Кіріспе

Атпен жүруге арналған ботинка

Атпен жүруге арналған ботинка – атпен жүру үшін жасалған ботинка. Классикалық ботинканың биіктігі сонша, ат үстіндегі құбылыстардан (құбылыстар – saddle leathers) аяқты қысып алуына жол бермейді, аяқтың саусағы жерде тұрғанда қорғау үшін берік, ал аяқтың тіреуіштен сығалауына кедерілтейтін анық өкшесі бар. Тіреуіште ілігіп қалмау үшін табаны тегіс немесе аздап текстуралы болады. Қазіргі заманғы атпен жүруге арналған ботинканың өкшесі салыстырмалы түрде төмен, бір дюймнен кем, бірақ тарихта жоғары өкшелер жиі кездесетін, себебі атпен жүруге арналған ботинка үшін аяқтың тіреуіштен сығалауына жол бермеу әрқашан маңызды болды. Бүгінде тек кейбір ковбой ботинкалары ғана басқа заманауи атпен жүруге арналған ботинкалардан жоғары өкшелі болып сақталады.

Ағылшындық ат үстіндегі үлгілер

Атқа мінудің ағылшын стиліне жататын ат спорты түрлері үшін, ат көрмелерінен бастап, жай серуендеуге дейін әртүрлі міну стиліне сәйкес келетін әртүрлі аяқ киімдер бар. Жолаушының тізесінен төменге дейін жететін биік ботинкаларға далалық, киімдік және аңшылық ботинкалар жатады. Бұл стандартты жарыс киімі, барлық қатысушылар оны аңшы/салушы және дрессаж түрлерінде киеді. Аяқ білегінен жоғары тоқтатылатын төменгі падок ботинкаларын балалар, Ұлыбритания, Австралиядағы кейбір жарыстарда және saddle seat стилінде жарысатындар киеді. Далалық ботинкалар: дәстүрлі түрде "далалық шендегі" немесе одан жоғары шендегі офицерлер кигендіктен, олардың алдыңғы бөлігінде баулары бар, бұл аяқ білегінің икемділігін қамтамасыз етеді, ол қоршаудан өту үшін қажетті қысқа қамшы ұзындығынан туындайды. Сондықтан, далалық ботинкалар барлық секіру түрлерінде артықшылыққа ие, соның ішінде аңшылық стиліндегі жарыстар, шоуда секіру, түлкі аулау және екі кезеңдік жарыстарда. Оларды мотоциклмен немесе атпен патрульдеуге шығатын полиция қызметкерлері, сондай-ақ кейбір полиция органдары "А класы" формасының бөлігі ретінде немесе салтанатты атты жасақтамамен киеді. Далалық ботинкалардың көпшілігі қара түсті, бірақ қоңыр түсті ботинкаларды да сатып алуға болады. Киімдік ботинкалар: аяқ білегінде баулары жоқ, әдетте қаттырақ болады. Оларды дрессажбен айналысатындар, дрессаж кезеңіндегі жарысқа қатысушылар және түлкі аулаудың ресми шараларында киеді. Оларды шоуда секірушілер де киеді. Киімдік ботинкалар дәстүрлі түрде қара түсті болады және оларды жиі балалар аңшылық стиліндегі жарыстарда киеді, себебі олар тез өсетін балалар үшін биік ботинкалардан арзан. Оларды қосымша қорғаныс үшін немесе биік ботиктің сыртқы көрінісін беру үшін жартылай шаптармен, шапшаңдармен де үйлестіруге болады. Баулы стиль көбінесе аңшылық стилінде кездеседі, ал серіппелі бүйірлі Chelsea ботинкасы аңшылық және saddle seat стилінде қолданылады. Серіппелі бүйірлі ботинка Австралияда да атқа міну және киімдік ботинка ретінде жиі қолданылады. Олар Австралиялық Stock Horse жарыстарында және Pony Club жарыстарында қажетті киімнің бір бөлігі болып табылады. Blundstone сияқты ауыр түрлері жалпы жұмыс және бағбандарын жүргізуге арналған, бірақ ауыр, терең ойылған табандары болғандықтан, атқа мінуге жарамсыз. Далалық ботинкалардың (және көптеген падок ботинкаларының) аяқ бөлігінде қосымша былғары қабаты бар, ол аяқ бөлігінің қапшағы деп аталады. Барлық стильдердегі ботинкалардың аяқтары сәл конус тәрізді, дөңгелек болып келеді. Қазіргі стильдерге артқы жағында молниясы бар ботинкалар жатады, олар биік ботинканың артқы жағында немесе падок ботинкасының алдыңғы жағында орналасқан, оларды ботинок ілгектерінің немесе ботинок көмегінсіз киюді және шешуді жеңілдетеді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін қоңыр биік ботинкалар (далалық немесе киімдік) көбірек таралған, сол кезде ағылшын стиліндегі атқа міну формасы ресми және/немесе ат көрмелерінен тыс жерлерде танымалдылығын жоғалтты. Бірінші дүниежүзілік соғыста офицерлері жоғары қоңыр ботинка киген АҚШ армиясы 1930 жылдардың соңында бұл тәжірибені тоқтатты. Бір кезде кейбір жарыс ұйымдары қоңыр ботинкаларға рұқсат бермеді, оларды күнделікті киім деп есептеді, бірақ ереже біршама жеңілдетілді.

