Кіріспе
Субиако (жергілікті жұртшылықта Суби деп аталады) – Батыс Австралияның астанасы Перт қаласының ішкі батыс жаққа орналасқан шағын қаласы. Ол Перт қаласының орталық бизнес ауданынан батысқа қарай, Субиако жергілікті басқару аймағында орналасқан. Тарихи тұрғыдан қарағанда, өнеркәсіптік және коммерциялық жерлердің араласқан жұмысшы табының шағын қаласы болған, бірақ 1990 жылдардан бері Австралиядағы ең танымал қалалық жаңару жобаларының біріне айналды. Қала көбінесе төмен қабатты, Субиако теміржол станциясы мен Рокеби көшесінің маңындағы қалалық ауыл сипатын сақтайды. Шағын қалада үш мектеп бар: Субиако бастауыш мектебі, Перт қазіргі заманғы мектебі (штаттағы толық академиялық іріктеу бойынша мемлекеттік мектептің жалғыз үлгісі) және Боб Хоук колледжі. Субиакодағы маңызды орындарға бұрын Батыс Австралиядағы ең ірі стадион болған Субиако Овалы, Король Эдуард есімді әйелдер ауруханасы және Субиако теміржол станциясы жатады.
Subiaco (known colloquially as Subi) is an inner western suburb of Perth, the capital of Western Australia. It is approximately west of Perth's central business district, in the City of Subiaco local government area. Historically a working class suburb containing a mixture of industrial and commercial land uses, since the 1990s the area has been one of Australia's most celebrated urban redevelopment projects. It remains a predominantly low rise, urban village neighbourhood centred around Subiaco train station and Rokeby Road. The suburb has three schools: Subiaco Primary School, Perth Modern School, which is the state's only fully academically selective public school, and Bob Hawke College. Landmarks in Subiaco include Subiaco Oval, which formerly was the largest stadium in Western Australia, King Edward Memorial Hospital for Women, and Subiaco railway station.
География
Субиако Батыс Австралия штатының астанасы және ең ірі қаласы Перттің орталық бизнес ауданынан (CBD) шамамен батысқа қарай орналасқан. Субиако Үнді мұхитының шығысында және Суан өзенінің солтүстігінде жатыр. Ол оңтүстік-шығыстан Томас көшесімен, оңтүстіктен Николсон жолымен, батыстан Теміржол көшесімен, Хей көшесімен, Тайг көшесімен, Уфэм көшесімен және Бишоп көшесімен, ал солтүстіктен Сальвадо жолымен және Теміржол алаңымен шектеседі, бірақ Кембридж көшесіне дейін созылатын Сент-Джон-оф-Год Субиако ауруханасын қамтитын шағын бөлігінен басқа. Солтүстікте Уэмбли және Батыс Лидервилл орналасқан. Шығысында Батыс Перт және Кингс-парк жатыр. Оңтүстікте Шентон паркі орналасқан. Батысында Даглиш және Жолимонт, Батыс Австралия.
