Месопотамия құдайы Нингал: Ай құдайы Наннаның әйелі, Ур және Харран қалаларында ерекше құлшылық етілген. Маңызды діни тұлға, бірақ көбінесе қолдаушы рөлде болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Месопотамияның Нингал құдайы (сумер тілінде: "Ұлы патшайым"; аккад тілінде: Nikkal) – Месопотамияның ай құдайы Нанна/Синнің әйелі саналған құдайы. Ол оның негізгі құлшылық орындары Ур және Харанмен тығыз байланысты болды, бірақ Месопотамияның басқа қалаларында да оларға бірге табынылған. Ол Үрдің үшінші әулеті және кейіннен Ларса патшалары тарапынан ерекше құрметке ие болды.
Mesopotamian goddess
Ningal (Sumerian: "Great Queen"; Akkadian Nikkal) was a Mesopotamian goddess regarded as the wife of the moon god, Nanna/Sin. She was particularly closely associated with his main cult centers, Ur and Harran, but they were also worshiped together in other cities of Mesopotamia. She was particularly venerated by the Third Dynasty of Ur and later by kings of Larsa.
Кейіпкері мен иконографиясы
Нинггалдың есімі шумерлік текті, оны "Ұлы патшайым" деп аударуға болады. Ол Месопотамия пантеонындағы маңызды құдайлардың бірі болған және оған табыну Месопотамия тарихының барлық кезеңдерінен куәландырылған. Джоан Гудник Вестенхолцтың сөзіне сәйкес, оның мінезі көбінесе "бейтарап және қолдау көрсетуге бағытталған" болған. Ол Ур қаласының қамқоршы құдайы болған, күйеуі Наннамен (аккад тілінде Син) бірге осы қызметті атқарған. Ол Урдың "ханымы" (NIN; Ерте династиялық дереккөздер) немесе "анасы" (AMA; Ur III дереккөздер) деп аталған. Әдеби шығармаларда оны қаламен ана мен балаға теңеген. "Үрге арналған жоқтау" немесе "Шумер мен Үрге арналған жоқтау" сияқты жоқтауларда оның қала үшін қайғырғаны бейнеленген. Нингалдың кейбір эпитеттеріне сүйенсек, ол күйеуі сияқты, ішінара астралдық құдай болған деген гипотеза бар. Бұл ерекшелік, мүмкін, Ninantagal, Ninmulnunna, Si iminbi және, мүмкін, Kalkal сияқты атауларда көрінген, олар тиісінше "жоғарғы ханым", "ханым, ханзаденің жұлдызы", "жеті қыралы жарық" және "қымбатты" деген мағынаны білдіреді. Нингалдың иконографиясы тұрақты болмаған. Ол күйеуінің символы – ай айшасымен бірге отырған әйел құдай ретінде бейнеленген болуы мүмкін деген болжам бар. Оның жанында u5 bi2 деп аталатын бір түрлі құс болған деген пікір бар, бірақ дәлелдер әлі де толыққанды емес. Бұл жануардың болуы мүмкін деген нұсқалардың ішінде сұр қаз бен аққу бар, бірақ тіпті Урда да, қазбалардан белгілі Ансерини туысына жататын су құсымен бірге бейнеленген әйел құдай мүсіндері Наншеге ұқсас болуы ықтимал. Нингалды zirru деп те атаған, бұл термин әйел құсты білдіруі мүмкін. Наннаның кейбір ен-қасиетшілері, әсіресе Саргонның қызы Энхэдуанна да zirru деп аталған. Үр-Намму стеласында Нингал күйеуінің құшағында отырған күйінде бейнеленген. Мұндай бейнелеулер құдайлар арасындағы тығыз байланысты көрсетуге және олардың бірлесіп әрекет ету қабілетін баса көрсетуге арналған. Бұл бейнелеулер Бау мен Нингирсу үшін де кездеседі. Медициналық трактаттарда "Нингалдың қолы" термині белгісіз тері ауруын білдірген; мұндай аурулардың ұқсас атаулары басқа да әртүрлі құдайлар үшін куәландырылған, мысалы, Син, Адад, Шамаш және Гештинанна.
