Кіріспе

Жар тауға өрмелеуге арналған аяқ киімнің түрі. Жар тауға өрмелеуге арналған аяқ киім – бұл арнайы жасалған аяқ киім. Әдеттегі жар тауға өрмелеу аяқ киімі тығыз келеді, асимметриялық иіліске және жабысқақ резеңке табанға ие, сонымен қатар аяқ басы мен өкшеге дейін созылған резеңке жиегі болады. Әдеттегі жар тауға өрмелеу аяқ киімі 9 бөліктен тұрады: өкшелік иекшелер, астар, тілше, тіл, бекіту жүйесі, үстіңгі бөлігі, аяқ салынғысы, жиек және өкше.

Материалдар

Тері – ең көп қолданылатын сыртқы материал, бірақ мата және синтетикалық былғары сияқты басқа материалдар да пайдаланылады. Табанға қолданылатын тау өрмелеуге арналған резеңке арнайы осы мақсат үшін жасалған. Аяқ киім жасауда қолданылатын былғарының екі түрі бар: қапталмаған былғары және қапталған былғары. Тау өрмелеу аяқ киімінің резеңкесі әр түрлі модельдерге қарай өзгеше болады, ол қабырғадағы тіреуіштерге қалыптасады. Резеңкенің жабысқақтығы мен оның тозуға төзімділігі арасында шартты тепе-теңдік бар.

Мұрын түрлері

Шаңғы табандары әдетте екі түрде болады: үшкір немесе дөңгелек.

Тікенді

Ұштар аяқ киім альпинистерге кішкентай тұрақтарда тұруды жеңілдетеді. Кішкентай өлшем саусақтардың аяқ киімнің алдына жақын болуына мүмкіндік береді, бұл аяқ киім ішінде жылжып қалмайды және альпинистке күштірек күш жасауға көмектеседі. Тығыздығының нәтижесінде, альпинисттік аяқ киімдерінің көпшілігі, әсіресе агрессивті немесе техникалық стильдегілері, дұрыс таңдалғанда ыңғайсыз болады. Ұштар аяқ киім саусақтардың аяқ киімнің алдына жетпеуіне себеп болуы мүмкін, сондықтан кішкентайрақ өлшемдегі аяқ киім таңдау қажет болады. Аяқ киімнің үстіңгі материалына байланысты, аяқ киім қосымша екі өлшемге дейін созылуы мүмкін, бұл альпинистерді әдеттегіден кішкентайрақ аяқ киім сатып алуға итермелейді. Альпинисттік аяқ киімнің тығыз тағайындалуы альпинистердің аяқтарына тигізетін әсер туралы алаңдаушылықтарды тудырды. Тығыз аяқ киімнен туындаған аяқ ауруы немесе ыңғайсыздық альпинистер арасында жиі кездесетін шағым. Олардың қаттылығын ескеретін болсақ, альпинисттік аяқ киім киген кезде аяқ қысылуы мүмкін, сондай-ақ ұзақ мерзімді пайдаланудан халлюкс вальгус және ахилл тендиниті сияқты созылмалы жарақаттар мен деформациялар пайда болуы мүмкін.

Жасыру

Жұмсарту – альпинист табан тірегі жоқ қабырғада немесе тегіс бетте аяқ киімінің табанымен басу арқылы жүруі. Жұқа резеңкеден жасалған, сезімтал табаны бар аяқ киім альпинистке аяғында көбірек икемділікке ие болуға және табан тірегін пайдаланбауға мүмкіндік береді.

Тарих

Алғашқы альпинистер металл тілімдері мен құйма тырнақтары бар, қалың табанды тау ботинкаларын қолданды. Құрғақ тасқа арналған жаңа буын ботинкалар – 1930 жылдары Италияда Витале Брамани жасаған резеңке шұңқырлармен жабдықталған Vibram табандары болды. Соғыстан кейінгі Ұлыбританияда Джо Браун сияқты альпинистердің жаңа буыны қиын жолдарға резеңке табанды кенептік кроссовкалар (плимсолл) киіп, жақсырақ ұстау үшін олардың үстінен жүн шұлық киіп көтеріле бастады. Француз альпинисі Пьер Аллен жұмсақ композитті резеңке табанды кенептік ботинкалармен тәжірибе жасады; 1950 жылдардың соңына қарай оның "PA" ботинкалары бүкіл әлемдегі альпинистер қолданды. Оның әріптесі, француз альпинисі Эдмонд Бурдонно, Пьердің компаниясын сатып алғаннан кейін 1950 жылы "EB" ботинкаларын ұсынды, олардың жұмсақ резеңке табандары бар және 1960 және 1970 жылдары өте танымал болды. 1982 жылы Вильенада орналасқан испандық Boreal компаниясы жабысқақ резеңке табанды революциялық "Firé" үлгісін жасады. Альпинистік ботинкалар тозығына шалықса, әсіресе пайдалануға болмайтын зақымдар болса, оларды қайта жаңартуға жіберуге болады. Тар ботинкаларға байланысты жарақаттар мен денсаулық проблемалары, сондай-ақ, альпинистерге арналған ыңғайлы ботинкаларды жасау бойынша зерттеулерге түрткіс болды. Бір топ зерттеушілер альпинистердің әртүрлі аяқ еніне бейімделетін, аяққа жақсы жабысатын, жаңа үлгідегі ботинка жасады. Осы спортзалдарға жиі баратын ересектер орташа адамнан көбірек RDC (денеге зиянды заттар) жұтады, бұл альпинистік ботинкалардың табанындағы резеңке қоспаларының деңгейіне қатысты денсаулық сауалдарын тудырады.