Ерте тарих
Еуропалықтар қоныстанғанға дейін бұл аймақта Ваджук нунгарының Мооро тобы тұрған. Олар Йеллагонганың басшылығымен Swan өзенінің солтүстігіндегі аймақты мекендеген, шығысқа қарай Ellen Brook және солтүстікке қарай Moore өзеніне дейін. 1860 және 1870 жылдары инвесторлар аймақта жер сатып ала бастады, себебі теміржол желісі салынып бітеді деп күтілді. 1871 жылы Сидней мен Мельбурндағы теміржолдардың сәттілігінен кейін Фримантл мен Гилфорд арасындағы теміржол желісі алғаш рет ұсынылды. 1874 жылы екі мүмкін бағыт ұсынылды: біреуі Swan өзенінің солтүстігінен, екіншісі – өзеннің оңтүстігінен өтуге тиіс. 1878 жылдың шілдесінде солтүстік бағыт таңдалды. Теміржол құрылысы 1879 жылы басталды және 1881 жылдың 1 наурызында Фримантлден Гилфордқа дейінгі теміржол желісі ретінде ашылды. Субиакодағы алғашқы станция 1883 жылы Salvado Road-та, қазіргі Субиако теміржол станциясының шығысында қарапайым тұйық ретінде ашылды. Станция тауар жеткізуге және Сент-Винсент балалар үйіне қызмет көрсетуге пайдаланылды. Бірақ желі бойында адамдар көбейген соң станция жалпы жұртшылыққа жолаушылар станциясы ретінде де қызмет ете бастады. Алғашқы аукцион 1883 жылдың қараша айында өтті. Жердің көп бөлігі келесі екі жылда сатылды. Австралияның шығыс колонияларынан келген бірнеше бай жер дамытушылар Субиакода жер учаскелерін сатып алып, оларды одан әрі бөліп, кішігірім учаскелерге қызмет ету үшін жаңа көшелер жасады. 1890 жылдардың ортасынан соңына дейін бірнеше шіркеулер салынды. 1896 жылдың қарашасында методист шіркеуі ашылды, келесі жылы пресвитериан шіркеуі, ал 1898 жылы англикан шіркеуі ашылды. 1900 жылға қарай Мәсіх шіркеуінің ғимараты ашылды. 1912 жылдың 9 қаңтарында Батыс Австралия Парламенті "Workers' Home Board Act" заңын қабылдады, бұл штаттың алғашқы қоғамдық тұрғын үй ұйымы – "Workers' Homes Board" құрылуына себеп болды. Үкімет Субиакода жер сатып алып, оны қоғамдық тұрғын үй ретінде пайдалануға берді. 1912 жылдың 29 тамызында Батыс Австралияның премьер-министрі Джон Скаддан Субиакодағы Хенсман жолындағы құрылыс алаңында Жұмысшылар үйлер кеңесінің бірінші кірпішін салды. 1952 жылы муниципалитетте 20 100 адам тұрды. Сондықтан 1952 жылдың 8 ақпанында Субиако қаласы ресми түрде жарияланды. 1940 жылдардың соңында Субиаконың көптеген ескі ғимараттары тозығы жетіп, күрделі жөндеуді қажет етті, бұл қалаға жаман бедел әкелді. Субиакодан өзгеше, жаңа, жақын маңдағы Даглиш және Шентон Парктің бір бөлігі негізінен жеке меншіктермен толық болды, ал Субиакодағы мүліктердің көп бөлігі жалға берілді. Кейіннен жаңа пәтерлер салынды. Субиаконың сауда орталықтарында автотұрақ орындарының жетіспеушілігі мәселе тудырды. 1960 жылдардың басында қала әкімдігі автотұрақ қамтамасыз ету үшін қала орталығында жер сатып алды. Бұл тұрақ 1962 жылдың сәуір айында ашылды. Келесі жылдары тағы екі автотұрақ салынды.
Демография
Субиаконың 2016 жылғы Австралия халық санағы бойынша 9 202 тұрғыны болды. Бұл 2011 жылғы санақта тіркелген 8 015, 2006 жылғы санақта тіркелген 7 629 және 2001 жылғы санақта тіркелген 7 127 адамнан артық. Тұрғындардың 48,7% ер адамдар, ал 51,3% әйел адамдар құрады. Орташа жас 38-ге тең, бұл мемлекеттік орташа жас 36-дан жоғары, бірақ ұлттық орташа жасқа тең.
Сәулет
Субиакода көптеген жақсы сақталған, жоғары сапалы тарихи үйлер бар, олардың көпшілігі әсем әйнектермен жасалған терезелерге ие. Субиакодағы көптеген үйлер мұра тізіміне енгізілген, бұл олардың мәдени маңыздылығын мойындайды және кез келген өзгеріс олардың ерекше ерекшеліктерін сақтайтынына кепілдік береді. Субиако қаласы олардың кейбіреулері бойынша жеке бағытталған жаяу экскурсияны жариялайды. 1989 жылдан 2006 жылға дейін "Әйнектер фестивалі" атты қоғамдық шара екі жылда бір рет өткізілді. Ол 2018 жылы қайта жандандырылды.
