық аймақтарды сумен құяды. Ең көне тастар 780 000 жыл бұрын анықталған. Тектоникалық тұрғыдан алғанда, Кверкфьолл вулкандық жүйесі Исландияның дивергенттік тақта шекарасының солтүстік вулкандық аймағының бір бөлігі болып табылады, бұл Гримсвётн және Бардарбунга орталық жанартауларынан сәл солтүстік-шығысқа қарай орналасқан және Исландия мантиісіне жақын деп есептеледі. Мантия Кверкфьолл астында шамамен тереңдікте орналасқан, ал төменгі қабықтың магмалық интрузиясы шамамен тереңдікте орналасқан қалталарға, ал оның гидротермальдық жүйесі шамамен тереңдікте орналасқан магмалық интрузия қалтасымен қозғалады, ал гидротермальдық су қоймасы шамамен тереңдікте орналасқан.

Белсенділік

Тефра зерттеулері соңғы 6500 жылда жетпіске дейін жарылыстарды анықтады, бірақ жанартау соңғы мың жылда салыстырмалы түрде тыныш болды және 3000-4000 жыл бұрын белсенділігі тоқтаған. 2007-2008 жылдары Үптіпингар тауының жанында, Кверкфьолл орталық жанартауының солтүстік-шығысында болған жер сілкінісінің сериясы, дике енуі ретінде түсіндірілді. Соңғы жанартаулық жарылыс шамамен 1300 жыл бұрын солтүстік жарылыс аймағынан болды және лава ағынын құйды. 2013 жылы су тасқыны (jökulhlaup) болды, ол солтүстік кальдераның солтүстік-батысында орналасқан, сумен толтырылған Генгиссиг депрессиясының гидротермалды аймағын босатты. Су тасқынынан кейін, су қысымының төмендеуіне байланысты, көл төрінде маңызды гидротермалды жарылыстар болды. Осыған ұқсас су тасқындары немесе жарылыстар 17 ғасырдың ортасынан бері болған болуы мүмкін. 1968 жылы Генгиссиг депрессиясының батысында гидротермалды жарылыс болды, ал Генгиссиг депрессиясынан 2002, 1997, 1993, 1987 және 1985 жылдары су тасқындары (jökulhlaup) болды. Басқа төмен дәрежелі, мүмкін гидротермалды, жүйеге жатқызылған жарылыстар 1968, 1959, 1929, 1729 (екі рет) және 1655 жылдары болды. Кем дегенде екі өте үлкен тарихқа дейінгі голоцендік су тасқыны (jökulhlaup), олардың үстінен лава ағыны құйылған, Кверкфьоллдан туындаған болуы мүмкін. Бұрын, 27 000 жыл бұрын Кверкфьоллдан шыққан Фуглоярбанки тефрасы деп аталатын тефра қабаты пайда болды.