Кіріспе
1917 жылы Корольдік әскери-теңіз флотының "Courageous" класындағы броненосный крейсері, кейіннен ұшақ тасымалдаушы кемесіне айналдырылды.
{|
Furious had an overall length of 786 feet (240 m), a beam of 88 feet (27 m), and a draught of 24 feet (7 m) at deep load. She displaced normally and at deep load. She had a metacentric height of 5.33 feet (2 m) at deep load. Furious and her half sisters were the first large warships in the Royal Navy to have geared steam turbines. To save design time, the installation used in the light cruiser , the first cruiser in the RN with geared turbines, was copied and simply duplicated to provide two sets of turbines. The four Brown Curtis turbines were powered by eighteen Yarrow small tube boilers that were designed to produce a total of The ship's speed was an estimated , but she never ran her sea trials. Furious was designed to normally carry of fuel oil, but could carry a maximum of At full capacity, she could steam for an estimated at a speed of The ship was designed to carry two BL 18 inch Mark I guns in two single turrets, one each fore ('A') and aft ('Y'). Her secondary armament consisted of 11 BL Mk I guns. A pair of quick firing (QF) 3 inch (76 mm) 20 cwt anti aircraft guns were mounted before the funnel. Furious was also fitted with two submerged tubes for torpedoes for which 10 torpedoes were carried. Her funnel and superstructure remained intact, with a narrow strip of decking around them to connect the fore and aft flight decks. Turbulence from the funnel and superstructure was severe enough that only three landing attempts were successful before further attempts were forbidden. Her 18 inch guns were reused on the s and during the war. Furious was laid down on 8 June 1915 at Armstrong Whitworth's Low Walker shipyard in Newcastle upon Tyne. The ship was launched on 18 August 1916 As completed, her complement numbered 737 officers and ratings.
Ол 786 фут (240 м) жалпы ұзындығына, 88 фут (27 м) еніне және толық жүктемеде 24 фут (7 м) суға бату тереңдігіне ие болды. Ол қалыпты жағдайда және толық жүктемеде қозғалды. Оның метацентрикалық биіктігі толық жүктемеде 5.33 фут (2 м) құрады. "Фуриус" және оның жартылай әпкелері Корольдік әскери-теңіз флотындағы алғашқы ірі соғыс кемелері болды. Жобалау уақытын үнемдеу үшін, жеңіл крейсерде, RN-дегі шкиверлі турбиналары бар алғашқы крейсерде қолданылған қондырғы көшіріліп, екі турбиналық жиынтықты қамтамасыз ету үшін қайталанды. Төрт Браун Кертис турбинасы он сегіз Yarrow шағын құбырлы қазандықтармен жабдықталды, олардың жалпы қуаты шамамен болды, бірақ ол теңізде сынақтан өтпеді. "Фуриус" кемесі әдетте 680 тонна отын майын тасымалдауға арналған, бірақ максималды мөлшері 830 тоннаға дейін жете алатын. Толық сыйымдылықта, ол шамамен 4500 теңіздік мильді 18 түйін жылдамдықпен жүзе алатын. Кемеде екі 18 дюймдік Mark I зеңбірегі орналастырылуы керек еді, олардың әрқайсысы алдыңғы ("A") және артқы ("Y") бөліктердегі жеке мұнараларда орналасқан. Оның қосалқы қарулары 11 4 дюймдік Mk I зеңбірегінен тұрды. Бір жұп жылдам атуға арналған (QF) 3 дюймдік (76 мм) 20 cwt зениттік зеңбіректер түтік алдында орнатылған. "Фуриус" сонымен қатар 10 торпедаға арналған екі су асты торпедалық түтігімен жабдықталған. Оның түтігі мен суперструктурасы бұрынғыдай сақталды, ал алдыңғы және артқы ұшу палубаларын байланыстыру үшін олардың айналасында тар палуба болды. Түтік пен суперструктурадан туындаған турбуленттілік соншалықты күшті болды, одан әрі әрекеттерге тыйым салынғанша, тек үш қону әрекеті ғана сәтті аяқталды. Оның 18 дюймдік зеңбіректерi 1920 жылдары және соғыс кезінде қайта қолданылды. "Фуриус" 1915 жылдың 8 маусымында Армстронг Уитворттың Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы Лоу-Уокер кеме жасаушылығында салынды. Кеме 1916 жылдың 18 тамызында суға жіберілді. Аяқталғаннан кейін, экипажы 737 офицер мен сарбаздан тұрды.
