Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эдна Фербердің 1930 жылғы романы
1930 novel by Edna Ferber
«Симаррон» – Эдна Фербердің 1930 жылғы сәуір айында жарық көрген, Оклахомадағы жер бөлісінен кейінгі дамуға негізделген романы. Кітап 1931 жылы RKO Pictures арқылы шығарылған, сыншылардың жоғары бағасын алған, сол аттас фильмге бейімделді. Бұл оқиға Metro Goldwyn Mayer киностудиясы тарапынан қайтадан экранға түсіріліп, 1960 жылы шығарылды, бірақ үлкен жетістікке жете алмады.
Cimarron is a novel by Edna Ferber, published in April 1930 and based on development in Oklahoma after the Land Rush. The book was adapted into a critically acclaimed film of the same name, released in 1931 through RKO Pictures. The story was again adapted for the screen by Metro Goldwyn Mayer and was released in 1960, to meager success.
Жерге асығу
Оклахома жер шапқыны (Оклахома жер жарысы және Чероки жолағы жер шапқыны деп те аталады) роман мен фильмде маңызды рөл атқарады. "Тағдыр жарлығы" және осы шапқынға қатысқан қоныс аударушылардың бейшаралығы кіріспедегі драманы ұсынады және кітаптағы өрбулер мен бұрылыстарға негіз салады. Әрбір қоныс аударушы ең жақсы жерді (суға жақын) иеленуге асыққан. "Симаррон" екі жер шапқынын қамтиды. Біріншісі, иесіз жерлер үшін, 1889 жылдың 22 сәуірінде өтті. Екіншісі, Чероки аутлеті үшін (әдетте Чероки жолағы деп аталады) 1893 жылы өтті. Бұл жер телімі 1828 жылғы Жаңа Эхота шарты бойынша Чероки ұлтына бөлінген, ал Оклахома территориясының қалған бөлігі қоныс аударушыларға ашылды. Канзас және Оклахома аймақтарында сауда өскен сайын, малшылардың наразылығы артты, себебі олар Черокилердің өте жақсы жерде болуына ашуланып, солтүстік шаруашылықтарынан Техасқа мал айдау үшін пайдаланғысы келді. Бұл наразылықтың бір бөлігі Американдық Азамат соғысы кезінде Черокилердің Конфедерациялық штаттар тарапына шығуына байланысты болуы мүмкін. 1880 жылдары үкімет бұл жерді мал өсіру үшін жалға беруге тырысты, бірақ Черокилер бас тартты. Ақырында, Черокилер жерді үкіметке сатты. 1880 жылдардың соңында мал шаруашылықтары мен ранчолары арасында жер үшін күрес болды. Даулар тіпті қанымен аяқталды, себебі ірі мал шаруашылықтары мен шағын ранчолардың бәрі жерді өздеріне тиесілі деп таласты. Нәтижесінде, аймақта мал өсіруге тыйым салынды және 1893 жылы 93 шақырым ені мен 362 шақырым ұзындығы бар жер гомостедтерге ашылды. Жер 42 000 телімге бөлінді, әр гомостедтер өз телімін белгілеуі (ақ туы бар тіреу орнатуы) және бастапқы орнынан сертификат алуы керек болды. Шапқынға шамамен 100 000 адам келді, олардың жартысынан астамы күні аяқталған соң үйлеріне қайтарылды.