Ningal's name has Sumerian origin and can be translated as "Great Queen". While she was a major deity in the Mesopotamian pantheon and the worship of her is attested from all periods of history of Mesopotamia, her character was largely "passive and supportive" according to Joan Goodnick Westenholz. She was the tutelary deity of Ur. She shared it with her husband Nanna (Akkadian Sin). She was referred to as the "lady" (NIN; Early Dynastic sources) or "mother" (AMA; Ur III sources) of Ur. She and the city could be compared to a mother and her child in literary texts. She was portrayed mourning over it in laments, such as Lament for Ur or Lament for Sumer and Ur. Based on some of Ningal's epithets it has additionally been proposed that she was in part an astral deity, much like her husband. This aspect might have been reflected in titles such as Ninantagal, Ninmulnunna, Si iminbi and possibly Kalkal, respectively "high lady", "lady, star of the prince", "sevenfold light" and "treasured". Ningal's iconography was not consistent. It has been proposed that she could be represented as a seated goddess accompanied by the lunar crescent, a symbol of her husband. A type of bird, u5 bi2, was possibly associated with her, though the evidence is inconclusive. Proposed identities of this animal include the greylag goose and the whooper swan, but it is assumed that even in Ur, statues of a goddess accompanied by a water bird of the genus Anserini, well known from excavations, were more likely to represent Nanshe. Ningal was also called zirru, a term which might designate a female bird. Some en priestesses of Nanna, especially Sargon's daughter Enheduanna, were also referred to as zirru. On the Ur Nammu Stele, Ningal is depicted sitting in her husband's lap. This type of depictions was meant to display the intimate nature of the connection between the deities and highlight their ability to act in unison, and is also attested for Bau and Ningirsu. In medical treatises the term "hand of Ningal" referred to an unidentified skin disease; analogous names of diseases are attested for various other deities, for example Sin, Adad, Shamash and Geshtinanna.
Басқа құдайлармен байланысу
Нингалдың анасы Нингикуга (сумер тілінде: "таза қамыс әйел"), бұл туралы балбале композициясында және эмесал махаббат әнінде айтылған. Бұл құдай Энкидің жұбайы болуы мүмкін. Ан = Анум құдайлар тізімі оны Дамкинамен тікелей байланыстырады, бірақ оның көне вавилондық нұсқасында ол Энкиге жақын, жеке құдай. Нингикуга сондай-ақ Нингалдың бір бейнесі ретінде де қарастырылуы мүмкін, "жерді тазартатын таза" деп аталады. Ай құдайы Нанна (аккадтық Син) Нингалдың күйеуі саналған. Оның әйелі ретіндегі рөлі оның ең жақсы белгілі бір ерекшелігі. Оның оған байланысты эпитеттері де болған, мысалы, Ḫegalnunna ("бастықтың байлығы"). Ниңгалдың туындысы басқа ай құдайларына үйленген деген мәліметтер хурит (Kušuḫ немесе Umbu), хетт (Arma) және угарит (Yarikh) деректерінде кездеседі. Барлық тілдерде оның есімі аккад тіліндегідей Nikkal деп берілген. Нингал мен Наннаның ең жақсы белгілі балалары – Венераны бейнелейтін Иннана (Иштар) және Күнді бейнелейтін Уту (Шамаш). Иннананың Нанна мен Нингалдың қызы болғаны туралы пікір оның тегіне қатысты ең көп кездесетін дәстүр. Агушая поэмасында Иннана Нингалдың тұңғыш қызы деп аталады. Иштармен байланысты болғандықтан, хурит және эламдық құдай Пиникир ақкад тілінде жазылған мәтінде, бірақ хурит-хетт ритуалдарының жинағында Син мен Нингалдың қызы ретінде көрсетілген. Ниңгал мен Наннаның тағы да жиі кездесетін балалары – Амарра узу және Амарра he'ea (An = Anum-нан белгілі), Ниңгублага (Ки'абриг қаласының құдайы) және Нумушда (Казаллу қаласының құдайы). Неоассириялық деректерде (Харраннан) Нуска Нингал мен оның күйеуінің ұлы деп есептелген. Мақлу сиқырында Манзат (аккадтық және эламдық жаңбыр құдайы) Шамаштың қарындасы, демек, оның ата-анасы Нингал мен күйеуінің қызы ретінде суреттелген. Ан = Анум Ниңгалдың суккал (көмекші құдай) болғанын көрсетеді, бірақ оның атын dMEkà kàME деп оқу қиын. Ричард Л. Литке бұл түсіндірме МЕ таңбасының белгісіз айтылуын көрсетуі екіталай деп санайды және бұл құдайдың аты