{|
Furious had an overall length of 786 feet (240 m), a beam of 88 feet (27 m), and a draught of 24 feet (7 m) at deep load. She displaced normally and at deep load. She had a metacentric height of 5.33 feet (2 m) at deep load. Furious and her half sisters were the first large warships in the Royal Navy to have geared steam turbines. To save design time, the installation used in the light cruiser , the first cruiser in the RN with geared turbines, was copied and simply duplicated to provide two sets of turbines. The four Brown Curtis turbines were powered by eighteen Yarrow small tube boilers that were designed to produce a total of The ship's speed was an estimated , but she never ran her sea trials. Furious was designed to normally carry of fuel oil, but could carry a maximum of At full capacity, she could steam for an estimated at a speed of The ship was designed to carry two BL 18 inch Mark I guns in two single turrets, one each fore ('A') and aft ('Y'). Her secondary armament consisted of 11 BL Mk I guns. A pair of quick firing (QF) 3 inch (76 mm) 20 cwt anti aircraft guns were mounted before the funnel. Furious was also fitted with two submerged tubes for torpedoes for which 10 torpedoes were carried. Her funnel and superstructure remained intact, with a narrow strip of decking around them to connect the fore and aft flight decks. Turbulence from the funnel and superstructure was severe enough that only three landing attempts were successful before further attempts were forbidden. Her 18 inch guns were reused on the s and during the war. Furious was laid down on 8 June 1915 at Armstrong Whitworth's Low Walker shipyard in Newcastle upon Tyne. The ship was launched on 18 August 1916 As completed, her complement numbered 737 officers and ratings.
Ұшақтардың қонуы және Бірінші дүниежүзілік соғыс
1917 жылғы 2 тамызда эскадрилья командирі Эдвин Даннинг сынақ жүргізу кезінде “Фуриус” кемесіне Sopwith Pup ұшағын қондырып, қозғалыстағы кемеге ұшақ қондырған алғашқы адам болды. 7 тамызда ол да сол тәсілмен тағы бір қонды, бірақ үшінші әрекетінде қозғалтқыш істен шығып, ұшақ оң жақ қанатынан теңізге құлап, ол суға батып кетті. Ұшақтарды қондыру орналысы қанағаттандырмайтын болды, себебі ұшақтар қондыру алаңының үстінде маневр жасауы тиіс еді. Даннингтің орнын баскан Фредерик Ратланд Даннинг сияқты қонды, содан кейін ол бұл тәжірибелерді тоқтатты және Адмиралтействоға осындай қондыру жасаған ұшқыштың орташа өмір сәуірі жақсы ауа райында он қондыруға жететінін хабарлады. Үш “Courageous” класындағы кемелер 1917 жылғы қазан айында 1-ші крейсерлік эскадрильяға (CS) бекітілді, сол кезде Адмиралтейство 16 қазанда неміс кемелерінің қозғалысы туралы хабар алды, бұл мүмкін шабуылға байланысты болуы мүмкін. Ұлы флоттың қолбасшысы адмирал Дэвид Битти жау кемелерін анықтау үшін өзінің көптеген жеңіл крейсерлері мен эсминецтерін теңізге жіберді. “Фуриус” 1-ші CS-ден бөлініп, 56-шы параллель бойымен 4° шығысқа дейін жүріп, қараңғы түскенге дейін қайта оралды. Сол күні олар 2-ші жеңіл крейсерлік эскадрильяны күшейту үшін, сол эскадрилья Солтүстік теңіздің орталық бөлігін күзетіп тұрған еді. Екі неміс жеңіл крейсері британдық күзеттен өтіп, 17 қазан күні таңертең “Скандинавия” конвойын жойды, бірақ соғыс туралы хабар сол күні түстен кейін ғана жетті. 1-ші CS-ке неміс кемелерін тоқтатуға бұйрық берілді, бірақ олар күткеннен жылдам болды және британдық кемелер сәттілікке жете алмады. “Фуриус” қараша айында докқа қайтып келді, онда артқы мұнарасын алып тастап, оның орнына қону алаңы орнатылды, соның арқасында кемеде ұшақтарды қондыру және ұшыру мүмкіндігі болды. Сондай-ақ, ангарларға қызмет ететін екі лифт (көтергіш) орнатылды. “Фуриус” 1918 жылғы 15 наурызда қайтадан қолданысқа енгізілді, ал кемедегі ұшақтары мамырдан кейін Солтүстік теңізде “цеппелинге” қарсы күзеттік жұмыстарында қолданылды. 1918 жылғы шілдеде ол “Тондер” шабуылына қатысқан жеті Sopwith Camels ұшағын ұшырып, ондағы “цеппелин” ангарларына орташа сәттілікпен шабуыл жасады.
