Ира Гершвин: Американдық лирик ақынының өмірі мен шығармашылығы
Ira Gershwin
Ира Гершвин (1896-1983) – американдық лирик, Джордж Гершвинмен бірлесіп 20 ғасырдың ең әйгілі әндерін жазған. "I Got Rhythm", "Porgy and Bess" және тағы басқалары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық лирик (1896–1983)
American lyricist (1896–1983)
Айра Гершвин (туған Израиль Гершовиц; 6 желтоқсан 1896 – 17 тамыз 1983) – американдық лирик, кіші інісі, композитор Джордж Гершвинмен бірлесіп, 20 ғасырдағы ағылшын тіліндегі ең есте қаларлық әндердің бірін жасаған адам. Джорджбен бірге ол "I Got Rhythm", "Embraceable You", "The Man I Love" және "Someone to Watch Over Me" сияқты әндерді қамтитын оннан астам Бродвей шоуларын жазды. Ол сонымен қатар Дубоз Хейвардпен бірге Джорджтың "Порги мен Бесс" операсының либреттосын жасауға жауапты болды. Гершвин ағайындыларының бірлескен жұмыстарының сәттілігі Ираның шығармашылық рөлін көбінесе жасырып тастады. Оның ән жазу шеберлігі Джорджтың 1937 жылы ерте қайтыс болғаннан кейін де жалғасты. Айра композиторлар Джером Керн, Курт Вейл, Гарри Уоррен және Гарольд Арленмен бірге тағы да көп хит әндер жазды. Оның 1959 жылы жарық көрген "Lyrics on Several Occasions" атты кітабы – автобиографиялық және түсіндірмелі антологияның қосындысы, американдық эстрадалық әннің алтын ғасырындағы лирик өнерін зерттеу үшін маңызды дереккөз болып табылады.
Ira Gershwin (born Israel Gershovitz; December 6, 1896 – August 17, 1983) was an American lyricist who collaborated with his younger brother, composer George Gershwin, to create some of the most memorable songs in the English language of the 20th century. With George, he wrote more than a dozen Broadway shows, featuring songs such as "I Got Rhythm", "Embraceable You", "The Man I Love" and "Someone to Watch Over Me". He was also responsible, along with DuBose Heyward, for the libretto to George's opera Porgy and Bess. The success the Gershwin brothers had with their collaborative works has often overshadowed the creative role that Ira played. His mastery of songwriting continued after George's early death in 1937. Ira wrote additional hit songs with composers Jerome Kern, Kurt Weill, Harry Warren and Harold Arlen. His critically acclaimed 1959 book Lyrics on Several Occasions, an amalgam of autobiography and annotated anthology, is an important source for studying the art of the lyricist in the golden age of American popular song.
Өмір және мансап