Меме болған, ал тізімнің басқа нұсқасында сол жолда Какка аты болған деп болжайды. Де бұл құдайдың құдайлық хабаршы Каккамен бірдей екенін ұсынады. Литке керісінше, бұл жағдайда Какканы хабаршы құдайдан өзгеше, басқа жерде Нинкарракқа теңестірілген құдай ретінде қарастыру керек деп қорытындылады. Мариден алынған деректерде Нинкарак пен Ниншубурмен байланысты Какка есімді емші құдай туралы мәлімет бар. Нингал мен Ниншубур арасындағы байланыс Әбу Салабихтен алынған ерте династиялық құдайлар тізімінде жазылған. Ежелгі Вавилон кезеңінде Нанше Урда онымен байланысты құдайлар тобына қосылған, бірақ ол жалпы түрде осы қаладан алынған дереккөздерде сирек кездеседі. Бұл құдайдың Нинемия болуы мүмкін, ол Ларса мен Теңізден алынған мәтіндерде жақсы белгілі, Кудур Мабук пен оның ізбасарларының билігінен бастап Нингалдың серігінің мүшесі ретінде қарастырылған, бірақ бұл есім оның эпитеті болуы да мүмкін.
Ningal's mother was Ningikuga (Sumerian: "lady of the pure reed"), as attested in a balbale composition and in an emesal love song. This goddess could be identified as a consort of Enki. The god list An = Anum identifies her with Damkina directly, though in its Old Babylonian forerunner she is a separate deity in the circle of Enki. Ningikuga could also instead function as the name of a manifestation of Ningal, addressed as "the pure one who purifies the earth". The lunar god Nanna (Akkadian Sin) was regarded as Ningal's husband. Her role as his wife is the best attested aspect of her character. Some of her epithets underlined her connection to him, for example Ḫegalnunna ("wealth of the prince"). A derivative of Ningal were regarded as married to other moon gods in Hurrian (Kušuḫ or Umbu), Hittite (Arma) and Ugaritic (Yarikh) sources. In all of the corresponding languages her name was rendered as Nikkal, similarly as in Akkadian. The best attested children of Ningal and Nanna were Inanna (Ishtar), who represented Venus, and Utu (Shamash), who represented the sun. The view that Inanna was a daughter of Nanna and Ningal is the most commonly attested tradition regarding her parentage. The poem Agushaya refers to Inanna as Ningal's firstborn child. Due to her identification with Ishtar, the Hurrian and Elamite goddess Pinikir is referred to as a daughter of Sin and Ningal in a text written in Akkadian but found in a corpus of Hurro Hittite rituals. Further relatively commonly attested children of Ningal and Nanna include the goddesses Amarra uzu and Amarra he'ea, known from An = Anum, Ningublaga (the city god of Ki'abrig) and Numushda (the city god of Kazallu). In Neo Assyrian sources from Harran Nuska was regarded as the son of Ningal and her husband. In a Maqlû incantation, Manzat (Akkadian and Elamite goddess of the rainbow) appears as the sister of Shamash, and by extension as daughter of his parents, Ningal and her husband. An = Anum indicates that Ningal was believed to have a sukkal (attendant deity), though the reading of their name, dMEkà kàME, remains uncertain. Richard L. Litke argued that the gloss is unlikely to point at an otherwise unknown pronunciation of the sign ME, and assumed that the deity in mention was named Meme, while an alternate version of the list had the name Kakka in the same line instead. de proposes that this deity is identical with the divine messenger Kakka. Litke instead concluded that in this case Kakka should be understood as a deity elsewhere equated with Ninkarrak, distinct from the messenger god. A medicine goddess named Kakka, associated with Ninkarrak and Ninshubur, is attested in sources from Mari. An association between Ningal and Ninshubur is documented in the Early Dynastic god list from Abu Salabikh. In the Old Babylonian period Nanshe was incorporated into the circle of deities associated with her in Ur, though she is overall sparsely attested in sources from this city. It is possible that the deity Nin é. NIM. ma, best attested in texts from Larsa and the Sealand, was associated with Ningal as a member of her entourage starting with the reign of Kudur Mabuk and his successors, though it has also been proposed that this name was her epithet.
