Кіріспе

Американдық сопрано Энн Браун (9 тамыз 1912 – 13 наурыз 2009) – американдық лирикалық сопрано, үшін Джордж Гершвин 1935 жылы өзінің «Порги мен Бесс» операсының тұңғыш қойылымында «Бесс» рөлін басқаша жазған. Ол сондай-ақ радио және концерттік әнші болды. 1948 жылы Норвегияға қоныс аударып, кейіннен Норвегия азаматы атанды.

Ерте өмір және мансап (19121936)

Мэриленд штатының Балтимор қаласында туған Энни Виггинс Браун, дәрігер Гарри Ф. Браун мен оның әйелі, бұрынғы Мэри Аллен Виггинстің қызы болды. Оның әкесі құлдың немересі еді, ал анасының ата-анасы қара нәсілді, чероки үндістері және шотланд-ирландтық тегінен шыққан. Оның үш әпкесі болды: Генриетта, Мами және Харриет. Афроамерикандық болғандықтан, ол туған қаласы Балтимордағы католик бастауыш мектебіне қабылдануға құқықсыз болды. Ол Морган колледжінде білім алды, содан кейін Пибоди институтына өтініш берді, бірақ нәсіліне байланысты қабылданбады. Браун "Балтимор Сан" газетінің иесінің әйелінің ынтасымен Нью-Йорктегі Джульярд мектебіне өтініш берді. 1933 жылы ол Джульярдта екінші курс студенті болды. Ол Джордж Гершвиннің Оңтүстік Каролинадағы афроамерикандықтар туралы опера жазуға ниеттенгенін білді. Ол оған хат жазды, нәтижесінде Гершвиннің хатшысы оны ән айтуға шақырды. Бірнеше классикалық арияларды және "Аспанға шақырылған қала" рухани әнін орындағаннан кейін, Браунды Гершвин жиі шақырып, операның бөліктерін орындауға, музыка жазылғанда тыңдауға шақырды. Осының нәтижесінде Бесс рөлі Дюбоз Хейвардтың "Порги" романындағыдай екінші дәрежелі кейіпкерден операның басты рөлдерінің біріне айналды. Рубен Мамулиан қойған бұл өндіріс Бродвейде 124 рет көрсетілді. The New York Times газетінде Олин Даунс Браунның өнерін "түсініктің ең биік нүктесі" деп бағалады.

Өмірінің соңғы жылдары мен мансабы: 1937-2009

Бірінші Бесс рөлінде ойнағаннан кейін Браун 1937 жылы «Pins and Needles» музыкалық ревюімен Бродвейге қайта оралды. Одан кейін 1939 жылы Бродвейдегі «Мамбаның қыздары» пьесасында Гардения және «Жалғыз қабырғалар» әншісі рөлінде ойнады. Осы кезеңде Браун «Порги мен Бесс» операсының бірнеше қойылымында, соның ішінде 1942 жылғы Бродвейдегі қайта қойылымында Бесс партиясын орындады. Ол Джордж Гершвиннің «Порги мен Бесс» халық операсынан үзінділер альбомы үшін «Decca Records» лейблына Бесс әнін жазды және 1945 жылы Гершвиннің «Rhapsody in Blue» тасмафильмінде Бесс музыкасының бөлігін орындады. Браун 1942 жылдан 1948 жылға дейін концерттік турмен Еуропаны аралады. Браун АҚШ-тан кеткен себебін нәсілдік дискриминацияның жалғасуымен байланыстырды. 1998 жылы «The New York Times» газетіне берген сұхбатында ол: «Біз, мықты қыздар, қиындықтарды жеңе білеміз. Мен ерекше өмір сүрдім – жартылай қара, жартылай ақ, жартылай оқшауланған, жартылай танымал. Жастығымда мамандығым үшін армандаған көп нәрселер теріме байланысты маған берілмеді» деді. Оның 1939 жылы Паула есімді қызы дүниеге келді. 1951 жылы Ваар Инга есімді екінші қызы туды (норвег тілінде бұл есім «көктем» дегенді білдіреді), оның әкесі Шелдеруп Пауланың да асырап алуына келісті. Паула Шелдеруп ата-анасының арақатынасы нашар болғандықтан әкесін сирек көретін. Шелдеруп Браунның күйеуі Торлейф Шелдерупты өзінің әкесі деп есептеді. Сонымен қатар, ол опера әншісі Тронд Халштейн Момен де жақын болды. 1980 жылдың 9 қазанында Браун Джеймс А. Стэндифиердің «Қара музыканттардың естеліктері» атты мақаласы үшін сұхбат берді. Браун Франция мен Норвегияда бірнеше операны қойды. 2008 жылдың 12 сәуірінде Осло опера театрының салтанатты ашылуында Браун құрметті қонақ ретінде болды. Ол 2009 жылы тоқсан алты жасында қайтыс болғанға дейін Ослода тұрды. Оның мәйіті Вор Фрельсерс зиратында жерленді. Ол АҚШ азаматтығын сақтап қалған-қалмағаны әлі белгісіз. Оның құжаттары мен жеке заттары Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласындағы Тулейн университетінің Амистад зерттеу орталығында сақтаулы.

Марапаттар

1998 жылы Энн Браун Америкадағы музыкаға қосқан ең үлкен үлесі үшін Пейбоди институтынан Джордж Пейбоди медалін алды – осы институт 70 жыл бұрын оған музыкалық білім беруден бас тартыпты. 1999 жылы ол Балтимор қаласының құрметті азаматы атанды. 2000 жылы Норвегияның Мәдениет кеңесінің құрметті сыйлығымен марапатталды.