Александр Степанович Попов: Ресейлік физиктің өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Ресейлік физик (1859–1906)

Александр Степанович Попов (кейде Попов деп те жазылады; 16 наурыз 1859 [ескі стиль бойынша 4 наурыз 1859] – 13 қаңтар 1906 [ескі стиль бойынша 31 желтоқсан 1905 1906]) – радио қабылдағыш құрылғыны алғашқылардың бірі болып ойлап тапқан ресейлік физик. Поповтың ресейлік теңіз академиясында оқытушы болып жұмыс істеуі оны жоғары жиілікті электр құбылыстарын зерттеуге жетеледі. 1895 жылдың 7 мамырында ол өзі құрастырған сымсыз найзағайды анықтау құралы туралы баяндама жасады, ол найзағайдың радио шуын анықтау үшін когерерді пайдаланатын. Бұл күн бүгінде Ресейде Радио күні ретінде тойланады. 1896 жылдың 24 наурызында өткен демонстрацияда ол Санкт-Петербургтегі әртүрлі ғимараттар арасында 250 метрге радиосигналдарды жіберді. Оның жұмысы басқа физик Оливер Лоджтың жұмысына негізделген және Гульельмо Марконидың жұмысымен бір уақытта жасалған.

Ерте өмір

Оралдағы Свердловск облысының Краснотуринск қаласында дін қызметкерінің ұлы болып дүниеге келген ол, бала кезінде табиғат ғылымдарына қызығушылық танытқан. Әкесі Александрдың дін қызметкері болуын қалап, оны Екатеринбургтегі семинариялық мектепке жіберді. 1882 жылы үздік дипломмен бітіргеннен кейін университетте зертханалық жұмыскер болып қалды. Бірақ университеттегі жалақы отбасын күтінуге жеткіліксіз болғандықтан, 1883 жылы Кронштадт қаласындағы Ресей теңіз флотының торпеда мектебінде оқытушы және зертхана меңгерушісі болып жұмысқа орналасты. Оның осы саладағы (соның ішінде "Герцтік" немесе радио толқындардың жаңа саласы) зерттеулеріне деген қызығушылығы 1893 жылы АҚШ-тағы Чикагода өткен Колумбия әлемдік көрмесіне сапары кезінде күшейді, онда ол осы саладағы басқа зерттеушілермен пікір алмасты. Попов 1894 жылы британдық физик Оливер Лодждің 6 жыл бұрын неміс физигі Генрих Герц ашқан радио толқындарына қатысты тәжірибелері туралы мақаласын да оқыды. Лодж екі электрод арасында металл ұнтағы бар шыны түтік болатын когерер деп аталатын детекторды қолданды.

Көрсеткіштер

1895 жылы 7 мамырда Попов Санкт-Петербургтегі Ресей физикалық және химиялық қоғамына өзінің найзағай детекторын сипаттаған «Металл ұнтақтарының электр тербелістерімен байланысы туралы» атты мақаласын ұсынды. Ал 7 мамыр 1945 жылдан бері Ресей Федерациясында «Радио күні» ретінде тойланады. Попов пен Марконидің ерте жұмыстары бір-бірінің жүйелерінен хабарсыз жасалған сияқты, бірақ Марконидің 1896 жылғы маусымдағы патенттік ашылымдарын оқығаннан кейін Попов ұзақ қашықтықтағы сымсыз телеграф жүйесін жасады. Апрель айының соңында «Апраксин» кемесін «Ермак» мұзжару кемесі таудан босату кезінде Хогланд аралындағы сымсыз станция 440 ресми телеграмма қабылдады. «Апраксин» экипажының құтқарылуынан өзге, Фин шығанағындағы мұздың бір бөлігінде қалып қойған 50-ден астам фин балықшысы сымсыз телеграф арқылы жіберілген шұғыл хабарлардан кейін «Ермак» мұзжару кемесімен құтқарылды. 1901 жылы Александр Попов Электротехникалық институттың профессоры болып тағайындалды. 1905 жылы ол институт директоры болып сайланды.

Өлім

1905 жылы ол ауыр сырқатқа шалдығып, 1906 жылғы 13 қаңтарда миға қан құйылудан көз жұмды.

Радио күні

1945 жылы Поповтың тәжірибесіне 50 жыл толуына орай, бұрынғы Кеңес Одағы 7 мамырды жаңа мереке, Радио күні деп белгіледі – осы күні Попов радионы ойлап тапқан деп санайды. Тарихшылар бұл мереке тарихи деректерге қарағанда, одан гөрі "суық соғыс" кезеңінің саясатына байланысты болуы мүмкін екенін айтады. Айдың сыртқы бетіндегі Попов кратері. 2011 жылы Женевадағы Халықаралық телекоммуникация одағының (ITU) штаб-пәтерінде өткен ITU Telecom World 2011 форумында Ресей Федерациясының телекоммуникация және бұқаралық ақпарат министрі Игорь Щиоголев және ITU Бас хатшысы Хамадун Турэ "Александр Степанович Попов" деген үлкен конференц-залдың ашылу салтанатын өткізді.