Шолу
Соғыстан кейін "Фуриус" кемесі жөнделіп, 1921 жылдың маусымы мен 1925 жылдың қыркүйегі аралығында үздіксіз ұшу палубасы бар ұшақ тасымалдағышқа айналдырылды. Оның дизайны алғашқы екі британдық тасымалдағыштан алынған тәжірибеге негізделген, бірақ бұл тәжірибе өте шектеулі болды, себебі "Аргус" үш жылдан кіші болса, ал "Eagle" 1920 жылы өткізілген алдын ала теңіз сынақтары барысында бар болғаны 143 палубаға қонуды жүзеге асырды. Кеменің үстін құрастыратын бөліктері, мачталары, түтін шығаратын құбырлары және қону палубасы алынып тасталды, оның орнына ұзындығының үштен екі бөлігін қамтитын ұшу палубасы орнатылды. Бұл ұшу палубасы тегіс болмады; ол артқы жағынан үштен бірін жоғары көтеріліп, тежегіштері жоқ қону ұшақтарын баяулатуға көмектесетін. 320 фут (98 м) алдыңғы және артқы тоқтату құрылғысы ұшақтарды тоқтату үшін емес – сол кездегі қону жылдамдығы жақсы қарсы жел болғанда жеткілікті төмен болғандықтан бұл қажет емес еді – ұшақтың бір жаққа бұрылып, ұшу палубасынан құлауын болдырмау үшін арналған. "Фуриус" ұзартылмады, бірақ оның ені 1 футқа (0 м) ұлғайтылып, 89 футқа (27 м) жетті, ал орташа суға бату тереңдігі енді 27 фут (8 м) болды, бұл конверсиядан бұрынғыдан 2 футқа (1 м) көп. Ол қалыпты жүктемеде және терең жүктемеде бұрынғы ығысымынан 3000 тоннадан астам салмақ көтерді. Терең жүктеме кезіндегі метацентрлік биіктігі 1 метрді құрады, конверсиядан кейін ол 0 метрге төмендеді. Кеме конверсиядан кейін теңіз сынақтарын өткізіп, отын сыйымдылығы арттырылды. Оның жылдамдығы 20 түйінге дейін артты. 15 фут (5 м) биіктігі бар екі қабатты ангар ұшу палубасының астында салынды. Төменгі ангардың ұзындығы 550 фут (168 м), ал ені 165 метр болды. Әр ангарды электрмен басқарылатын роликтердегі темір жалюзилермен бөлуге болады. Оның қазандықтары кеменің жанынан төменге тартылып, ұшу палубасының арт жағындағы тораптардан немесе қону операциялары жүргізіліп жатқанда кеменің арт жағындағы төменгі ангардың жанынан шығатын. Бұл шешім өте қанағаттандырмас болды, себебі ол бағалы кеңістікті алып, төменгі ангардың бір бөлігін тұруға жарамсыз етіп, қону операцияларына белгілі бір дәрежеде кедергі келтірді. Жоғарғы ангардың алдыңғы жағындағы есіктер төменгі ұшу палубасына ашылды. "Аргус" сияқты, "Фуриус" та тегіс палубалы болды және ұшу палубасының үстіндегі турбуленттілікті азайту үшін аралдық үстін құрастыру бөлігі болмады, оның орнына ол ұшу палубасының сол жақ алдыңғы жиегінде навигациялық позицияға ие болды және ұшу палубасының ортасымен бойымен созылатын, алға қарай жиналмалы карталар бөлмесімен жабдықталды. Әдетте кеме 36 ұшақты тасымалдай алатын.