The Oklahoma Land Rush (also called the Oklahoma Land Race and Cherokee Strip Land Run) plays a pivotal role in both the novel and film adaptations. "Manifest destiny" and the desperation of the settlers involved in the rush provides the opening drama and sets the stage for the twists and turns in the book. Every settler is desperate to stake his claim on the best piece of land (near water). Cimarron involves two land runs. The first, for the Unassigned Lands, occurred on April 22, 1889. The second, for the Cherokee Outlet (commonly called the Cherokee Strip) occurred in 1893. The piece of land in question had been allotted to the Cherokee Nation as part of the 1828 Treaty of New Echota, while the rest of the Oklahoma Territory had been opened to settlers. As commerce grew across the area of Kansas and Oklahoma, cattlemen became increasingly annoyed by the presence of the Cherokee on prime land that they wanted to use to drive cattle from northern ranches to Texas. Some of this annoyance with the Native people can be attributed to the decision made by the Cherokees to side with the Confederate States of America during the American Civil War. In the 1880s, the government attempted to lease the land for cattle ranching, but the Native Americans refused. Eventually, the Cherokee people did sell the land to the government. Throughout the remaining years of the 1880s various cattle associations and ranches fought over the land. Disputes even turned deadly, as large cattle companies and small ranchers both claimed the land as their own. This eventually led to a ban on cattle ranching in the area, and in 1893 the land, 58 miles (93 km) wide by 225 miles (362 km) long, was opened to homesteaders. The land was divided into 42,000 claims, and each homesteader had to literally stake (put a stake with a white flag attached) their claim, and pick up a certificate back at the starting place. Nearly 100,000 people arrived for the rush, and over half of them would be sent back home after the day was through.
Роман
Симарон атын Симарон территориясынан алған. Симарон территориясы – Батыс және Орта Батыстың бейбітсіз аймағы, бұрын Чероки және Сиу сияқты жергілікті тайпалар қоныстанған жерлер. 1886 жылы үкімет мұндай жерлерді қоныстандыруға ашты. Романның басталысында Оклахома осындай «Симарон территорияларының» бірі, бірақ шындығында романның тарихи оқиғасы Чероки аутлеті, сондай-ақ Чероки жолағы деп белгілі аймақта, және ықтимал Гутри қаласында, Оклахома штатында өтеді. Романның оқиғасы XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басында Оклахома штатында орын алады. Ол Янси және Сабра Кравттың өмірін, Янсидің 1893 жылғы жер бөлгісіне қатысуы туралы әңгімесінен бастап баяндайды. Олар Уичитадан (Канзас штаты) Оклахома штатының ойдан шығарылған Осадж қаласына ұлы Циммен және білмейтіндей, Исайя есімді қара баламен көшіп келеді. Осадж қаласында Кравттар «Оклахома Вигвам» газетін шығарып, үндістер арасындағы дау-дамайлар, заңнан тыс адамдар және Оклахомада мұнайдың табылуы арқасында байлық жинайды. Жарық көргеннен кейін «Симарон» Америкада сенсация тудырып, американ тарихының бір дәуірін бейнеледі. Бұл 1930 жылғы ең көп сатылған роман болды, себебі ол оқырмандарға Ұлы депрессияның қасіретінен қашуға мүмкіндік берді. Бұл роман Фербердің үшінші сәтті туындысы болды және оның көптеген тарихи эпостарына жол ашты. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қарулы күштерге арналған басылым ретінде жарияланды. Роман Сабра Кравттың дәстүрлі американдық үй шаруасынан сәтті көшбасшы мен саясаткерге айналуын көрсететін феминистік туынды ретінде танылса да, Фербер өзінің «Ерекше қазына» атты автобиографиясында романның бастапқыда американдық әйелдікке және американдық сезімталдыққа сатирикалық сын ретінде жоспарланғанын айтқан. Роман барысында Сабраның империялық тұрмыстық тәжірибесін оның жергілікті американдықтарды ақшалай құндылықтарды қабылдауға мәжбүрлеу арқылы «мәдениеттендіруге» тырысуында және әйел ретінде дәстүрлі түрде оның үйі болған ықпал аймағын кеңейтуге ұмтылуында көруге болады. Янси Кравт кейіпкері Техас штатының белгілі бір тұлғасы Сэм Хьюстонның соңғы баласы Темпл Лия Хьюстонның прототипі болған. Темпл Хьюстон – сот залындағы жарқын өнерімен танымал, шебер сот адвокаты болған. Ол сонымен қатар, қарулы қақтығыста кем дегенде бір адамды өлтірген білікті жекпе-жекші де болған.
