Джордж Гершвиннің «Порги мен Бесс» операсы

Джордж Гершвиннің «Порги мен Бесс» операсы – афроамерикандық әншілердің қатысуымен жазылған, танымал туынды. Тарихы, мазмұны және сахналық өмірі туралы біліңіз.

35 мин оқу

100%

Дереккөз: Porgy and Bess — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Джордж Гершвиннің операсы «Порги мен Бесс» – американдық композитор Джордж Гершвиннің ағылшын тіліндегі операсы. Либреттосын автор Дюбоз Хейвард және лирик Айра Гершвин жазған. Ол Дороти Хейвард пен Дюбоз Хейвардтың «Порги» пьесасынан, ал бұл пьеса Дюбоз Хейвардтың 1925 жылғы «Порги» романынан алынған. «Порги мен Бесс» алғаш рет 1935 жылғы 30 қыркүйекте Бостонда қойылды, содан кейін Нью-Йорктегі Бродвейге көшірілді. Операда классикалық білім алған афроамерикандық әншілер ойнады – сол кездегі батыл көркемдік шешім. 1976 жылы Хьюстон Гранд Операсының қойылымы операның қайтадан танымал болуына себеп болды, қазір ол ең көп танылған және жиі орындалатын опералардың бірі. «Порги мен Бесс» либреттосы Чарльстон қаласының кедей аудандарында тұратын, мүгедек қара шалуан Поргидің тағдыры туралы айтады. Опера Поргидің Бессті оның қатыгез және өрескел сүйіктісі Крон мен есірткі сатушысы Спорттық өмірдің қолынан құтқаруға жасаған әрекеттерін көрсетеді. Операның сюжеті көбінесе сахналық пьесаға сәйкес келеді. Гершвиннің қайтысынан кейін «Порги мен Бесс» кішкентай масштабтағы қойылымдар үшін бейімделді. 1959 жылы осы опера бойынша фильм түсірілді. «Жазғы уақыт» сияқты операдағы кейбір әндер танымал болды және көп рет жазылды. ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдың басында Гершвиннің бастапқы ниеттерін сақтауға бағытталған қойылымдар көбейді, бірақ кішкентай масштабтағы қойылымдар да жалғасуда. 1976 жылы операның толық жазылған нұсқасы шықты, содан бері ол бірнеше рет жазылды.

Құрылуы

«Порги мен Бесс» туындысының бастауы Дюбоз Хейвардтың 1925 жылғы «Порги» романында. Хейвард Дороти Хейвардпен бірлесіп, осы аттас пьесаны жазды. Джордж Гершвин 1926 жылы «Поргиді» оқып, Хейвардқа опералық нұсқасын жасауға бірлесіп жұмыс істеуді ұсынды. 1934 жылы Гершвин мен Хейвард жобаны автордың туған қаласы Чарльстонға (Оңтүстік Каролина штаты) сапар шегу арқылы бастады. 1935 жылы «Нью-Йорк Таймс» газетінде жарияланған мақалада Гершвин «Порги мен Бесс» туындысын халық операсы деп атау себебін былай түсіндірді: «Порги мен Бесс» – халық ертегісі. Оның адамдары табиғи түрде халық музыкасын орындады. Мен музыкаға жұмысты бастағанда, түпнұсқа халықтық материалды пайдаланбауға шешім қабылдадым, себебі музыканың біртұтас болуын қаладым. Сондықтан мен өзімнің рухани әндерімді және халық әндерін жаздым. Бірақ олар әлі де халық музыкасы болып табылады, демек опералық формада болғандықтан «Порги мен Бесс» халық операсы болады.

Құрастыру тарихы

1933 жылдың күзінде Гершвин мен Хейвард опера жазу үшін Театр гильдиясымен келісімшартқа қол қойды. 1934 жылдың жазында Гершвин мен Хейвард Оңтүстік Каролинадағы Фолли Бичке (Чарлстон қаласының жанындағы шағын арал) барды, онда Гершвин аймақтың атмосферасын және оның музыкасын сезінді. Ол опера бойынша жұмысты сол жерде де, Нью-Йоркте де жалғастырды. Нью-Йоркте Айра Гершвин операның ең танымал әндерінің мәтіндерін жазды, олардың ішінде "It Ain't Necessarily So" әні ерекше көзге түседі. "Summertime" әнінің мәтіні мен операның либреттосының көп бөлігі Хейвардтың қаламынан туды.

1935 жылғы Бродвейдің түпнұсқалық қойылымы

Гершвиннің операның төрт сағаттық алғашқы нұсқасы (екі антракт есептегенде) 1935 жылдың күзінде Карнеги залында жеке концерттік орындалымда таныстырылды. Ол хор жетекшісі ретінде өзінің танымал хорын басқарған Ева Джессиді таңдады. Әлемдік премьерасы 1935 жылдың 30 қыркүйегінде Бостон қаласындағы Колониал театрында өтті – бұл бастапқыда Бродвейге қойылған туындының сынақтан өтуі болды. Ал 1935 жылдың 10 қазанында Нью-Йорктегі Альвин театрында ресми ашылу салтанаты өтті. Репетициялар барысында және Бостонда Гершвин қойылымның ұзақтығын қысқарту және драмалық шиеленісті күшейту мақсатында көптеген қысқартулар мен түзетулер енгізді. Бродвейдегі қойылым 124 көрсетілімге созылды. Продюсерлік және режиссура Рубен Мамулианға тапсырылды, ол бұрын Хейвардтың «Порги» пьесасының Бродвей қойылымын сахналаған болатын. Музыкалық жетекші Александр Смолленс болды. Басты рөлдерді Тод Дункан мен Энн Браун сомдады. Браун – 20 жастағы студент, Джульярд музыкалық мектебіне қабылданған алғашқы афроамерикалық әнші, ол Джордж Гершвиннің «Порги» пьесасының музыкалық нұсқасын жазатынын оқығанда, оған хат жолдап, өнер көрсетуге рұқсат сұрады. Гершвиннің хатшысы оны шақырды. Гершвин оның талантына әсерленіп, Браунды «Порги» үшін жазған әндерін орындауға шақыра бастады. Бесс кейіпкері бастапқыда екінші дәрежелі болған, бірақ Гершвин Браунның әншілік шеберлігіне тәнті болғандықтан, Бесс рөлін кеңейтіп, Браунды осы рөлге бекітті. Репетиция аяқталғаннан кейін және алдын ала көрсетімдерге дайын болғанда Гершвин Браунды түскі асқа шақырды. Сол кезде ол оған: «Браун мысқа, енді бұдан былай және мәңгілікке дейін Джордж Гершвиннің операсы «Порги мен Бесс» деп аталады» деді. Танымал вудвиль әртісі Джон У. Бабблз «Спорттық өмір» рөлін сомдады, ал Серена рөліне Руби Эльзи шақырылды. Бродвейдегі қойылымнан кейін, 1936 жылдың 27 қаңтарында Филадельфия қаласынан бастау алған гастрольдік сапар Питтсбург және Чикаго қалаларында жалғасып, 1936 жылдың 21 наурызында Вашингтон қаласында аяқталды. Вашингтондағы қойылым кезінде Тод Дункан бастаған актерлер тобы Ұлттық театрдағы сегрегацияға қарсылық білдірді. Нәтижесінде театр басшылығы талаптарды қабылдап, сол жердегі кез келген қойылымның алғашқы біріктірілген көрермендері жиналды. 1938 жылы туындының түпкілікті актерлерінің көпшілігі Лос-Анджелесте және Сан-Францискодағы Курран театрында өткен Батыс жағалауындағы қайта қойылымға қатысты. Авон Лонг алғаш рет «Спорттық өмір» рөлін ойнады, ол ұзақ өнер жолында көптеген қойылымдарда сомдады.

Gershwin's first version of the opera, running four hours (counting the two intermissions), was performed privately in a concert version in Carnegie Hall, in the fall of 1935. He chose as his choral director Eva Jessye, who also directed her own renowned choir. The world premiere performance took place at the Colonial Theatre in Boston on September 30, 1935—the try out for a work intended initially for Broadway where the opening took place at the Alvin Theatre in New York City on October 10, 1935. During rehearsals and in Boston, Gershwin made many cuts and refinements to shorten the running time and tighten the dramatic action. The run on Broadway lasted 124 performances. The production and direction were entrusted to Rouben Mamoulian, who had previously directed the Broadway productions of Heyward's play Porgy. The music director was Alexander Smallens. The leading roles were played by Todd Duncan and Anne Brown. Brown was a 20 year old student at Juilliard, the first African American vocalist admitted there, when she read that George Gershwin was going to write a musical version of Porgy. She wrote him and asked to sing for him, and Gershwin's secretary invited her. Gershwin was impressed and began asking Brown to come and sing the songs as he composed them for Porgy. The character of Bess was originally a secondary character, but as Gershwin was impressed with Brown's singing, he expanded the part of Bess and cast Brown. When they had completed rehearsals and were ready to begin previews, Gershwin invited Brown to join him for lunch. At that meeting, he told her, "I want you to know, Miss Brown, that henceforth and forever after, George Gershwin's opera will be known as Porgy and Bess." Influential vaudeville artist John W. Bubbles created the role of Sportin' Life; the role of Serena was created by Ruby Elzy. After the Broadway run, a tour started on January 27, 1936, in Philadelphia and traveled to Pittsburgh and Chicago before ending in Washington, DC, on March 21, 1936. During the Washington run, the cast—as led by Todd Duncan—protested segregation at the National Theatre. Eventually management gave in to the demands, resulting in the first integrated audience for a performance of any show at that venue. In 1938, many of the original cast reunited for a West Coast revival that played in Los Angeles and at the Curran Theatre in San Francisco. Avon Long took on the role of Sportin' Life for the first time, a role he continued to play in many productions over a long career.

1942 жылғы Бродвей қайта жаңғыру

Белгілі режиссер және продюсер Шерил Кроуфорд Нью-Джерси штатының Мейплвуд қаласында үш өте сәтті маусымға кәсіби театр ұйымдастырды. Соңғы маусымы «Порги мен Бесс» операсымен аяқталды, оны ол Джон Уайлдбергпен бірлесіп шығарды. Американдықтар Гершвиннен әдетте еститін музыкалық театр стилінде қайта жасағанда, Кроуфорд операның алғашқы Бродвей қойылымымен салыстырғанда күрт қысқартылған нұсқасын ұсынды. Оркестрдің құрамы қысқартылды, актерлер саны екі есеге азайтылды, көптеген речитативтер сөйлеу диалогына дейін тоғытылды. Дункан мен Браун бас рөлдерді қайта ойнады, ал Александр Смолленс тағы да дирижерлік етті. Маусым айында Гершвин Бесс рөлінде алғаш көзге көрінген контральто Этта Мотен Браунның орнын басты. Мотеннің орындауы соншалықты сәтті болды, «Бесс» оның визиттік рөліне айналды. Кроуфордтың қойылымы тоғыз айға созылды және түпнұсқа қойылымнан әлдеқайда табысты болды. 1942 жылдың 7 мамырында Нью-Йорктегі WOR радиостанциясы бір сағаттық тікелей эфирдегі бағдарламаны таратып берді. Орындаушылар қатарында Тодд Дункан, Энн Браун, Руби Эльзи, Элоиз С. Уггамс, Эйвон Лонг, Эдвард Мэтьюс, Харриет Джексон, Джорджетт Харви, Джек Карр және Ева Джесси хоры болды; WOR симфониялық оркестрін Альфред Уолленштейн дирижерлік етті. 12 дюймдік диаметрі бар, 78 айналымдық, шыны негізді, лакпен қапталған пластинкалар 1975 жылдың 6 ақпанында ашық магниттік лентаға көшірілді.