Мәдениет
Жыл сайын Субиако қаласы Рокби жолының Баркер жолы мен Хей көшесі арасында көлік қозғалысы тоқтатылатын шағын көше фестивалін қолдайды. Бұл фестиваль көбінесе "Субиако көшелік тойы" деп аталады және тікелей музыка, көше тағамы, базарлар мен отбасылық ойын-сауықтарды ұсынатын тегін қоғамдық шара болып табылады. Субиако – Нортбридж, Лидервилл және Фримантел қалаларымен бірге Перт қаласының ірі түнгі ойын-сауық орталықтарының бірі. Ол пабтары, барлары мен түнгі клубтары үшін бүкіл аймақтан адамдарды тартады. Субиаконың барлары мен мейрамханалары Рокби жолы мен Хей көшесінің маңында орналасқан. Субиако шағын кәсіпорындарды, коммерциялық сауда желілерін және франшизалық бизнестерді қамтиды. Субиакода 30 жылдан астам уақыттан бері жұмыс істеп келе жатқан белгілі кәсіпорындарға Субиако қонақ үйі, Farmer Jack азық-түлік базары, Coles супермаркеттері, Виктория қонақ үйі және Regal театры кіреді. Рокби жолындағы Crossways сауда орталығы 1954 жылы салынған. Субиако сонымен қатар Суби фермерлік базарымен де танымал, ол әр сенбі сайын Багот жолындағы бастауыш мектептің жанында өтіп тұрады. Бұл базар жергілікті тұрғындар мен басқа да сатып алушыларға таза және органикалық өнімдерді ұсынады, сонымен қатар көңілді сауда атмосферасын қамтамасыз етеді.
Білім
Субиакода үш мектеп бар: Субиако бастауыш мектебі және Боб Хоук колледжі. Орталық округтің кеңесшілері – Анжела Хамерсли мен Линетт Дженнингс, олардың өкілеттік мерзімі 2023 жылы бітеді. Шығыс округтің кеңесшілері – Марк Бернс, оның өкілеттік мерзімі 2023 жылы бітеді, және Гарри Косович, оның өкілеттік мерзімі 2025 жылы бітеді. Солтүстік округтің кеңесшілері – Стефани Страуд пен Розмари де Врис, олардың өкілеттік мерзімі 2023 жылы бітеді. Субиако қаласының әкімі – Дэвид МакМаллен, оның өкілеттік мерзімі 2025 жылы бітеді. Субиаконың шағын бөлігі, солтүстігіндегі Св. Джонс-оф-Год Субиако ауруханасын қамтиды, Кембридж қаласына қарасты. Бұл ауданда тұрғындар жоқ.
Мемлекет
2021 жылғы Батыс Австралия штаттық сайлауынан бастап, Батыс Австралия заң шығарушы ассамблеясының (төменгі палата) құрамында Субиако Недлендс сайлау округінің бөлігі болып табылады. Бұл округ Батыс Австралия заң шығарушы кеңесінің (жоғарғы палата) Солтүстік метрополиялық аймағына кіреді. Недлендс округінің қазіргі депутаты – Австралияның Еңбек партиясының, Австралиядағы негізгі орталық-солшыл партияның өкілі Катрина Страттон. 2021 жылғы сайлауға дейін Австралияның негізгі орталық-оңшыл партиясы – Либералдық партия 1950 жылдан бері осы округті үздіксіз ұстап келген.
Федералды
Субиако Австралия Өкілдер палатасының Куртин сайлау округінің құрамында орналасқан. Куртин округінің депутаты – Либерал партиясының Селия Хаммонд.
