Кіріспе
Америкалық романист
Дорис Александр "Ди" Браун (29 ақпан 1908 – 12 желтоқсан 2002) – американдық романист, тарихшы және кітапханашы. Оның ең белгілі туындысы – "Жаралы тізеде маған жер бер" (1970) – 1830 және 1890 жылдар аралығында Америка Құрама Штаттарының континентті батысқа қарай жаулап алу тарихын, жергілікті американдықтардың көзқарасынан баяндайды.
Жеке өмір
Ол 1908 жылы (Билли Кидті өлтірген Пэт Гарреттің 1912 жылы Нью-Мексико болып айналған жерде қайтыс болған күні) Альбертада, Луизиана штатындағы пилорама қалашығында дүниеге келді. Браун Арканзас штатының Оуачита округінде өсті. Кейін анасы оны Литтл-Рокқа көшірді, осылайша ол ағасы мен екі әпкесімен жақсырақ орта мектепке баруға мүмкіндік алды. Ол көп уақытын қоғамдық кітапханада өткізіп, үш томдық «Льюис және Кларк капитандары басқарған экспедиция тарихы» кітабын оқыды. Сонымен қатар, ол Шервуд Андерсон мен Джон Дос Пассостың, кейін Уильям Фолкнер мен Джозеф Конрадтың шығармаларын да танысты. Ол осы авторларды өзінің шығармашылығына ең зор ықпал еткендер деп атады. Арканзас Трэвелерс бейсбол командасының ойындарына қатысқанда ол Сары Жылқы атты питчермен танысты. Оның мейірімділігі және бала кезіндегі крик ұлдарымен болған достығы Браунды сол кездегі американдық халық мәдениетінде басым болған американдық индейстерді қатыгез және жабайы деп сипаттаудан бас тартуға итерді. Ол Харрисон қаласында баспагер және тілші болып жұмыс істеді, содан кейін Арканзас штатының Конвей қаласындағы Арканзас мемлекеттік мұғалімдер колледжінде білімін жалғастыруға шешім қабылдады. Оның ұстазы, тарих профессоры Диан Д. Макбрайн, оған жазушы болу идеясын ұсынды. Олар басқа студенттермен бірге Ford T моделінде екі рет батысқа сапар жасады. Университетте Браун студенттік газеттің редакторы және кітапханада студенттік көмекші болып жұмыс істеді. Соңғысы оны кітапханашы болуға көндірді. Ұлы депрессия кезінде ол Вашингтондағы Джордж Вашингтон университетіне аспирантураға түсті. Браун J. Уиллард Мариотт үшін жартылай штат бойынша жұмыс істеді, сабақтарға қатысты және Салли Страудқа үйленді (Арканзас мемлекеттік мұғалімдер колледжінің тағы бір түлегі, Нью-Дил Вашингтонға тартып әкелді). Ақырында ол толық жұмыс күнін тауып, 1934 жылдан 1942 жылға дейін АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің кітапханашысы болды. Ол Дупонт Сыркл маңындағы 1717 R Street NW мекенжайында тұрды. Браунның алғашқы романы Нью-Дил бюрократиясын сатиралайтын туынды болды, бірақ Перл-Харборға шабуыл салғаннан кейін ол жарияланбады. Баспагер «патриоттық» бірдеңе ұсынды. Ол «Wave High The Banner» романымен жауап берді, ол Дейви Крокеттің (оның арғы атасымен таныс болған) өміріне арналған көркем әңгіме. Ол жарық көргеннен кейін бірнеше ай өткен соң АҚШ армиясына шақырылды, онда ол Мартин Шмитті кездестірді, соғыстан кейін ол осымен бірнеше жұмыста бірлесіп жұмыс істеді. Соғыс кезінде Браун АҚШ Соғыс министрлігінде кітапханашы болып жұмыс істеді және шетелге бармады. 1948 жылдан 1972 жылға дейін ол Иллинойс университетінің Урбана-Шампейн қаласындағы ауыл шаруашылығы кітапханашысы болды, онда ол кітапхана ғылымы бойынша магистр дәрежесін алды, профессор болды және әйелі Саллимен бірге Митчелл және Линда есімді ұл мен қызды тәрбиеледі. Жартылай күндік жазушы ретінде ол 1950 жылдардың соңына дейін тоғыз кітап – үш көркем және алты ғылыми еңбек жариялады. 1960 жылдары ол тағы сегіз кітапты аяқтады, оның ішінде Браун өзінің басқа кітаптарына қарағанда көбірек зерттеуді қажет еткенін айтқан «Гальванизированные янки» және өзінің сүйіктісі деп атаған «Ғасыр жылы: 1876» кітаптары бар. 1971 жылы оның «Жаралы тізеде жүрегімді жерлеу» кітабы бестселлерге айналды. Көптеген оқырмандар Браунның американдық индей мұрасы бар деп ойлады. 1973 жылы Браун әйелімен Арканзас штатының Литтл-Рок қаласында зейнеткерлікке шықты, онда ол уақытын жазуға арнады. Оның кейінгі еңбектеріне Крик Мэридің қаны, Крик әйелінен тараған бірнеше ұрпақ отбасы туралы роман және Батыс темір жолдарының құрылысына қатысты хикаялар мен романстарды сипаттаған «Ол жалғыз сыбызғыны тыңдаңыз» кітаптары кіреді. Оның соңғы кітаптық жұмысы «Жұлдызды жол» – Азамат соғысы кезінде болған роман. Ол П.Т. Барнумды және Авраам Линкольнді бейнелейтін жалғасын аяқтаған жоқ. Браун Арканзас штатының Литтл-Рок қаласында 94 жасында қайтыс болды. Оның сүйектері әйелімен бірге Иллинойс штатының Урбана қаласында жерленген.
Мұра мен құрмет
Орталық Арканзас кітапхана жүйесі Литтл-Рок, Арканзас қаласындағы бір филиалдық кітапханаға оның атын қойды.