Кіріспе

Солтүстік Америка футболындағы ойын түрі. Экрандық пас – бұл регби футболындағы ойын, онда қабылдаушыға қысқа пас беріледі және ол блокаторлардың тізімімен қорғалады. Экрандық пас кезінде қорғанысты алдау үшін бірнеше нәрсе бір уақытта орындалады, олар ұзақ пас беріліп жатыр деп ойлайды, бірақ шындығында пас қысқа ғана, қорғаныс шебінен сәл асып түседі. Экрандық пас әдетте шабуылға шығатын агрессивті қорғанысқа қарсы қолданылады. Экрандық пас қорғаушыларды ойыншыны қысымға салуға шақырады, сондықтан олар ойынды тоқтату үшін шабуылдың артында аз қорғаныс ойыншыларын қалдыруға бағытталған.

Қолдану

Экранды пас тиімді болуы мүмкін, бірақ ол қауіпті де болуы мүмкін, себебі қорғаныс ойыншысы, тіпті желілік ойыншы үшін де, пасқа қол жеткізу оңай – егер қорғаушы квотербек пен көздеген қабылдаушының арасына өтсе, бұл шабуылдаушы желі блокты жіберіп алса, квотербек пас беруге көп уақыт кетірсе немесе қорғаныс шабуылдаушы желіні басып тастаса ғана болады. Егер пас ұсталса, көбінесе ұстап алған ойыншының алдында шабуылдаушылар аз болады, соның салдарынан ұстап алған командаға үлкен пайда табу немесе тачдаун жасау оңайырақ болады. Экранды пасты жиі қолдану – Батыс жағалау шабуылының ерекше белгісі.

Түрлері

Экран түрлері көптеген нұсқада келеді. Флаттағы алаңның күшті немесе қысқа жағына жүгірушіге жасалатын экранды көбінесе жай ғана экран деп атайды. Ал кең қабылдағыштарға жасалатын экрандар төрт түрге бөлінеді: көпіршік экран, орталық экран, ойық экран және сырғанап өту экраны. Көпіршік экранының авторы – Дон Рид, ол Монтана Гризлиз командасының бас жаттықтырушысы болған кезде осы ойынды жасаған. Нотр-Дам Айриштер командасының бас жаттықтырушысы Лу Холц Ридке қоңырау шалып, осы ойынды сұрағаннан кейін оны кеңінен танымал етті. Көпіршік экранында қабылдаушы алға бір қадам жасап, содан кейін допты алу үшін төрт ширеуге қарай жылдам шапшылайды, ал шабуылдаушылар қабылдаушыға жол ашу үшін босатылады. Көпіршік экранының артықшылығы – ол аймақтық немесе жеке қорғанысқа қарсы тиімді. Бірақ кемшілігі бар: дұрыс уақытта жасалмаса, аймақтық шабуыл немесе қорғаныс шебінің қорғанысқа көшуі ойынның уақытын бұзуы мүмкін, нәтижесінде төрт ширеуге қысым түсіп, оны құлатуы мүмкін. Орталық экран көпіршік экранына ұқсас, бірақ қабылдаушы өзінің жолын алаңның ортасына қарай жалғастырады. Шабуылдаушылар қабылдаушының алдынан алаңның ортасымен жол ашады.

Қашармен өту

Экранға өту кейде лопаткамен лақтыру қозғалысын қолдана отырып орындалады. Лопаткамен лақтыру үшін квотербек футбол добын алақанымен ұстап, қабылдаушыға тікелей алдыға қарай, әдетте артқы, төменгі немесе итеру қозғалысымен "қазандайды". Егер ойын жоспарында квотербек лопаткамен лақтыру арқылы қабылдаушыға пас беру көзделсе, ол анықтама бойынша экрандық пас болып табылады. Пас аяқталмаған жағдайда, ол фамблға ұқсас болғандықтан, кейбір қорғаныс командалары оны допты тартып алу ретінде қайтаруға тырысады. Юта пасы – Юта Ютс футбол командасы мен Ли Гросскуп танымал еткен, допты үстінен лопаткамен алға лақтыру. Бұл ойынды көбінесе шағын құрамды шабуылды қолданатын командалар жиі пайдаланады.

