Кіріспе

Британдық ау-пардың нәресте өліміне қатысты американдық қылмыстық іс. Луиза Вудворд, 1978 жылы туған (46 жаста), британдық бұрынғы ау-пар, 18 жасында кісі өлтіруге айыпталды, бірақ кейіннен Массачусетс штатының Ньютон қаласында сегіз айлық Мэттью Эппен сәбиінің еріксіз кісі өлтіруіне (қазылар алқасының шешімімен жазасы жеңілдетілді) кінәлі деп танылды. Сәби бас сүйегінің сынығынан және қаңқа аралық гематомадан қайтыс болды, сондай-ақ бұрын байқалмаған білезік сүйегінің сынығы да болған. Алғашқыда екінші дәрежелі кісі өлтіруде кінәлі деп танылғаннан кейін, судья Хиллер Б. Зобель соттан кейінгі тыңдауда Вудвордтың кінәсын еріксіз кісі өлтіруге дейін азайтып, ол 279 күннен кейін босатылды. Ұлыбританияға оралғаннан кейін заңгерлік қызметпен айналысып, кейіннен бал және латын билерін оқытты. 2022 жылы Channel 4 телеарнасы осы іске оралды, азаматтық құқық қорғаушы адвокат «шайқалған нәресте синдромы» айыбының негізділігіне күмән келтірді.

Өмірбаян

Бостон балалар ауруханасына түскеннен кейін бес күн өткен соң Мэтью Эппен комаға түсіп, 1997 жылы бас сүйегінің сынуы мен субдуральді гематома салдарынан қайтыс болды. Сонымен қатар оның білезігінің сынығы бар екені анықталды, бұл бір ай бұрын болған байқалмаған және түсініксіз жарақат. Аурухананың көз дәрігері Лоис Э. Х. Смит, балаларды қатты шайқау синдромының белгісі саналатын торлы қабық қан кетуін байқады. Вудворд полициямен 5 ақпанда тұтқындалды және бастапқыда дене күштеу және зорлық-зомбылық үшін ұсталды, содан кейін Мэтью қайтыс болған кезде кісі өлтіру айыбы тағылды. Полицияға берген мәлімдемесінде Вудвард "баланы төсекте секірттім" деді, ол сотта сәбиді төсекте "жатарлықтай етіп қойдым" дегенді білдіреді. Алайда, полиция қызметкері Вудвардтың балаға қатыгездікпен қарағанын және сол күні оны екі рет түсіріп кеткенін айтқанын куәландырды. Наурыз айында үлкен жюри бірінші дәрежелі кісі өлтіру айыбын қарады. Оған кепілдік берілмеді және сотқа дейін Массачусетс түзеу мекемесі – Фрамингемде, жоғары қауіпсіздік шараларымен қамтылған түрмеде ұсталды. Осы іске қатысты БАҚ-та кеңінен жариялымдар жасалды, әсіресе Ұлыбританияда. Сотқа дейін қорғау тарапы істі басқа қалаға көшіруге тырысты, жергілікті қазылар алқасы бейтараптығын сақтап, әділ үкім шығара алмайды деп мәлімдеді. Сот бұл ұсынысқа келіспеді және қорғаудың өтінішін қабылдамады.

Жалғандық детекторының сынағы

1997 жылғы 7 мамырда сотқа дейін Уудворд өзінің адвокаттары жалдаған Дэвид К. Раскин жүргізген полиграф сараптамасынан өтуге шешім қабылдады. Сараптама барысында оған 1997 жылғы 4 ақпанда оның қамқорлығында болған кезде Мэтьюге дене жарақатын келтіргені туралы сұрақтар қойылды. Ол оған ешқандай жарақат келтіргенін жоққа шығарды, ал Раскин оның осы сұрақтарға берген жауаптары 95 пайыздық сенімділік деңгейінде шындыққа сәйкес екеніне қорытынды жасады. Раскиннің нәтижелерін оның қорғаушы адвокаттары жалдаған тағы бір полиграф сарапшысы Чарльз Хонтс бағалады, ол да оның Мэтьюге жарақат келтіргені туралы маңызды сұрақтарға шындықты айтқанын мәлімдеді.

