Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Исландиядағы үлкен, көлденең шығанақ
Large shallow bay in Iceland
Брейдафьёрдур (исл. Breiðafjörður, кең фьорд) – Исландияның батысында орналасқан үлкен, көлденең шығанақ, шамамен шақырымға жуық ені және шақырымға жуық ұзындығы бар. Ол Батыс фьордтар (Vestfirðir) аймағын оңтүстікке қарай Снайфелльснес түбегінен бөліп тұрады. Брейдафьёрдурды таулар қоршап тұрады, оның ішінде Снайфелльснес түбегіндегі Киркюфелл және Снайфелльсйокульл мұздығы, ал Батыс фьордтардың ұшында Латрабярг құс жартастары бар. Брейдафьёрдурдан ішке қарай көптеген кішігірім фьордтар созылады, ең ірісі – оның оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан Хваммсфьорд. Бұл шығанақтың ерекшелігі – солтүстіктегі жер 15 миллион жыл бұрын, ал оңтүстіктегі жер одан кем уақыт бұрын қалыптасқан.
Breiðafjörður (, wide fjord) is a large shallow bay, about wide and long, in the west of Iceland. It separates the region of the Westfjords (Vestfirðir) from the Snæfellsnes peninsula to the south. Breiðafjörður is encircled by mountains, including Kirkjufell and the glacier Snæfellsjökull on the Snæfellsnes peninsula, and the Látrabjarg bird cliffs at the tip of the Westfjords. Numerous smaller fjords extend inland from Breiðafjörður, the largest being Hvammsfjörður at its southeastern corner. An interesting feature of the bay is that the land to the north was formed about 15 million years ago, whereas the land to the south was formed less than half that time ago.
Табиғат
Брейдафьёрдурдың шағын теңіздері, кішкентай фиордтар мен шығанақтары, және таяздатылған аймақтары бар, бұл жер шабыттандырар көрініс пен теңіздік пейзаж құрайды. Шамамен 3000 арал, аралшалар мен кепшік тастармен тізілген. Аймақ Исландияның құйылыс аралық аймағының жартысын құрайды, және толқындар айтарлықтай болуы мүмкін. Негізгі тау жыныстары жаңартқыш вулканизм кезінде кейінгі третиялық кезеңде қалыптасқан. Аймақ негізінен квартерлік дәуірде мұздықтармен терең тозытылған базальт лавасынан тұрады, нәтижесінде әртүрлі ландшафт пайда болды. Бірнеше геотермальдық орындар бар, олардың кейбіреулері тек төмен суда ғана көрінеді.
Breiðafjörður has a spectacular land and seascape consisting of shallow seas, small fjords and bays, and intertidal areas, dotted with about 3,000 islands, islets and skerries. The area contains about half of Iceland's intertidal area and tides can be The bedrock was formed during rift volcanism in the late Tertiary period. The area consists mainly of basaltic lava that was deeply eroded by glaciers during the quaternary age, creating a diverse landscape. There are several geothermal sites, some visible only at low tide.
Өсімдіктер мен жануарлар
Үлкен суасты жолағы жоғары биологиялық әртүрлілікке және өнімділікке ие, сондай-ақ балықтар мен омыртқасыздар үшін кең балдыр ормандары мен басқа да маңызды мекендеу орындарына толы. Аймақта 230 қан тамырлы өсімдік түрі және 50-ге жуық көбею құс түрі қоныстанады, олардың ішінде қара шаға, көкқұйрықты қанағат, аққұйрықты бүркіт, қара үйрек, қара гагара және сұр фалароп бар. Аймақ қоңыр қаз бен қызыл түйінге маңызды тоқтау орны болып табылады. Кәдімгі теңіз түлкісі мен сұр теңіз түлкісінің негізгі демалыс орындары аралдар мен сайлар болып табылады. Жылтыр дельфин, ақтісті дельфин, қасқыр кит және минк кит сияқты бірнеше киттердің түрлері де кең таралған.
The big intertidal zone is high in biodiversity and productivity and has extensive algal forests and other important habitats for fish and invertebrates. The area supports 230 species of vascular plants and around 50 breeding bird species including the common shag, glaucous gull, white tailed eagle, common eider, black guillemot and grey phalarope. The area is an important staging area for brent goose and red knot. The common seal and the grey seal have their main haul out on the islands and skerries. Several species of cetaceans are commonly found including the common porpoise, white beaked dolphin, killer whale and minke whale.
Аралдар
Брейдфьёрдр шығанағындағы аралдардың адамдар пайдалану тарихы үздірілмеген, бірақ қазір тек Флатей аралында ғана жыл бойы тұрғындар бар. Көптеген аралдар жазғы үйлер ретінде және қаз тұрқының қауырсыны сияқты табиғи ресурстарды жинау үшін пайдаланылады. Кейбір аралдардың арасында:
The islands in Breiðafjörður have an unbroken history of human use, but now only Flatey is inhabited year round. Many islands are used for summer residences and for harvesting of natural resources such as eiderdown. Some of the islands include:
Экономика және экология
Балық шаруашылығы, туризм және су өсімдіктерін жинау – аймақтың тағы бір маңызды пайдалану түрлері. Рейхолардан оңтүстікке қарай, жағалаудағы шағын аралда Norður & Co. геотермалдық энергияны қолданып, теңіз суын буландыру арқылы теңіз тұзын өндіреді. Бұл әдіс алғаш рет 1753 жылы осы аймақта қолданылған, және Сорен Рёсенкильде 2012 жылы Norður компаниясын құрғанда осыны таңдаған. Брейдафьёрдур – Исландияның ең маңызды экономикалық балық түрлерінің шағылысатын жері.
Fisheries, tourism and algal harvesting are other major uses of the area. South of Reykhólar, on a small island offshore, Norður & Co. manufactures sea salt obtained by evaporation of seawater using geothermal energy. The process was first used in this region in 1753 and was chosen by Soren Røsenkilde when he established Norður in 2012. Breiðafjörður is the spawning ground for some of Iceland's most important economic fish species.
Көлік
Снейфеллснес түбегіндегі Стиккишольмурдың шағын портынан паром Брейдфьёррд арқылы Вестфьордтағы Брянслэйкурға дейін қатынайды, жолда Флатей аралында тоқтайды. Брейдфьёррдты автомобильмен құрлықтан айналып өтуге де болады. Ауа райы қолайлы болса, Снейфеллснес түбегінен Вестфьорд жағалауын шамалы қашықтықта көруге болады.
From the small port of Stykkishólmur on the Snæfellsnes peninsula, a ferry crosses Breiðafjörður to Brjánslækur in the Westfjords, stopping at the island of Flatey on the way. It is also possible to circle around Breiðafjörður overland, by car. If the weather is fine, it is possible to see the coastline of the Westfjords from the Snæfellsnes peninsula, at a distance of up to .
Мәдениет және тарих
Орта ғасырларда, әсіресе 12 ғасырда, Флатей аралында Августин монахтарының монастыры болды, ол исланд мәдениетінің маңызды орталығы саналды. Орта ғасырлардағы ең толық көлемді қолжазба – Флатейярбок осы арада жазылған. Соңынан арал маңызды сауда орталығына айналды, және сонымен қатар баспахана да орналасты.
During the Middle Ages, especially in the 12th century, there was a monastery of Augustine monks on the island of Flatey which formed an important centre of Icelandic culture. The most extensive medieval manuscript, the Flateyjarbók was written there. Afterwards, the island was an important trading post and also home to a printing press.