Каубойлық сауыт

Батыстық ат спорты мен көрмелерге қатысу үшін батыс атшылары ковбойлық ботинка киеді, олардың жоғары "ковбойлық" немесе "ат тебуге арналған" тізесі бар; орташа, сәл төменгі "жүруге арналған" тізесі бар; немесе ағылшын ботинкаларына ұқсас төменгі "арқан тартуға арналған" тізесі бар. Ботинканың үстіңгі бөлігінің биіктігі әртүрлі болуы мүмкін. Ең төменгісі – "арқан тартуға арналған" стилі, ол білезік үстінен шамалы жоғары, ағылшын падок ботинкасынан шамалы биік. Ең классикалық ұзындығы – батыс қамшысының тізгіштері атшының білегі мен аяғын ысқап қалдырмау үшін орташа биіктікте болады. Ең биік ковбойлық ботинкалар көбінесе сән шараларынан тыс жерде кездеспейді, бірақ олардың үстіңгі бөлігі тізеге дейін жетеді, әдетте әсем безендіріледі, бірақ қазіргі уақытта оларды атпен жүру үшін сирек қолданады. Демалыспен жүру үшін, соңғы жылдары ағылшын падок ботинкаларына ұқсас, бағаналы немесе молниялы ботинкалар танымал болды, бірақ классикалық ботинка әлі де кең таралған. Ковбойлық ботинкалар дәстүрлі түрде тегіс сиыр терісінен жасалады, бірақ кейде ботинка стилі жұмсақ тері немесе "дөңгелектелген" көріністе болуы мүмкін. Дегенмен, қымбат үлгілердің үстіңгі бөлігі аллигатор, страус және жылан терісі сияқты экзотикалық жануарлардың терісінен жасалуы мүмкін.

Материалдар

Дәстүр бойынша, ағылшын ат шабу аяқ киімі тегіс былғарыдан, әдетте сиыр терісінен немесе кейде шошқа терісінен жасалады, және көптеген көрме аяқ киімдері классикалық келбеті үшін осылай жасалады. Дегенмен, синтетикалық былғары, винил және басқа материалдар жиі қолданыла бастады. Былғарының сапасы әртүрлі, жұмсақ әрі жақсы сапалысы аяқ киімнің құнын арттырады. Торжелік киім үшін патенттелген былғары кейде қолданылады, әсіресе кешкі сағат 6:00-ден кейін өтетін жарыстарға арналған жодпур аяқ киімдерінде, онда белгілі бір жарыстарда ресми киім киюге рұқсат етіледі. Күнделікті ат шабу үшін, ат теміршілер көбінесе тозған көрме аяқ киімдерін киеді, бірақ сонымен қатар спорттық немесе тау жүру аяқ киімдерінің үлгісінде жасалған жаңа аяқ киімдерді де пайдаланады, олар кеңістік дәуірінің синтетикалық және тыныс алатын материалдарын қолданып, іс жүзінде "тақапты теннис аяқ киіміне" айналдырады.