Еуропалық премьералар

1943 жылғы 27 наурызда операның еуропалық тұңғыш көрсетілісі Копенгагендегі Корольдік Дания театрында өтті. Нацистердің елді оккупациялаған кезінде қойылған бұл спектакль, қара бояныспен жасалған толық ақ актерлер құрамымен ерекшеленді. 22 сатылған қойылымнан кейін, нацистер театрды қойылымды жабуға мәжбүр етті. Бұл қойылымның бастапқы актерлік құрамында американдық Леонтин Прайс Бесс рөлінде, Уильям Уорфилд Порги рөлінде, ал Кэб Каллоуэй Гершвин оның ойында тудырған Спорттық өмір рөлінде болды. Руби рөлін жас Майя Анжелу орындады. Прайс пен Уорфилд тур кезінде танысып, үйленді. Уорфилд үшін Порги рөлі 1951 жылғы танымал MGM фильмі "Шоу-боат" та "Ол' Ман Ривер" әнін орындаған Джо кейіпкерінен кейін алғашқы рөл болды. АҚШ Мемлекеттік департаменті қаржылаған Еуропа бойынша гастрольден кейін, 1953 жылғы наурыз айында қойылым Бродвейдің Зигфельд театрына келді. Кейін Солтүстік Америкада гастрольдік сапармен болды. Монреальде Солтүстік Америкалық қойылымдар аяқталғаннан кейін, компания халықаралық гастрольге шықты, онда Порги рөлін ЛеВерн Хатчерсон, ал Бесс рөлін Глория Дэви орындады. Бұл қойылым алғаш рет Венецияда, Парижде және Лондонда, сондай-ақ Бельгия, Германия, Грекия, Италия, Швейцария және Югославияның басқа қалаларында көрсетілді. 1955 жылғы қаңтарда компания Мысырдың Каир опера театрына да сапар шекті. 1955-1956 жылдары компания Таяу Шығыс, Африка, Ресей және Латын Америкасының қалаларында гастрольдік сапармен болды. Осы гастроль кезінде "Порги мен Бесс" операсы алғаш рет 1955 жылғы ақпанда Миланның Ла Скала театрында қойылды. 1955 жылғы желтоқсанда Мәскеуде тарихи, бірақ шиеленіскен премьера өтті; бұл суық соғыс кезінде болды және американдық театр тобы большевик революциясынан бері алғаш рет Кеңес астанасына келді. Жазушы Трумэн Капоте актерлер мен командамен бірге саяхаттап, "Музалар естіледі" кітабына енген естелік жазды.

1965 Жаңа Зеландия Операсы

1965 жылы Жаңа Зеландия операсының бұл қойылымында бірнеше маори опера әншілері қатысты, олар Гершвин қоры актерлік құрамдағы қара терілі әртістерге қойылатын талапқа сай деп танылды. Бродвей музыкалық режиссері Элла Гербермен жұмыс істеу және актерлік құрамда болу (хордан бастап шағын рөлдерге дейін) Жаңа Зеландия опера әншілері үшін бірегей мүмкіндік болды.

1965 жылы Венадағы Фольксоперада

1942 жылдан 1976 жылға дейінгі американдық қойылымдардан өзгеше, 1965 жылғы Volksoper қойылымы Джордж Гершвиннің түсінгеніндей, опера ретінде қойылды және 1935 жылғы Бродвейдің түпнұсқалық қойылымына негізделді, яғни әнделген речитативтер мен 1935 жылғы нұсқаға ұқсас қиылымдар қалпына келтірілді. Дирижер мен режиссер американдықтар болды, ал басты рөлдерді және көптеген эпизодтық рөлдерді афроамерикандықтар орындады. Тек хор ғана Volksoper-дің өз ақ хорынан құралды. Volksoper оркестрі түпнұсқалық аспаптарды пайдаланды, бірақ скрипкалық тобы түпнұсқа Бродвей оркестрінен ірілеу болды. Бұл қойылым 1970 жылдардың бірінші жартысына дейін бірнеше рет қайта қойылды.

1976 жылы Хьюстонның Үлкен операсы

1960-жылдар мен 1970-жылдардың басында «Порги мен Бесс» операсы көбінесе сөрелерде жатыр, оның нәсілшілдік көзқарастардың құрбаны болғаны айтылды. 1961 және 1964 жылдары жаңа қойылымдар, сондай-ақ 1965 жылы Вена халық операсының премьерасы (қайтадан Уильям Уорфилд Порги рөлінде) көптеген афроамерикандықтардың операға деген пікірін өзгертуге көмектеспеді. Көптеген музыка сыншылары оны әлі де нағыз опера деп мойындамады. 1976 жылы Хьюстон Гранд Операсы Джек О’Брайеннің режиссерлігімен және Джон ДеМэйннің музыкалық жетекшілігімен «Порги мен Бесс» операсының жаңа қойылымын жасады; ол алғаш рет толық түпнұсқа партитураны қалпына келтірді. Хьюстондағы тұсаукесерінен кейін, қойылым 1976 жылдың 25 қыркүйегінде Бродвейдегі Урис театрында ашылды және RCA Records компаниясы толығымен жазды. Осы нұсқа опера туралы пікірді өзгертуге үлкен әсер етті. Операны алғаш рет Бродвейдің өндірістік компаниясы емес, американдық опера компаниясы қойды. Бұл қойылым Гершвиннің толық түпнұсқа партитурасына негізделген. Ол Гершвиннің Нью-Йорк премьерасынан бұрын жасаған қиылымдары мен өзгерістерін, сондай-ақ 1942 жылғы Шерил Кроуфордтың қайта жандануын немесе 1959 жылғы фильм нұсқасы үшін жасалған өзгерістерді қамтыған жоқ. Ол көрермендерге композитордың алғашқы ойынша операның толық көрінісін ұсынуға мүмкіндік берді. Осы тұрғыдан алғанда «Порги мен Бесс» опера ретінде қабылданды. Дони Рэй Альберт пен Роберт Мосли Порги рөлінде кезекпен өнер көрсетті. Кламма Дейл мен Ларри Маршалл сәйкесінше Бесс және Спорттық өмір рөлінде ойнады. Бұл қойылым Хьюстон Гранд Операсына Тони сыйлығын – опера алғаш рет алған жалғыз сыйлық – және 1978 жылғы «Үздік опералық жазба» үшін Грэмми сыйлығын жеңіп алды. Дирижер Джон ДеМэйн болды.

Кейінгі туындылар

Хьюстон қойылымы негізінде 1983 жылы Radio City Music Hall-да дирижер С. Уильям Харвудпен тағы бір Бродвей қойылымы сахналанды. Метрополитен операсы 1985 жылы «Порги мен Бесс» операсын ұсынды, оны 1930 жылдардан бері қарастырып келген. Ол 1985 жылдың 6 ақпанында Саймон Эстес, Грейс Бэмбри, Брюс Хаббард, Грег Бейкер және Флоренс Кивар қатысқан актерлік құраммен ашылды. Мет қойылымын Натаниел Меррилл режиссерлік етті, ал декорациясын Роберт О’Херн жасады. Дирижер Джеймс Левин болды. Бұл қойылым алғашқы маусымда 16 рет көрсетілді және 1986, 1989 және 1990 жылдары қайта жаңғыртылды, барлығы 54 рет сахналанды. Тревор Нанн алғаш рет 1986 жылы Англияның Глиндеборн фестиваліндегі жоғары бағаланған қойылымында бұл туындымен айналысты. 1986 жылғы Тревор Нанн қойылымы кеңейтіліп, 1993 жылы теледидар үшін бейнеге түсірілді («Теледидар» бөлімін қараңыз). Бұл қойылымдар Гершвиннің түзетулерін қоспай, «толық партитура» негізінде салынды. Бұл қойылымның жартылай сахналық нұсқасы 1998 жылы Proms-та орындалды. 1996-1998 жылдар аралығында Гершвин ағайындыларының 100 жылдығын тойлау аясында жаңа қойылым да қойылды. 2006 жылдың 24-25 ақпанында Джон Мосери жетекшілігімен Нешвилл симфониялық оркестрі Теннесси өнер орталығында концерттік орындау ұсынды. Онда Гершвиннің Нью-Йорк премьерасы үшін жасаған қысқартулары енгізілді, осылайша көрермендерге операның Бродвейдегі алғашқы қойылымында қалай естілгенін сезінуге мүмкіндік берді. 2000 және 2002 жылдары New York City Opera Тезвелл Томпсонның режиссерлігімен қайта жаңғыртты. 2007 жылы Лос-Анджелес операсы Франческа Замбелло режиссерлігімен және Джон ДеМэйн дирижерлігімен қайта жаңғыртты, ол 1976 жылы Хьюстон операсының «Порги мен Бесс» операсын жаңғыртуға жетекшілік еткен. Оңтүстік Африканың Кейптаун операсы «Порги мен Бесс» операсын шетелде жиі орындады, әсіресе Уэльс Ұлттық операсы, NorrlandsOperan, Берлиннің Deutsche Oper опера театры, Уэльс Мыңжылдық орталығында, Корольдік фестиваль залында және Эдинбург фестиваль театрында. 2010 жылдың қазан айында операның Израильге жоспарланған гастрольдік сапары Десмонд Туту тарапынан сынға ұшырады.

Another Broadway production was staged in 1983 at Radio City Music Hall with conductor C. William Harwood, based on the Houston production. The Metropolitan Opera presented a production of Porgy and Bess in 1985 after considering it since the 1930s. It opened February 6, 1985, with a cast including Simon Estes, Grace Bumbry, Bruce Hubbard, Gregg Baker and Florence Quivar. The Met production was directed by Nathaniel Merrill and designed by Robert O'Hearn. The conductor was James Levine. The production received 16 performances in its first season and was revived in 1986, 1989 and 1990, for a total of 54 performances. Trevor Nunn first tackled the work in an acclaimed 1986 production at England's Glyndebourne Festival. The 1986 Trevor Nunn production was scenically expanded and videotaped for television in 1993 (see below in "Television"). These productions were also based on the "complete score," without incorporating Gershwin's revisions. A semi staged version of this production was performed at the Proms in 1998. The centennial celebration of the Gershwin brothers from 1996 to 1998 included a new production as well. On February 24–25, 2006, the Nashville Symphony, under the direction of John Mauceri, gave a concert performance at the Tennessee Performing Arts Center. It incorporated Gershwin's cuts made for the New York premiere, thus giving the audience an idea of what the opera sounded like on its Broadway opening. In 2000 and 2002 the New York City Opera had a revival directed by Tazewell Thompson. In 2007, Los Angeles Opera staged a revival directed by Francesca Zambello and conducted by John DeMain, who led the history making Houston Opera revival of Porgy and Bess in 1976. South Africa's Cape Town Opera has frequently performed Porgy and Bess abroad, most notably with the Welsh National Opera, NorrlandsOperan, Deutsche Oper Berlin and at the Wales Millennium Centre, Royal Festival Hall and Edinburgh Festival Theatre. In October 2010, its planned tour of the opera to Israel was criticized by Desmond Tutu.

