Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік-батыс Италияда 1492–1796 және 1814–1859 жылдары болған герцогтік.
Duchy in Northwestern Italy from 1492 1796 and 1814 1859
Модена және Реджио герцогтігі (; Ducatus Mutinae et Regii;) – 1452 жылы Солтүстік-батыс Италияда, қазіргі Эмилия-Романья аймағында құрылған итальян мемлекеті. Ол құрылғаннан бері асыл Эсте әулетімен, ал 1814 жылдан бастап әулеттің Австриялық Эсте тармағымен басқарылды. Эсте әулеті өнерді үлкен қолдауға алды, осының арқасында герцогтік Ренессанс және Барокко дәуірлерінде маңызды мәдени орталыққа айналды.
The Duchy of Modena and Reggio (; Ducatus Mutinae et Regii; ) was an Italian state created in 1452 located in Northwestern Italy, in the present day region of Emilia Romagna. It was ruled since its establishment by the noble House of Este, and since 1814 by the Austria Este branch of the family. The Este dynasty was a great sponsor of the arts, making the Duchy a cultural reference during the Renaissance and Baroque periods.
Эсте әулеті
1452 жылы император Фредерик III герцогтікті Борсо д’Эстеге ұсынды, оның әулеті ғасырлар бойы Модена және жақын орналасқан Реджио-Эмилия қалаларын басқарған. Борсо 1450 жылы ағасынан кейін Феррара Папалық герцогтігінде маркграф болып, 1471 жылы герцог атағын алды. Эсте жерлері Киелі Рим империясының Папалық мемлекеттермен оңтүстік шекарасында екі тараптың мүддесіне сай келетін тұрақты буферлік аймақ құрады. Алғашқы Эсте герцогтары жақсы басқарды, қала экономикалық және мәдени өркендеуге жетті: Борсоның ізбасары герцог Эрколь I қаланы Бьяджио Россетти жасаған жобалар бойынша қайта жаңартып, оның мұрагерлері Тициан және Людовико Ариосто сияқты суретшілерді қолдады. 1508 жылғы Камбрей лигасының соғысында Модена әскері Папаның қызметінде Венеция Республикасына қарсы күресті. 1597 жылы герцог Альфонсо II қайтыс болғаннан кейін герцогтар әулетінің тамыры құрыды. Эсте жерлері Альфонсоның туысы Чезаре д’Эстеге мұра болып өтті, бірақ мұрагерлікке VIII Климент папасы мойын бұрмады, Феррара Папалық мемлекеттерге қосылды. Чезаре Модена мен Реджио қалаларын императорлық иелік ретінде сақтап қалды. 1628 жылғы Мантуя мұрагерлік соғысында Модена герцогтары Габсбург Испаниясының жағына шығып, император Фердинанд II-нің қолынан Корреджо қаласын алды. Испания мұрагерлік соғысы кезінде герцог Ринальдо француз әскерлерімен, Вендом герцогы Людовик Жозеф басшылығымен қуылды және 1707 жылға дейін қайта орала алмады. 1711 жылы шағын Мирандола герцогтігі Эстеге қосылды. Оның ізбасары Франческо III 1740 жылғы Австрия мұрагерлік соғысында Францияны қолдады және Габсбург әскерлерінен қуылды, бірақ 1748 жылғы Экс-ла-Шапель шартымен герцогтығы қайта жаңартылды. 1796 жылы Модена Наполеонның француз әскерлерімен қайтадан басылып алынды, ол герцог Эрколь III-ті тақтан түсіріп, оның жерінен Циспадане Республикасын құрды. 1801 жылғы Луневиль шарты бойынша соңғы Эсте герцогына Оңтүстік-Батыс Германиядағы бұрынғы Австрия аймақтарының Брайсгау аймағымен өтемақы төленді және ол 1803 жылы қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін Модена герцогтығының енді жоқ тәжін мұрагерлігі күйеу баласы, Габсбург-Лотарингиялық герцог Фердинанд Австрияға, император Франциск II-нің інісіне өтті.
