Ат қоңыздары мен бұғы қоңыздары: сипаттамасы мен ерекшеліктері

Кіріспе

Көмекейлілер тұқымдасы

Жылқы және бұғы көмекейлері – Diptera қанатынан шыққан Tabanidae тұқымдасына жататын нағыз көмекейлер. Ересектер көбінесе ірі және ұшуда епті болады. Тек аналық көмекейлер ғана қан алу үшін құрлықтағы омыртқалы жануарларды, соның ішінде адамдарды шағады. Олар күн сәулесінде ұшуды ұнатады, қараңғы және көлеңкелі жерлерден қашып, түнде белсенді болмайды. Олар Гавай, Гренландия және Исландия сияқты кейбір аралдар мен полярлық аймақтардан басқа әлемнің барлық жерінде кездеседі. Жылқы көмекейлері мен қан құрттары (Oestridae) кейде көмекей деп аталады. Ересек көмекейлер нектармен және өсімдік шырынымен қоректенеді; аталықтарының ауыздары нашар дамыған, ал аналықтарының ауыздары үлкен жануарларды шағуға жеткілікті күшті. Бұл жұмыртқа өндіру үшін қаннан жеткілікті мөлшерде ақуыз алу мақсатында жасалады. Аналықтарының ауыз мүшелері екі жұп өткір кесу тістері және жарадан ағып жатқан қанды соруға арналған губка тәрізді бөліктен тұратын қатайған шаншар тәрізді мүшеге айналған. Дернәсілдері хищы болып өседі және жартылай сулы ортада тіршілік етеді. Аналық көмекейлер тамақтану арқылы бір жануардан екіншісіне қан арқылы берілетін ауруларды таратуы мүмкін. Аурулардың таралуы мүмкін болған аймақтарда, олар жылқының жұқпалы анемия вирусын, кейбір трипаносомаларды, Loa loa филяриялық құртын, ірі қара мен қойдың көкжәнті ауруын және туляремияны тарататыны белгілі. Жануарларға тиісті баспана берілмесе, олар ірі қара малдың өсу қарқынын төмендетіп, сиырлардың сүт өнімділігін азайтуы мүмкін. Жылқы көмекейлері әдебиетте ежелгі грек драматургі Эсхилдің оларды адамдарды "есінен шығаруға" итермелегені туралы айтқаннан бері кездеседі.

Жалпы атаулар

Табанидтер көптеген жалпы атаулармен белгілі. Chrysopsinae кіші тұқымдасы бұғы ұшқындары деп аталады, мүмкін бұғылар мекендейтін батпақты жерлерде олардың көп болуына байланысты. Басқа да көп қолданылатын атауларға табанидтер, қызыл масалар, жасыл басты масалар және жасыл масалар жатады. Соңғы атау басқа ағылшын тілді елдерде қан сормайтын Бибионидтерді атау үшін де қолданылады.

Сипаттама

Ересек табанидтер – ірі, көп көзді, үш буыннан тұратын қысқа мұрттары және кең денесі бар шыбықтар. Ұрғашыларының көздері кеңірек орналасқан, ал еркектерінде көздері дерлік жанасады. Тірі табанидтердің көздері әдетте өрнекті және жарқын түсті болады, бірақ сақталғанда көздері бозғылт көрінеді. Мұрттарының соңғы буыны сүйір және сақиналы болып келеді, бірнеше конус тәрізді сақиналардан тұратын сияқты. Мұрттарынан түк немесе ариста өспейді. Басы мен кеудесі қысқа түкпен жабылған, бірақ денесінде қыл немесе тікені жоқ. Жұқа қанаттары мөлдір, біркелкі сұр немесе қоңыр түсті немесе кейбір түрлерінде өрнекті болады; олардың түбіндегі бөлігі (немесе калиптер) артқы қанаттарды немесе галтерлерді жабатын өзгертілген дөңгелекше болып табылады. Аяқтарының ұштарында екі бүйірлік жапырақша (пульвилли) және орталық жапырақша (эмподиум) қатар екі тырнақ бар, олардың көмегімен беттерге жабыса алады. Түрлерді анықтау бас құрылымының (мұрттар, маңдай және жоғарғы жақ сүйектері), қанат тамырларының және дене өрнегінің ерекшеліктеріне негізделеді; бет пішінінің ұсақ өзгерістері үстіңгі түктердің сәл өзгеруіне әкеледі, бұл дене пішінінің сыртқы түрін өзгертеді. Chrysops туысына жататын бұғы шыбықтарының ұзындығы дейін жетеді, денелері сарыдан қараға дейін, құрсақтары жолақты болады және қанаттарында қара дақтар болады. Жылқы шыбықтары (Tabanus туысы) ірілеу, дейін ұзын, көбінесе қоңыр немесе қара түсті, қара көзді және көбінесе металдық жылтырмен жабылады. Сары шыбықтар (Diachlorus туысы) пішіні бойынша бұғы шыбықтарына ұқсас, бірақ сарғыш денелері бар және көздері жасыл жылтырлы күлгін қара түсті. Pangoniinae тұқымдасына жататын кейбір түрлердің ерекше ұзын сорғысы (түтік тәрізді ауыз мүшесі) бар. Кейбір түрлер, мысалы, бұғы шыбықтары мен австралиялық наурыз шыбықтары ұшқанда өте шулы болып естіледі, бірақ, мысалы, клегтер, үнсіз ұшып, ескертусіз шағады. Табанидтер епті ұшқыштар; Hybomitra түрлерінің истребитель ұшақтары сияқты әуеде маневр жасайтыны байқалды, мысалы, Иммельманн бұрылысы. Жылқы шыбықтары ең жылдам ұшатын жәндіктер деп есептеледі; еркек Hybomitra hinei wrighti ұрғашыны қуғанда сағатына дейін жылдамдыққа жете алады деп тіркелген.