2006 Гершвиндердің Порги мен Бесс (Наннның бейімделуі)

Гершвиндердің "Порги мен Бесс" операсы 9 қарашада 2006 жылы Савой театрында (Лондон) Тревор Нанн қоюымен премьераланды. (Бұл қойылымға берілген атау болғанымен, 1993 жылғы Наннның 1986 жылғы қойылымының теледидарға бейімделуі де осы атауды қолданған.) Ол бұл жаңа қойылым үшін ұзақ операны музыкалық театр конвенцияларына сәйкес келтірді. Гершвин мен Хейвард мұрагерлерімен жұмыс істеген Нанн, түпнұсқа романнан және кейіннен Бродвей сахналық пьесасынан алынған диалогтарды речитативтердің орнына, шынайы көріністермен алмастырды. Ол бұл қойылымда опералық дауыстарды пайдаланбады, негізінен музыкалық театр актерлеріне сүйенді. Музыкалық бейімделуді Гарет Валентин жасады. Көптеген жағымды сынға қарамастан, Наннның қойылымы нашар кассалық табысқа байланысты мерзімінен бұрын бірнеше айға жабылды. Бұл нұсқаның алғашқы актер құрамында Порги рөлінде Кларк Петерс, Бесс рөлінде Никола Хьюз, Спорттық өмір рөлінде О.Т. Фагбенл және Король рөлінде Корнелл С. Джон болды.

2011 Гершвиндердің Поргиясы мен Бессі (Паулус бейімделген)

Тағы бір қойылым, "Гершвиндердің Порги мен Бесс" атты, Диана Паулюс режиссерлік еткен, Сузан Лори Паркс жазған либреттосы мен Дидре Мюррей жазған музыкасы, Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы Американдық репертуарлық театр (ART) сахнасында қойылды. Бродвей қойылымын Бадди Фрейтаг пен Барбара Фрейтаг өндірді. Көрерменге алдын ала көрсетілімдер 17 тамызда басталды, ал премьера 31 тамызда өтті. Тревор Наннның соңғы қойылымынан кейін, ART-тағы "Порги" Гершвин мен Хейвард мұрагерлері бастамасымен операны музыкалық театр сахнасына бейімдеуге арналған екінші жоба болды. Бұл жолы да, Паркс жазған сөйлеу диалогтары операның әнмен айтылатын речитативтерін алмастырды. Уильям Дэвид Брон мен Кристофер Джанке қойылым үшін жаңа оркестрлік нұсқалар жасады. Премьераға дейін Паулюс, Паркс және Мюррей баспасөз мәслихатында қойылымның басты мақсатының "туындыны театрға қадамы басқан жаңа буынға таныстыру" екенін мәлімдеді. Олар операның сюжетіне, диалогтарына және музыкасына енгізілген өзгерістерді талқылады, олардың мақсаты – туындыны заманауи көрерменге қызықты ету болды. Сонгеймнің толық хатын осы сілтеме арқылы қарауға болады. The New Yorker журналының сыншысы Хилтон Альс Сонгеймнің афроамерикандық мәдениетпен өте аз байланысы болғанын және Паулюс қойған нұсқасы "сахнадағы нәсілдік бейнелеуді адамиландыруға" жеткенін айтты. 2011 жылдың желтоқсанында Ричард Роджерс театрында Бродвейде алдын ала көрсетілімдер басталды, ал ресми премьера 2012 жылдың 12 қаңтарында өтті. Басты рөлдерді Одра Макдональд (Бесс), Норм Льюис (Порги), Дэвид Алан Гриер (Спорттин’ Лайф), Филип Бойкин (Крон), Никки Рене Дэниелс (Клара) және Джошуа Генри (Джейк) сомдады. Кембридждегідей барлық басты рөлдерді сол актерлер ойнады. Қойылым туралы алғашқы сын-пікірлер оң және аралас болды. Барлығы Макдональдтың Бесс рөліндегі өнерін жоғары бағалады, бірақ сыншылар бейімделудің, сахналаудың және декорацияның сәттілігі туралы пікірде келіспеді. Кейбіреулер драманың жақындығы мен актерлердің сенімді ойынына риза болды, ал енді біреулер сахналаудың назарсыз екенін және декорацияның атмосферасы жоқ екенін айтты. Time журналы 2011 жылғы театр қойылымдарының арасында осы қойылымды екінші орынға қойды. Бұл қойылым 2012 жылғы Тони сыйлығының 10 номинациясына ие болды, соның ішінде "Музыкалық қойылымды жаңғыртудың ең үздік нұсқасы" және Макдональдқа "Музыкалық қойылымдағы басты әйел рөліндегі ең үздік орындаушы" сыйлықтарын жеңіп алды. Қойылым 2012 жылдың 23 қыркүйегіне дейін жалғасты. Онда 322 қойылым өтті, бұл 1953 жылғы қайта қойылымнан 17-сі көп, осымен "Порги мен Бесс" Бродвейдегі ең ұзақ сахналаған қойылым атанды.

Another production titled The Gershwins' Porgy and Bess, directed by Diane Paulus with book adapted by Suzan Lori Parks and music adapted by Diedre Murray, was presented by the American Repertory Theater (ART) in Cambridge, Massachusetts. The Broadway production was produced by Buddy Freitag and Barbara Freitag. Previews started August 17, and the show opened August 31, 2011. Following Trevor Nunn's latest production of the work, the ART Porgy was the second production initiated by the Gershwin and Heyward estates to adapt the opera for the musical theater stage. Again spoken dialogue, here written by Parks, replaced the opera's sung recitatives. William David Brohn and Christopher Jahnke created new orchestrations for the production. Before the opening, Paulus, Parks and Murray made statements to the press about the production's primary goal being to "introduce the work to the next generation of theatergoers". They discussed changes to the opera's plot, dialogue and score that were being explored to make the work more appealing to a contemporary audience. The complete text of Sondheim's letter may be seen at this link. Critic Hilton Als countered in The New Yorker that Sondheim had very little exposure to black culture and that the Paulus version succeeded in "humanizing the depiction of race onstage." The production began previews on Broadway at the Richard Rodgers Theatre in December 2011 and officially opened on January 12, 2012. The original cast included Audra McDonald as Bess, Norm Lewis as Porgy, David Alan Grier as Sportin' Life, Phillip Boykin as Crown, Nikki Renee Daniels as Clara, and Joshua Henry as Jake. All of the major roles are played by the same cast as in Cambridge. Early reviews of the show were positive to mixed. All praised McDonald's performance of Bess, but critics were divided on the success of the adaptation, staging and setting. Some praised the intimate scale of the drama and the believability of the performances; others found the staging to be unfocused and the settings to lack atmosphere. Time magazine ranked the show as its number two choice among theater productions in 2011. The production was nominated for 10 awards in the 2012 Tony Awards, winning Best Revival of a Musical and Best Performance by a Leading Actress in a Musical for McDonald. The production ran through September 23, 2012. It played 322 performances, 17 more than the 1953 revival, making it the longest running production of Porgy and Bess on Broadway thus far.

2014 Гершвиндердің Порги мен Бесс (Лондон өндірісі)

Бұл қойылым 17 шілдеден 23 тамызға дейін Regent's Park Open Air Theatre сахнасында көрсетілді. Орындаушылар құрамына Руфус Бондс-младший (Порги), Никола Хьюз (Бесс), Седрик Нил (Спорттық өмір), Филипп Бойкин (Кроун), Шарон Д. Кларк (Мария), Джейд Ивен (Клара) және Голда Рошеувел (Серена) кірді. Қойылымды Тимоти Шедер қойды, ал Сузан Лори Паркс жазған пьеса да пайдаланылды. Ол Olivier Awards сыйлығының «Ең үздік музыкалық қайта қойылым» номинациясына ие болды.

2019 жылы Метрополитен операсының қойылымы

Мет сахнасында шамамен отыз жылдық үзілістен кейін, компания 2019 жылдың күзінде Дэвид Робертсон дирижерлік еткен 2018 жылғы жаңа лондондық қойылымды сахналады. Қойылымда Голда Шульц, Латония Мур, Ангел Блю, Элизабет Ллевелин, Денис Грейвс, Эрик Оуэнс, Фредерик Баллентин, Альфред Уокер және Райан Спидо Грин сынды әртістер ойнады. "Нью-Йорк Таймс" газеті бұл қойылымды "керемет" деп бағалады. 2019 жылдың 17 желтоқсанында шыққан тікелей альбом 63-ші Грэмми сыйлығында "Ең үздік опералық жазу" номинациясы бойынша Грэмми сыйлығын жеңіп алды.

Рөлдер

Рольді дауыс түрі
Премьерасы, 30 қыркүйек 1935
Жетекші: Александр Смолленс
Порги, мүгедек сұраныш иесі бас барритон Тодд Дункан
Бесс, Кроунның сүйіктісі опрано Анна Браун
Кроун, қатал докер барритон Уоррен Коулман
Спорттық өмір, есірткі сатушы тенор Джон В. Бубблз
Роббинс, Кэтфиш Роу тұрғыны тенор Генри Дэвис
Серна, Роббинстің әйелі сопрано Руби Эльзи
Джейк, балықшы барритон Эдвард Мэтьюс
Клара, Джейктің әйелі сопрано Аби Митчелл
Мария, аспаздық дүкенінің иесі контральто Джоржетт Харви
Минго тенор Форд Л. Бак
Питер, балуан тенор Гас Саймонс
Лили, Питердің әйелі сопрано Хелен Дауди
Фрейзер, қара "заңгер" барритон Джейк Розамонд Джонсон
Анни меццо-сопрано Олив Балл
Шалфей сатушы меццо-сопрано Хелен Доуди
Джим, мақта таситын докер барритон Джек Карр
Қарлығаш барритон Джон Гарт
Нельсон тенор Рэй Йейтс
Шабақ сатушы тенор Рэй Йейтс
Сципио, кішкентай бала бой сопрано Мырза Арчдейл, ақ адвокат Джордж Лесси
Детектив Александр Кэмпбелл
Полиция қызметкері Бертон МакЭвилли
Сот орындаушысы Джордж Карлтон
Eva Jessye Хор, Ева Джесси жетекшілік етеді
Бірнеше сөйлеу рөлдерін қоспағанда, барлық кейіпкерлер қара нәсілді.

Қысқаша мазмұны

Орын: Кэтфиш Роу, Оңтүстік Каролина штатының Шарлстон қаласының жағалауындағы Кэббидж Роуға негізделген, құрастырылған үлкен қара тұрғын үйлер. Уақыт: 1920 жылдардың басы.