Дін
Нингал алғаш рет ерте династиялық Фара және Әбу Салабих қалаларының құдайлар тізімдерінде кездеседі. Ол сондай-ақ заме (za3 me, "мақтау") гимндерінде де айтылады, онда ол Наннадан кейін "ана Нингал" (ama Ningal) деп аталады.
Ningal is first attested the god lists from Early Dynastic Fara and Abu Salabikh. She is also mentioned in the zame (from za3 me, "praise") hymns, in which she appears after Nanna as "mother Ningal" (ama Ningal).
Ұр
Нингалға арналған ғибадатхана Ур қаласында орналасқан және оны шумерлік рәсімдік атаулары – Эгарку және Агрунку ("үй, қасиетті жатын бөлмесі") деп атауға болады. Бұл қаланың ең ерте мәтіндерінде ол тек екі теофориялық есімде кездеседі, бірақ Ұр III кезеңіне қарай оны жиі шақыра бастады. Ұр-Намму стеласы оның оның билігіндегі жергілікті пантеондағы ең жоғары дәрежелі қасиетті тұлға болғандығын көрсетеді. Наннаның ен-ханымы болған Ұр-Наммудың қызы Пл. арнауымен Наннаға арналған әк тастан жасалған тостаған да табылған. Шүлги Нингалды анасы деп атаған. Ол сондай-ақ Га’еш қаласындағы Нанна ғибадатханасын – Экарзиданы ("үй, таза жағажай") Нингал ғибадатханасы ретінде қайта салған, онда ол Нин Уримма, "Урдың ханымы" деген атпен белгілі болған. Нингалға Урдағы құрмет туралы Ежелгі Вавилон кезеңінен келген деректер де жақсы сақталған. Анетте Зголл оның культтік маңыздылығы алдыңғы Ұр III кезеңімен салыстырғанда артқан деп санайды. Исиннің Шу Илишу Нингалды Аншандан Наннаның мүсінін қайтарып алуды еске алу үшін Урдан табылған жазуда қарғыс сөзінде есімдерін атаған. Иддин Даган өзін "Нанна мен Нингалдың сүйіктісі" деп атаған. Пл., Наннаның ен-ханымы және Ишме Даганның қызы, Нингалға мүсін сыйлаған. Ларса патшалары, әсіресе Урад Син мен Рим Син I, Урды ерекше діни және саяси маңызы бар қала деп санап, Нингалды белсенді түрде құлшындық ететін. Бұл кезеңдегі деректер оның ғибадатханасы Наннаның ен-ханымының резиденциясы – Гипармен біріктіріліп, бір кешен құрағандығын көрсетеді. Оның ішіндегі басты киелі орны үшін Эгарку салтанатты атауы сақталған және Нұр Адад пен Урад Син сияқты патшалардың жазуларында кездеседі. Гипарда оған арналған тағы бір киелі орын – Силли Адад қайта салған Идлуругукаламма ("жердің өзен сынағының үйі") болған. Бұл жұмыс оның ізбасары Урад Син тұсында жалғасты. Син Иддинам Ур қабырғаларын салу туралы жазуда Наннамен бірге Нингалды да еске алған. Кассит кезеңінде Куригалзу I Урда Нингалдың тағы бір ғибадатханасын салған, бірақ оның аты қазір белгісіз. Нингалға жаңа вавилондық кезеңде де Урда табыну жалғасты. Ол жердегі басты ғибадатхананы Набонид қайта салған. Сонымен қатар, осы кезеңде Нингалмен байланысты болған қаладағы bīt ḫilṣi ("пресстеу үйі"), дәріхана ретінде қарастырылған, оған түрлі дәрі-дәрмектердің құрамына кіретін ингредиенттер өсірілген бақша қоса берілген.