Еске алу тақталары

Кронштадт қаласында, Советская көшесі, 43-үйde мемориалдық тақтада: "Бұл жерде, теңізшілер жиналысында, 1886–1898 жылдары радионы ойлап тапқан А. С. Попов халыққа дәріс берді", 1995 жыл. Мүсінші Сидоренко В. Г. Мәрмәр, қола. Кронштадт қаласында Макаровская көшесінде үйдің қабырғасына мемориалдық тақта орнатылған: "Бұл жерде 1890–1901 жылдары бұрынғы теңіз техникалық мектебінде радионы ойлап тапқан А. С. Попов мұғалім болып жұмыс істеген", 1995 жыл. Мүсінші Сидоренко В. Г. Мәрмәр, қола. Кронштадт қаласында Макаровская көшесінде орналасқан үйдің үстінде мемориалдық тақта бар: "Бұл жерде бұрынғы мина офицерлері класында радионы ойлап тапқан А. С. Попов жұмыс істеген. 1883–1901 жылдар", 1945 жыл. Мәрмәр. Кронштадт қаласында, Макаровская көшесі, 1-үй, ауладағы беседка, ескерткіш тақта: "Бұл жерде, 1895 жылдың сәуір-мамыр айларында радионы ойлап тапқан А. С. Попов әлемдегі алғашқы радиоқабылдағышты сынақтан өткізді", 1945 жыл. Мәрмәр. Кронштадт қаласында, Урицкий көшесіндегі 35-үйде тақта: "Мен, ұлы орыс ғалымы, радионы ойлап тапқан Александр Степанович Попов, 1895–1901 жылдары осы жерде өмір сүрген", 1945 жыл. Мәрмәр. Кронштадт, Аммерман көшесі, 31-үйде тақта: "Ұлы орыс ғалымы, радионы ойлап тапқан Александр Степанович Попов осы жерде 1886 жылдан 1898 жылға дейін өмір сүрді", 1974 жыл. Мәрмәр. Санкт-Петербургтегі Адмиралтейскі өткелі, 2-үй. Жоғары әскери-теңіз инженерлік мектебінің ғимаратында. Ф. Е. Дзержинский ескерткіш тақтасында: "Ұлы орыс ғалымы, радио өнертапқышы А. С. Попов 1890–1900 жылдары Теңіз инженерлік мектебінде сабақ берді", 1977 жылға дейін. Мәрмәр, қола. Санкт-Петербургте Макарова (бұрынғы Тучкова) жағалауының 22-үйінде А. С. Поповтың 1901–1902 жылдары тұрған үйіне ескерткіш тақта орнатылды. Мәрмәр. Санкт-Петербургте, Профессор Попов көшесі, 3-үйде тақта бар: "Радионы ойлап тапқан А. С. Попов 1905 жылдың 31 желтоқсанында өмір сүрді, жұмыс істеді және қайтыс болды", 1925 – бастапқы орнатылған, 1945 – жаңартылған. Мәрмәр. Санкт-Петербургте, Профессор Попов көшесі, 5/3. Электротехникалық университеті, мемориалдық тақта: "Бұл бөлмеде 1903–1905 жылдары Александр Степанович Попов оқытушы болып жұмыс істеген", 1959 жыл. Архитектор Иванов А. И., Геллерштейн Р. И. Мәрмәр. Санкт-Петербургте, Профессор Попов көшесі, 5/3. Электротехника университеті, мемориалдық тақта: "Радионы ойлап тапқан профессор А. С. Поповтың кабинеті. 1901–1905 жылдар", 1948 жыл. Мәрмәр. Санкт-Петербургте, Профессор Попов көшесі, 5/3. Электротехника университеті, мемориалдық тақта: "1905 жылы радионы ойлап тапқан профессор Александр Степанович Попов осы институттың бірінші сайланған директоры болды", 1947 жыл. Архитектор Смирнов Н. И. Мәрмәр. Санкт-Петербургте, В. И., Сзедовская желісі, 31/22-үйde тақта: "Бұл үйде 1901–1902 жылдары радионы ойлап тапқан А. С. Попов өмір сүрді", 1947 жыл. Смирнов Н. И. Мәрмәр. Санкт-Петербург, Похтамцкая көшесі, 7-үй. Орталық коммуникациялар мұражайы, А. С. Попов атындағы, вестибюль, ескерткіш тақта: "1945 жылы Орталық коммуникациялар мұражайына А. С. Поповтың есімі берілді", мәрмәр. Санкт-Петербургте, Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің ауласында Ресей физика-химия қоғамының ғимаратында, Университетская жағалауында, мемориалдық тақта: "Бұл жерде 1896 жылдың 24 (12) наурызында А. С. Попов өзінің ойлап тапқан құрылғысын пайдалана отырып, алғашқы радиограмманы алды", 1961 жыл. Мәрмәр. Халықаралық телекоммуникация одағының (ХТО) қолдауымен 2009 жылдың 5–9 қазанында Женевада "Telecommunication World 2009" (ХТО Telecom World 2009) атты дүниежүзілік көрме өтті. Іс-шаралардың бірі – әлемдік коммуникацияларды басқару орталығында А. С. Поповқа арналған тақтаның ашылуы болды.