Растық дау

Айра Гершвин операны АҚШ-та қойғанда, басты рөлдерді тек қара нәсілді актерлердің ойнауына талап қойды, осылайша бірнеше көрнекті опера әншісінің мансабын бастады. Гершвин шынайы джаз операсын жазуға тырысты және Метрополитен Операсының әншілері джаз стилін ешқашан меңгере алмайды деп сенді, оны тек қара актерлер ғана орындай алады. Кейбір қара әншілер Гершвиннің туындысына зор қуанышпен қарады, тіпті оны "Негр музыкасының Абрахам Линкольны" деп атады. Дегенмен, операдағы афроамерикандықтардың бейнесі бастапқыда-ақ дау тудырды. Ақ американдық композитор Вирджил Томсон: "Шеттен келген адамның баяндаған фольклорлық сюжеттері, егер сол халық өзінің атынан сөйлей алмаса ғана жарамды, ал 1935 жылы американдық негр үшін мұндай жағдай жоқ" деді. Дьюк Эллингтонға қатысты айтылған, шындығында дәлелсіз аңыз бойынша, "Гершвиннің қара бояумен жазылған негрлік еліктемесін жою уақыты келді" делінген, бірақ бұл цитатаны, мүмкін, Эллингтонмен опера туралы сұхбаттасқан журналист ойлап тапқан болуы мүмкін. Эллингтон мақала жарық көргеннен кейін көп ұзамай оны жоққа шығарды. 1952 жылы Бриндегі қайта қойылымға Эллингтонның реакциясы мүлдем кері болды. Ол продюсерге телеграммада: "Сіздің 'Порги мен Бесс' – ең керемет, ән салуы ең тартымды, ойыны ең қызықты, Гершвин – ең ұлы" деп жазды. Кейіннен түпкілікті құрамның бірнеше мүшесі кейіпкерлерінің афроамерикандықтардың кедейлікте өмір сүріп, есірткіге тәуелді болып, өздерінің мәселелерін күшпен шешеді деген стереотипті бекітуі мүмкін екеніне алаңдады. 1930 жылдардың соңында Сиэтлдегі Негр репертуарлық компаниясының Федералдық театр жобасының аясында жоспарланған қойылым актерлердің афроамерикандық өмірдің кейбір аспектілерін нәсілшілдік тұрғысынан бейнелегеніне наразы болғандықтан тоқтатылды. Режиссер бастапқыда осы пьесаны "негр диалектісінде" қоюды жоспарлаған. Бұл Тынч мұхитының солтүстік-батысындағы афроамерикандық актерлер, олар мұндай диалектте сөйлемейтін, оны үйренуге тиіс болды. Флоренс Джеймс диалектті қолданудан бас тартуға келісімге келуге тырысты, бірақ қойылым тоқтатылды. "Порги мен Бесс" операсының 1939 жылы Миннесота университетіндегі тағы бір қойылымы да ұқсас қиындықтарға тап болды. Барбара Сайрустың айтуынша, университеттегі қара түсті студенттердің бірі, жергілікті афроамерикандық қауым бұл пьесаны "расаға зиянды" және расистік стереотиптерді тарату құралы деп қарады. Пьеса афроамерикандық қауымның қысымымен тоқтатылды, олар олардың табысын Миннеаполистегі қаралардың саяси күшінің артуының дәлелі деп есептеді. "Порги мен Бесс" операсының нәсілшілдікке қарсы екендігі туралы сенім 1950-1960 және 1970 жылдардағы азаматтық құқықтар қозғалысы мен Қара күш қозғалысы кезінде күшейді. Бұл қозғалыстардың дамуымен "Порги мен Бесс" көнеріп қалғандай көрінді. 1960 жылдары пьеса қайта қойылғанда, әлеуметтік сыншы және афроамерикандық педагог Гарольд Крус оны "Батыс әлемінде бұрын-соңды жасалмаған ең керемет, қайшы келетін мәдени символ" деп атады. 1976 жылы Хьюстон операсының қойылымында режиссер Шервин Голдман қызығушылық танытқан орындаушыларды табуда қиындықтарға тап болды. Техастық, Йель және Оксфорд университеттерінің түлегі Голдман: "Мен бүкіл елдегі әншілерді сынап көрдім, барлығы отыз шақты қалада, театр топтарынан бастап шіркеу хорларына дейін, бірақ режиссерлерді табу қиын болды. Менің ойымша, Поргимен бұрын байланыспаған, оны қатты сынамаған бірде-бір қара адам болған жоқ" деді. Дегенмен, бүкіл елден классикалық білім алған афроамерикандық орындаушылар құрамы жиналды. Гершвиннің тек қара актерлерге арналған операсы кейбір танымал қара артистердің арасында да танымал болмады. Гарри Белафонт 1950 жылдардың соңындағы фильмдегі Порги рөлінен бас тартты, сондықтан рөл Сидни Пуатьеге берілді. Пуатье операны қорлаушы деп тапты және продюсер Сэмюэл Голдвиннің мәжбүрлеуімен ғана фильмдегі рөлді қабылдады. Гарлем өнер мектебінің президенті Бетти Аллен бұл туындыны жек көретінін мойындады, ал 1985 жылы Метрополитен операсының қойылымында Бесс рөлінде керемет ойнаған Грейс Бэмбри жиі келтірілетін мәлімдеме жасады: "Мен оны өзімнен төмен деп ойладым, мен тым көп жұмыс істедім деп ойладым, біз 1935 жылға кері қайту үшін тым алысқа бастық. Менің ойымша, бұл шын мәнінде американың, американдық тарихтың бір бөлігі, бізге ұнаса да, ұнамаса да. Мен ән айтсам да, айтпасам да, ол әлі де сол жерде болады".

Ira Gershwin stipulated that only blacks be allowed to play the lead roles when the opera was performed in the United States, launching the careers of several prominent opera singers. Gershwin sought to write a true jazz opera and believed that Metropolitan Opera staff singers could never master the jazz idiom, which could instead only be sung by a black cast. Some black singers were overjoyed at Gershwin's work, going so far as to describe him as the "Abraham Lincoln of Negro music". Nevertheless, the opera's depiction of African Americans attracted controversy from the outset. Virgil Thomson, a white American composer, stated that "Folklore subjects recounted by an outsider are only valid as long as the folk in question is unable to speak for itself, which is certainly not true of the American Negro in 1935." An apocryphal quote attributed to Duke Ellington allegedly stated "the times are here to debunk Gershwin's lampblack Negroisms," but the quote was probably invented by a journalist who interviewed Ellington about the opera. Ellington publicly repudiated the article shortly after its publication. Ellington's response to the 1952 Breen revival was completely the opposite. His telegram to the producer read: "Your Porgy and Bess the superbest, singing the gonest, acting the craziest, Gershwin the greatest." Several of the members of the original cast later stated that they, too, had concerns that their characters might play into a stereotype that African Americans lived in poverty, took drugs, and solved their problems with their fists. A planned production by the Negro Repertory Company of Seattle in the late 1930s, part of the Federal Theatre Project, was canceled because actors were displeased with what they viewed as a racist portrayal of aspects of African American life. The director initially envisioned that they would perform the play in a "Negro dialect." These Pacific Northwest African American actors, who did not speak in such dialect, would be coached in it. Florence James attempted a compromise of dropping the use of dialect but the production was canceled. Another production of Porgy and Bess, this time at the University of Minnesota in 1939, ran into similar troubles. According to Barbara Cyrus, one of the few black students then at the university, members of the local African American community saw the play as "detrimental to the race" and as a vehicle that promoted racist stereotypes. The play was canceled due to pressure from the African American community, which saw their success as proof of the increasing political power of blacks in Minneapolis–Saint Paul. The belief that Porgy and Bess was racist gained strength during the civil rights movement and Black Power movement of the 1950s, 1960s and 1970s. As these movements advanced, Porgy and Bess was seen as more and more out of date. When the play was revived in the 1960s, social critic and African American educator Harold Cruse called it, "The most incongruous, contradictory cultural symbol ever created in the Western World." In the 1976 Houston Opera production, the director, Sherwin Goldman, had trouble finding interested performers. Goldman, a white Texas native and a graduate of Yale and Oxford Universities, recalled, "I was auditioning singers all around the country, I guess thirty cities in all, from theater groups to church choirs, but was having a hard time finding directors I don't think there was a single black person, of those who had never been associated with Porgy, who didn't seriously bad mouth it." Nevertheless, a cast was assembled of African American classically trained performers from all around the country. Gershwin's all black opera was also unpopular with some celebrated black artists. Harry Belafonte declined to play Porgy in the late 1950s film version, so the role went to Sidney Poitier. Poitier found the opera insulting and only took on the film role due to coercion from producer Samuel Goldwyn. Betty Allen, president of The Harlem School of the Arts, admittedly loathed the piece, and Grace Bumbry, who excelled in the 1985 Metropolitan Opera production as Bess, made the often cited statement: <blockquote>I thought it beneath me, I felt I had worked far too hard, that we had come far too far to have to retrogress to 1935. My way of dealing with it was to see that it was really a piece of Americana, of American history, whether we liked it or not. Whether I sing it or not, it was still going to be there.

Басқа елдерде бейімделу

Оңтүстік Африкадағы апартеид кезеңінде бірнеше Оңтүстік Африка театр компаниялары «Порги мен Бесс» операсын толық ақ нәсілді актерлермен қоюды жоспарлаған. Айра Гершвин, ағасының мұрагері ретінде, осы қойылымдардың сахналануына үнемі қарсылық көрсетіп, рұқсат бермеген. Бірақ 2009 жылы Кейптаун операсының қойылымы, 1970 жылдарғы Оңтүстік Африкадағы оқиғаларға негізделген және Соуэтодағы өмірден шабыт алған, Ұлыбританияда гастрольдік сапармен шықты. Алғашқы көрсетілім Уэльс Мыңжылдық орталығында (Кардифф) болды, содан кейін Лондонның Корольдік фестиваль залы мен Эдинбург фестиваль театрында сахналанды. Көптеген актерлер Оңтүстік Африканың қара нәсілді азаматтары болды. Қойылымға қатысқан американдық әншілер Оңтүстік Африка әншілерінің «операмен құмарлықпен байланысын» «оятушы күш» деп бағалады. «Біз АҚШ-та «Порги мен Бесс» операсына аздап қанағаттандық», - дейді Лиза Далтирус, Ұлыбританиядағы гастрольде Бесс рөлін ойнайтын екі әншінің бірі. «Көптеген адамдар бұл операны тыңдағанға ләззат алатын және қашан болғанда да керемет туынды деп санайды. Олар мұндай жағдайлар әлі де кездесетінін ескермейді. Егер сақтық танытпасақ, қайтадан сол жағдайға түсіп қалуымыз мүмкін». ("The Times", Лондон, 16 қазан, 2009 жыл)

2017/2018 жылдарғы Венгрия мемлекеттік операсының қойылымында негізінен ақ нәсілді актерлер ойнады. Опера сириялық мигранттар дағдарысы аясында ұсынылса да (Catfish Row әуежайға көшірілді), актерлік құрамды өзгертуге байланысты пікір таластары жалғасты. Венгрия мемлекеттік операсы Тамс Витмарк музыка кітапханасымен келіссөздер жүргізіп, бастапқыда актерлік құрамға қойылатын талаптарға келіскен болатын, бірақ жазбаша шартқа енгізілмегендіктен, кейіннен бұдан бас тартты. Бұл қойылым консервативті сыншыларды қуантты, олар оны «саяси дұрыстыққа» қарсы жеңіс деп бағалады. Ақырында, Тамс Витмарк Венгрия мемлекеттік операсынан бұл қойылымның «осы туындыны қоюға қойылатын талаптарға қайшы келетінін» баспа материалдарында көрсетуді талап етті.