Adult tabanids are large flies with prominent compound eyes, short antennae composed of three segments, and wide bodies. In females, the eyes are widely separated; in males, however, they are almost touching. The eyes are often patterned and brightly coloured in living tabanids but appear dull in preserved specimens. The terminal segment of the antennae is pointed and annulated, appearing to be composed of several tapering rings. There are no hairs or arista stemming from the antennae. Both the head and thorax are clad in short hairs, but no bristles are on the body. The membranous forewings are clear, either shaded uniformly grey or brown, or patterned in some species; they have a basal lobe (or calypter) that covers the modified knob like hindwings or halteres. The tips of the legs have two lobes on the sides (pulvilli) and a central lobe (empodium) in addition to two claws that enable them to grip to surfaces. Species recognition is based on details of head structures (antennae, frons, and maxillae), wing venation, and body patterning; minute variations of surface structure cause subtle alterations of the overlying hairs, which alters the appearance of the body. Deer flies in the genus Chrysops are up to long, have yellow to black bodies and striped abdomens, and membranous wings with dark patches. Horse flies (genus Tabanus) are larger, up to in length and are mostly dark brown or black, with dark eyes, often with a metallic sheen. Yellow flies (genus Diachlorus) are similar in shape to deer flies, but have yellowish bodies and the eyes are purplish black with a green sheen. Some species in the subfamily Pangoniinae have an exceptionally long proboscis (tubular mouthpart). Some species, such as deer flies and the Australian March flies, are known for being extremely noisy during flight, though clegs, for example, fly quietly and bite with little warning. Tabanids are agile fliers; Hybomitra species have been observed to perform aerial manoeuvres similar to those performed by fighter jets, such as the Immelmann turn. Horseflies can lay claim to being the fastest flying insects; the male Hybomitra hinei wrighti has been recorded reaching speeds of up to when pursuing a female.

