Кіріспе

Төртбұрышты ойын алаңы, екі басында себеттермен. Баскетболда баскетбол алаңы – бұл ойын жүргізілетін бет, тіктөртбұрышты еденнен тұрады, әр басында себет орналасқан. Ішкі баскетбол алаңдары көбінесе жылтыратылған ағаштан, әдетте, шағаннан жасалады, әр себеттің жоғары білтесі болады. Сыртқы жабын әдетте бетон немесе асфальт сияқты стандартты төсеніш материалдарынан жасалады. Халықаралық жарыстарда шыныдан жасалған баскетбол алаңдарын қолдану мүмкін.

Өлшемі

Баскетбол алаңдары әр түрлі өлшемдерде болады. Ұлттық баскетбол қауымдастығында (NBA) алаңның көлемі Халықаралық баскетбол федерациясының (FIBA) ережелері бойынша сәл кішірек, ал әуесқой баскетболда алаңның көлемі әртүрлі болады. Көптеген ескі мектептердің спорт залдарының ұзындығы 26 метр (84 фут) немесе тіпті 23 метр (74 фут) болатын. Саяқтар әрқашан еденнен жоғары орналасқан (жасөспірімдер арасындағы жарыстардан басқа). Баскетбол алаңдарының екі басында үш ұпайлық доға бар. Осы доғаның сыртынан жасалған лақтыру үш ұпайға бағаланады; ал осы сызықтың ішінде жасалған лақтыру немесе ойыншының аяғы сызыққа тиген жағдайда екі ұпайға бағаланады. Бос лақтыру сызығы, яғни ойыншының қате соққыдан кейін тұратын жері, үш ұпайлық доғаның ішінде, артқы тақтаның жазықтығынан 15 фут қашықтықта орналасқан. Бос лақтыру бір ұпайға бағаланады, бірақ егер ойын барысында бос лақтыру сызығынан лақтыру жасалса, ол екі ұпайға бағаланады.

Кестені

Аймақ NBA FIBA WNBA NCAA Имперлік/АҚШ Метрикалық Имперлік/АҚШ Метрикалық Имперлік/АҚШ Метрикалық Имперлік/АҚШ Метрикалық
Көрт ұзындығы 94 фут 28.65 м 91.86 фут 28 м НБА
Көрт ені 50 фут 15.24 м 49.21 фут 15 м НБА
Шеңбер биіктігі 10 фут 3.05 м НБА
No Charge Zone доғасы 4 фут 1.22 м 4.10 фут 1.25 м НБА
Ерлер: НБА Әйелдер: 9 дюйм 22.9 см
Орталық шеңбер диаметрі 12 фут 3.66 м 11.81 фут 3.6 м НБА
3 ұпайлық сызық қашықтығы баскетболдан 23.75 фут 22 фут бұрышта 7.24 м 6.70 м бұрышта 22.15 фут 21.65 фут бұрышта 6.75 м 6.60 м бұрышта
Негізгі доғасы FIBA-ға сәйкес
Бұрыштар НБА-ға сәйкес FIBA-ға сәйкес
Төбе (көлеңкеленген немесе шектелген аймақ) ені 16 фут 4.88 м 16.08 фут 4.9 м НБА 12 фут 3.66 м
Еркін тастау сызығы қашықтығы едендегі сызықтан тікелей қалқанның астында 15 фут 4.57 м 15.09 фут 4.6 м НБА

Ортадағы шеңбер

Бұл аймаққа ойын басталмас бұрын тек екі ғана ойыншыға рұқсат беріледі – допты жоғары лақтыруға қатысатын ойыншылар (көбінесе, бірақ әрқашан емес, орталық ойыншылар). Екеуі де төреші допты ауаға лақтырғанда секіреді, әрқайсысы допты өз командаласының қолына тигізуге тырысады.