Сот

Сот төрағасы Хиллер Б. Зобель болды. Бас прокурордың орынбасары Джерард Леоне мен бас прокурордың орынбасары Марта Коукли басшылығымен прокуратура Мэтьюді күтіп келген сегіз дәрігерді ұсынды, олардың ішінде нейрохирург, офтальмолог, радиолог, екі патолог және балаларға қатысты зорлық-зомбылық бойынша сарапшы бар еді. Олар оның жарақаттарының күшті шайқаудың нәтижесінде және басының қатты бетке соқтығудан болғандығына сендірді. Қорғау тарапы бұл мәлімдемеге қарсы шықты, оның ішінде мойнында зақымның жоқтығын атап өтті; егер ол күшпен шайқалған болса, осындай зақымдар күтілген еді. Прокуратура бастапқыда оның жарақаттары екі қабатты ғимараттан құлаудың салдарымен тең деп мәлімдеген, бірақ сот барысында бұл мәлімдемеден бас тарды. Қорғау тарапы медициналық сараптама ұсынды, соның нәтижесінде оның жарақаты өлім күнінен үш апта бұрын болған болуы мүмкін еді. Бұл оның ата-анасы, екеуі де дәрігерлер Сунил мен Дебора Эппеннің балаға немқұрайлылық танытуы немесе зорлық-зомбылық жасауы мүмкін екенін көрсетеді. Оның білегінде бұрынғы жарақаттар бар еді, олар Вудвард үйге келгенге дейін болған болуы мүмкін. Алайда, ол тексеру кезінде, оның ауруханаға жеткізілгенге дейін ешқандай ісік, із немесе ерекше мінез-құлық байқамағанын мәлімдеді. Вудвардтың ісіндегі жетекші адвокат, оның медициналық және сот-медициналық қорғанысын ұйымдастырған – "Кінәсіздік жобасының" негізін қалаушы Барри Шек. Шек жұмыс берушісі EF Education First Cultural Care Au Pair тарапынан жалданып, ақысы төленді. Қорғау стратегиясының бір бөлігі ретінде оның адвокаттары қазылар алқасына оны қасақана кісі өлтіруге (ауыр қылмыс) кінәлі деп тану мүмкіндігін бермеуді сұрады, оның орнына оны кісі өлтіруге кінәлі деп табу немесе кінәсіз деп шешуді ұсынды. Сот судьясы бұл шешім туралы сұрағанда, ол адвокаттарымен келісті. Заң сарапшылары бұл стратегияның мақсаты EF Education First компаниясын Эппендерден азаматтық талап арызды болдырмау болып табылатынын болжады. Ол тек үш күндік оқудан өтті. Егер өлім алдын ала жоспарланған болса, онда Массачусетс штатының заңдарына сәйкес EF Education First жауапкершілікке тартылмайды. Бірақ егер өлім алдын ала ойластырылмаған болса, онда бұл EF Education First Cultural Care Au Pair-дің кінәлі екенін көрсетеді. 1997 жылдың 30 қазанында 26 сағаттық кеңес беруден кейін қазылар алқасы оны екінші дәрежелі кісі өлтіруде кінәлі деп тапты. Келесі күні судья Зобель оны өмір бойына бас бостандығынан айырып, кемінде 15 жыл түрмеде отыруға үкім шығарды. Вудвардтың жазасы 279 күнге қысқартылып, ол босатылды. Одан кейін округ прокурорының орынбасары Джеральд Леоне судьяның шешіміне Массачусетс штатының Жоғарғы Сотына шағымдануға шақырды. Вудвардтың адвокаттары да соттан оның кісі өлтіру туралы үкімін жоққа шығаруды сұрады. Сот 7-0 дауыспен кінәлі үкімді күшінде қалдырды. Алайда, 4-3 дауыспен сот прокуратураның үкімді қасақана кісі өлтіруден еріксіз кісі өлтіруге азайтуға қарсы апелляциясын қабылдамады және 1998 жылдың 16 маусымында жазаны бекітті. Содан кейін Вудвард Ұлыбританияға оралды.

Салдары

Үйде қайтып келген соң, Вудворд баспасөз мәслихатын өткізді, ол Ұлыбритания мен АҚШ-та тікелей эфирде көрсетілді. Ол BBC-ге ақысыз сұхбат беретінін және өміріне оралуды қалайтынын айтты. Сұхбатты Мартин Башир BBC-нің «Панорама» бағдарламасының арнайы бөлімінде жүргізді, онда ол өзінің кінәсіз екенін мәлімдеді. Кейінірек берген сұхбатында Вудворд Ұлттық денсаулық институттары ұсынғандай, сәбиді «жеңіл шайқағанын» мойындады. Мэтьюдің ата-аналары Вудвордтың әңгімесін сатудан түскен табысын алуына жол бермеу үшін азаматтық сотқа шағымданып берді. Ол сотқа қатыспағандықтан, ау-парр агенттігі оның сот шығындарын жабуын тоқтатты. Вудворд Лондонның Оңтүстік Банк университетінде заңды оқып, 2002 жылдың шілдесінде 2:2 (Hons) дипломымен бітірді. 2004 жылы ол Олдхэмдегі «Норт Айнли Хэлливелл» заң фирмасында тағылымдама (болашақ заңгерлердің аккредиттелген фирмада міндетті түрде өтуі тиіс жұмыс тәжірибесі) өтуді бастады. Бірақ, келесі жылы ол Честерде балуандық және латын билерінен сабақ беру үшін тағылымдамадан бас тартты. Оның күйеуімен 2014 жылы қызы дүниеге келді. Бұл сот үкімі Массачусетс штатында өлім жазасын қайта орнату туралы заңға қарсы күштердің жеңісіне әкелді, өйткені 1997 жылдың қарашасында Массачусетс штатының Өкілдер палатасы бұл практиканы қайта бастау туралы заң жобасын мақұлдау үшін дауыс беру кезінде 80-80 есебімен тең түсті. Өкіл Джон П. Слаттери бұл істен кейін бұрынғы қолдауынан бас тартып, «бір күні төсекте жатып, дұрыс емес адамды өлім жазасына кесуді ойлағым келмейді» деді. Стенфорд университетінің балалар радиологы Патрик Барнс сот процесінде маңызды куәгер болды, бірақ 2011 жылы ол бұрынғыдай куәлік беруге дайын емес екенін мәлімдеді. Оның айтуынша, соңғы он жылда бас жарақаттарын түсінуде революция болды, бұл МРТ технологиясының жетілуіне байланысты болды: «Біз сәбидің миына әсер ететін және бұрын балаларды қорлау синдромы немесе зорлық-зомбылыққа байланысты деп есептеген белгілерге ұқсас бірқатар медициналық жағдайлар бар екенін түсіне бастадық», мысалы, инфекциялар және жатыр ішіндегі инсульттер. 2022 жылы Ұлыбританияның Channel 4 телеарнасы «Қойшы қыз: Ол істеді ме?» деген деректі фильмін көрсетті, онда сот процесіне қатысқан тараптардың пікірлері келтірілді. Фильмде азаматтық құқық қорғаушы адвокат Клайв Стаффорд Смит «шайқалған нәресте синдромы – жалғандық» деді.