Эволюция және таксономия

Отбасының ең көне жазбалары ерте бор кезеңінен, ал ең көне жазбасы – Eotabanoid, Бериаз дәуірінде (145–140 миллион жыл бұрын) Англияның Пурбек тобынан табылған қанаттардан белгілі. Қан сору әдеті ұзын сопақшамен байланысты болғанымен, ауыз мүшелері созылған қазба жәндік міндетті түрде қан сорғыш емес, мүмкін ол нектармен қоректенген болуы мүмкін. Табанидтердің ата-тегі, қоректенген аңгмелі өсімдіктерімен бірге эволюциялаған болуы мүмкін. Табанидтер – нағыз шыбықтар және Diptera тобының мүшелері. Athericidae, Pelecorhynchidae және Oreoleptidae тұқымдастарымен бірге Tabanidae Tabanoidea суперотбасына жатқызылады. Бұл суперотбасы Rhagionoidea-мен бірге Tabanomorpha инфраотрядынан тұрады. Табаноидтар тұқымдастары личинкаларының төменгі жамбасындағы улы каналдың болуымен біріктірілген сияқты. Әлем бойынша Tabanidae-дің шамамен 4455 түрі сипатталған, олардың 1300-ден астамы Tabanus туысына жатады. 2015 жылы Морита және авторлар тобының нуклеотидтік деректерді пайдаланатын зерттеуі, Tabanidae-дің филогенезін нақтылауға бағытталған және үш кіші тұқымды қолдайды. Pangoniinae және Tabaninae кіші тұқымдарының монофилеттік екендігі көрсетілді. Philolichini, Chrysopsini, Rhinomyzini және Haematopotini тайпалары монофилеттік болып табылды, ал Scionini де, Goniops туысын орналастыру қиындықтарын ескермегенде монофилеттік болып табылады. Adersia, Pangoniini кіші тұқымының құрамына енді, сондай-ақ бұрын Scepcidinae кіші тұқымына жатқызылған туыстар да, ал Mycteromyia және Goniops Chrysopsini кіші тұқымына енді. Tabaninae-де қарақөздер (жаппай көздер) жоқ және артқы тібінің ұштарында шүкілдері болмайды. Pangoniinae-де қарақөздер бар, ал антеннаның қамшы тәрізді бөлігінде әдетте сегіз сақина болады. Chrysopsinae-де антеннаның табанында пластинасы бар, ал қамшы тәрізді бөлігінде төрт сақина болады. Ұрғашыларында маңдайдың (көздердің арасындағы бас бөлігі) жылтыр бөлігі болады. Adersiinae-де тоғызыншы құрсақ сегменті екіге бөлінген тергиті бар, ал Scepsidinae-де ауыз мүшелері өте редуцирленген. Pelecorhynchidae тұқымдасының өкілдері бастапқыда Tabanidae-ге жатқызылған, кейін Rhagionidae-ге көшірілген, содан кейін жеке тұқымдасқа дейін көтерілген. Tabanomorpha инфраотрядының ортақ ерекшелігі – қан сору, бірақ бұл әйелдерге ғана тән. Екі белгілі туыс – швед таксономисі Карл Линнейдің 1758 жылы атайтын болған жылқы шыбықтары, Tabanus, және неміс энтомологы Иоганн Вильгельм Мейгеннің 1802 жылы атайтын болған елік шыбықтары, Chrysops. Мейген шыбықтарды зерттеуде маңызды үлес қосты және "Шыбықтар" (Die Fliegen) атты еңбектің авторы болды; ол жылқы шыбықтарының тағы бір кең таралған туысына "Haematopota" деген ат берді, яғни "қан ішетін".

The oldest records of the family come from the Early Cretaceous, with the oldest record being Eotabanoid, known from wings found in the Berriasian (145–140 million years ago) Purbeck Group of England. Although the bloodsucking habit is associated with a long proboscis, a fossil insect that has elongated mouthparts is not necessarily a bloodsucker, as it may instead have fed on nectar. The ancestral tabanids may have co evolved with the angiosperm plants on which they fed. The Tabanidae are true flies and members of the insect order Diptera. With the families Athericidae, Pelecorhynchidae and Oreoleptidae, Tabanidae are classified in the superfamily Tabanoidea. Along with the Rhagionoidea, this superfamily makes up the infraorder Tabanomorpha. Tabanoid families seem to be united by the presence of a venom canal in the mandible of the larvae. Worldwide, about 4,455 species of Tabanidae have been described, over 1,300 of them in the genus Tabanus. A 2015 study by Morita et al. using nucleotide data, aimed to clarify the phylogeny of the Tabanidae and supports three subfamilies. The subfamilies Pangoniinae and Tabaninae were shown to be monophyletic. The tribes Philolichini, Chrysopsini, Rhinomyzini, and Haematopotini were found to be monophyletic, with the Scionini also being monophyletic apart from the difficult to place genus Goniops. Adersia was recovered within the Pangoniini as were the genera previously placed in the Scepcidinae, and Mycteromyia and Goniops were recovered within the Chrysopsini. The Tabaninae lack ocelli (simple eyes) and have no spurs on the tips of their hind tibiae. In the Pangoniinae, ocelli are present and the antennal flagellum (whip like structure) usually has eight annuli (or rings). In the Chrysopsinae, the antennal flagellum has a basal plate and the flagellum has four annuli. Females have a shining callus on the frons (front of the head between the eyes). The Adersiinae have a divided tergite on the ninth abdominal segment, and the Scepsidinae have highly reduced mouthparts. Members of the family Pelecorhynchidae were initially included in the Tabanidae and moved into the Rhagionidae before being elevated into a separate family. The infraorder Tabanomorpha shares the blood feeding habit as a common primitive characteristic, although this is restricted to the female. Two well known genera are the common horse flies, Tabanus, named by Swedish taxonomist Carl Linnaeus in 1758, and the deer flies, Chrysops, named by the German entomologist Johann Wilhelm Meigen in 1802. Meigen did pioneering research on flies and was the author of Die Fliegen (The Flies); he gave the name Haematopota, meaning "blood drinker", to another common genus of horse flies.