In 1452 Emperor Frederick III offered the duchy to Borso d'Este, whose family had ruled the city of Modena and nearby Reggio Emilia for centuries. Borso in 1450 had also succeeded his brother as margrave in the adjacent Papal Duchy of Ferrara, where he received the ducal title in 1471. The Este lands on the southern border of the Holy Roman Empire with the Papal States formed a stabilizing buffer state in the interest of both. The first Este dukes ruled well and the city achieved an economic and cultural peak: Borso's successor Duke Ercole I had the city of Modena rebuilt according to plans designed by Biagio Rossetti, his successors were patrons of artists like Titian and Ludovico Ariosto. In the War of the League of Cambrai from 1508, troops from Modena fought in Papal service against the Republic of Venice. Upon the death of Duke Alfonso II in 1597, the ducal line became extinct. The Este lands were bequeathed to Alfonso's cousin Cesare d'Este; however, the succession was not acknowledged by Pope Clement VIII and Ferrara was finally seized by the Papacy. Cesare was able to retain Modena and Reggio as Imperial fiefs. In the 1628 War of the Mantuan Succession, the dukes of Modena sided with Habsburg Spain and in turn received the town of Correggio from the hands of Emperor Ferdinand II. During the War of the Spanish Succession, Duke Rinaldo was ousted by French troops under Louis Joseph, Duke of Vendôme, he could not return until 1707. In 1711 the small Duchy of Mirandola was absorbed by the Este. His successor Francesco III backed France in the 1740 War of the Austrian Succession and was expelled by Habsburg forces, but his duchy was restored by the 1748 Treaty of Aix la Chapelle. In 1796 Modena was again occupied by a French army under Napoleon, who deposed Duke Ercole III and created the Cispadane Republic out of his territory. By the 1801 Treaty of Lunéville, the last Este Duke was compensated with the Breisgau region of the former Further Austrian territories in southwestern Germany, and died in 1803. Following his death, the claims to the no longer existing ducal crown of Modena were inherited by his son in law, the Habsburg Lorraine Archduke Ferdinand of Austria, an uncle of Emperor Francis II.
Австрия-Эсте әулеті
1814 жылы Наполеондық Италия Корольдігінің таратылуымен, Ватерлоо шайқасынан кейін император Наполеон I-нің соңғы құлауынан кейін Фердинандтың ұлы Франциск IV Модена герцогы ретінде тағы да билікті өз мойнына алды. 1815 жылдың желтоқсанында ол анасы Мария Беатрис д'Эстеден Вена конгресінде қайта құрылмаған және оған берілген, Люнигианадағы бұрынғы императорлық феодтарды алды, ал 1829 жылы ол қайтыс болғаннан кейін оған оның өз құқығымен тиесілі Масса және Карра герцогтігінің аумақтары мұра болды. 1830-60 жылдардағы Италияның бірігу кезеңінде "Австрия-Эсте" герцогтары 1831 және 1848 жылдардағы төңкерістерде қысқа мерзімге қуылды, бірақ көп ұзамай қайтып келді. Екінші Италия Тәуелсіздік соғысы (1859 жылдың сәуірінен шілдесіне дейін), Маджента шайқасынан кейін соңғы герцог Франциск V тағы да қашуға мәжбүр болды, бұл жолы мұңайтулы түрде. Желтоқсан айында Модена Тоскана және Пармамен бірігіп, "Орталық Италияның біріккен провинцияларын" құрды, олар 1860 жылдың наурыз айында өсіп келе жатқан Сардиния Корольдігіне қосылды, бұл Италияның бірігу қозғалысын жетекшілік етті, содан кейін 1861 жылы Италия Корольдігінің жариялануына әкелді.
With the dissolution of the Napoleonic Kingdom of Italy in 1814, following the final fall of Emperor Napoleon I after the Battle of Waterloo, Ferdinand's son, Francis IV, again assumed the rule as Duke of Modena. In December 1815 he obtained the transfer from his mother Maria Beatrice d'Este of the former imperial fiefs in Lunigiana, not reconstituted by the Congress of Vienna and bestowed upon her, and, on her death in 1829, he also inherited the territories of Duchy of Massa and Carrara belonging to her suo jure. In the course of the Italian unification period in the 1830s 60s, the "Austria Este" dukes were briefly ousted in the revolutions of 1831 and 1848, but soon returned. During the Second Italian War of Independence (April to July 1859) following the Battle of Magenta, the last Duke Francis V was again forced to flee, this time permanently. In December, Modena joined with Tuscany and Parma to form the "United Provinces of Central Italy", which were annexed to the growing Kingdom of Sardinia in March 1860, which led the Italian unification movement, which further led to the proclamation of the Kingdom of Italy in 1861.