Үш нүктелі сызық

Үш нүктелі сызық – екі нүктелі аймақты үш нүктелі аймақтан бөлетін сызық; осы сызықтан тысқары жасалған кез келген лақтыру үш ұпайға есептеледі. Егер ойыншы сызыққа басқан болса, ол екі ұпайға есептеледі. Үш нүктелі сызықтан тыс жерге лақтыру кезінде жасалған кез келген бұзушылық, егер лақтыру нәтиже бермесе, ойыншыға үш айып тастау мүмкіндігін береді, ал лақтыру кірсе, бір айып тастау мүмкіндігі беріледі. Үш нүктелі сызықтың себет ортасынан қашықтығы деңгейге немесе лигаға қарай өзгереді және бірнеше рет өзгертілді. Қазіргі қашықтықтар мен оларды қолданатын лигалар немесе деңгейлер:

19.75 фут (6.02 м): Жоғары мектептер (АҚШ)
21.65 фут (6.60 м) – 22.15 фут (6.75 м): FIBA және NCAA
22 фут (6.71 м) – 22.15 фут (6.75 м): WNBA
22 фут (6.71 м) – 23.75 фут (7.24 м): NBA

NBA 1979–80 маусымының басында үш нүктелі сызықты қабылдады. Бұл сызықтың қашықтығы бұрыштарда 7 метрден басталып, кілттің жоғарғы бөлігінде 7.24 метрге жетеді. 1994–95, 1995–96 және 1996–97 маусымдарында NBA ұпай санының төмендеуіне байланысты сызықтың жалпы қашықтығын себеттің айналасында біркелкі 7 метрге дейін қысқартуға тырысты. Алайда, 1996–97 маусымынан кейін сызық бастапқы қашықтығына қайта орнатылды. FIBA және NCAA 1986 жылы үш нүктелі сызықты қабылдады. АҚШ-тағы көптеген жоғары мектептерде қашықтық 19.75 футты құрайды. Бұл бұрын университет баскетболында да қолданылған қашықтық еді. 2007 жылдың 26 мамырында NCAA ойын ережелері комитеті ерлер үшін үш нүктелі сызықты бір футқа артқа жылжытуға, яғни 20.75 футқа дейін жеткізуге келісті. Бұл ереже 2008–2009 маусымынан бастап күшіне енді. Әйелдер үш нүктелі сызығы (NCAA) 2011–12 маусымының басында бір футқа артқа жылжытылып, 20.75 футқа дейін жеткізілді. 2019 жылғы маусымнан кейін NCAA ерлер ойын ережелері комитеті FIBA дуғасын екі кезеңде енгізуді қабылдады, I дивизион 2019–20 маусымында жаңа дуғаны қабылдады, ал NCAA-ның басқа дивизиондары 2020–21 маусымында қабылдады. NCAA әйелдер дуғасы 2021–22 маусымынан бастап FIBA дуғасына ауыстырылды. Халықаралық қашықтық, АҚШ-тан тыс көптеген елдерде, сондай-ақ FIBA және NCAA жарыстарында қолданылады және қазіргі уақытта 6.6 м (21.65 фут) – 6.75 м (22.15 фут) аралығында құрайды. WNBA FIBA дуғасын қолданады, бірақ бұрыш аймағында ең аз қашықтық NBA стандарты бойынша 6.71 м (22 фут) құрайды.

Қоршау

Перметр – еркін лақтыру жолағының сыртында және үш ұпайлық сызықтың ішіндегі аймақ ретінде анықталады. Осы аймақтан жасалған (сәтті орындалған) лақтырулар "перметрлік лақтырулар" немесе ескі NBA ойындарында айтылғандай "сыртқы лақтырулар" деп аталады. Егер ойыншының аяғы үш ұпайлық сызықта тұрса, лақтыру перметрлік лақтыру деп есептеледі.

Төменгі бекет аумағы

Төменгі пост – ойын алаңындағы себетке ең жақын, бірақ еркін лақтыру сызығының сыртындағы аймақ. Бұл аймақ баскетбол стратегиясының маңызды бөлігі болып табылады. Шебер төменгі пост ойыншылары секіріп ормай-ақ, бір ойында көп ұпай жинауы мүмкін.