Тамақ және тістеу

Ересек табанидтер нектармен және өсімдік шырындарымен қоректенеді, ал кейбіреулері белгілі бір арнайы гүлдердің және кейбір пеларгония түрлерінің маңызды тозаңдаушылары болып табылады. Аталық және аналықтары нектармен қоректенеді, бірақ көптеген түрлердің аналықтары анотогенді, яғни тиімді көбейту үшін бұрын қан сору қажет. Қан алу үшін аналықтары, бірақ емес аталықтары, жануарларды, соның ішінде адамдарды шағады. Аналыққа қанды толық қорытуға шамамен алты күн керек, содан кейін ол жаңа қожайын іздеуі тиіс. Шыбындар қозғалысымен, жылуымен, беттік текстурасымен және олардың шығаратын көмірқышқыл газымен әлеуетті құрбанға тартылатын сияқты. Олар көбінесе ірі сүтқоректілерді – сиырларды, жылқыларды, түйелерді және бұғыларды таңдайды, бірақ көптеген түрлерге арналған емес. Кішкентай сүтқоректілермен, құстармен, кесірткелермен, тасбақалармен және тіпті жақында өлген жануарлармен қоректенгендері де байқалған. Аналықтарының ауыз мүшелері әдеттегі диптералық формада болады және алты хитинді қылыштардан тұратын жиынтықтан құралған, олар ет тәрізді лабиумның бүгілуімен бірге сопақшаны құрайды. Бұл қылыштардың екі жағында екі жұп маңдай сүйектері орналасқан. Құбылыс жануардың үстіне қонғанда, тырнақты аяқтарымен бетін ұстап, лабиумын кері тартып, басын төменге түсіріп, қылыштар етке кесіледі. Кейбіреулері арақашықтығы бар, ал бұлшық еттер оларды жараны кеңейту үшін бүйірге жылжыта алады. Қан ұюын болдырмау үшін жараға антикоагулянттар бар сілекей енгізіледі. Жарадан ағып жатқан қанды басқа ауыз мүшесі – сүңгір ретінде жұмыс істейтін бөлік – сорып алады. Шағу бір күн немесе одан да көп уақыт бойы ауыруға шақыруы мүмкін; шыбын сілекейі қышыма, тыныс алу қиындығы сияқты аллергиялық реакцияларды тудыруы мүмкін, сондықтан олар бассейндер маңында ыңғайсыздық тудырады. Табанидтер күн сәулесін ұнататындықтан, әдетте көлеңкелі орындардан, мысалы, сарайлардан аулақ болады және түнде белсенді болмайды. Зебраның жолақты терісі жылқы шыбындары мен цеце шыбындарына тартымдылығын азайту үшін дамыған болуы мүмкін. Жолақтардың бір-біріне жақын орналасуы, көру арқылы шыбындардың аз тартылуына әкеледі; зебраның аяқтарында әсіресе жіңішке жолақтар болады, бұл басқа, жолақты емес жылқыларда шағылысқан бөлік. Жақында жүргізілген зерттеулер жолақтар табанидтер үшін тартымды емес екенін, бірақ олар тек тиіп, бақылаулы түрде қонуға мүмкіндік бермейтінін көрсетті. Бұл жолақтардың функциясы оптикалық ағынмен араласу болғанын көрсетеді. Бұл жолақтарды басқа мақсаттар үшін, мысалы, сигнал беру немесе камуфляж үшін пайдалану мүмкіндігін жоққа шығармайды. Алайда, басқа да бұзушы механизмдер болуы мүмкін: аттарға жолақты немесе клеткалы кілемдер кигізілгенде, қарапайым кілемдермен салыстырғанда, екі үлгі де шыбындарды қорғауда бірдей тиімді екенін көрсеткен зерттеу жүргізілді.