Музыкалық элементтер

1934 жылдың жазында Джордж Гершвин Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласында опера жұмысын жүргізді. Ол Джеймс аралындағы гулла қауымынан шабыттанды, олардың африкалық музыкалық дәстүрлердің кейбір бөліктерін сақтап қалғанына сенді. Музыка оның Нью-Йорк джаз тамырларын көрсетеді, бірақ сонымен қатар оңтүстік қара халқының музыкалық дәстүрлерінен де нәр алады. Гершвин композитор білетін халық әндерінің әр түріне сәйкес шығармалар жасады: юбилейлер, блюз, дұға әндері, көшедегі шақырулар, еңбек әндері, рухани әндер және оларды еуропалық опера дәстүрінен алынған ариялар мен речитативтермен үйлестірді. Алайда, Коуэллдің ең маңызды үлесі Гершвинге Джозеф Шиллинджермен оқуға кеңес беруі болуы мүмкін, оның ықпалы, оның жақтастары айтқандай маңызды болмаса да, барлық шығармада байқалады. Кейбір сарапшылар Гершвиннің операсында еврей діни музыкасындағы әуендерге ұқсастық бар деп санайды. Гершвиннің өмірбаяуын жазған Эдвард Яблонски «Бұл міндетті емес» әуенінің Хафтара батасымен ұқсас екенін естіді, ал басқалары Тора батасымен ұқсастық байқады. Американдық еврей мәдениетіне қатысты социологиялық зерттеуде автор: «Бір музыка зерттеушісі «Хавену Шалом Алейхем» халық әуені мен «Порги мен Бесс» операсынан «Оған жету үшін көп күш керек» рухани әні арасында көзге көрінбейтін ұқсастық бар екенін анықтады». Партитура бірнеше лейтмотивтерді пайдаланады. Олардың көпшілігі жеке тұлғаларды бейнелейді: олардың кейбіреулері операның бөлімдерінің үзінділері (мысалы, «Sportin’ Life» жиі «It Ain’t Necessarily So» әнінің атау сөздерін көрсететін әуенмен бейнеленеді). Басқа мотивтер заттарды (мысалы, «Happy Dust» мотиві сияқты) немесе орындарды, әсіресе Catfish Row-ды бейнелейді. Партитураның көптеген байланысты әндері сахнадағы оқиғаларды көрсету үшін осы лейтмотивтерді біріктіреді немесе дамытады. Бұл техниканың ерекше күрделі қолданылуын 3-ші акттың 2-ші көрінісіндегі «Жақын арада Нью-Йоркке кететін кеме бар» ариясынан кейін көруге болады. Операда өзінің бөлімдері жиі қайталанады (оларды кеңейтілген Leitsektionen деп санауға болады). Бұл жағынан «Бесс, енді сен менің әйелімсің» және «Менде жеткілікті ештеңе жоқ» әндерінің қайталануы ерекше. «Жазғы уақыт» әні жеке-жеке төрт рет орындалады. Шығарманың ұзақтығы шамамен 180 минутты құрайды.

In the summer of 1934, George Gershwin worked on the opera in Charleston, South Carolina. He drew inspiration from the James Island Gullah community, which he felt had preserved some African musical traditions. The music reflects his New York jazz roots, but also draws on southern black traditions. Gershwin modeled the pieces after each type of folk song which the composer knew about; jubilees, blues, praying songs, street cries, work songs, and spirituals and blended them with arias and recitatives from European opera tradition. Cowell's key contribution, however, may have been to suggest that Gershwin study with Joseph Schillinger, whose influence, if not as important as his followers claim, is notable throughout. Some commenters have believed they heard similarities to melodies heard in Jewish liturgical music in Gershwin's opera. Gershwin biographer Edward Jablonski heard a similarity between the melody of "It Ain't Necessarily So" and the Haftarah blessing, while others hear similarities with Torah blessing. In a sociological survey of Jewish American culture, the author remarked, "One musicologist detected 'an uncanny resemblance' between the folk tune 'Havenu [sic] Shalom Aleichem' and the spiritual [sic] 'It Take a Long Pull to Get There' from Porgy and Bess." The score makes use of a series of leitmotifs. Many of these represent individual characters: some of these are fragments of the opera's set numbers (Sportin' Life, for example, is frequently represented by the melody which sets the title words of "It Ain't Necessarily So"). Other motifs represent objects (such as the sleazy chromatic "Happy Dust" motif) or places, notably Catfish Row. Many of the through composed passages of the score combine or develop these leitmotifs in order to reflect the on stage action. Particularly sophisticated uses of this techniques can be seen after the aria "There's a boat dat's leaving soon for New York" in act 3, scene 2. The opera also frequently reprises its set numbers (these might be considered extended Leitsektionen). Notable in this respect are the reprises of "Bess, you is my woman now" and "I got plenty o' nuttin' " which conclude act 2, scene 1. The song "Summertime" is stated four times alone. The duration of the work is about 180 minutes.

Аспаптар

Бұл шығарма екі флейтаға (екіншісі пикколоны да орындайды), екі гобойға (екіншісі ағылшын мүйізін де орындайды), B-flat тағы үш кларнетке (екіншісі мен үшіншісі альт саксофонды да орындайды), B-flat тағы бір бас кларнетке (төртінші кларнетті және тенор саксофонды да орындайды), бір фаготқа; F тағы үш француз мүйізіне, B-flat тағы үш трубаға, бір тромбонға, бір бас тромбонға, бір тубаға; тимпан, ксилофон, үшбұрыш, глокеншпиль, аспаптық және шабулы сымбалдар, барабан, том-томдар, бас барабан, африкалық барабандар, белгісіз кішкентай барабан, түтікшелі қоңыраулар, ағаш блок, ғибадатхана блоктары, құмқоңырау, шыны құм және поезд сыбызғысы; бір пиано; бір банджо; және скрипкалар.

Жазбалар

1976 және 1977 жылдары жазылған опера "Үздік опералық жазба" номинациясы бойынша "Грэмми" сыйлығын жеңіп алды, осылайша "Порги мен Бесс" операсы осы сыйлықты екі жыл қатарынан жеңіп алған жалғыз опера болып танылды.

Өлеңдер

Порги мен Бесс операсының барлық қара түсті актерлермен Бродвейдегі премьерасынан кейін бірнеше күн өткен соң, Метрополитен операсының екі мүшесі Лоренс Тиббет пен Хелен Джепсон операның негізгі бөлімдерін Нью-Йорктің дыбыс жазу студиясында жазды, осы жазба "Порги мен Бесс" операсынан үзінділер ретінде шығарылды. Операның түпкілікті актер құрамының мүшелері 1940 жылға дейін жазбаға түспеді, ол кезде Тод Дункан мен Энн Браун операдан таңдамалы бөлімдерді жазды. Екі жылдан кейін, Бродвейдегі алғашқы қайта қойылым кезінде, американдық Decca компаниясы актер құрамының басқа мүшелерін 1940 жылы жазылмаған бөлімдерді жазу үшін студияға жіберді. Бұл екі альбом Джордж Гершвиннің халық операсы "Порги мен Бесс" операсынан таңдамалы 78 айналымдық екі томдық жинақ ретінде сатылды. 1948 жылы үнтаспалар жасала бастағаннан кейін, жазбалар үнтаспаға, содан кейін CD-ге көшірілді. 1940 жылы баритон Брюс Фут "Порги мен Бесс" операсынан таңдамалы әндерінен 78 айналымдық альбом шығарды. 1942 жылы Мейбл Мерсер мен Сай Уолтер операдан үзінділер жазылған 78 айналымдық джаз альбомын белгісіз студиядан шығарды. Джаз қауымдастығының мүшелері бастапқыда еврей-американдық композитор мен ақ романист 1930 жылдардағы Чарльстон геттосындағы қара нәсілді адамдардың қиын жағдайын жеткілікті түрде бейнелей алмайды деп ойлағанмен, жиырма жылдан кейін джаз музыканттары операға көбірек қызығушылық танытты және оның джаз негізіндегі жазбалары көбейе бастады. Луи Армстронг пен Элла Фицджеральд 1957 жылы альбом жазды, онда олар Гершвиннің әндерін орындап, импровизациялады. Келесі жылы Майлс Дэвис биг-бенд үшін жазылған операның маңызды нұсқасын жазды деп есептейді. 1959 жылы Columbia Masterworks Records сол жылы түсірілген Сэмюэл Голдвиннің "Порги мен Бесс" фильмінің саундтрегін шығарды. Бұл операның толық нұсқасы емес, тіпті фильмнің саундтрегінің толық нұсқасы да емес еді, себебі фильмде бір үнтаспаға сыймайтын музыка көп болды. Альбом 1970 жылдардың басына дейін сатылымда болды, содан кейін Гершвиннің мұрагерлерінің өтініші бойынша дүкендерден алынып тасталды. Бұл "Порги мен Бесс" операсының барлық қара түсті актерлермен жазылған алғашқы стерео альбомы. Алайда, альбомның жазбаларында Самми Дэвис кіші басқа жазу компаниясымен келісімшарт жасасқандықтан, оның фильмдегі вокалдық тректері альбомда қолданылмады. Кэб Каллоуэй Sportin' Life әндерін орындау үшін оның дауысын қосты. Роберт Макферрин Порги рөлін орындады, ал Адель Аддисон Бесс рөлін орындады. Ақ әнші Лули Жан Норман Клара рөлінде (экранда Диаханн Кэрролл бейнелеген), ал Иннес Мэтьюс Серена рөлінде (экранда Рут Аттауэй бейнелеген) ән айтты. 1963 жылы Леонтинэ Прайс пен Уильям Уорфилд, "Порги мен Бесс" операсының 1952 жылғы әлемдік турының жұлдыздары, RCA Victor үшін операдан үзінділерді жазған жеке альбомды жазды. Бұл өндірістің басқа әншілері бұл альбомда пайда болған жоқ, бірақ Джон У. Бубблз, түпкілікті Sportin' Life, Кэб Каллоуэйді (ол 1952 жылғы қойылымда Sportin' Life рөлін ойнаған) алмастырды. 1963 жылғы "Порги мен Бесс" операсынан үзінділердің жазбасы Bubbles Sportin' Life-тің екі маңызды әнін орындаған ресми жазба болып қалады. 1976 жылы RCA Victor үшін Рей Чарльз бен Клео Лэйн бірнеше рөлдерді орындаған үзінділер альбомын жазды. Альбомды аранжировкалап, дирижерлік еткен Франк Де Вол. Онда Джо Сэмплдің орган, Гарри Эдисонның трубасы және Джо Пасс пен Ли Ритенурдың гитарасы қолданылды. Альбом толық оркестрмен джаз негізінде жасалған, бірақ қолданылған оркестрлеу Гершвиннің оркестрлеуі емес еді. 1990 жылы Леонард Слаткин операдан үзінділер жинағын Philips Records CD-сінде шығарды, онда Саймон Эстес (операның алғашқы Метрополитен Операсы қойылымында Порги рөлін орындаған) және Роберта Александр қатысты.