Cimarron derives its name from the Cimarron Territory. The Cimarron Territory was an unrecognized name for the No Man's Land, an unsettled area of the West and Midwest, especially lands once inhabited by Native American tribes such as the Cherokee and Sioux. In 1886 the government declared such lands open to settlement. At the time of the novel's opening, Oklahoma is one such "Cimarron Territory," though in actuality the historical setting of the novel is somewhere in the Cherokee Outlet, also known as the Cherokee Strip, and probably the city of Guthrie, Oklahoma. The novel is set in the Oklahoma of the late nineteenth and early twentieth centuries. It follows the lives of Yancey and Sabra Cravat, beginning with Yancey's tale of his participation in the 1893 land rush. They emigrate from Wichita, Kansas, to the fictional town of Osage, Oklahoma with their son Cim and—unknowingly—a black boy named Isaiah. In Osage, the Cravats print their newspaper, the Oklahoma Wigwam, and build their fortune amongst Indian disputes, outlaws, and the discovery of oil in Oklahoma. Upon its publication, Cimarron was a sensation in America and came to epitomize an era in American history. It was the best selling novel of 1930, as it provided readers an outlet to escape their present suffering in the Great Depression. This novel became Ferber's third successful novel and paved the way for many more Ferber penned historical epics, and it was published as an Armed Services Edition during WWII. While it became seen as a triumphant feminist story detailing Sabra Cravat's growth from a traditional American housewife into a successful leader and politician, Ferber has stated in her autobiography, A Peculiar Treasure, that the novel was originally intended as a satirical criticism of American womanhood and American sentimentality. Throughout the novel, Sabra's practice of imperial domesticity can be seen in her attempts to "civilize" Native Americans by forcing them to adopt white values, and her fixation on expanding her own sphere of influence, which as a woman, was traditionally her home. The character of Yancey Cravat is based on Temple Lea Houston, last child of Texas icon Sam Houston. Temple Houston was a brilliant trial lawyer known for his flamboyant courtroom theatrics. He was also a competent gunfighter who killed at least one man in a stand up shootout.
1931 жылғы фильм
Голливуд жазушы Эдна Фербердің талантын көп бұрын-ақ байқаған еді. Фербердің алғашқы экрандау жұмысы 1918 жылы Фербердің өзі жазған пьеса негізінде түсірілген «Біздің миссис Макхесни» фильмі болды. «So Big» романы роман жарық көрген жылдың өзінде фильм түрінде де шықты, содан кейін «Gigolo» және «Show Boat» да экрандастырылды. Дыбыс пайда болғаннан кейін Фербердің туындыларын экранға бейімдеу мүмкіндігі одан да арта түсті. Оның жарық көргеніне қарамастан көптеген киностудиялар Фербердің құқықтарын алуға тырысты. Фербер 1930 жылы фильмнің құқықтарын RKO Pictures кинокомпаниясына рекордтық 125 000 долларға (қазіргі кезде де үлкен сома) сатты. Америка Ұлы депрессияның ең ауыр кезеңін басынан өткеріп тұрған кезіне қарамастан, RKO бірден жоғары бюджетпен фильм түсіруге кірісті, Фербердің «Симарон» романына 1,5 миллион доллардан астам қаражат инвестициялады. Режиссер Уэсли Рэгглз Ричард Дикс пен Айрин Даннды Хауард Эстабруктың сценарийі бойынша түсірді. Фильм түсірілімі 1930 жылдың жазында Калифорния штатының Лос-Анджелес қаласының шетіндегі Жасмин Куинн ранчосында басталды. Фильмнің түсірілімі ауқымды болды, әсіресе жерді бөлісу сахналары, он бес жыл бұрынғы «Төзімділік» фильмінің эпикалық көріністерін еске түсірді. Арбалардың жасыл төбелер мен далалар арқылы шауып өтуін бейнелеу үшін 5000-нан астам массовка актерлер, 28 оператор және көптеген оператордың көмекшілері мен фотографтар жұмылдырылды. Оператор Эдвард Кронхейгер әрбір сахнаны Фербердің сипаттамаларына сәйкес жоспарлауға қосымша уақыт жұмсады. Фильмнің премьерасы 1931 жылдың 26 қаңтарында Нью-Йорк қаласында жоғары мақтаумен өтті, ал 6 ақпанда Лос-Анджелесте де көрсетілді. Үш күннен кейін фильм бүкіл елдегі кинотеатрларда көрсетілімге шықты. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланса да, жоғары бюджет және Ұлы депрессияның жалғасуы фильмге қарсы жағдай жасады. Ол сол кездегі басқа фильмдермен салыстырылатын коммерциялық табысқа жеткенімен, RKO фильмге салған инвестициясын толығымен қайтара алмады.