Adult tabanids feed on nectar and plant exudates, and some are important pollinators of certain specialised flowers; and certain Pelargonium. Both males and females engage in nectar feeding, but females of most species are anautogenous, meaning they require a blood meal before they are able to reproduce effectively. To obtain the blood, the females, but not the males, bite animals, including humans. The female needs about six days to fully digest her blood meal and after that, she needs to find another host. The flies seem to be attracted to a potential victim by its movement, warmth, and surface texture, and by the carbon dioxide it breathes out. The flies mainly choose large mammals such as cattle, horses, camels, and deer, but few are species specific. They have also been observed feeding on smaller mammals, birds, lizards, and turtles, and even on animals that have recently died. The mouthparts of females are of the usual dipteran form and consist of a bundle of six chitinous stylets that, together with a fold of the fleshy labium, form the proboscis. On either side of these are two maxillary palps. When the insect lands on an animal, it grips the surface with its clawed feet, the labium is retracted, the head is thrust downwards and the stylets slice into the flesh. Some of these have sawing edges and muscles can move them from side to side to enlarge the wound. Saliva containing anticoagulant is injected into the wound to prevent clotting. The blood that flows from the wound is lapped up by another mouthpart which functions as a sponge. Bites can be painful for a day or more; fly saliva may provoke allergic reactions such as hives and difficulty with breathing. making them a particular nuisance near swimming pools. Since tabanids prefer to be in sunshine, they normally avoid shaded places such as barns, and are inactive at night. The striped hides of zebras may have evolved to reduce their attractiveness to horse flies and tsetse flies. The closer together the stripes, the fewer flies are visually attracted; the zebra's legs have particularly fine striping, and this is the shaded part of the body that is most likely to be bitten in other, unstriped equids. More recent research by the same lead author shows that the stripes were no less attractive to tabanids, but they merely touched—and could not make a controlled landing to bite. This suggests that a function of the stripes was interfering with optic flow. This does not preclude the possible use of stripes for other purposes such as signaling or camouflage. Another disruptive mechanism may also be in play, however: a study comparing horse fly behaviour when approaching horses wearing either striped or check patterned rugs, when compared with plain rugs, found that both patterns were equally effective in deterring the insects.

Көбею

Жұптасу көбінесе үйірлерде, әдетте төбелер сияқты ерекше орындарда жүзеге асады. Маусым, күнің уақыты және жұптасу үшін пайдаланылатын орынның түрі – нақты түрге тән. Жұмыртқалар суға жақын тастарға немесе өсімдіктерге, әсіресе су өсімдіктеріне 1000-ға дейін шоғырланып түсіріледі. Жұмыртқалар бастапқыда ақ түсті, бірақ уақыт өте қараңғыланады. Олар шамамен алты күннен кейін жарылады, ал жаңа туған личинкалар жұмыртқа қабығын ашу үшін арнайы тікенді пайдаланады. Личинкалар суға немесе төмендегі ылғалды жерге түседі. Chrysops түрлері әсіресе ылғалды жерлерде дамиды, ал Tabanus түрлері құрғақ жерді ұнатады. Личинкалар аяқтары жоқ, екі басында да үшкір денелі құрттар. Оларда кішкентай бас және 11 немесе 13 сегмент болады, сондай-ақ бір жыл немесе одан да көп уақыт ішінде 6-13 рет түлеуге ұшырайды. Температуралық аймақтардағы личинкалар қыс айларында тынығу кезеңіне енеді (диапауза), ал тропиктік түрлер жылына бірнеше рет көбейеді. Көптеген түрлерде олар ақ түсті, бірақ кейбіреулері жасыл немесе қоңыр түсті болады және әр сегментте қара жолақтар кездеседі. Артқы жағындағы тыныс алу сифоны личинкаларға суда жүргенде ауа алуға мүмкіндік береді. Дерлік барлық түрлердің личинкалары етқоректі, тұтқындықта каннибализмге бейім және құрттарды, жәндік личинкаларын және бунақденелілерді жейді. Личинкалар нематодалар, Bombyliidae және Tachinidae тұқымдастарының шыбықтары, сондай-ақ Pteromalidae тұқымдасының Hymenoptera түрлерімен паразиттік қатынасқа түсуі мүмкін. Құйрықтары қоңыр және жылтыр, басы дөңгелек, ал екінші ұшы үшкір болады. Қанат және аяқ-қол бүршіктерін көруге болады, әрбір құрсақ сегменті қысқа тікендермен шеңберленген. Шамамен екі аптадан кейін метаморфоза аяқталады, құйрықшасы кеуде бөлігінен жарылады және ересек шыбық пайда болады. Әдетте, еркектер бірінші болып пайда болады, бірақ екі жыныс та пайда болғаннан кейін жұптасу басталады, ол ауада басталып, жерде аяқталады. Аналық жұмыртқаларын салу алдында қанмен қоректенуі керек. Ересектер құстар сияқты жалпылама жемтенетін хищниктердің қорегі болып табылады, сонымен қатар жылқы күзетшісі шыбығы (bembicinid шыбығы) сияқты мамандандырылған хищниктер де жылқы шыбықтарына жемтік ретінде шабуыл жасайды, оларды өз ұяларын жабдықтау үшін ұстайды.