Days after the Broadway premiere of Porgy and Bess with an all black cast, two white opera singers, Lawrence Tibbett and Helen Jepson, both members of the Metropolitan Opera, recorded highlights of the opera in a New York sound studio, released as Highlights from Porgy and Bess. Members of the original cast were not recorded until 1940, when Todd Duncan and Anne Brown recorded selections from the work. Two years later, when the first Broadway revival occurred, American Decca rushed other members of the cast into the recording studio to record other selections not recorded in 1940. These two albums were marketed as a two volume 78 rpm set Selections from George Gershwin's Folk Opera Porgy and Bess. After LPs began to be manufactured in 1948, the recording was transferred to LP, and subsequently, to CD. Also in 1940, baritone Bruce Foote released a 78 RPM album of selections from Porgy and Bess. In 1942, Mabel Mercer and Cy Walter released a 78 RPM jazz album of excerpts from the opera on an obscure label. Although members of the jazz community initially felt that a Jewish American composer and a white novelist could not adequately convey the plight of black people in a 1930s Charleston ghetto, jazz musicians warmed up more to the opera after twenty years, and more jazz based recordings of it began to appear. Louis Armstrong and Ella Fitzgerald recorded an album in 1957 in which they sang and scatted Gershwin's tunes. The next year, Miles Davis recorded what some consider a seminal interpretation of the opera arranged for big band. In 1959, Columbia Masterworks Records released a soundtrack album of Samuel Goldwyn's film version of Porgy and Bess, which had been made that year. It was not a complete version of the opera, nor was it even a complete version of the film soundtrack, which featured more music than could be contained on a single LP. The album remained in print until the early 1970s, when it was withdrawn from stores at the request of the Gershwin estate. It is the first stereo album of music from Porgy and Bess with an all black cast. However, according to the album liner notes, Sammy Davis Jr. was under contract to another recording company, and his vocal tracks for the film could not be used on the album. Cab Calloway substituted his own vocals of Sportin' Life's songs. Robert McFerrin was the singing voice of Porgy, and Adele Addison the singing voice of Bess. The white singer Loulie Jean Norman was the singing voice of Clara (portrayed onscreen by Diahann Carroll), and Inez Matthews the singing voice of Serena (portrayed onscreen by Ruth Attaway). In 1963, Leontyne Price and William Warfield, who had starred in the 1952 world tour of Porgy and Bess, recorded their own album of excerpts from the opera for RCA Victor. None of the other singers from that production appeared on that album, but John W. Bubbles, the original Sportin' Life, substituted for Cab Calloway (who had played Sportin' Life onstage in the 1952 production). The 1963 recording of Porgy and Bess excerpts remains the only official recording of the score on which Bubbles sings Sportin' Life's two big numbers. In, 1976, for RCA Victor, Ray Charles and Cleo Laine recorded an album of excerpts in which the two of them sang several roles. The album was arranged and conducted by Frank De Vol. It featured the organ of Joe Sample, the trumpet of Harry Edison and guitar work of Joe Pass and Lee Ritenour. It was jazz based with full orchestrations, but the orchestrations used were not Gershwin's. In 1990, Leonard Slatkin conducted an album of excerpts from the opera, released on a Philips Records CD, with Simon Estes (who sang Porgy in the first Metropolitan Opera production of the work) and Roberta Alexander.

Толық жазбалар

1951: Columbia Masterworks: Компания Порги мен Бесс операсының стандартты орындалу нұсқасы болып табылатын 3 LP альбомын жазды. Бұл сол уақытқа дейін операның ең толық жазбасы болды. Ол «толық» нұсқа ретінде жарнамаланды, бірақ ол сол кездегі жұмыстың әдеттегідей орындалуымен толық болды. (Шындығында операдан шамамен бір сағат кесілді.) Альбом продюсері Годдард Либерсон Porgy and Bess операсын сол кездегі жазбаларға мүмкіндігінше көбірек енгізуге тырысқандықтан, жазбада Гершвиннің бұрын естілмеген түпнұсқалық речитативтері мен оркестрлері көп болды. Жазуды Леман Энгель жүргізді, ал Нью-Йорк операсынан Лоренс Винтерс пен Камилла Уильямс ойнады. 1935 жылғы алғашқы қойылыммен және 1942 жылғы «Порги мен Бесс» қайта жандануымен байланысты бірнеше әншіге өз рөлдерін толық жаздыруға мүмкіндік берілді. Альбом өз уақытында операның жазылған нұсқасындағы үлкен қадам ретінде жоғары бағаланды. Ол 1970-ші жылдардың басында «Одиссей» лейблімен бюджеттік бағамен қайта шығарылды. Кейіннен ол Sony-дің «Masterworks Heritage» CD сериясында және Naxos лейблінде пайда болды. Альбом кейінгі нұсқалар сияқты тікелей «опералық» стильде орындалмаған, опера мен музыкалық театр арасындағы шекараны сақтайды. 1952: Guild (2008 жылға дейін шығарылмаған): 1952 жылдың 21 қыркүйегінде «Порги мен Бесс» қойылымының тікелей эфирдегі жазбасы, Леонтин Прайс, Уильям Уорфилд, Кэб Каллоуэй және 1952 жылғы Дэвис Бриннің қайта жандануының актерлері. Бұл операның тарихи және жоғары бағаланған 1952 жылғы әлемдік гастролінен жасалған нақты қойылымның жалғыз белгілі жазбасы. Опера толық орындалмаса да, бұл сол нақты қойылымның толық жазбасы. Дирижер – 1935 жылғы алғашқы қойылым мен 1942 жылғы қайта жандануды басқарған Александр Смолленс. Кейбір әндер әлі де сөйлеу диалогы ретінде орындалады. 1956: Bethlehem Records: Операның түпнұсқасына қарағанда джазға көбірек бағытталған нұсқасы. Мел Торме Порги әнін, ал Фрэнсис Фэй Бесс әнін орындайды. Операның ақ әншілермен жазылған жалғыз 3 LP нұсқасы. (Rhino Records компаниясы шығарған CD-де) 1976: Decca Records: Гершвиннің түпнұсқалық ұпайларына негізделген операның алғашқы толық жазбасы, Гершвиннің 1935 жылы Нью-Йорктегі премьерасына арналған репетициялар кезінде кесілген материалды қалпына келтіріп, Кливленд оркестрі Лорин Маазельдің басшылығымен 1976 жылы Ұлыбританиядағы Decca Records және АҚШ-тағы London Records үшін АҚШ-тың екі жүз жылдық мерейтойына орай жасалды. Онда Уиллард Уайт өзінің алғашқы Порги әнін және Леона Митчелл Бесс рөлін сомдады. 1977: RCA Victor: Хьюстон Гранд Операсының толық түпнұсқалық ұпайға негізделген операның толық жазбасы. 1989: EMI: Глиндеборн альбомы да Гершвиннің кесулерісіз толық түпнұсқалық ұпайға негізделген. 2006: Decca: Джон Мосеридің жетекшілігімен Нэшвилл симфониясы жасаған операның жазбасы Гершвиннің кесулерін ескеріп, 1935 жылы Нью-Йоркте естілген операны ұсынады. Бұл альбомдағы музыкалық кесулер 1951 жылғы альбомдағылармен дәл сәйкес келеді, бірақ «The Buzzard Song» әдетте ерте өндірістерде кесілген, 1951 жылғы альбомда естіледі, ал 2006 жылғы альбомда естілген «Occupational Humoresque» 1951 жылғы альбомда мүлдем естілмейді. Бұл нұсқада Бесс рөлін Маркита Листер ойнады. 2010: RCA Victor: Николаус Харнонкорт, бұл Гершвин операсы үшін ерекше таңдау, 2010 жылдың қыркүйегінде АҚШ-та жарық көрген Порги мен Бесс операсының толық жазбасын жүргізді. 1985 жылы Метрополитен Операда, 1986 жылы Глиндеборн қойылымында, 1989 жылы Глиндеборн актерлерімен жасалған EMI жазбасында және 1993 жылы осы қойылымның теледидарлық бейімделуінде «Краунды» орындаған Грег Бейкер өзінің өнерін қайталады, бірақ Порги мен Бесс рөлдерін АҚШ-та танылмаған екі әнші Джонатан Лемалу мен Изабел Кабату орындайды. 2014: EuroArts Music International: DVD және Blu-ray 2009 жылдың маусымында Сан-Франциско операсында тікелей эфирде жазылған, Эрик Оуэнс пен Лаквита Митчелл басты рөлдерде.

1951: Columbia Masterworks: the company recorded a 3 LP album of what was then the standard performing version of Porgy and Bess—the most complete recording made of the opera up to that time. It was billed as a "complete" version, but was complete only insofar as that was the way the work was usually performed then. (Actually, nearly an hour was cut from the opera.) Because album producer Goddard Lieberson was eager to bring as much of Porgy and Bess as he felt was practical on records at the time, the recording featured more of Gershwin's original recitatives and orchestrations than had ever been heard before. The recording was conducted by Lehman Engel, and starred Lawrence Winters and Camilla Williams, both from the New York City Opera. Several singers who had been associated with the original 1935 production and the 1942 revival of Porgy and Bess were finally given a chance to record their roles more or less complete. The album was highly acclaimed as a giant step in recorded opera in its time. It was re released at budget price on the Odyssey label in the early 1970s. It has subsequently appeared on CD on Sony's "Masterworks Heritage" CD series, and on the Naxos label as well. The album is not sung in as directly "operatic" a style as later versions, treading a fine line between opera and musical theater. 1952: Guild (not released until 2008): A live recording of a September 21, 1952, performance of Porgy and Bess, starring Leontyne Price, William Warfield, Cab Calloway and the rest of the cast of the 1952 Davis Breen revival. This is the only known recording of an actual performance made from the historic and highly acclaimed 1952 world tour of the opera. While the opera itself is not performed truly complete, it is a complete recording of that specific performance. Alexander Smallens, who led the original 1935 production and the 1942 revival, conducts. Some of the sung recitatives are still performed as spoken dialogue in the production. 1956: Bethlehem Records: A version of the opera more heavily oriented toward jazz than the original. Mel Tormé sings Porgy and Frances Faye is Bess. The only 3 LP version of most of the opera with white singers. (Released on CD by Rhino Records.) 1976: Decca Records: The first complete recording of the opera based on Gershwin's original score, restoring the material cut by Gershwin during rehearsals for the New York premiere in 1935, was made by the Cleveland Orchestra under Lorin Maazel in 1976 for Decca Records in the UK and London Records in the U. S., in time for the U. S. Bicentennial. It starred Willard White singing his first Porgy, and Leona Mitchell as Bess. 1977: RCA Victor: A complete recording of the opera by the Houston Grand Opera based on the complete original score. 1989: EMI: The Glyndebourne album also based on the complete original score, without Gershwin's cuts. 2006: Decca: A recording of the opera made by the Nashville Symphony under John Mauceri is the first to observe Gershwin's cuts and thus present the opera as it was heard in New York in 1935. The musical cuts made on this album coincide almost exactly with those in the 1951 album, with the exception that "The Buzzard Song", usually cut in early productions, is heard on the 1951 album, and the "Occupational Humoresque", heard on the 2006 album, is not heard on the 1951 album at all. This version stars Marquita Lister as Bess. 2010: RCA Victor: Nikolaus Harnoncourt, an unusual choice for this Gershwin opera, conducted a recording of an almost complete Porgy and Bess, which was released in the U. S. in September 2010. Gregg Baker, who sang Crown in the 1985 Metropolitan Opera production, the 1986 Glyndebourne production, the 1989 EMI recording made with the Glyndebourne cast, and in the 1993 television adaptation of that production, repeated his performance here, but the roles of Porgy and Bess are taken by two singers virtually unknown in the U. S., Jonathan Lemalu and Isabelle Kabatu. 2014: EuroArts Music International: DVD and Blu ray recorded live by San Francisco Opera in June 2009, with Eric Owens and Laquita Mitchell in the title roles.

