Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2,4,6 Тринитрофенилметилнитрамин немесе тетрил (C7H5N5O8) – детонаторлар мен жарылғыш күшейткіш зарядтар жасауға қолданылатын жарылғыш зат. Тетрил – нитрамин күшейткіш жарылғыш, алайда оның орнын көбінесе РДХ басты. Тетрил – сезімтал екінші дәрежелі жарылғыш зат, ол негізгі жарылғыш зарядқа жарылысты тарату үшін детонатордың қасына қойылатын шағын заряд ретінде қолданылады.
2,4,6 Trinitrophenylmethylnitramine or tetryl (C7H5N5O8) is an explosive compound used to make detonators and explosive booster charges. Tetryl is a nitramine booster explosive, though its use has been largely superseded by RDX. Tetryl is a sensitive secondary high explosive used as a booster, a small charge placed next to the detonator in order to propagate detonation into the main explosive charge.
Химиялық қасиеттері
Тетрил – сары түсті кристалды қатты ұнтақ зат, суда іс жүзінде ерімейді, бірақ ацетон, бензол және басқа еріткіштерде ерітеді. Тетрил қыздырылғанда, алдымен қорытылып, содан кейін ыдырайды және жарылады. Ол оңай жанады және аммиак пикраты немесе ТНТ-ге қарағанда жарылуға бейім, пикрин қышқылына шамалас сезімтал. Ол үйкеліс, соққы немесе ұшқын арқылы жарылады. Сақтау кезінде кездесетін барлық температурада тұрақты болып қалады. Әдетте, ол престелген таблеткалар түрінде қолданылады және кішкентай калибрлі снарядтар үшін стандартты жарылу заряды ретінде бекітілген, себебі ол ТНТ-ге қарағанда әлдеқайда жақсы фрагментация береді. Оның жарылыс жылдамдығы секундына 23 600–23 900 фут (7200–7300 м/с) құрайды. Тетрил – ТНТ-ны сенімді жару үшін қажетті әскери тетрил детонаторларының негізі. Детонатордың ішіне сынап фулминаты мен калий хлораты қоспасы қосылады, бұл тетрилдің жарылуын қамтамасыз етеді.
Tetryl is a yellow crystalline solid powder material, practically insoluble in water but soluble in acetone, benzene and other solvents. When tetryl is heated, it first melts, then decomposes and explodes. It burns readily and is more easily detonated than ammonium picrate or TNT, being about as sensitive as picric acid. It is detonated by friction, shock, or spark. It remains stable at all temperatures which may be encountered in storage. It is generally used in the form of pressed pellets, and has been approved as the standard bursting charge for small caliber projectiles, since it gives much better fragmentation than TNT. It has an explosive velocity of 23,600–23,900 feet per second (7200–7300 m/s). Tetryl is the basis for the service tetryl blasting caps necessary for positive detonation of TNT. A mixture of mercury fulminate and potassium chlorate is included in the cap to ensure detonation of tetryl.
Өндіріс
Тетрил диметиланилинды концентрленген азот қышқылымен, күкірт қышқылының қатысуымен баяу араластыру арқылы өндіріледі.
Tetryl is produced by slowly mixing dimethylaniline with concentrated nitric acid in the presence of sulfuric acid.
Денсаулыққа қатысты мәселелер
Тетрил ең улы жарылғыш қосылыстардың бірі болғанымен, оның қызмет ету мерзімі өте қысқа. Бұл қосылыстың денсаулыққа тигізетін әсері көбінесе зерттелмегендіктен, оның салдарынан туындайтын денсаулық проблемалары туралы көп мәлімет жоқ. Эпидемиологиялық деректер көрсеткендей, тетрил әсіресе теріге әсер етеді, күшті тітіркендіргіш ретінде әрекет етеді. Дерматит, қышу, эритема сияқты терінің сезімталдығының белгілері пайда болуы мүмкін. Тетрил шырышты қабықтарға, жоғарғы тыныс жолдарына және, мүмкін, бауырға да әсер етуі мүмкін.
Although tetryl is among the most toxic explosive compounds, it is very short lived. This combined with the fact that the health impacts of this compound are largely unstudied, not much is known about any health problems that this compound may cause. Epidemiological data shows that tetryl has most effect on the skin, acting as a strong irritant. Symptoms of skin sensitization such as dermatitis, itch, erythema, etc. may occur. Tetryl can also affect mucous membranes, the upper respiratory tract, and possibly the liver.