Гершвин Манхэттендегі 60 Элдридж көшесінде дүниеге келді. Санкт-Петербургтен келген орыс еврейлері Моррис (Моише) мен Роза Гершовицтің (туған тегі Брускин) төрт баласының ең үлкені болды. Айраның ағалары – Джордж (Яков, 1898 ж.т.), Артур (1900 ж.т.) және Франсис (1906 ж.т.). Моррис отбасының тегін балалары атаққа жеткенге дейін «Гершвин» (немесе «Гершвин») деп өзгертті, кейін ғана «Гершвин» деп жазыла бастады. Жастық шағында ұялшақ болған Айра көп уақытын үйде оқумен өткізді, бірақ мектептен бастап колледжге дейін бірнеше мектеп газеттері мен журналдарында белсенді қатысты. 1914 жылы зияткерлік қабілеті жоғары оқушыларға арналған Таунсенд Харрис орта мектебін бітірді, онда ол Ип Харбургпен танысты, олар өмір бойы достық қарым-қатынас орнатып, Гилберт пен Салливанды жақсы көретін. Нью-Йорк қалалық колледжіне түсті, бірақ оқуын тастады. Айра мен Джордж Гершвиннің балалық шағындағы үйі Идиш театры ауданының орталығында, Шығыс 5-ші және 6-шы көшелер арасындағы 91-ші Екінші авенюдің екінші қабатында орналасқан. Олар жергілікті идиш тіліндегі театрларға жиі баратын. Джордж 18 жасынан бастап Tin Pan Alley-де композиция жазып, әндерін таныстыра бастағанда, Айра әкесінің түрік моншасында кассир болып жұмыс істеді. 1921 жылы ғана Айра музыка бизнесіне қатысты. Алекс Ааронс Айрамен келесі шоуға арналған әндерді жазуға келісім жасады, «Көк түсті екі қыз», оны кейін Авраам Эрлангер, сондай-ақ композиторлар Винсент Юманс және Пол Ланнин сахнаға қойды. Джорджтың өсіп келе жатқан беделіне сүйенбеу үшін Айра ең кіші екі бауырының атымен «Артур Фрэнсис» деген псевдониммен жазды. Оның әндері жақсы қабылданды, бұл оған бір шоумен шоу-бизнес әлеміне сәтті кіруге мүмкіндік берді. 1924 жылы Айра мен Джордж бірінші Бродвей хиттері Lady, Be Good музыкасын жазу үшін бірікті. Ағалар күш біріктіргеннен кейін, олардың біріктірілген таланты американдық музыкалық театр тарихындағы ең ықпалды күштердің біріне айналды. «Гершвиндер Lady, Be Good әніне ән жазу үшін біріккенде, американдық мюзикл өзінің туған тілінде айтылды». Олар бірге 12 шоу мен төрт фильмге музыка жазды. Олардың ең танымал шығармаларының бірі – «Мен сүйген адам», «Қызықтырғыш ырғақ», «Менің үстімнен күзететін біреу», «Менің ырғағым бар» және «Олар оны менден ала алмайды». Ол сол кезде былай деп жазды: «Музыкалық әуендеуге болатын бірнеше әңгімені оқып жатырмын (егер мұндай сөз болса), бірақ мен оларды ұнатпаймын деп үміттенемін, өйткені мен ұзақ демалуға лайықпын деп ойлаймын». 1947 жылы Джордж жазған, бірақ ешқашан қолданбаған 11 әнді алып, оларға жаңа сөздер жазды және оларды Бетти Грейблдің «Шокируші мисс пилигрим» фильміне енгізді. Кейін ол 1964 жылы Билли Уайлдердің «Маған ақымақ болып сүйіңіз» фильміне комикстің әндерін жазды, бірақ көптеген сыншылар оның соңғы үлкен жұмысы 1954 жылы Джуди Гарландтың «Жұлдыз туады» фильміне арналған деп санайды. 1999 жылы Vanity Fair журналында жарияланған мақалаға сәйкес, Айра Гершвиннің қатты музыкаға деген сүйіспеншілігі әйеліне деген жеккөрушілігімен тең болды. Дебби Бун – көршісі Розмари Клунидің келіні Жапониядан алғашқы Sony Walkman-мен (кассеталық таспаны пайдаланып) оралғанда, Клуни оны Майкл Файнштейнге Айраға беру үшін берді, «осылайша ол құлағына бұра алады, білесіз бе. Ол: «Бұл керемет!» – деді. Ол өзінің брокерін шақырып, Sony акцияларын сатып алды!»
