Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ән ойыны – нақты бір өлең немесе шумаққа негізделген, көбінесе белгілі бір қимылдар мен қозғалыстармен байланысты болатын әрекет. Олар жиынтығында фольклоршылар, этнологтар және психологтар тарапынан зерттелген және балалық шақ мәдениетінің маңызды бөлігі саналады. Бұл термин ән айтуды қажет ететін бейне ойын түріне де қолданылады.
A singing game is an activity based on a particular verse or rhyme, usually associated with a set of actions and movements. As a collection, they have been studied by folklorists, ethnologists, and psychologists and are seen as important part of childhood culture. The same term is also used for a form of video game that involves singing.
Ән салатын ойындарды зерттеу
Ән салатын ойындар 19-ғасырда кең фольклорлық қозғалыстың бір бөлігі ретінде жазылып, зерттеле бастады. Джозеф Струтттың "Англия халқының спорттық ойындары мен көңіл көтерулері" (1801), Роберт Чемберстің "Шотландияның танымал өлеңдері" (1826), Джеймс Орчард Холливеллдің "Англияның балалар өлеңдері" (1842) және "Халық өлеңдері мен балалар ертегілері" (1849), сондай-ақ Г. Ф. Норталдың "Англия халық өлеңдері" (1892) кітаптарында ән салатын ойындар туралы мәліметтер келтірілген. Дегенмен, осы салаға толыққанды назар аударған алғашқы зерттеулер Уильям Уэллс Ньюэллдің "Америкалық балалардың ойындары мен әндері" (1883) және Элис Гоммнің "Англия, Шотландия және Ирландияның дәстүрлі ойындары" (1894 8) еңбектері болды. Екеуі де Атлант мұхитының екі жағында жүргізілген зерттеулерде маңызды туындылар деп есептелді. Зерттеу деректері өзгерген сайын, жазу әдістері де өзгерді. Лейди Гомме сияқты алғашқы фольклоршылар ойынның, өлеңдердің мәтінін, кейде әуендердің ноталарын жазбаша түрінде сипаттауға бейім болды. Уақыт өте келе, ойындардағы дене қозғалыстарын бейнелеу үшін күрделі белгілер жасалды, бірақ 1970-ші жылдардың соңынан бастап этнографиялық фильмдер ойындардың өзін жазу үшін жиі қолданыла бастады, бұл қозғалыс пен музыка арасындағы байланысты көрсете білді.
Singing games began to be recorded and studied seriously in the nineteenth century as part of the wider folklore movement. Joseph Strutt's Sports and Pastimes of the People of England (1801), Robert Chambers’s Popular Rhymes of Scotland (1826), James Orchard Halliwell's The Nursery Rhymes of England (1842) and Popular Rhymes and Nursery Tales (1849), and G. F. Northal's English Folk Rhymes (1892) all included singing games. However, the first studies to focus solely on this area were William Wells Newell's Games and Songs of American Children (1883) and Alice Gomme's The Traditional Games of England, Scotland, and Ireland (1894 8). Both were considered landmark works in studies conducted on respective sides of the Atlantic. As investigational evidence changed, so did the methods of recording. Early folklorists like Lady Gomme tended to provide written descriptions of games, lyrics, and occasionally musical notation of tunes. In time, complex symbols were developed to choreograph the body’s movements within the games, but from the late 1970s on there was increasing use of ethnographic film to record the actual practice of games, providing a record of the links between movement and music.
Дөңгелек билер
Кейбір балалардың ән айту ойындары шеңбер билерден бастау алған болуы мүмкін, оның ішінде "Біз мұнда жиде бұтасын айналып өтейік" ойыны да бар. Ең қарапайым және, мүмкін, ең танымал шеңбер биі – "Шеңберге тұрайық, гүлдерге қарайық" ("Ring a Ring o' Roses").
Some children's singing games may have their origins in circle dances, including "Here We Go Round the Mulberry Bush". The simplest, and perhaps the best known, circle dance is "Ring a Ring o' Roses".
Сүйісу және неке ойындары
Бірқатар ән ойындары танысу және некеге қатысты мәселелерді қамтиды, мысалы, "Skip to My Lou" ересектер арасында да танысу әні ретінде сақталған, ал "Green Grass" және "Three Dukes" көбінесе балалардың арасында ғана таралды. Ең танымал үйлену сақинасы ойындарының бірі, онда ойыншылар отбасылық өмірдегі әртүрлі рөлдерге таңдалады, шеңберден басталатын "Шыңқырдағы шаруа" ойыны болып табылады.
A number of singing games deal with elements of courtship and marriage, like "Skip to My Lou", which remained also an adult courtship song, and "Green Grass" and "Three Dukes", which was largely retained only by children. Perhaps the best known of wedding ring games, where players are chosen for various roles in married life, from a circle is "The Farmer in the Dell".
Қол шапалақтау ойыны
Қол шапалақтау ойынын көбінесе екі ойыншы ойнайды, оның ішінде ырғаққа сүйемелдеу ретінде қол шапалақтау қолданылады. Мұндай ойындар бүкіл әлемде таралған, ал ұқсас ойындар кең аумақтарда, аймақтық ерекшеліктерімен бірге кездесуі мүмкін. Ырғақ ойыншыларға бір уақытта қимылдарды дұрыс орындауға көмектеседі.
A clapping game is usually played by two players and involves clapping as accompaniment to a rhyme. Clapping games are found throughout the world and similar games may be known throughout large areas with regional variations. The rhyme helps the players carry out the codas in time.