A temple dedicated to Ningal was located in Ur, and could be referred with the ceremonial Sumerian names Egarku and Agrunku ("house, sacred boudoir"). In the earliest texts from this city, she is only attested in two theophoric names, but by the Ur III period she came to be invoked in them commonly. The Ur Nammu Stele indicates that she was likely the highest ranked goddess in the local pantheon during his reign. A limestone bowl dedicated to Ningal by Ur Nammu's daughter pl, who served as the en priestess of Nanna, has also been discovered. Shulgi referred to Ningal as his mother. He also rebuilt the temple of Nanna in Ga’esh, Ekarzida ("house, pure quay") as a temple of Ningal in which she was known by the epithet Nin Urimma, "lady of Ur". The veneration of Ningal in Ur is well documented in sources from the Old Babylonian period as well. Anette Zgoll argues that her cultic importance increased compared to the preceding Ur III period. Shu Ilishu of Isin mentions Ningal in a curse formula in an inscription found in Ur commemorating the recovery of the statue of Nanna from Anshan. Iddin Dagan referred to himself as the "beloved of Nanna and Ningal". pl, en priestess of Nanna and daughter of Ishme Dagan, dedicated a statue to Ningal. Kings of Larsa, especially Warad Sin and Rim Sîn I, considered Ur a city of particular religious and political importance and were active worshipers of Ningal. Sources from this period indicate that her temple was combined with the Gipar, the residence of the en priestess of Nanna, into a single complex. The ceremonial name Egarku was retained for her major sanctuary within it, and appears in inscriptions of kings such as Nur Adad and Warad Sin. Another shrine dedicated to her in the Gipar was Eidlurugukalamma ("house of the river ordeal of the land"), rebuilt by Silli Adad. The work continued under the reign of his successor Warad Sin. Sin Iddinam mentions Ningal alongside Nanna in an inscription dealing with the construction of the walls of Ur. In the Kassite period, Kurigalzu I built another temple of Ningal in Ur, but its name is presently unknown. Ningal was still worshiped in Ur during the Neo Babylonian period. Her main temple there was rebuilt by Nabonidus. Additionally a bīt ḫilṣi ("house of pressing"), assumed to be a pharmacy accompanied by a garden where the ingredients for various medicines were grown) located in the same city in this period was associated with Ningal.
Харан
Харан қаласында Нингалға "ғипару" деп аталатын киіз үй-ғибадатханада табынушылық етушілер болған. Эндрю Р. Джордж бұл киіз үй-ғибадатхананың осы қалада орналасқан Син храмы – Еулулда орналасқан деп санайды. Бұл Ашурбанипал тұсындағы жазбаларда кездеседі. Осы патшаның жазуында Нингал мен Нанна Харанда оны патшалыққа көтергені айтылған. Набонидтің жазуларына сәйкес, оның бұйрығымен Еулулда жасалған жөндеу жұмыстары барысында храм, оның құдайларының – Син, Нингал, Нуска және Садарнунаның жаңа мүсіндерімен жабдықталған. Харан, әлдебір дәрежеде, Алеппоның жанында орналасқан Нереб (Әл Найраб) арамейлік Ниңгал культінің орталығына әсер еткен, ол б.з.д. бірінші мыңжылдықтан белгілі.