Gershwin was born at 60 Eldridge Street in Manhattan, the oldest of four children of Morris (Moishe) and Rose Gershovitz (née Rosa Bruskin), who were Russian Jews from Saint Petersburg and who had immigrated to the United States in 1891. Ira's siblings were George (Jacob, b. 1898), Arthur (b. 1900), and Frances (b. 1906). Morris changed the family name to "Gershwine" (or alternatively "Gershvin") well before their children rose to fame; it was not spelled "Gershwin" until later. Shy in his youth, Ira spent much of his time at home reading, but from grammar school through college, he played a prominent part in several school newspapers and magazines. He graduated in 1914 from Townsend Harris High School, a public school for intellectually gifted students, where he met Yip Harburg, with whom he enjoyed a lifelong friendship and a love of Gilbert and Sullivan. He attended the City College of New York but dropped out. The childhood home of Ira and George Gershwin was in the center of the Yiddish Theater District, on the second floor at 91 Second Avenue, between East 5th and 6th streets. They frequented the local Yiddish theaters. While George began composing and "plugging" in Tin Pan Alley from the age of 18, Ira worked as a cashier in his father's Turkish baths. It was not until 1921 that Ira became involved in the music business. Alex Aarons signed Ira to write the songs for his next show, Two Little Girls in Blue, ultimately produced by Abraham Erlanger, along with co composers Vincent Youmans and Paul Lannin. So as not to appear to trade off George's growing reputation, Ira wrote under the pseudonym "Arthur Francis", after his youngest two siblings. His lyrics were well received, allowing him successfully to enter the show business world with just one show. It was not until 1924 that Ira and George teamed up to write the music for what became their first Broadway hit Lady, Be Good. Once the brothers joined forces, their combined talents became one of the most influential forces in the history of American Musical Theatre. "When the Gershwins teamed up to write songs for Lady, Be Good, the American musical found its native idiom." Together, they wrote the music for more than 12 shows and four films. Some of their more famous works include "The Man I Love", "Fascinating Rhythm", "Someone to Watch Over Me", "I Got Rhythm" and "They Can't Take That Away from Me". As he wrote at the time, "Am reading a couple of stories for possible musicalization (if there is such a word) but I hope I don't like them as I think I deserve a long rest." In 1947, he took 11 songs George had written but never used, provided them with new lyrics, and incorporated them into the Betty Grable film The Shocking Miss Pilgrim. He later wrote comic lyrics for Billy Wilder's 1964 movie Kiss Me, Stupid, although most critics believe his final major work was for the 1954 Judy Garland film A Star Is Born. According to a 1999 story in Vanity Fair, Ira Gershwin's love for loud music was as great as his wife's loathing of it. When Debby Boone—daughter in law of his neighbor Rosemary Clooney—returned from Japan with one of the first Sony Walkmans (utilizing cassette tape), Clooney gave it to Michael Feinstein to give to Ira, "so he could crank it in his ears, you know. And he said, 'This is absolutely wonderful!' And he called his broker and bought Sony stock!"
Жеке өмір
1926 жылы Гершвин Леонораға (туған есімі Струнски) үйленді. Ол 17 тамыз 1983 жылы 86 жасында Калифорния штатының Беверли-Хиллс қаласында жүрек ауруынан қайтыс болды. Ол Нью-Йорк штатының Хадсон қаласындағы Гастингс қаласындағы Вестчестер Хиллс зиратында жерленген. Леонора 1991 жылы қайтыс болды.
Gershwin married Leonore (née Strunsky) in 1926. He died of heart disease in Beverly Hills, California, on 17 August 1983 at the age of 86. He is interred at Westchester Hills Cemetery, Hastings on Hudson, New York. Leonore died in 1991.
Марапаттар мен құрметтер
Айра Гершвиннің үш әні ("Олар мұны менің жадымнан ала алмайды" (1937), "Көп бұрынғы шақта (және алыста)" (1944) және "Қашып кеткен адам" (1954)) «Ең үздік түпнұсқа ән» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ұсынылған, бірақ ешқайсысы жеңіске ие болған жоқ. Джордж С. Кауфман мен Морри Рискиндпен бірге ол 1932 жылы «Of Thee I Sing» пьесасы үшін Пулитцер сыйлығын алды. 1988 жылы UCLA ағайындылардың музыкаға қосқан үлесін құрметтеу және «Strike Up the Band for UCLA» әнін UCLA-ға сыйға тартқандары үшін Джордж және Айра Гершвиннің өмірлік музыкалық жетістіктері сыйлығын тағайындады. Сыйлықтың иегерлері: Анжела Лансбери (1988), Рей Чарльз (1991), Мел Торме (1994), Бернадет Петерс (1995), Фрэнк Синатра (2000), Стиви Уандер (2002), k.d. lang (2003), Джеймс Тейлор (2004), Бейбифейс (2005), Берт Бакарак (2006), Куинси Джонс (2007), Лайонел Ричи (2008) және Джули Эндрюс (2009).
