Кіріспе

Чех дирижері және композиторы Энтони Филипп Генрих (11 наурыз 1781 – 3 мамыр 1861) – Американың алғашқы "толық уақытты" композиторы және Америка Азамат соғысына дейінгі ең белгілі композитор. Ол Наполеон соғыстарындағы бизнесінен шығын келгеннен кейін, 36 жасқа келгенде ғана композиция жазуды бастады. Мансабының көп бөлігінде ол "Ата Генрих" деп танылды, Американың кішкентай классикалық музыка қауымдастығының құрметті өкілі. 1842 жылы Нью-Йорк филармониялық қоғамының құрылтай жиналысын басқарды.

Өмір

Шоңбюхельде (қазіргі Красни Бук, Красна Липаның бір бөлігі) қарапайым отбасында дүниеге келген Генрихті бай туысының қамқорлығына берді, ол 1800 жылы өркендеген бизнестің мұрагері болды. 1810 жылы Наполеон соғыстары мен одан кейінгі экономикалық дағдарыс салдарынан Бостонда мүлде қаражаты қалмай, қалып қойды. Ақшасы болмағандықтан, ол ұзақ жылдардан бергі хоббиісіне оралып, кәсіби скрипкашы және дирижер болуға бел буды. Оның үшін маңызды тәжірибесі – Пенсильванияның шөлейттеріне жаяу және қайықпен жасаған 700 мильдік саяхат, содан кейін Огайо өзені арқылы Кентуккиге жол тартуы болды. Американың жаңа шекарасының көріністері мен дыбыстары 19 ғасырдың ең өзгеше, тіпті эксцентриктік бағдарламалық музыкасына шабыттандырды. Бардстаун, Кентукки (1818) маңындағы ағаш үйге қоныстанған ол, сол кездегі Еуропадағы ешбір туындыға ұқсамайтын шығармалар жасай бастады. Оның кейбір туындылары: «Кентуккидегі музыканың шаңырағы немесе Табиғаттың уахасындағы үйлесімнің ләззаты» (Филадельфия, 1820); «Колумбиада немесе Американың жабайы жолаушы құстардың көші» (1858); «Патшалардың орнитологиялық шайқасы немесе Анд тауларының кондоры мен Кордильералардың бүркіті» (1836); «Солтүстік Американың шөлейттеріндегі Табиғаттың жыршылары»; «Жабайы орман рухтарының әні» (шамамен 1842); «Уильям Пенннің үндістермен жасаған келісімі» (1834; 19 ғасырдағы сирек кездесетін концерто гроссо). 1817 жылы Кентуккиге келгеннен кейін ол Бетховеннің Бірінші симфониясын дирижерлік етті – бұл Бетховеннің симфониясы АҚШ-та екінші рет орындалды. Бір сыншы оны «Американың Бетховені» деп атады (1822). Стильдік тұрғыдан Генрихтің музыкасы еуропалық замандастарының үлгілеріне қарағанда, ерте американдық музыкамен көбірек ортақ. Ол дамытудан бас тартып, эпизодтық формаларды, әсіресе, тақырыпты вариациялармен ұнатып, оларды көрнекті экспрессивті әсер үшін пайдаланды. Ол кейде таңғажайып, тіпті жағымсыз, хроматизмнің бөліктерін жазды, әдетте музыкалық емес идеяны білдіру үшін. Оның музыкасы көбінесе импровизациялық сипатқа ие (оның көптеген шығармаларының мөлшерін ескере отырып, ноталанған импровизация болуы мүмкін). Орындаушылардың интерпретациясына кең мүмкіндік беруі американдық музыкадағы белгісіздіктің бастауы болуы мүмкін. Генрих Азамат соғысына дейінгі кезеңде АҚШ-тағы құзыретті оркестрлердің жетіспеуіне байланысты Еуропалық гастрольдерінде сәтті болды. Дегенмен, ол 1861 жылы Нью-Йоркте, қашып келген кедейлікте, ұмытылып қайтыс болды. Генрихтің музыкасы кейде қайта жаңғыртылады.