1959 жылғы фильм

1959 жылғы Сэмюэл Голдвиннің 70 мм Todd AO форматында түсірген фильм нұсқасы көптеген мәселелерге толы болды. 1935 жылғы Бродвейдегі премьерасын қойған Рубен Мамулиан фильмді режиссерлікке шақырылды, бірақ продюсермен келіспеушіліктерге байланысты ол қызметтен босатылып, режиссер Отто Премингер тағайындалды. Мамулиан түсірілімдерді Оңтүстік Каролина штатында жүргізуді ұсынды. Голдвин фильмдерді студиядан тыс жерде түсіруді ұнатпағандықтан, Мамулианның талабын сенімсіздіктің белгісі деп есептеді. Роберт Макферрин Сидни Пуатье рөліндегі Поргиге ән салған, ал Дорроти Дэндридж рөліндегі Бесске Адель Аддисон ән салған. Рут Аттауэйдің Серена және Диаханн Кэрроллдың Клара рөлдері де дубляждалды. Дэндридж бен Кэрролл әнші болғанымен, олардың дауыстары опералық деңгейде жеткіліксіз деп танылды. Сэмми Дэвис-младший, Брок Петерс және Перл Бейли (Sportin' Life, Crown және Мария рөлдерін ойнаған) өзінің әндерін өзі орындаған актерлердің жалғыз тобы болды. Андре Превиннің музыкалық қойылымға жасаған бейімдеуі оған «Оскар» сыйлығын әкелді, бұл фильмнің жалғыз «Оскары» болды. Саундтрек Columbia Masterworks Records лейблы арқылы LP форматында жарық көрді. Саундтрек альбомы үшін Кэб Каллоуэй Sportin’ Life кейіпкері орындаған әндерді орындады, себебі Дэвистің Decca Records лейблы Дэвис пен Кармен МакРэйдің операдан әндер орындаған бәсекелес альбомын шығарды. Гершвиннің мұрагерлері фильмге көңілдері толмады, себебі музыкалық фильмге ұқсату үшін партитура маңызды түрде өңделді. Фильмдегі көптеген музыкалық бөлімдер алынып тасталды, ал Гершвиннің көптеген оркестрлеулері өзгертілді немесе толығымен жойылды. АҚШ-тағы телеарналарда ол 1967 жылы бір рет көрсетілді. Сыншылар фильмді Гершвиннің операсына адал болмағаны, тілдің грамматикалық жағынан тым тазартылғаны және «әсте сахналық қойылымы» үшін сынады. 1974 жылы Гершвиннің мұрагерлері фильмді көрсетуден алып тастады. 2011 жылы ол АҚШ Ұлттық кино тізіміне енгізілді. Майк Медавой мен Бобби Гейслер 2019 жылы Гершвин мұрагерлерінің келісімімен фильмнің жаңадан түсірілген және жаңартылған нұсқасын жасап жатқанын хабарлады.

A 1959 film version, produced in 70 mm Todd AO by Samuel Goldwyn, was plagued with problems. Rouben Mamoulian, who had directed the 1935 Broadway premiere, was hired to direct the film, but was subsequently fired in favor of director Otto Preminger after a disagreement with the producer. Mamoulian urged making the film on location in South Carolina after a fire on the sound stage destroyed the film's sets. Goldwyn, who never liked making films on location, considered Mamoulian's request a sign of disloyalty. Robert McFerrin dubbed the singing voice for Sidney Poitier's Porgy as did Adele Addison for Dorothy Dandridge's Bess. Ruth Attaway's Serena and Diahann Carroll's Clara were also dubbed. Although Dandridge and Carroll were singers, their voices were not considered operatic enough. Sammy Davis Jr., Brock Peters and Pearl Bailey (who played Sportin' Life, Crown and Maria, respectively) were the only principals who provided their own singing. André Previn's adaptation of the score won him an Academy Award, the film's only Oscar. An associated soundtrack recording was released on LP by Columbia Masterworks Records. For the soundtrack album, Cab Calloway performed the songs sung by the Sportin’ Life character because Davis's label, Decca records, released a competing album featuring Davis and Carmen McRae performing songs from the opera. The Gershwin estate was disappointed with the film, as the score was substantially edited to make it more like a musical. Much of the music was omitted from the film, and many of Gershwin's orchestrations were either changed or completely scrapped. It was shown on network television in the U. S. only once, in 1967. Critics attacked it for not being faithful to Gershwin's opera, for over refining the language grammatically, and for its "overblown" staging. The film was removed from release in 1974 by the Gershwin estate. In 2011, it was selected to the U. S. National Film Registry. Mike Medavoy and Bobby Geisler announced in 2019 that they are developing a re envisioned and updated film version with the approval of the Gershwin estate.

Басқа фильмдер

1945 жылы «Warner Bros» кинокомпаниясы түсірген Гершвиннің «Rhapsody in Blue» фильмінде «Порги мен Бесс» романының Бродвейдегі тұңғыш қойылымының бастапқы көрінісін қайта жаңғыртқан ұзақ музыкалық сахнасы көрсетілді. Онда түпнұсқа Бесс рөлін сомдаған Энн Браун өнерлерін қайта орындады. Сахнада Энн Браунның Бесс рөлінде толық хормен орындаған «Summertime» әнінің фильмге арналған әрі күрделі, әрі тарихи нақтылығы жоқ аранжировкасы бар, бірақ Catfish Row декорациясы 1935 жылғы Бродвей сахналық қойылымындағыдан дерлік еш айырмайды. 1985 жылғы «Ақ түндер» фильмінде Грегори Хайнс «Спортін’ Лайф» рөлінде «Жақын арада Нью-Йоркке кететін кеме бар» әнін орындады. Хайнстің Сибирдегі көрермендер алдындағы орындауында тақпақ би де бар. Режиссер Тейлор Хакфорд фильмнің арнайы DVD нұсқасында Гершвиннің талабы бойынша Бесс рөлін сомдау үшін ресейлік афроамерикандық әйелді (Хелен Денби) табу қажет болғанын айтты.

Теледидар

1993 жылы Тревор Наннның Глиндеборн фестивалінің сахналық қойылымы «Порги мен Бесс» (оның кейінгі қойылымымен шатастырмау керек) сахналық жағынан кеңейтіліп, көрерменсіз телестудияда бейнеге түсірілді. Бұл алғашқы Нанн қойылымы теледидарда көрсетілгенде «Гершвиндердің «Порги мен Бесс»» деп аталды. Оны Англияда BBC, ал АҚШ-та PBS телеарналары көрсетті. Құрамында американдық опера әншілері болды, тек Порги рөлінде ямайкалық, бірақ американдық акцентпен ән айтқан Уиллард Уайттан басқа. Синтия Хеймон Бесс рөлін орындады. Наннның сахналық қойылымды «ашуы» өте шығармашыл деп бағаланды; актерлік құрамы көптеген сынға ие болды, ал үш сағаттық қойылым Гершвиннің 1935 жылғы оркестрлеудегі әуендерінің көбін сақтап қалды. Бұл операның әнмен айтылатын речитативтерін де қамтыды, олар кейбір қойылымдарда сөйлеу диалогына айналдырылған. 1959 жылғы фильмде болғандай, бұл қойылымға қосымша диалог жазылмады. Барлық орындаушылар тірі орындаудың орнына, дыбысқа синхронды әрекет етті, соның салдарынан The New York Times газеті былай деп жазды: «Сіз естіген нәрсе – негізінен мырза Наннның Глиндеборн фестиваліндегі танымал қойылымы, бастапқы актерлік құрамы толыққанды. Ал сіз көріп отырғаныңыз – кейін Лондон студиясында түсірілген. Орындаушылардың кейбіреулері қойылымға жаңа келген, олар эстрадалық сөздерді синхронды айтады. Бұл EMI жазбасы үшін жасалған күрделі көрнекі көмекші құрал сияқты». Сондай-ақ, бұл қойылым «Ең үздік бейне жарықтандыру» номинациясы бойынша BAFTA сыйлығын жеңіп алды. 2002 жылы Нью-Йорк опера театры Хьюстон операсының жаңа нұсқасын Линкольн орталығы сахнасынан тікелей эфирде көрсетті. Бұл нұсқада бұрынғы теледидарлық көрсетімге қарағанда кесілген сахналар көп болды, бірақ 1976 жылдан бері қойылған барлық сахналық нұсқалар сияқты, әнмен айтылатын речитативтер мен Гершвиннің оркестрлеулері қолданылды. Теледидарлық көрсетімге режиссер Тейзвелл Томпсонмен сұхбат және Беверли Силлстің жүргізуі де кірді. 2009 жылы Сан-Франциско операсы Гершвиндердің «Порги мен Бесс» операсын көрсетіп, сыншылардың жоғары бағасын алды. Сол кезде қойылым жазылып алынды және 2014 жылдың күзінде PBS телеарнасында көрсетілді, кейін DVD және Blu-ray форматтарында шығарылды.

In 1993, Trevor Nunn's Glyndebourne Festival stage production of Porgy and Bess, not to be confused with his later production, was greatly expanded scenically and videotaped in a television studio without an audience. This first Nunn production was also called The Gershwins' 'Porgy and Bess' when shown on television. It was telecast by the BBC in England and by PBS in the United States. It featured a cast of operatic American singers, with the exception of Willard White, who is Jamaican but sounded American, as Porgy. Cynthia Haymon sang the role of Bess. Nunn's "opening up" of the stage production was considered highly imaginative; his cast received much critical praise, and the three hour production retained nearly all of Gershwin's music, heard in the original 1935 orchestrations. This included the opera's sung recitatives, which have occasionally been turned into spoken dialogue in other productions. No extra dialogue was written for this production, as had been done in the 1959 film. All performers lip synched rather than singing live on set, leading The New York Times to write: "What you hear is basically Mr. Nunn's acclaimed Glyndebourne Festival production, the original cast intact. What you see was filmed later in a London studio. The performers, some new to the production, are lip synching. It's as if an elaborate visual aid had been concocted for the EMI recording." It also won a BAFTA Award for Best Video Lighting. In 2002, the New York City Opera telecast its new version of the Houston Opera production, in a live performance from the stage of Lincoln Center. This version featured far more cuts than the previous telecast, but, like nearly all stage versions produced since 1976, used the sung recitatives and Gershwin's orchestrations. The telecast also included interviews with director Tazewell Thompson and was hosted by Beverly Sills. In 2009 the San Francisco Opera debuted the Gershwins' Porgy and Bess to critical acclaim. The production was recorded at that time and shown on PBS in the fall of 2014, and was later released on DVD and Blu ray.