In Harran Ningal was worshiped in a shrine known under the name giparu. Andrew R. George assumes it was located in the Eḫulḫul, the temple of Sin located in this city. It is attested in sources from the reign of Ashurbanipal. An inscription of this king states that Ningal and Nanna crowned him in Harran. According to inscriptions of Nabonidus, during the repairs undertaken at his orders in the Eḫulḫul the temple was provided with refurbished statues of its divine inhabitants, including Sin, Ningal, Nuska and Sadarnunna. Harran most likely influenced the Aramaic center of the cult of Ningal, known from sources from the first millennium BCE, Nereb (Al Nayrab) located in the proximity of Aleppo.
Басқа қалалар
Ниңғалға арналған құрбандықтар Ур III дәуіріндегі Ниппур мәтіндерінде кездеседі. Ниппур жинағына сәйкес, оған осы қалада Наннаның жергілікті ғибадатханасында, сондай-ақ Нисаба, Кусу, Шамаш және Бель ālīya-мен бірге bīt dalīli ("мақтау үйі") деп аталатын киелі орында табынылған. Кассит дәуіріндегі мөр жазуында жергілікті Ниньмима құдайымен бірге "Ниппурдың Ниңгил" деп еске алынады. Төменгі Месопотамиядан Ниңгал Мариге әкелінді, ол жерде ол Ур III дәуірінде белгілі болған. Ертедегі құрбандық тізімінде ол Белет экаллим мен Лугал Терқадан ("Терқаның иесі") кейін тізіледі. Бұл қаладағы көне вавилондық дереккөздерде оны шақыратын бір еркек және бір әйел есімі анықталды. Ежелгі Сиппарда Ниңгал мен Наннаның мүсіндері сауда-саттық келісімінің куәсі ретінде пайдаланылғаны туралы мәлімет бар. Олар сонымен бірге осы қаладан табылған цилиндрлі мөрлерде бірге бейнеленген, бірақ Шамаш пен Ая немесе Адад пен Шала сияқты жиі емес. Ежелгі Вавилон кезеңінде Ниңгалға табыну туралы мәліметтер Вавилон, Исин, Кисура, Ларса, Тутуб және Урум сияқты басқа да көптеген қалалардан келген. Ниңгал мен оның күйеуінің ортақ табыну орталығы Киштің Манана әулетінің патшаларымен де қолдауға ие болды. Бірінші Селанд әулетінің мұрағатында Ниңгалға қатысты бір ғана дерек бар. Бұл контексте ол Наннамен бірге құрбандықтарды қабылдаған. Оның есімімен аталған Куппат Ниңгал елді мекені де осы мәтін корпусында бірнеше рет кездеседі, мысалы, Нур Бау есімді лауазымды тұлғаның патшаға немесе оның мұрагері Айдарағаламаға жолданған хатында. Кассит дәуірінен бастап жасалған Каноникалық ғибадатханалар тізімі Ниңгалдың орналасқан жері белгісіз екі ғибадатханасын тізімдейді: Еангим ("жұмақтай үй") және Эенгимкуга ("таза жұмақтай үй"). Ассирия патшасы Есархаддонның жазуларының бірінде Ниневидеде Ниңгал, Син, Шамаш және Аяға арналған ғибадатхананың құрылысы еске алынады. Оған арналған киелі орын Саргон II тұсында салынған жаңа патшалық қала Дур Шаррукинде де орналасқан. Ол оның сарайының ішінде болған. Патша оған жолданған хатында күйеуінің ұзақ өмір сүруіне және оның ұрпақтарының "мәңгілікке" билік етуіне кепілдік беруін сұрады. Ниңгал Ассириядағы көптеген теофоралық есімдерде де кездеседі. Ашурбанипалдың билік кезеңінен келген хаттар Ниңгал мен оның күйеуінің Киссигтің қамқоршы құдайлары ретінде Иннана мен Думузиді ығыстырғанын көрсетеді. Набонид бұл қалада "таза қой қорасы" ("Eamaškuga") деген рәсімдік атаумен Ниңгал ғибадатханасын қалпына келтірді, Эндрю Р. Джорджтың пікірінше, ол Инаннамен байланысты ертедегі әдеби мәтіндердегі Eamašku-мен бірдей болуы мүмкін, соның ішінде Инаннаның жерге түсуі туралы мәтінде. Бұл оқиға 546 ж.б.д. датирленген, Телл-әл-Ламдағы қазбалар кезінде табылған нашар сақталған цилиндрдегі жазуда еске алынады, ол Киссик орны болуы мүмкін. Патша одан күйеуінің атынан араласуын сұрады. Ниңгалға Селевкидтер дәуірінде Урукта да табынылған. Алайда, куәландырулар бір ғана дереккөзбен – астрологиялық ықпалды көрсететін, бірақ түсініксіз болып қалатын рәсімдік мәтін K 7353-ке дейін шектелген. Ол бұрынғы Нео-Вавилондық дереккөздерде кездеспейді және Джулия Крулдың пікірінше, Синнің әйелі ретінде оның мәртебесіне байланысты, Селевкидтік дереккөздерде Урукта алғаш рет пайда болған жергілікті құдайлардың басқа жұбайлары, балалары және қызметшілері сияқты жергілікті пантеонға енгізілген болуы мүмкін.