A two level hangar was built under the flight deck, 15 feet (5 m) in height per level. The lower hangar was 550 feet (168 m) long by wide and the upper was Each hangar could be sectioned off by electrically operated steel shutters on rollers. Her boilers were ducted down the side of the ship to exhaust either out of gratings at the rear of the flight deck or, when landing operations were in progress, out of the side of the lower hangar at the rear of the ship. This solution proved to be very unsatisfactory as it consumed valuable space, made parts of the lower hangar unbearable and interfered with landing operations to a greater or lesser degree. Her original flying off deck remained in place for use by small aircraft like fighters which improved launch and recovery cycle flexibility allowing the ship to simultaneously land aircraft on the main flight deck while fighters were taking off on the lower deck or to speedily fly off her aircraft from both decks. Doors at the forward end of the upper hangar opened onto the lower flying deck. Like Argus, Furious was flush decked and lacked an island superstructure to minimise any turbulence over the flight deck; instead she had a navigating position at the leading edge of the flight deck, starboard, and was provided with a retractable charthouse forward, on the flight deck centreline. The ship could normally carry about 36 aircraft.
Қару-жарақ
"Фуриус" кемесі бастапқы он бір зеңбірекпен артқыдан зарядталатын пулеметтерінің он біреуін сақтап қалды, олардың бесеуі әр жағында орналасты, жау кемелерінен өзін-өзі қорғау үшін. Алты QF 4 дюймдік Mark V зеңбірегі оның бастапқы әуе шабуылына қарсы пулеметтерін алмастырды. Төртеуі ұшу палубасының екі жағына, ал екеуі корма палубасына орнатылды. 1926–1927 жылдары төменгі палубадағы сынақтар үшін ұшу палубасындағы төрт зеңбірек алынып тасталды, бірақ сынақтар аяқталғаннан кейін олардың тек екеуі ғана қайта орнатылды. 1927 жылы төрт бірлік QF 2 фунттық "пом-пом" зеңбірегі орнатылды. 1930 жылдың қыркүйегінен 1932 жылдың ақпанына дейінгі қайта жөндеу кезінде "Фуриус" кемесінің әуе шабуылына қарсы қару-жарағы екі сегіз стволды QF 2 фунт Mark V "пом-пом" зеңбірегімен күшейтілді, олар бұрын ұшу палубасындағы алдыңғы 4 дюймдік зеңбіректер орналасқан жерге орнатылды. Кейіннен АҚШ-тағы қайта жөндеу кезінде кемеде 22 қолмен басқарылатын автоматты Oerlikon жеңіл әуе шабуылына қарсы пулеметтері орнатылды, олар Vickers .50 машиналық пулеметінің орнын алмастырды. Бұл сынақтар кезінде тоқтату құрылғысы көбінесе қолданылмады және ол көп ұзамай алынып тасталды. 1927 жылы палуба жиегіндегі қоршаулар орнатылды, олар нашаң жағдайда ұшақтардың жанынан құлауын болдырмау үшін жасалған. Бірінші түнгі қону 1926 жылдың 6 мамырында Blackburn Dart ұшағымен "Фуриус" кемесінде жасалды. 1920 жылдары кеме әдетте бір эскадрилья истребительдер (Fairey Flycatcher), екі эскадрилья бақылаушылар (Blackburn Blackburn немесе Avro Bison), бір эскадрилья барлаушы бақылаушылар (Fairey IIID) және екі эскадрилья торпедалық бомбалаушылар (Blackburn Dart) ұшақтарын алып жүрді, әдетте әр эскадрильяда алты ұшақ болды. Сонымен қатар, корма палубасы бір палубаға көтерілді, әуе шабуылына қарсы қару-жарақ қайта қарастырылды және ангарларда шашырату құрылғылары орнатылды. Жұмыс аяқталғаннан кейін, ол 1932 жылдың 16 ақпанында толық қуатпен сынақтан өтті, онда оның ең жоғары жылдамдығы болды. "Фуриус" 1932 жылдың мамырында қысқартылған экипажбен үй флотының құрамына қайтадан кірісті, ал қарашада толық құрамына жеткізілді. Көлденең тоқтату құрылғысы 1930 жылдардың ортасында орнатылды. 