Экранды өткізу кезінде шабуыл жасау

Квотербек допты алыс лақтыруға дайызданып артқа шегінеді. Шабуылдаушы желі әдетте бір-екі секундқа допты қорғауға дайындалады, содан кейін босап, қорғаныс желісіне мүмкіндік береді. Экранды пас қабылдайтын ойыншы босаған желілердің артына өтіп, допты күтеді. Сыртқы қабылдағыштар олардың артынан келе жатқан экранға жол ашу үшін жылдам жүгіріп кетеді. Егер дұрыс орындалса, қорғаушылар қабылдағыштардың шабуылынан ойыннан шығып қалады, ал қорғаныс желісі қысқа пасқа тосқанауыл үшін тым алға шығып кетеді. Қалған қорғаушылар тек қана лайнербектер болады, олар қабылдағыштың алдындағы шабуылдаушы желінің "экранымен" тоқтатылады – содан осы пас "экранды пас" деп аталады.

Пьеса түрлері

Экранға өту ойынының бірнеше нұсқалары бар. "Дәстүрлі" экран – жүгірушіге жасалатын пас (жоғарыда сипатталған әрекет). Бұл ойынның түрі – алдын ала белгіленген шешім. Тығыз қорғаушысы экранда жүгірушінің орнын басады, яғни жоғарыда сипатталғандай әрекет етеді. Кең қабылдаушыға жасалатын экран (немесе "тюрьмадан шығу экраны"), онда шабуылдаушы сызық кең қабылдаушыға пас ұстау үшін шапшаң жүгіреді. Дегенмен, бұғаттау бір қабылдаушының екіншісінен бұрын бұғаттауы сияқты қарапайым болуы мүмкін. Квотербекке қарай қозғалатын және бір немесе бірнеше бұғаттаушы қабылдаушылардың артында болатын қабылдаушыға тасталған кең қабылдаушы экраны "туннель экраны" деп те аталады. "Квотербектің кері лақтыруы" экраны, онда квотербек жүгірушіге немесе кең қабылдаушыға қысқа пас жібереді, ал өзі қарсы бағытта жүгіреді, алдынан шабуылдаушы сызық босатылады. Содан кейін жүгіруші немесе кең қабылдаушы допты жанына лақтырады немесе "кері лақтырады" квотербекке, ал шабуылдаушы сызық оны алаң бойымен сүйрейді. Бұл сондай-ақ "Блицті жеңуші" немесе қысқаша "Блиц" деп те аталады, өйткені ол көбінесе қарқынды қорғанысқа қарсы қолданылады, сонымен қатар, блицтің келе жатқанын сезгенде, оған қарсы қолданылатын жиі кездесетін ойын, және блицтің шабуылдық табиғаты жүгірушіні, содан кейін квотербекті үлкен көлемде алысқа қадам басу мүмкіндігімен ашық қалдырады. "Квотербектің кері лақтыруы" қорғанысты блиц жасаудан бас тартуға мәжбүр етеді, өйткені бір сәттілі ойын жылдам тачдаунға айналуы мүмкін, егер квотербек жылдам болса. "Орталық экран", ол "дәстүрлі" экран сияқты бірдей әрекетке ие, бірақ шабуылдаушы сызық екі жаққа да босатудың орнына алаңның ортасында қалады. Экрандық паспен ойнатудың айлалы нұсқасында шабуылдаушы тәңірге қатысады. Тәңірге квотербектің қолымен тең немесе одан артында тұруы керек және жақтан немесе артқа лақтырылған пас алады. Алдын ала ойнатудың одан әрі дамуы кезінде, пас секіріп өтуі мүмкін (артқа қарай кез келген пас тірі болып саналады), қорғанысты толық емес алға лақтыру деп ойлату үшін, бұл айла шабуылдаушы тәңір немесе жарамды қабылдаушы арқылы орындалуы мүмкін. Өз кезегінде, артқа лақтырылған пас жерге тигеннен кейін де тірі болып қалатындықтан, егер қабылдаушы допты ұстай алмаса, допты жоғалту қаупі артады.