Кіріспе

Виннету – неміс жазушысы Карл Майдың (1842–1912) неміс тілінде жазған бірнеше романындағы ойдан туған американдық үнді кейіпкері. Карл Май – барлық уақыттағы ең көп сатылған неміс жазушыларының бірі, оның кітаптары әлем бойынша шамамен 200 миллион данада таралған, оның ішінде Виннету трилогиясы да бар. Бұл кейіпкер алғаш рет 1875 жылы жарық көрген «Ескі Отқолы» романында пайда болды.

Өлеңдер

Мейдің әңгімесінде бірінші тұлғадан баяндайтын Ескі Шаттерхэнд апачи Виннетумен кездеседі, ал бастапқы драмалық оқиғалардан кейін олардың арасында нағыз достық қалыптасады. Олар көптеген жағдайларда үлкен жауынгерлік шеберліктерін, сонымен қатар басқа адамдарға деген қайырымдылықтарын көрсетеді. Мей адамзаттың ішкі "жақсылығына" деген сенімді көрсетеді, бірақ оған жаман ниетті жаулар үнемі қауіп төндіреді. Догматикалық емес христиандық сезімдер мен құндылықтар маңызды рөл атқарады, ал Мейдің кейіпкерлері көбінесе неміс-американдықтар ретінде сипатталады. Виннету әкесі Интшу-чуна мен қарындасы Ншо-тсчинің ақ бандит Сантердің қолынан қаза болғаннан кейін Мескалеро апачилері тайпасының (және жалпы апачилердің, Навахо тайпасының ішінде) басшысы болды. Ол Ильцхи ("Жел") атты жылқыға мініп, "Күміс қаруы" деп аталатын әйгілі мылтығы болды – екі түтікке бөлінген, саптамасы мен тұтқасы күміс бұйымдармен әшекейленген мылтық. Ескі Шаттерхэнд Виннетудың қан бауыр болды және Ильцхидің інісі Хататитла ("Найзағай") атты жылқыға мініп жүрді. Көптеген бейімдеулерде Виннету өзін үшінші тұлғада атайтын.

Тақырыптар

Карл Мейдің Виннету романдары, белгілі бір дәрежеде, табиғатпен тығыз байланыстағы қарапайым өмірге деген романтикалық құштарлықты бейнелейді. Сериалдың танымалдылығының басты себебі – оқиғалардың көптеген еуропалықтардың осы жабайы ортаға қатысты қиялдарын ояту қабілеті. Бұл туындылар фестивальдердің бастауына себеп болды, ал алғашқы тұрақты Карл Мей ойындары 1938 жылдан 1941 жылға дейін Саксонияның Ратен қаласында қойылды. Шығыс Германия 1984 жылы ашық аспан астындағы театрлық қойылымдарды қайта жаңғыртты. Батыс Германияда Карл Мей фестивалі 1950 жылы Бад Сегеберг қаласында басталды, кейіннен Карл Мейдің апачи батыры Виннетудің құрметіне Леннештадт Эльспе сияқты басқа да жерлерге тарады. Бұл әңгімелердің үлкен сұранысқа ие болуына байланысты, нацистік Германия оларға тыйым салған жоқ, керісінше, американдық аборигендердің құлдырауының себебі – нәсілдік сананың жетіспеушілігі деген пікір айтылды. Мейдің кейіпкерлері германдық мәдениеттің архетиптеріне негізделген, ал түпкілікті американдық мәдениеттермен байланысы шамалы болды. "Виннету асыл, себебі ол өзге "ыдыраған" үнді мәдениеттерінің ең жоғары деңгейлерін Карл Мейдің неміс өркениетінің романтикалық және христиандық қағидаларын табиғи түрде қабылдауымен үйлестіреді. Өлім алдында апачи Виннету бірнеше қоныс аударушылардан өзі үшін "Аве Мария" әнін орындауын сұрайды, ал оның өлімі христиан дініне тыныш түрде келуімен қасиеттіленеді". 1960 жылдары француз аристократы және актері Пьер Брайс неміс-югослав продюсерлерінің бірлескен өндірісінде түсірілген бірнеше фильмде Виннету рөлін ойнады. Алғашқыда Брайс Лекс Баркермен бірге ойнауға аса құштар болмады, бірақ оның өте қысқа мәтіні мен сахналық шеберлігі Виннетуды Германияда жаңа өмірге келтірді. Брайс Германияда ғана емес, сонымен қатар неміс-француз қарым-қатынастарын жақсартуға да маңызды үлес қосты.

Танымал мәдениетте

Gang of Four тобының "Көңілділік!" альбомының мұқабасы Виннету фильмінен алынған, күшті өңделген суретті көрсетеді. 1991 жылы Die Prinzen тобының "Das Leben ist grausam" ("Өмір қатал") альбомындағы "Mein Bester Freund" ("Ең жақсы досым") әнінде Виннету Робин Гуд пен Шерлок Холмс қатар батырлардың тізімінде есімдері аталады. 2001 жылы Майкл Гербиг режиссерлік еткен "Der Schuh des Manitu" фильмі Виннету фильмдерінің пародиязы болып табылады. Бұл фильм Гербигтің "Bullyparade" телешоуындағы түрлі шамаларды негізге алған. "Bullyparade – Der Film" фильмінің де режиссері Гербиг, онда Виннету "Виннету ғашық" атты эпизодтың басты кейіпкерлерінің бірі. Режиссер Квентин Тарантино 2009 жылы түсірген "Бес даңқты жауынгерлер" фильмінде Виннету туралы айтқан.