Three of Ira Gershwin's songs ("They Can't Take That Away From Me" (1937), "Long Ago (and Far Away)" (1944) and "The Man That Got Away" (1954)) were nominated for an Academy Award for Best Original Song, though none won. Along with George S Kaufman and Morrie Ryskind, he was a recipient of the 1932 Pulitzer Prize for Drama for Of Thee I Sing. In 1988 UCLA established The George and Ira Gershwin Lifetime Musical Achievement Award in recognition of the brothers' contribution to music, and for their gift to UCLA of the fight song "Strike Up the Band for UCLA". Recipients include Angela Lansbury (1988), Ray Charles (1991), Mel Tormé (1994), Bernadette Peters (1995), Frank Sinatra (2000), Stevie Wonder (2002), k. d. lang (2003), James Taylor (2004), Babyface (2005), Burt Bacharach (2006), Quincy Jones (2007), Lionel Richie (2008) and Julie Andrews (2009).
Мұра
Айра Гершвин қазіргі заманның дыбыстарын қуанышпен тыңдайтын. "Ол өмірдің ұсақ-түйектеріне де өткір көзбен қарап, құлағын жетілдірген". Ол күнделігінде былай деп жазды: "Бір күні естігенім: лифттің жұмсақ шуы, телефонның қоңырауы, телефонның сызылуы, нәрестенің зарлы жылауы, қуанышпен айқай, 'бұзық дөңгелектің' сықырлауы, қарлы дауыс, дауыс, шыңғырық, тұспалдаққа шұжық қағазын сызу, жақын арада салынып жатқан метродағы динамит жарудың күркіреген шуы, арықтың темір ілгектері". 1987 жылы Айраның жесірі Леонор Нью-Йорк қаласының төменгі шығыс бөлігіндегі 185-ші Елдридж көшесінде орналасқан бір ғасырлық мекеме – Университет қонысында Айра Гершвин сауат ашу орталығын құрды. Орталық негізінен испан және қытай американдықтарына ағылшын тілі курстарын ұсыну үшін құрылған. Айра және оның кіші інісі Джордж мектептен кейін көп уақытын осы қоныста өткізді. Джордж және Айра Гершвиндердің жинағы және Леонард Сакс заң фирмасының Айра Гершвиннің іс қағаздары Конгресс кітапханасының Музыка бөлімінде сақталады. Эдвард Джаблонски мен Лоуренс Д. Стюарт Гершвиннің Остин қаласындағы Техас университетінің Гарри Рэнсом гуманитарлық зерттеу орталығында Айраның көптеген қолжазбалары мен басқа материалдары бар. 2007 жылы АҚШ Конгресс кітапханасы өзінің танымал ән сыйлығын оның және ағасы Джорджтың есімімен атады. Америка халық музыкасының әлемдік мәдениетке тигізген терең және оң әсерін мойындай отырып, сыйлық жыл сайын композиторға немесе орындаушыға, олардың өмірлік еңбектері Гершвиндерге тән сапа стандартын көрсететін тұлғаға табыс етіледі.
Ira Gershwin was a joyous listener to the sounds of the modern world. "He had a sharp eye and ear for the minutiae of living." He noted in a diary: "Heard in a day: An elevator's purr, telephone's ring, telephone's buzz, a baby's moans, a shout of delight, a screech from a 'flat wheel', hoarse honks, a hoarse voice, a tinkle, a match scratch on sandpaper, a deep resounding boom of dynamiting in the impending subway, iron hooks on the gutter." In 1987, Ira's widow, Leonore, established the Ira Gershwin Literacy Center at University Settlement, a century old institution at 185 Eldridge Street on the Lower East Side, New York City. The center is designed to give English language programs to primarily Hispanic and Chinese Americans. Ira and his younger brother George spent many after school hours at the Settlement. The George and Ira Gershwin Collection and the Ira Gershwin Files from the Law Office of Leonard Saxe are both at the Library of Congress Music Division. The Edward Jablonski and Lawrence D. Stewart Gershwin Collection at the Harry Ransom Humanities Research Center at the University of Texas at Austin holds a number of Ira's manuscripts and other material. In 2007, the United States Library of Congress named its Prize for Popular Song after him and his brother George. Recognizing the profound and positive effect of American popular music on the world's culture, the prize will be given annually to a composer or performer whose lifetime contributions exemplify the standard of excellence associated with the Gershwins.