Offerings to Ningal are mentioned in texts from Nippur from the Ur III period. According to the so called Nippur Compendium, she was worshiped in this city in the local temple of Nanna, as well as in a sanctuary referred to as bīt dalīli ("house of praise") alongside Nisaba, Kusu, Shamash and Bēl ālīya. A seal inscription from the Kassite period mentions"Ningal of Nippur" alongside the local goddess Ninimma. From lower Mesopotamia Ningal was introduced to Mari, where she was already known in the Ur III period. In an early offering list she appears after Belet ekallim and Lugal Terqa ("lord of Terqa"). One masculine and one feminine theophoric name invoking her have been identified in Old Babylonian sources from this city. A document from Old Babylonian Sippar mentions that statues of Ningal and Nanna were used as witnesses of a transaction. They were also invoked together on cylinder seal inscriptions from this city from the same period, though not as commonly as Shamash and Aya or Adad and Shala. References to veneration of Ningal in the Old Babylonian period are also available from multiple other cities, including Babylon, Isin, Kisurra, Larsa, Tutub and Urum. A joint cult center of Ningal and her husband whose location is uncertain was also patronized by kings of the Manana dynasty of Kish. A single attestation of Ningal is known from the archive of the First Sealand dynasty. She occurs in this context as a recipient of offerings alongside Nanna. A settlement named after her, Quppat Ningal, is also attested a handful of times in this text corpus, for example in a letter of an official named Nūr Bau, presumably addressed to king de or his successor Ayadaragalama. The Canonical Temple List, which dates to the Kassite period, lists two temples of Ningal whose location remains unknown, Eangim ("house like heaven") and Eengimkuga ("house pure like heaven"). One of the inscriptions of the Assyrian king Esarhaddon commemorates the construction of a temple dedicated jointly to Ningal, Sin, Shamash and Aya in Nineveh. A shrine dedicated to her was also located in Dur Sharrukin, a new royal city constructed during the reign of Sargon II. It was located within his palace. The king implored her in an inscription to intercede with her husband to grant him a long life and to guarantee his successors will continue to rule over "every inhabited region forever". Ningal is also attested in a number of theophoric names from Assyria. Letters from the reign of Ashurbanipal indicate that Ningal and her husband replaced Inanna and Dumuzi as the tutelary deities of Kissig in late periods. Nabonidus restored a temple of Ningal bearing the ceremonial name Eamaškuga ("house, pure sheepfold") in this city, which according to Andrew R. George might be identical with Eamašku, attested in association with Inanna in earlier literary texts, including Inanna's Descent. This event is commemorated by an inscription on a poorly preserved cylinder dated to 546 BCE discovered during excavations in Tell al Lahm, which might be the site of Kissik. The king asked Ningal to intercede with her husband on his behalf in it. Ningal was also worshiped in Uruk in the Seleucid period. However, the attestations are limited to a single source, the ritual text K 7353, which shows astrological influence, but ultimately remains obscure. She is absent from earlier Neo Babylonian sources and according to Julia Krul presumably was incorporated into the local pantheon due to her status as the wife of Sin, similarly to other spouses, children and servants of locally venerated deities who first appear in Uruk in Seleucid sources.
