Кіріспе

Альбертадағы Фринж фестивалі – Эдмонтон халықаралық фринж театр фестивалі, Канаданың Альберта штатының Эдмонтон қаласында әр тамыз айында өтетін жыл сайынғы өнер фестивалі. Fringe Theatre Adventures (FTA) ұйымдастырған бұл фестиваль Солтүстік Америкадағы билет сатылымы бойынша ең көне және ең ірі фринж театр фестивалі. Эдмонтон Фринжі – Канадалық Фринж фестивальдер қауымдастығының негізін қалаушы мүшесі. Fringe Theatre – қайырымдылықпен айналысатын өнер ұйымы, ол әңгіме айту арқылы қоғамды біріктіреді. Фринж фестивалінің ерекшелігі – Фринж әртістері фестиваль билеттерінен түскен табыстың 100% -ын алады. Бұдан өзге, Fringe әртістерге өз туындыларын көрсетуге және көрермендерге жете алуына қажетті құралдар мен мүмкіндіктерді ұсынады. 2014 жылы 118 280 билет сатылды, бұл 2013 жылғы 117 000 билеттен көп. 2014 жылғы шарада 210-нан астам қойылым мен 1600 өнер көрсетілімі болды, ал ашық алаңдағы қатысушылар саны 665 750 адамды құрады. 2016 жылы қатысу көрсеткіші рекордтық 850 000-нан астам адамға жетті. 2017 жылы фестиваль барысында рекордтық 130 000 билет сатылып, кассадан 1,2 миллион доллар түсім болды, онда 220 қойылымда 1500-ден астам әртіс өнер көрсетті. 2023 жылы 114 632 билет сатылды. 2023 жылғы шарада 161 жабық театрлық қойылым мен 1400-ден астам өнер көрсетілімі өтті, ашық алаңдағы қатысушылар саны шамамен 550 000-ға жетті, ал Фринж әртістерінің қалтасына билет сатудан түскен 1,2 миллион доллар түсті.

Тарих

1982 жылы Чинук театрының көркемдік директоры Брайан Пейсли Эдмонтонның Ескі Страткона ауданында "Шекаралық театр шарасын" ұйымдастыру үшін Эдмонтонның Саммерфестінен 50 000 доллар алды. Шотландияның Эдинбург фестивалінің Fringe-нен шабыттанған Эдмонтон Fringe (Солтүстік Америкадағы алғашқы) бес театр алаңында 200 тікелей қойылым көрсетті. 2020 жылғы Эдмонтон халықаралық Fringe фестивалі (2020 жылдың 13-23 тамызында өтуі жоспарланған) COVID-19 пандемиясының салдарынан тоқтатылды, фестиваль құрылғаннан бергі уақытта тоқтатылған жалғыз жағдай осы болды. 2021 жыл Эдмонтон халықаралық Fringe театр фестивалінің 40 жылдығын атап өтті, сонымен қатар COVID-19 пандемиясы кезінде өнер қауымдастығының қажеттіліктерін ескере отырып, фестиваль қысқартылған форматта қайта жанданды.

Орындар

Фестивальдің өзі Олд Стратконада өтеді, онда бірқатар тұрақты театрлар бар (соның ішінде Вестбери театры, сахна артындағы театр және Фриндж театр өнер орталығындағы студиялық театр, Уолтердейл ойын үйі, Варскона театры, 124-ші көшедегі Рокси және Принцесса театры) және тағы да көптеген басқа да орындар бар. Фестиваль ұйымдастырушылары немесе тәуелсіз суретшілер бұл орындарды уақытша театрларға айналдырады. Фестиваль кезінде ауданның көшелері мен аллеялары көшеде өнер көрсететін әртістермен және өз спектакльдерін жарнамалайтын маска киген немесе костюмді актерлермен толы болады. Эдинбург фестивальдерінен айырмашылығы, онда суретшілер өздеріне орын іздеуге және оны басқаруға жауапты, Эдмонтон Фриндж фестивалі салыстырмалы түрде төмен өтінім ақысы үшін суретшілерге орын, белгілі бір саны қойылымдар, екі техник, билет сату және қабылдау қызметтері мен фестивальдің жалпы жарнамасын ұсынады. Суретшілер Эдинбург Фриндж моделіне ұқсас, "Өз орыныңды әкел" немесе BYOV форматында өз орындарын дербес ұйымдастыра алады.

Орындаушылар

Фестивальге қатысуға рұқсат алу әр қарашада өткізілетін лотерея арқылы шешіледі. Басты назар театрға берілгенімен, өнер мен ойын-сауықтың барлық дерлік түрлері қойылымдарда кездеседі. Эдмонтон Фриндж фестиваліне өз шоуларын көрсету үшін әлемнің түкпір-түкпірінен келетін жүздеген халықаралық және ұлттық өнерпаздармен қатар, жыл сайын жүздеген жергілікті орындаушылар да қатысады. Көптеген жергілікті өнерпаздар фестивальдің басында-ақ қатысып келеді. Кен Браун, жергілікті әдемістеуші Рон Пирсон, Rapid Fire Theatre, Die Nasty, Jan Randall Teatro la Quindicina, Darrin Hagen және Guys in Disguise тобынан Kevin Hendricks, Panties Productions, Mump and Smoot, The Wombats, Ribbit Productions, The Dan Show, Nikolai, Insane Entertainment тобынан Райан Сток, Three Dead Trolls in a Baggie және Тим Уотерсон сияқты орындаушылар фестивальде үнемі көрінеді.

Квир суретшілерді қолдау

Эдмонтон қаласындағы квир театр өнерпаздары үшін "Фриндж" – өздері айтқысы келетін әңгімелерді баяндап, оларды тыңдауға ынталы және қызығушылық танытатын көрермендермен бөлісу мүмкіндігі. Бұл орын квир адамдарға өзін жайлы сезініп, еркін болуға мүмкіндік береді.