Кілт

Кілт, еркін лақтыру жолағы немесе көлеңкелі жолақ, әдетте, себеттің астындағы боялған аймақты білдіреді; НБА үшін ол 16,02 фут (FIBA турнирлері үшін кеңірек). 2010 жылдың қазан айынан бастап FIBA стандартындағы кілт 4,9 м ені және 5,8 м ұзындығы бар тіктөртбұрыш болып табылады. Бұрын ол еркін лақтыру сызығында 3,7 метр (12 фут) және соңғы сызықта 6 метр (19 фут және 6,25 дюйм) болатын трапеция болды; НБА және АҚШ колледж баскетболы әрқашан тіктөртбұрышты кілт қолданды. Кілті негізінен ойыншылардың қарсыластың командасының себеті астында ұзақ уақыт (ең көп дегенде үш секунд) тұруын болдырмау үшін пайдаланылады. Айыпсыз аймақ – бұл себеттің астындағы аймақтың айналасына салынған жартылай шеңберлі доға. Кейбір ерекшеліктерден басқа, қорғаныс командасының ойыншылары осы аймақта айып тартуға құқықсыз. Солтүстік Американың жоғары мектеп деңгейінен жоғары барлық ережелерінде (NCAA ерлер, НБА және WNBA) айыпсыз аймақтың радиусы 4 фут (1,22 м) құрайды. FIBA 1,25 м (4 фут 1,2 дюйм) радиусын қолданады. 2023–24 маусымынан бастап NCAA әйелдер баскетболы айыпсыз аймақтың мөлшерін 9 дюйм (22,86 см) радиусқа дейін қысқартты, яғни себеттің мөлшеріне дейін. Айыпсыз аймақ ережесі алғаш рет баскетболдың кез келген деңгейінде 1997–98 маусымында НБА-да пайда болды. NCAA шектеулі аймақ аркасы бастапқыда 2011–12 жылдарғы ерлер және әйелдер маусымдары үшін себеттің ортасынан 3 фут (1 м) радиуста орнатылды және 2015–16 маусымы мен одан кейін 4 фут радиусқа дейін ұзартылды. NCAA ерлер баскетболы әлі де 4 фут радиусын қолданады.

Бастапқы көрсеткіш

Базалық немесе соңғы сызық – корттың соңымен жүретін шекара сызығы және әдетте 50 футқа дейін ұзын болады. Осы сызықтан ойынды қайта бастау үшін допты ішке тастау амалдары жасалады.

Басқа желілер

НБА алаңдарында төменгі қорғаныс аймағы деп аталатын бөлікті көрсету үшін кілттің жанындағы енді сызықтарда екі белгі салынған. Егер шабуылшы допты алса немесе осы аймақтың ішінде шабуылға шықса, қорғаушы ойыншы шектеулі аймақта соқтығысу айыбын алуға құқылы. Сонымен қатар, әрқайсысының қабырғалық сызығынан 28 фут қашықтықта екі сызық салынған, бұл жаттықтырушының аймағы мен орындықтардың шегін анықтайды. Бұл сызық жаттықтырушының алаңнан тыс тұра алатын ең алыс нүктесін көрсетеді. Осы аймақтың артында команданың орындықтары орналасқан. НБА алаңдарының орта сызығынан екі сызық алаң сыртында созылады, бұл ойынға кірмес бұрын қосалқы ойыншылар күтетін жерді көрсетеді; осы аймақтың тікелей артында уақытты есептеуші және қосалқы төрешілер сияқты алаңнан тыс төрешілер орналасқан.

FIBA өзгерістері

2008 жылдың 26 сәуірінде FIBA алаңдағы белгілерге қатысты бірнеше маңызды ереже өзгерістерін жариялады. Бұл өзгерістер 2010 жылдың 1 қазанында, сол жылғы ерлер мен әйелдер арасындағы әлем чемпионаттарынан кейін, ірі халықаралық жарыстарда күшіне енді, ал 2012 жылдың 1 қазанында басқа жарыстар үшін міндетті болды (ұлттық федерациялар 2012 жылға дейін жаңа белгілерді қабылдауға құқылы болды). Өзгерістер мынадай болды: кілттің пішіні трапециядан NBA-дағыдай тіктөртбұрышқа, NBA өлшемдерімен өзгертілді. Үш ұпайлық сызық 6,25 метрден 6,75 метрге (22 фут 1,7 дюйм) жылжыды, бұл NBA-дағы доғаның жоғарғы бөлігіндегі 7 метрге (23 футқа) қарағанда аз. FIBA NBA-ның шектеулі аймақ доғасын 1,25 метрлік (4 фут 1,2 дюйм) сәл кеңірек радиусымен қабылдады.