Месопотамиядан тыс жерлер
Нингал құлты Месопотамиядан басқа аймақтарға, соның ішінде Хурри патшалықтарына, мысалы, Кидзуватнаға, сондай-ақ Угарит пен Хетт империясына тарады, онда ол Никкалға айналды. Угаритте, ол Никкаль ва Иб деп аталды, қаланың угарит және хуррит пантеондарына жатты және жергілікті ай құдайы Ярих пен оның хурриттік әріптесі Кушухтың әйелі ретінде белгілі болды. Угарит мифінде ол әзірге белгісіз құдай Ḫrḫb-мен байланысты, ол оның әкесі саналған және хуррит дәстүрінен шыққан болуы мүмкін. Никкалдың хуррит емес, угарит емес деректері, батыс семит тілдері б.з.б. екінші және бірінші мыңжылдықта қолданылған аймақтарда өте сирек кездеседі, бірақ бұл сақталу мүмкіндігіне байланысты болуы мүмкін. Джина Константопулос пікірінше, Нингалдың ерекше батыс түрі Ашшур-насир V пен Арпадтың Мати-илу арасындағы шартта айтылуы мүмкін. Шығыста Нингал Эламдағы Сузадан ақкадтық теофоралық есімдерде кездеседі, ең көне мысалдар Саргон дәуіріндегі көздерде сақталған. Сонымен қатар, оған арналған шағын ғибадатхананы ақкад тілінде сөйлейтін отбасы ұстаған, олар, мүмкін, Еламдықтардың Урды басып алуынан кейін әскери тұтқындар ретінде қалаға әкелінген. Олар оны төрт буын бойы сақтап келді. Египетте Нингал (немесе Никкал) тек бір рет, бір сиқырлы папируста кездеседі, онда ол ауруды емдеу үшін шақырылған шетелдік құдай ретінде бейнеленген.
The cult of Ningal spread from Mesopotamia to other areas, including Hurrian kingdoms such as Kizzuwatna, as well as Ugarit and the Hittite Empire, where she developed into Nikkal. In Ugarit, where she could be referred to as Nikkal wa Ib, she belonged both to the Ugaritic and Hurrian pantheons of the city, and is attested as the wife of both local moon god Yarikh and his Hurrian counterpart Kušuḫ. In an Ugaritic myth she is associated with an otherwise unknown god Ḫrḫb, who was possibly regarded as her father and most likely originated in Hurrian tradition. Non Hurrian non Ugaritic attestations of Nikkal from areas where West Semitic languages were spoken in the second and first millennia BCE are very infrequent, though it might be the result of preservation bias. According to Gina Konstantopoulos, the distinct western form of Ningal might be mentioned in the treaty between Ashur nirari V and Mati ilu of Arpad. In the east Ningal is attested in Akkadian theophoric names from Susa in Elam, with the oldest examples occurring in sources from the Sargonic period. Additionally, a chapel dedicated to her was maintained there by an Akkadian speaking family, possibly originally brought to the city as prisoners of war after the Elamite conquest of Ur. They maintained it over the course of four generations. In Egypt Ningal (or Nikkal) is only attested once, in a single magical papyrus, in which she appears as a foreign deity implored to heal a disease.