Hollywood had long since taken notice of writer Edna Ferber's talents. The first Ferber adaptation came in 1918 with the silent Our Mrs. McChesney, based on a play Ferber had written. So Big was released as a film the same year it was published as a novel, and adaptations of Gigolo and Show Boat also followed. With the advent of sound, Ferber adaptations had even more promise. Immediately following its publication, many production companies courted Ferber. Ferber ended up selling the film rights to RKO Pictures in 1930 for a record $125,000 (a large sum even for today). Despite America being in the depths of the Depression, RKO immediately prepared for a big budget picture, investing more than $1.5 million into Ferber's novel Cimarron. Director Wesley Ruggles would direct stars Richard Dix and Irene Dunne with a script written by Howard Estabrook. Filming began in the summer of 1930 at the Jasmin Quinn Ranch outside of Los Angeles, California. The film was a massive production, especially the land rush scenes, which recalled the epic scenes of Intolerance some fifteen years earlier. More than 5,000 extras, twenty eight cameramen, and numerous camera assistants and photographers were used to capture scenes of wagons racing across grassy hills and prairies. Cinematographer Edward Cronjager spent overtime planning out every scene in accordance to Ferber's descriptions. The film was premiered in New York City on January 26, 1931, to much praise, and a Los Angeles premiere followed on February 6. Three days later the film was released to theaters throughout the nation. Despite being a critical success, the high budget and ongoing Great Depression combined against the film. While it was a commercial success in line with other films of the day, RKO could not recoup their investment in the film.
1960 жылғы фильм
Симаронның қайта түсірілімі Фербер романынан және әсіресе 1931 жылғы фильмнен көптеген өзгерістерді қамтыды. Азаматтық құқықтар қозғалысы күшейген кезде Арнольд Шульман жазған сценарий, американдық индейлерге көбірек ізет көрсетті. Шульман оларға артық құрметпен қарады және 1893 жылғы жер бөлісу кезінде олардың өздеріне тиесілі жерлерін жоғалтқанын мойындады, бұл фильмнің орталық тақырыбы болды. Ол сондай-ақ журналист Сэм Пеглер (Роберт Кит) және Чероки Кидтің (Расс Тамблин) тобының белгілі мүшесі Вес Дженнингс (Вик Морроу) сияқты бірнеше екінші дәрежелі кейіпкерлерді енгізді. 1961 жылы фильм екі «Оскар» сыйлығына ие болды: «Үздік көркемдік безендіру, түсті фильмде» (көркемдік режиссерлер Джордж В. Дэвис және Аддисон Хехр) және «Үздік дыбыс», бірақ екеуін де жеңе алмады. «Симарон» Фербердің туындыларын бейімдеудің соңғы жұмысы болды.
The remake of Cimarron included many changes from the Ferber novel and especially from the 1931 film. With the Civil Rights Movement gaining momentum, the script, written by Arnold Schulman, took a kinder approach to Native Americans. Schulman gave the people more dignity and recognized that they were losing land that was rightfully theirs through the 1893 land rush that was the film's centerpiece. He also introduced several minor characters, such as journalist Sam Pegler (Robert Keith) and Wes Jennings (Vic Morrow), a prominent member of Cherokee Kid's (Russ Tamblyn) gang. In 1961 the film was nominated for two Academy Awards: Best Art Direction Set Decoration, Color (art directors George W. Davis and Addison Hehr) and Best Sound, but failed to win either. Cimarron marked the end of the Ferber adaptations.