Рифмдерді тастау
Сегізгіш арқанмен айтылатын өлең – сегізгіш арқанды қолданып ойналатын ән-ойынның бір түрі. Мұндай өлеңдер сегізгіш ойналатын барлық мәдениеттерде кездеседі. Ағылшын тіліндегі өлеңдердің мысалдары кем дегенде он жетінші ғасырға дейін сақталған. Көптеген халық мұралары сияқты, сегізгіш арқанмен айтылатын өлеңдер де көптеген әртүрлі нұсқаларда кездеседі.
A skipping or jump rope rhyme, is a form of singing game chanted while using skipping ropes. Such rhymes have been recorded in all cultures where skipping is played. Examples of English language rhymes have been found going back to at least the seventeenth century. Like most folklore, skipping rhymes tend to be found in many different variations.
"Қорау" ойындары
Бұл ойында екі ойыншы арка жасап, қалғандары ән айтып, бір-бірлеп өтеді. Ән біткен соң арка төмендеп, бір ойыншыны "ұстауға" тырысады. Мұндай ойынның ең көп таралған мысалы – "Лондон көпірі құлап жатыр" әнімен ойналатын нұсқасы. "Oranges and Lemons" әнімен де ұқсас ойын ойналады. Осындай ойындар басқа мәдениеттерде де кездеседі. Мысалы, Жапонияда "Toryanse" әнімен ойналатын ойынға ұқсас ойындар бар. Мексикада бұл ойын "La Vibora de La Mar" әнімен ойналады.
In this game, two players make an arch while the others pass through in single file while singing a song. The arch is then lowered at the end of the song to "catch" a player. Perhaps the most common example of such a game involves the song "London Bridge is Falling Down." A similar game is played to the tune of "Oranges and Lemons." Similar games exist in other cultures as well. In Japan, for example, similar games are played to the song "Toryanse." In Mexico, the game is played to the song "La Vibora de La Mar."
Ойынның рөлі
Ән салатын ойындарға тілді зерттеу, қабылданатын сынды қалыпқа келтіру, сондай-ақ ойын және басқа да әрекеттерді реттеу мен рәсімдеу сияқты түрлі мақсаттар мен рөлдер тағайындалған. Көптеген ән салатын ойындар бәсекелестікке қарағанда ынтымақтастыққа, ал иерархиялық құрылымға қарағанда қоғамдыққа бейім.
A variety of roles have been attributed to singing games, including exploring language, allowing acceptable criticism and to regularise and ritualise play and other behaviour. Most singing games tend to be co operative rather than competitive and communal rather than hierarchical.
Төмендеу туралы пікірталастар
Сегізінші ғасырдан бері ән айтып ойнау мәдениетінің жойылып бара жатқаны айтылып келеді. Көптеген Еуропа және Солтүстік Америка аймақтарында көшедегі ойындардың жоғалып бара жатқанына куәлік бар, себебі балалар "қауіпті" көлік көп жүретін жолдарда бұрынғыдай ойнамайды, ал қарапайым ойындар теледидар, бейне ойындар және басқа да көңіл көтерулермен бәсекелеседі. Алайда, мұқият байқаулар олардың ойын алаңында әлі де гүлденіп келе жатқанын көрсетеді. Ойнаушылардың жас диапазоны тарылып, жасөспірімдер олардан толығымен бас тартып, ал 6-10 жастағы балаларға ойынды "сақтау" қалдырылғанына дәлелдер бар. Соңғы кезде Иона Опи Британияда ән айтып ойнау ойындарының дерлік қыздардың ғана ойынына айналғанын атап өтті.
From the eighteenth century it has been argued that the culture of singing games is dying out. There is evidence that street games in many European and North American regions are disappearing as children play less in 'unsafe' traffic filled roads, and simple games compete with the rise of television, video games and other pastimes; however, detailed observations indicate that they still thrive in the playground. There is evidence that age range has narrowed, with adolescents almost totally abandoning them and the 'guardianship' of games being left to those aged six to ten years old. Recently Iona Opie has noted that singing games in Britain have become virtually the preserve of girls.
Бейне ойындар
Ән салатын бейне ойындар бірнеше ойыншыны бір-біріне қарсы қояды немесе бір ойыншыны бұрынғы өнер көрсетулеріне немесе белгіленген стандартқа қарсы қояды. Мақсаттарға субъективті бағаланған шығармашылық, тақырыпқа сай болу, басқа орындаушыны қайталау қабілеті немесе объективті бағаланған дыбыз биіктігі мен нота ұзақтығы кіруі мүмкін. Мысалы, Konami компаниясы шығарған Karaoke Revolution ойыны ойыншының дыбыз биіктігін өлшейді және әнмен бірге шырқағанда әр нотаның дұрыс биіктігі мен ұзақтығын сақтау қабілетіне негізделген ұпай береді, әннің сөздері экранда көрсетіледі. Жоғары ұпайлар сақталады, сондықтан ойыншылар бір-бірімен немесе бұрынғы нәтижелермен бәсекелесе алады.
Singing video games pit multiple players against each other, or a single player against previous performances or a set standard. Objectives might include subjectively rated creativity, adherence to a theme, ability to mimic another performer, or objectively rated pitch and note duration. Examples include Karaoke Revolution, released by Konami, which measures a player's pitch and gives a score based on the player's ability to maintain the proper pitch and duration for each note while singing along with a song whose lyrics are displayed on the screen. High scores are saved, so players can compete against each other or previous scores.