Жарылғыш пластикалық заттар түрлері

Кіріспе

Жарылғыш материалдың түрі

Пластикалық жарылғыш материал – жарылғыш материалдың жұмсақ, қолмен пішіндеуге болатын қатты түрі. Жарылғыш заттар инженерлік саласында пластикалық жарылғыш заттарды майлы жарылғыш заттар немесе бластиктер деп те атайды. Пластикалық жарылғыш заттар жарылғыш қиратуға ерекше қолайлы. Көбінесе пластикалық жарылғыш заттарға Семекс және С-4 жатады. Алғашқы пластикалық жарылғыш материал 1875 жылы Альфред Нобель ойлап тапқан гелигнит болды.

Қолданылуы

Пластикалық жарылғыш заттар инженерлер, жауынгерлік инженерлер және қылмыскерлер үшін кедергілер мен бекіністерді жарылыс арқылы бұзуға өте ыңғайлы, себебі оларды конструкциялық элементтерді кесуге қолайлы пішінге оңай келтіруге болады, сондай-ақ олардың детонация жылдамдығы мен тығыздығы металл кесу жұмыстары үшін жеткілікті деңгейде. Пластикалық жарылғыш заттарды алғаш рет қолдану британдық броньды көліктердің Корольдік инженерлерінің (AVRE) "Петард" бұзғыш минометінің жарылғыш бөлігінде тіркелді. Бұл миномет "Оверлорд" операциясы (D-күні) кезінде кездескен бетон бекіністерін жою үшін қолданылды. Арнайы операциялар жеке тобы (SOE) ұсынған "Нобель 808" бастапқыда оккупацияланған Еуропадағы неміс объектілері мен теміржолдарына саботаж жасау үшін пайдаланылды. Олар көбінесе қарапайым жарылыстар үшін қолданылмайды, себебі олар осы мақсатта жақсы жұмыс істейтін басқа материалдарға қарағанда айтарлықтай қымбат. Пластикалық жарылғыш заттардың кең таралған коммерциялық қолданысы – жоғары марганец құрамы бар болатты соққы арқылы қатайту, бұл материал көбінесе пойыз рельстерінің бөліктері мен жер қазу құралдарында қолданылады. Танктердегі реактивті бронь екі болат пластинаның арасына орналасқан пластикалық жарылғыш заттарды пайдаланады. Танкке қарсы, қылып жасалған жарылғыш оқ сыртқы болат пластинаны тесіп, содан кейін пластикалық жарылғыш затты детонациялайды. Бұл келіп жатқан оқтың энергиясын жояды және танкты қорғайды.

Тарих

Алғашқы пластикалық жарылғыш зат – гелигнит, оны Альфред Нобель 1875 жылы ойлап тапты. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін британдық жарылғыш заттар химияшысы Освальд Сильберрад, нитратталған ароматикалық заттардан, коллодионнан және тотықтырғыш бейорганикалық тұздардан тұратын «Нитролдар» деп аталатын пластикалық жарылғыш заттар сериясына британдық және АҚШ патенттерін алды. Патенттердегі тілден көрініп тұрғанындай, Сильберрад бұл кезде «өнерге қаныққандарға» пластикалық деп нені меңзегенін немесе оның неге тиімді болуы мүмкін екенін түсіндіру қажет деп ойламады, себебі ол тек өзінің пластикалық жарылғыш затының осы типтегі басқаларынан неге артық екенін ғана түсіндірді. Ең қарапайым пластикалық жарылғыш заттардың бірі – Нобельдің 808 нөміріндегі жарылғыш заты, гелигнит түрінде, сондай-ақ Нобель 808 (Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Британ қарулы күштерінде көбінесе 808 жарылғыш заты деп аталды), екінші дүниежүзілік соғысқа дейін британдық Nobel Chemicals Ltd компаниясы жасаған. Оның сыртқы түрі жасыл пластилинге ұқсас, ерекше бадам иісімен ерекшеленді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық Арнайы операциялар атқарушы тобы (SOE) оны Астон-хауста саботаж миссиялары үшін кеңінен пайдаланды. Бұл сонымен қатар HESH танкіге қарсы оқ-дәрілерінде қолданылатын жарылғыш зат болды және Gammon гранатасын жасауда маңызды рөл атқарды. Ұсталған SOE жеткізген Нобель 808, 1944 жылы 20 шілдеде Адольф Гитлерге жасалған сәтсіз қастандық әрекетінде қолданылған жарылғыш зат еді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін RDX негізіндегі бірқатар жаңа жарылғыш заттар жасалды, оның ішінде C, C2 және, ақырында, C3 құрамы кірді. RDX-пен бірге, оларға сезімталдықты азайту және құрамын пластикалық ету үшін әртүрлі пластификаторлар қосылды. «Пластик» деген ескірген терминнің пайда болуы 1940 жылы британдықтар АҚШ-қа әкелген Нобель 808 жарылғыш затына байланысты. Tizard миссиясы АҚШ-қа әкелген жарылғыш заттардың үлгілері SOE-мен француз Төңкерісшілеріне парашют контейнері арқылы тастауға дайын етілген, сондықтан олар француз тілінде Explosif Plastique деп белгіленген. Ол әлі де Францияда және кейбір американдықтарда осы атаумен танылады.

The first plastic explosive was gelignite, invented by Alfred Nobel in 1875. Prior to World War I, the British explosives chemist Oswald Silberrad obtained British and U. S. patents for a series of plastic explosives called "Nitrols", composed of nitrated aromatics, collodion, and oxidising inorganic salts. The language of the patents indicate that at this time, Silberrad saw no need to explain to "those versed in the art" either what he meant by plasticity or why it may be advantageous, as he only explains why his plastic explosive is superior to others of that type. One of the simplest plastic explosives was Nobel's Explosive No. 808, of the gelignite type, also known as Nobel 808 (often just called Explosive 808 in the British Armed Forces during the Second World War), developed by the British company Nobel Chemicals Ltd well before World War II. It had the appearance of green plasticine with a distinctive smell of almonds. During World War II it was extensively used by the British Special Operations Executive (SOE) at Aston House for sabotage missions. It is also the explosive used in HESH anti tank shells and was an essential factor in the devising of the Gammon grenade. Captured SOE supplied Nobel 808 was the explosive used in the failed 20 July plot assassination attempt on Adolf Hitler in 1944. During and after World War II a number of new RDX based explosives were developed, including Compositions C, C2, and eventually C3. Together with RDX, these incorporate various plasticizers to decrease sensitivity and make the composition plastic. The origin of the obsolete term "plastique" dates back to the Nobel 808 explosive introduced to the U. S. by the British in 1940. The samples of explosive brought to the U. S. by the Tizard Mission had already been packaged by the SOE ready for dropping via parachute container to the French Resistance and were therefore labeled in French, as Explosif Plastique. It is still referred to by this name in France and also by some Americans.