Вишнуға адал жандар: Дхруваның тарихы

Кіріспе

Индуистік құдай Вишнуға адал жақтас Дхрува (санскрит: ध्रुव, , әл. "қозғалмайтын, өзгермейтін немесе бекітілген") Вишну Пурана мен Бхагавата Пуранада есімдері жиі кездесетін аскет. Санскрит термині дхрува накшатра (дхрув накшатра, "поляр жұлдызы") Махабхаратада Поляр жұлдызын атау үшін қолданылған, ол Уттанападаның ұлы және Манудың немересі ретінде суреттелген, тіпті Махабхарата мәтіні жаңартылған кезде Поляр жұлдызы аспан полюсінен бірнеше градусқа қашықта болғанмен де.

Вишнуға деген құлшыныс

Дхрува патша Уттанападаның (Сваямбуха Манудың ұлы) және оның әйелі Сунитидің ұлы болып дүниеге келді. Патшаның екінші патшайымы Суручиден туған тағы бір ұлы Уттама болды. Бірде Дхрува бес жастағы бала кезінде кіші інісі Уттаманың патша тағында әкесімен бірге отырғанын көрді. Суручи бірінші әйелінен туған үлкен ұлына қызғанышпен қарады (өйткені ол Дхрува таққа мұрагер болатын, ал Суручидің ұлы емес), жас Дхруваны әкесінің құшағына отыруға тырысқаны үшін қатыгездікпен сөгіс берді. Дхрува наразылық білдіріп, әкесінің құшағына отыруға рұқсат беруге бола ма деп сұрағанда, Суручи оған: "Құдайдан менің құрсағымнан тууын сұра. Тек сонда ғана сен осы құрметке ие боласың". Сунити мейірімді және енді сүйікті әйелі болғандықтан, күйзелген баланы жұбатуға тырысты, бірақ Дхрува оның тағдырын Құдайдан естіп білуге бел буды. Оның қатаң шешімін көріп, анасы жалғыз өзі орманға сапарға шыққан баласына сәлем айтты. Дхрува өзінің лайықты орнын табуға бел буған еді. Осы шешімін байқаған Нарад оған көрінді және оны тым ерте жасында ауыр аскетизмге түсуден қайтармақ болды. Бірақ Дхруваның қажырлы ерік-жігеріне шек болмады, және таңғалған дана оны мақсатына жету үшін Вишну Иесіне сиыну үшін қандай рәсімдер мен мантраларды орындау керектігін үйретті. Нарадтың үйреткен және Дхрува тиімді қолданған бір мантрасы – «Ом Намо Бхагавате Васудевая». Вишну Пурана бұл жерде сәл өзгеше айтады. Вишну Дхруваның тапасынан (тәубесінен) риза болып, одан вардана (тілек орындалуы) сұрағанда, ол стути (ғибрат) білу варданасын сұрады. Басқа адамдар дүниелік немесе көктегі ләззат немесе ең көп дегенде мокша сұраған болар еді, бірақ Дхруваның жеке қалауы болмады. Барлық тілектерден бас тарту индуизмде мәңгілік бейбітшілікке жету үшін қажет деп саналады: осының мәні – Дхрува пада. Сондықтан Саптаршилер Дхруваға ең құрметті жұлдыздың орнын – Поляр жұлдызын беруге шешім қабылдады. Ол Вишнуды ұзақ уақыт еске алып, тіпті тапасының мақсатын ұмытып, Вишнуды еске алу үшін өмір сүруді ғана сұрады. Тапасынан риза болған Вишну оның тілегін орындап, одан әрі Дхрува падаға жететінін жариялады: ол аспан денесіне айналатын, тіпті Маха Пралаяға тиіспейтін мемлекетке жететінін айтты. Дхрува патшалығына оралып, отбасымен жылы қарсы алынды және алты жасында таққа ие болды. Ол ондаған жылдар бойы әділ және тура билік жүргізді. Қатесін түсінген соң Дхрува Якша патшасы Вайшраваннан кешірім сұрады. Вайшраван Дхрубадан игілік сұрады, ал Дхрува Вишнуға деген адалдығын сақтап қалуды сұрады.

Dhruva was born as son of the King Uttānapāda (the son of Svayambhuva Manu) and his wife Suniti. The king also had another son Uttama, born to his second queen Suruchi, who was the preferred object of his affection. Once, when Dhruva was a child of five years of age, he saw his younger brother, Uttama sitting on his father's lap at the King's throne. Suruchi, who was jealous of the older son from the first wife (since he Dhruva would be heir to throne, and not Suruchi's son), cruelly scolded young Dhruva for his efforts to sit on his father's lap. When Dhruva protested and asked if he could not be allowed to sit on his father's lap, Suruchi berated him saying, 'Go ask god to be born in my womb. Only then will you have the privilege'. Suniti being of gentle nature and now the lesser favorite wife tried to console the distraught child, but Dhruva was determined to hear of his fate from the Lord himself. Seeing his firm resolve, his mother bade him farewell as he set out on a lonely journey to the forest. Dhruva was determined to seek for himself his rightful place, and noticing this resolve, the divine sage Narada appeared before him and tried to desist him from assuming a severe austerity upon himself at such an early age. But, Dhruva's fierce determination knew no bounds, and the astonished sage guided him towards his goal by teaching him the rituals and mantras to meditate on when seeking lord Vishnu. The one mantra which Narada taught and which was effectively used by Dhruva was Om Namo Bhagavate Vasudevaya. Vishnu Purana gives a slightly different account here. When Vishnu was pleased with Dhruva's tapasya (penance) and asked him for a varadāna (grant of wishes), he asked for the varadāna of knowledge of a stuti (hymn). Other persons would have asked for worldly or heavenly pleasures, or for moksha at most, but Dhruva had no personal desire. Renunciation of all desires is regarded to be essential for eternal peace in Hinduism: this is the meaning of Dhruva pada. That was the reason why the Saptarshis decided to give Dhruva the most revered seat of a star the Pole Star. Having spent a long time in Vishnu's remembrance he even forgot the objective of his tapasya, and only asked for a life in memory of Vishnu. Pleased by his tapasya, Vishnu granted his wish and further decreed that he would attain Dhruva pada: the state where he would become a celestial body which would not even be touched by the Maha Pralaya. Dhruva returned to his kingdom, to be warmly received by his family, and attained the crown at the age of six. He ruled for many decades in a fair and just manner. After realising his mistake, Dhruva apologised to the Yaksha king, Vaishravana. Vaishravana asked Dhruva for a boon, and Dhruva asked for being able to preserve his devotion towards Vishnu.