In Kronstadt, Sovetskaya St., at the house 43 a memorial plaque states: “Here, in the naval assembly, in 1886–1898 the inventor of the radio A. S. Popov gave public lectures", 1995. Sculptor Sidorenko V. G. Marble, bronze. In Kronstadt, Makarovskaya St., there is a memorial plaque on the house states: “Here, in the former marine technical school, in 1890–1901, radio inventor A. S. Popov worked as a teacher", 1995. Sculptor Sidorenko V. G. Marble, bronze. In Kronstadt, Makarovskaya St., there is a memorial plaque on the house: “Here, in the former mine officer class, the inventor of the radio A. S. Popov worked. 1883–1901”, 1945. Marble. In Kronstadt, 1 Makarovskaya St., a gazebo in the courtyard, memorial plaque: “Here, in April–May 1895, the inventor of the radio A. S. Popov tested the world's first radio receiver”, 1945. Marble. In Kronstadt, Uritsky St., on the house 35 a plaque: “I, the great Russian scientist, inventor of radio Alexander Stepanovich Popov, lived here in 1895–1901. ", 1945. Marble. In Kronstadt, Ammerman St., on the house 31 a plaque: “The great Russian scientist, inventor of radio Alexander Stepanovich Popovlived here from 1886 to 1898", 1974. Marble. In Saint Petersburg, Admiralteysky passage, 2. In the building of the Higher Naval Engineering School. F. E. Dzerzhinsky memorial plaque states: “The great Russian scientist, radio inventor A. S. Popov taught at the Marine Engineering School from 1890 to 1900.” Until 1977. Marble, bronze. In Saint Petersburg, Makarova Embankment (formerly Tuchkova Embankment) at building 22, in which A. S. Popov lived in 1901–1902, a memorial plaque was installed. Marble. In Saint Petersburg, Professor Popov Str., On the house 3 there is a plaque: "Inventor of the radio A. S. Popov lived, worked and died on December 31, 1905", 1925 – originally installed, 1945 – renewed. Marble. In Saint Petersburg, Professor Popov St., 5/3. Electrotechnical University, memorial plaque: “In this room in 1903–1905 Alexander Stepanovich Popov was a lecturer”, 1959. Arch. Ivanov A. I., Gellerstein R. I. Marble
In Saint Petersburg, Professor Popov St., 5/3. University of Electrical Engineering, memorial plaque: “Office of the inventor of radio, Professor A. S. Popov. 1901–1905. ", 1948. Marble. In Saint Petersburg, Professor Popov St., 5/3. Electrotechnical University, memorial plaque: “In 1905 Radio inventor Professor Alexander Stepanovich Popov was the first elected director of this institute” 1947. Arch. Smirnov N. I. Marble. In Saint Petersburg, V. I., Szedovskaya line, on house 31/22, a plaque: “In this house in 1901–1902 lived the inventor of the radio A. S. Popov", 1947. Smirnov N. I. Marble. In Saint Petersburg, Pochtamtskaya St., 7. Central Museum of Communications named. A. S. Popov, lobby, memorial plaque: “In 1945 the Central Museum of Communications was named after A. S. Popov”, marble. In Saint Petersburg, V. I., in the courtyard of Saint Petersburg State University on the building of the Russian Physics chemical Society, Universitetskaya emb., memorial plaque: “Here on March 24 (12), 1896 A. S. Popov received the very first radiogram using the device he invented", 1961. Marble. With the support of the International Telecommunication Union (ITU) in Geneva from 5 to 9 October 2009, the World Exhibition “Telecommunication World 2009” was held (ITU Telecom World 2009). Among the events was the opening of a plaque to A. S. Popov at the world communications management center.

Фильмдер

А. С. Попов туралы фильмдер:

«Александр Попов» (фильм) – 1949 жылы Александр Степанович Поповтың өмірі мен еңбектері туралы түсірілген тарихи фильм.

Нумизматика

1984 жылы КСРО Мемлекеттік банкі А.С. Поповқа арналған 1 рубль номиналды мерейтойлық монета шығарды.

Филателия

А.С. Попов радионы өнертапқандығы құрметіне көптеген маркалар шығарылды.

Отбасы

Оның кейбір ұрпақтары большевик революциясы кезінде Маньчжурияға қашып, кейін АҚШ-қа жетті. Олардың арасында оның туысы, Сан-Францискодағы белгілі дәрігер доктор Пол Попов және Полдың ұлы, Егор Попов (1913–2001), ол UC Берклиде азаматтық және қоршаған орта инженериясының зейнеткер профессор болды.