Радио

1935 жылы 1 желтоқсанда Бродвейде Тод Дункан мен Энн Браун "Summertime", "I Got Plenty o' Nuttin'" және "Bess, You Is My Woman Now" әндерін орындады. Дункан мен Браун 1937 жылы 8 қыркүйекте композитордың қайтысынан екі ай өткен соң Голливуд Боулдан тікелей эфирде берілген 1937 жылғы CBS Гершвин еске алу концертінде, сондай-ақ Джон В. Бубблз және Руби Эльзи сияқты Бродвей қойылымының басқа да актерлерімен бірге өнер көрсетті. Олар операдан бірнеше бөлім орындады. "Порги мен Бесс" операсының толық нұсқасы Метрополитен Операсының тікелей радио трансляциялар сериясы аясында үш рет эфирге шықты. 1985 жылғы трансляцияда Симон Эстес пен Роберта Александр басты рөлдерді ойнады. 1986 жылы Бэмбри Роберт Мослимен бірге Порги рөлінде естілді. 1990 жылы Эстес пен Леона Митчелл үшінші трансляцияда басты рөлдерді орындады.

Концерт

Гершвин "Порги мен Бесс" Бродвейде ерте жабылып қалғаннан кейін операдан музыканы қамтитын оркестрлік сюита дайындады. Бұл бастапқыда "Порги мен Бесс сюитасы" деп аталған, бірақ Ира кейіннен оны Catfish Row деп атады. 1942 жылы Роберт Рассел Беннетт оркестр үшін "Порги мен Бесс: Симфониялық сурет" деп белгіленген, сюита емес, попурри (медля) жасады. Ол Гершвиннің түпнұсқалық партитурасына негізделген, бірақ аспаптық құрамы сәл өзгеше (дирижер Фриц Райнердің өтініші бойынша фортепиано оркестрлік тізімнен алынып тасталды, осы аранжировка оның үшін жасалған). Бұған қоса, Мортон Гулд пен Роберт Фарнон әрқайсысы оркестрлік сюита жасады, олар 1956 және 1966 жылдары сәйкесінше тұңғыш рет орындалды.

Поп музыкасының нұсқалары

1957 – Элла Фицджеральд және Луи Армстронг – «Порги мен Бесс» (Verve, 1958 жылы жарық көрді). Рассел Гарсияның жетекшілігімен оркестрдің қатысуымен. 1957 жылдың тамыз және қазан айларында жазылған. 1959 – Сэмми Дэвис кіші және Кармен МакРэй – «Порги мен Бесс» (Decca, 1959). Дэвис 1959 жылғы «Порги мен Бесс» фильмінде түсіп, ән айтқан, бірақ оның вокалдық орындаулары фильмнің Columbia Records саундтрегі LP-де жарияланбаған. 1959 – Гарри Белафонт пен Лена Хорн – «Порги мен Бесс» (RCA Victor). Үлкен оркестрлік аранжировкамен. 1976 – Рей Чарльз және Клео Лэйн – «Порги мен Бесс» (RCA Victor). Фрэнк Де Воль жетекшілік еткен оркестрдің қатысуымен.

Джаз нұсқалары

1956 – Әр түрлі орындаушылар – The Complete Porgy and Bess (Bethlehem Records). Бұл альбомда Дьюк Эллингтон және оның оркестрі, Мел Торме, Джонни Хартман, Фрэнк Розолино және Сонни Кларк қатысқан. 1956 жылдың мамыр айында жазылған. 1957 – Бадди Коллетт – Porgy & Bess (Interlude, 1959 жылы жарық көрді). Пит Джоли (аккордеонда орындайды), Джеральд Виггинс (органмен орындайды), Джим Холл, Ред Каллендер және Луис Беллсон қатысқан секстет орындады. 1957 жылдың шілдесінде жазылған. 1958 – Майлз Дэвис – Porgy and Bess (Columbia Records, 1959 жылы шығарылды). Гил Эванс әзірлеген және дирижерлік еткен джаз оркестрі. 1958 жылдың шілде-тамыз айларында жазылған. 1958 – Мунделл Лоу – Porgy & Bess (RCA Camden, 1959 жылы шығарылған). Көптеген тректерде септа, Арт Фармер, Бен Вебстер, Дон Эллиотт және басқалар орындады. 1958 жылдың шілде және қазан айларында жазылған. 1958 – Рекс Стюарт және Кути Уильямс – Porgy & Bess Revisited (Warner Bros., 1959 жылы шығарылды). Стюарт пен Уильямстың (жеке-жеке орындайды) қатысуымен үлкен топтың орындауы, оны Жим Тимменс әзірледі және дирижерлік етті. 1958 жылдың соңында жазылған. 1958 – Хэнк Джонс – Porgy and Bess (Capitol, 1959 жылы жарық көрді). Бұл концертке Кенни Беррелл, Милт Хинтон және Элвин Джонс сияқты джаз квартеті қатысты. 1958 жылдың соңында жазылған. 1959 – Билл Поттс – The Jazz Soul of Porgy and Bess (United Artists, 1959 ж. жарық көрді). Поттс әзірлеген және дирижерлік еткен үлкен топтың орындауы, Гарри 'Sweets' Эдисон, Арт Фармер, Чарли Шеверс, Фил Вудс, Зуот Симс, Ал Кохн, Джимми Кливленд, Билл Эванс және басқалар қатысты. 1959 жылдың қаңтар айында жазылған. 1959 – Оскар Петерсон – Oscar Peterson Plays Porgy & Bess (Verve, 1959 жылы жарық көрді). Петерсонның триосы Рэй Браун мен Эд Тигпенмен бірге орындады. 1959 жылдың қазан айында жазылған. 1965 – Қазіргі заманғы джаз квартеті – The Modern Jazz Quartet Plays George Gershwin's Porgy and Bess (Atlantic, 1965). 1964 және 1965 жылдары жазылған. 1971 – Эдди Луис және Иван Жюльен – Porgy and Bess (Riviera, 1971). Операдан алынған материалды биг-бендпен орындау, Луис Хаммонд органмен, ал Андре Секарелли барабанда орындады. 1976 – Оскар Петерсон мен Джо Пасс – Porgy and Bess (Pablo Records, 1976 жылы шығарылды). Петерсонның клавикорд ойнаған дуэттік жазбалары. 1997 – Джо Хендерсон – Porgy & Bess (Verve). Томи Фланаган, Дейв Холланд, Джек ДеДжоннет және Джон Скофилд пен Конрад Хервиг сияқты қонақ солистердің кіші топтық орындауының жинағы.

1956 – Various Artists – The Complete Porgy and Bess (Bethlehem Records). Features Duke Ellington and his orchestra, Mel Tormé, Johnny Hartman, Frank Rosolino, and Sonny Clark. Recorded in May 1956. 1957 – Buddy Collette – Porgy & Bess (Interlude, released 1959). Performed by a sextet featuring Pete Jolly (playing accordion), Gerald Wiggins (playing organ), Jim Hall, Red Callender, and Louis Bellson. Recorded in July 1957. 1958 – Miles Davis – Porgy and Bess (Columbia Records, released 1959). Features a jazz orchestra arranged and conducted by Gil Evans. Recorded in July/August 1958. 1958 – Mundell Lowe – Porgy & Bess (RCA Camden, released in 1959). Most tracks featuring a septet, with Art Farmer, Ben Webster, Don Elliott and others. Recorded in July and October 1958. 1958 – Rex Stewart and Cootie Williams – Porgy & Bess Revisited (Warner Bros., released 1959). A big band performance that features Stewart and Williams (who appear separately), arranged and conducted by Jim Timmens. Recorded in late 1958. 1958 – Hank Jones – Porgy and Bess (Capitol, released 1959). Featuring a jazz quartet including Kenny Burrell, Milt Hinton, and Elvin Jones. Recorded late 1958. 1959 – Bill Potts – The Jazz Soul of Porgy and Bess (United Artists, released 1959). A big band performance arranged and conducted by Potts, featuring Harry 'Sweets' Edison, Art Farmer, Charlie Shavers, Phil Woods, Zoot Sims, Al Cohn, Jimmy Cleveland, Bill Evans, and others. Recorded in January 1959. 1959 – Oscar Peterson – Oscar Peterson Plays Porgy & Bess (Verve, released 1959). Performed by Peterson's trio with Ray Brown and Ed Thigpen. Recorded in October 1959. 1965 – Modern Jazz Quartet – The Modern Jazz Quartet Plays George Gershwin's Porgy and Bess (Atlantic, 1965). Recorded in 1964 and 1965. 1971 – Eddy Louiss and Ivan Jullien – Porgy and Bess (Riviera, 1971). A big band performance of material from the opera with Louiss on Hammond organ and André Ceccarelli on drums. 1976 – Oscar Peterson and Joe Pass – Porgy and Bess (Pablo Records, released 1976). Duet recordings with Peterson playing clavichord. 1997 – Joe Henderson – Porgy & Bess (Verve). A collection of small group performances featuring Tommy Flanagan, Dave Holland, Jack DeJohnette, and guest soloists including John Scofield and Conrad Herwig.

Пианино

1951 жылы австралиялық композитор Перси Грейнджер, Гершвиннің музыкасын оқыған, орындаған және аранжировкалаған адам, «Порги мен Бесс» операсының әуендеріне арналған екі фортепианоға арналған жиырма минуттық «Фантазия» шығармасын аяқтады. Пианист Эрл Уайлд Франц Лист үлгісінде «Порги мен Бесс» операсынан әуендерге негізделген «Гранд Фантазия» виртуоздық фортепианолық аранжировкасын жасады.

Мыс квинтет нұсқасы

1987 жылы Canadian Brass Лютер Хендерсонды RCA Red Seal лейблының "Strike Up The Band" атты дискісі үшін "Порги мен Бесс" операсынан музыканың аранжировкасын жасауға шақыртты. Нотты нұсқасы кейін Хэл Леонард Publishing Corp арқылы орындаушыларға қолжетімді болды.

Рок нұсқасы

1991 жылы эксперименталды рок-тобы When People Were Shorter and Lived Near the Water Shimmy Disc лейблында Porgy альбомын шығарды, ол Porgy and Bess операсынан әндердің олардың түсінігіндегі нұсқаларынан тұрады. Альбом бастапқыда 1990 жылы жарық көруі жоспарланған, бірақ Гершвин отбасының заңдық шағымдарына байланысты кешіктірілді.

Мақтау сөздері

1993 жылғы 14 шілдеде АҚШ пошта қызметі операның мәдени маңызын мойындап, 29 центтік естелік пошта маркасын шығарды. 2001 жылы «Порги мен Бесс» Оңтүстік Каролина штатының ресми операсы деп жарияланды. 1940/1942 жылдарғы Decca «Порги мен Бесс» жазбасы, түпкілікті актерлік құрамның қатысуымен жасалған, 2003 жылы Конгресс кітапханасының Ұлттық жазбалар тізіліміне Ұлттық жазбаны сақтау кеңесі қосты. Кеңес жыл сайын «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар» жазбаларды іріктеп алады.