Mating often occurs in swarms, generally at landmarks such as hilltops. The season, time of day, and type of landmark used for mating swarms are specific to particular species. Eggs are laid on stones or vegetation near water, in clusters of up to 1000, especially on emergent water plants. The eggs are white at first but darken with age. They hatch after about six days, with the emerging larvae using a special hatching spike to open the egg case. The larvae fall into the water or onto the moist ground below. Chrysops species develop in particularly wet locations, while Tabanus species prefer drier places. The larvae are legless grubs, tapering at both ends. They have small heads and 11 or 13 segments and moult six to 13 times over the course of a year or more. In temperate species, the larvae have a quiescent period during winter (diapause), while tropical species breed several times a year. In the majority of species, they are white, but in some, they are greenish or brownish, and they often have dark bands on each segment. A respiratory siphon at the hind end allows the larvae to obtain air when submerged in water. Larvae of nearly all species are carnivorous, often cannibalistic in captivity, and consume worms, insect larvae, and arthropods. The larvae may be parasitized by nematodes, flies of the families Bombyliidae and Tachinidae, and Hymenoptera in the family Pteromalidae. The pupae are brown and glossy, rounded at the head end, and tapering at the other end. Wing and limb buds can be seen and each abdominal segment is fringed with short spines. After about two weeks, metamorphosis is complete, the pupal case splits along the thorax, and the adult fly emerges. Males usually appear first, but when both sexes have emerged, mating takes place, courtship starting in the air and finishing on the ground. The female needs to feed on blood before depositing her egg mass. Adults are eaten by generalized predators such as birds, and some specialist predators, such as the horse guard wasp (a bembicinid wasp), also preferentially attack horse flies, catching them to provision their nests.

Ауру таратушылар ретінде

Табанидтер – сүтқоректілердің қан арқылы жұғатын кейбір бактериялық, вирустық, протозоалық және құрттық ауруларының тасымалдаушылары болып табылады, мысалы, жылқының жұқпалы анемия вирусы және жануарлар мен адамдарда ауру тудыратын трипаносоманың түрлі түрі. Сонымен қатар, табанидтер сиыр мен қой арасында көкжәнді, ал қоян мен адам арасында туляремияны таратады. Көптеген ірі шыбырлардың көп болған кезде кейбір жануарларда қан жоғалту жиі кездесетін мәселе. Кейбір жануарлар бір күнінде табанидтердің шабуылынан қанның көп бөлігін жоғалтып, әлсіреп тіпті өлуі мүмкін. Адамдарды шаққаннан кейін қатерлі анафилаксияға алып келген жекелеген жағдайлар туралы хабарлар бар, бірақ бұл өте сирек кездеседі.

Менеджмент

Табанид шыбықтарымен күресу қиын. Оларды ұстау үшін көбінесе тұзақтар қолданылады, оларды көмірқышқыл газы немесе октенол қосылған жемдер мен тартымды заттармен толықтыруға болады. Олардың астына желмен қозғалатын қара, жылтыр шар іліп қою оларды тарта алады және Табанидтерді ұстау және зерттеу үшін жиі қолданылатын өзгертілген "Манитоба тұзағының" маңызды бөлігін құрайды. Малға пиретроидтармен емдеу жасау шыбықтарды қуып жіберуге көмектеседі, ал оларды инсектицид сіңген құлақшалармен немесе мойындықтармен жабдықтау жәндіктерді өлтіруде белгілі бір нәтиже берді. Ұлыбритания Ұлттық денсаулық сақтау қызметі шаққан жерді жуу және салқын компресс қоюды ұсынады. Жараны ешқашан қысып жарақататпау керек, ал антигистаминдық препарат қолдануға болады. Көп жағдайда симптомдар бірнеше сағат ішінде басылады, бірақ жара инфекцияланса, медициналық көмекке жүгіну қажет.