Көлік
2016 жылғы санақ бойынша Субиако тұрғындарының 48,7%-ы жұмысқа көлікпен барды, бұл штат бойынша орташа көрсеткіш 70,4%-ды құрады; 18,7%-ы қоғамдық көлікпен, штат бойынша орташа көрсеткіш 18,7%-ға тең; ал 11,1%-ы жұмысқа жаяу барды, штат бойынша орташа көрсеткіш 2,8%-ды құрады. Субиакодан шығыстан батысқа қарай Робертс жолы мен Хей көшесі қарама-қарсы бағыттарда жүретін бір бағытты жолдар жұбын құрайды. Субиаконың шығысында олар Перт қаласының орталық бөлігіне (CBD) жетеді. Батысқа қарай Робертс жолы Хей көшесімен қиылысады, ол екі бағытты жолға айналады. Хей көшесімен батысқа қарай жүргенде Флореат, Сити Бич және Батыс жағалау тас жолына жетесіз. Солтүстік жиегінде Сальвадо жолы мен Теміржол алаңы орналасқан, соңғысы теміржол желісінің бойымен солтүстік жағынан өтеді. Теміржол алаңы Томас көшесінен шығысқа қарай Роу көшесі ретінде жалғасады, ол Перт қаласының орталық бөлігіне (CBD) және Нортбриджге апарады. Багот жолы Томас көшесінен шығысқа қарай Кингс Парк жолы ретінде жалғасады, ол да Перт қаласының орталық бөлігіне (CBD) жетеді. Оңтүстік жиегінде теміржол желісін басып өтетін Николсон жолы бар.
Қоғамдық көлік
Перттегі қоғамдық көлік жүйесінің бәрі Transperth таңбасымен біріктірілген. Пойыз қызметтерін Қоғамдық көлік басқармасының бөлімшесі – Transperth Train Operations жүзеге асырады. Перттегі автобус қызметтері жеке компанияларға тапсырылған. Субиако Клермонт келісімшарт аймағында орналасқан, оны Swan Transit компаниясы басқарады. Субиакода Фримантл теміржолының үш станциясы бар. Шығыстан батысқа қарай олар: Батыс Лидервилл теміржол станциясы, Субиако теміржол станциясы және Даглиш теміржол станциясы. Батыс Лидервилл станциясы Субиаконың Батыс Лидервиллмен шекарасында орналасқан. 2013-2014 қаржы жылында 223 313 жолаушы мінген. Субиако станциясы Субиако алаңының орталығында орналасқан және Фримантл желісіндегі ең көп жолаушы тасымалдайтын үшінші станция болып табылады, алғашқы екі станция – Перт теміржол станциясы және Фримантл теміржол станциясы. 2013-2014 қаржы жылында одан 975 390 жолаушы мінген. Субиако станциясына бірнеше автобус бағыттары қосылған. Даглиш станциясы Субиаконың Даглишпен шекарасында орналасқан. 2013-2014 қаржы жылында одан 186 725 жолаушы мінген. Субиакодағы автобустардың көпшілігі шығыс-батыс бағытында жүреді, Перт қалалық орталығы мен Субиакодан батысқа немесе оңтүстік-батысқа қарай жатқан қалашықтарды байланыстырады. Басқалары Жондалап теміржолының станцияларына, UWA немесе QEII медициналық орталығына қатынайды. Кембридж көшесі бойымен 81, 82, 83, 84 және 85 маршруттары өтеді, олардың барлығы Перт автобус станциясынан басталады. 81, 82, 83 және 84 маршруттары Сити-Бич және Уэмбли-Даунс сияқты жағалау маңындағы әртүрлі қалашықтарды байланыстырады. 85 маршруты Жондалап теміржолындағы Глендалоу теміржол станциясына қатынайды. Хей-стрит және Робертс-роуд бойымен 28 маршруты өтеді, ол Перт автобус станциясы мен Фримантл желісіндегі Клермонт теміржол станциясын байланыстырады. Багот жолы бойымен 27 маршруты өтеді, ол Шығыс Перт пен Клермонт станциясын байланыстырады. Субиаконың оңтүстік бөлігіндегі көшелер арқылы 25 және 24 маршруттары өтеді. 25 маршруты Элизабет Кэй автобус станциясы мен Клермонт станциясын Недленд арқылы байланыстырады. 24 маршруты Шығыс Перт пен Клермонт станциясын Далкейт арқылы байланыстырады. Томас көшесі бойымен 26, 96 және 103 маршруттары өтеді. 26 маршруты Шығыс Перт пен QEII медициналық орталығын байланыстырады. 103 маршруты Шығыс Перт пен Фримантл теміржол станциясын QEII медициналық орталығы арқылы байланыстырады. 97 маршруты Субиако станциясында аяқталатын жалғыз маршрут. Оның бағыты Рокби жолы мен Николсон жолы арқылы UWA-ға дейін созылады.