Кіріспе

907-923 жылдардағы Қытайдағы императорлық мемлекет Лианг, тарихта Кейінгі Лианг (1 маусым 907 – 19 қараша 923) немесе Чжу Лианг деп белгілі. Бұл Қытайдың императорлық әулеті және Бес әулет пен Он патшалық дәуіріндегі Бес әулеттің біріншісі. Ол Цзю Вэнь (Император Тайцзу) Таң әулетінің соңғы императорын тақтан түсіріп, өз пайдасына отставкаға мәжбүр еткеннен (кейін оны өлтіргеннен) кейін құрылды. Кейінгі Лианг 923 жылға дейін, оны Кейінгі Тан әулеті жойғанға дейін сақталды.

Құрылу

Чжу Вэнь бастапқыда Хуан Чаоның лейтенанты ретінде одақтасты. Бірақ ол Хуанның ең жақсы әскерлерін алып, Кайфенгте өзінің билік ошағын құрды. 904 жылға қарай ол Тан әулетінің Чанъань және Луоян екі астанасына бақылау орнатты. 904 жылы Чжу Тан императоры Чжаоцзоңды өлтіруге бұйрық берді, ал соңғы Тан императоры Ай Ди (Тан императоры Ай) үш жылдан кейін тақтан түсірілді. 908 жылы Тан императоры Ай да Чжуның бұйрығымен өлтірілді. Осы уақытта Чжу Вэнь 907 жылы Кайфенгте өзін жаңа Кейінгі Лянның императоры деп жариялады. Лян атауы – бұл режимнің орталық аймағы орналасқан Хэнань аймағына сілтеме жасайды.

Бақылау көлемі

Кейінгі Лян Солтүстік Қытайдың көп бөлігін бақылап тұрды, бірақ Шэньси провинциясының көп бөлігі (Ци мемлекетінің билігінде болған), Хэбэй (Ян мемлекетінің билігінде болған) және Шаньси (Шатуо түркілерінің Жин мемлекетінің билігінде болған) негізінен Кейінгі Лянның бақылауынан шығып кетті.

Династияның соңы

Кейінгі Лянг Чжу Кванцзонг пен Ли Кэёнг арасындағы бәсекелестік салдарынан Шатюо түркілерімен шиеленіскен қарым-қатынасты сақтап келді, бұл қарым-қатынас Тан әулеті тұсында басталған еді. Ли Кэёнг қайтыс болғаннан кейін, оның ұлы Ли Цуньсу Цзинь мемлекетін кеңейтуді жалғастырды. Ли 923 жылы Кейінгі Лянгты жойып, Кейінгі Танды құрды.

Көктің мандаты бойынша кейінгі Лянг конференциясында

Жалпы Қытай тарихында, көбінесе кейінгі патшалықтардың тарихшылары бұрынғы династияларға Аспан мандатын кейіннен тағайындаған. Мұндай іс-әрекеттердің мақсаты, әдетте, қазіргі билеушілердің Аспан мандатына байланысын нығайту болды. Сун династиясының тарихшысы Сюэ Цзючжэн өзінің "Бес династия тарихы" еңбегінде осылай жасады. Осы және кейінгі Бес династиялық режимдерге Аспан мандаты берілуіне бірнеше себеп келтірілді. Олардың бірі – осы династиялардың барлығы дерлік дәстүрлі Қытайдың орталық аймақтарын бақылағандығы еді. Дегенмен, Кейінгі Лян династиясының қатыгездігі ұятқа қалдырды, көптеген адамдар оған осы мәртебе бермеуді қалады. Бірақ, олай істеу Бес династияның қалғандары арқылы, соның ішінде Сун династиясына дейінгі тізбекті үзуге әкелер еді, ал Сун династиясы Бес династияның соңғысының мұрагері болатын.

Билеушілер

Ғибадатхана атаулары Өлгеннен кейін берілген есімдер Отбасы аты және есімі Қытай есімдеу конвенциялары Билік ету мерзімі Ера атаулары және олардың сәйкес ұзақтығы Тайзу (太祖) Тым ұзақ; сондықтан осы ханшайымды атағанда қолданылмайды Чжу Вэнь (朱溫) Отбасы аты және есімі 907–912 Кайпин (開平) 907–911 Цяньхуа (乾化) 911–912 Жоқ Жоқ Чжу Югуй (朱友珪) Отбасы аты және есімі 912–913 Цяньхуа (乾化) 912–913 Фэнли (鳳曆) 913 Жоқ Мо (末) Мо ("соңғы") – бұл нақты өлгеннен кейін берілген есім емес, бірақ ол көбінесе династияның соңғы императоры ретінде "Мо императоры" деп аталады. Чжу Чжэнь (朱瑱) Отбасы аты және есімі 913–923 Цяньхуа (乾化) 913–915 Чжэньмин (貞明) 915–921 Лундэ (龍德) 921–923