1934 жылдың мамырынан қазан айына дейін Жерорта теңіз флотына жіберілді. "Фуриус" 1937 жылдың 20 мамырында Спитхедте өткен Георгий VI-ның тағына отыру рәсімінде болды. Ол 1937 жылы палубаға қонуға арналған оқу-жаттығу кемесіне айналды, бірақ ол 1937 жылдың желтоқсаны мен 1938 жылдың мамыр аралығында Девонпортта қайта жөнделді, онда төменгі ұшу палубасының алдыңғы бөлігі көтеріліп, алдыңғы жағын судан қорғады. 1938 жылдың қыркүйегіндегі Мюнхен дағдарысы кезінде кеме 801, 821 және 822 эскадрильяларын қабылдап, Скапа-Флоудағы флотқа қосылды, кейін оқиғаның бейбіт аяқталуынан кейін жаттығуларын жалғастырды. Осы уақыт ішінде кемеге эсминец соққы берді, бірақ ол аз ғана зақым көрді. 1933 жылдан 1938 жылдың соңына дейін "Фуриус" 801 эскадрильясын алып жүрді, ол бастапқыда алты Hawker Nimrod және үш Flycatcher истребителінің қоспасын ұшырды. 1934 жылдың басында Flycatcher истребителі Hawker Osprey истребителімен алмастырылды, ал Nimrod истребителі 1936 жылдың қазан айында алынып тасталды. 811 және 822 эскадрильялары барлау және кемелерге қарсы миссиялар үшін қабылданып алынды. Олар Blackburn Ripon, Blackburn Baffin және Fairey Swordfish торпедалық бомбалаушыларын, сондай-ақ Fairey IIIF, Fairey Seal және Blackburn Shark барлаушы ұшақтарын ұшырды. Кемеге 1939 жылдың қаңтар және мамыр айлары аралығында кең ауқымды жөндеу жұмыстары жүргізілді, оның барысында 5,5 дюймдік зеңбіректер мен қоршаулар алынып тасталды, төменгі ұшу палубасына әуе шабуылына қарсы зеңбіректер орнатылды, жоғарғы ангардың алдыңғы жағындағы есіктерге қаптама жабылды және оң жағында кішкентай арал салынды. "Фуриус" жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін жаттығуларын қайта бастады және 1939 жылдың қазан айына дейін оларды жалғастырды. 1939 жылы "Фуриус" палубаға қонуға арналған оқу кемесі ретінде 767 эскадрильясын қабылдады, ол Shark, Swordfish және Fairey Albacore торпедалық бомбалаушы және барлаушы ұшақтарымен, ал 769 эскадрильясын Blackburn Skua, Blackburn Roc және Gloster Sea Gladiator истребителімен ұшырды.
Furious recommissioned in May 1932 as part of the Home Fleet with a reduced crew before being brought up to full complement in November. Transverse arresting gear was fitted sometime during the mid 1930s. She was detached to the Mediterranean Fleet from May to October 1934. Furious was present at the Coronation Fleet Review at Spithead on 20 May 1937 for George VI. She became a deck landing training carrier in 1937, although she was refitted in Devonport between December 1937 and May 1938 where the forward end of her lower flight deck was raised to make her less wet forward. During the Munich Crisis in September 1938, the ship embarked 801, 821 and 822 Squadrons and joined the fleet at Scapa Flow, before resuming her training duties after the peaceful conclusion of the affair. She was struck a glancing blow by the destroyer during this time, but suffered only minor damage. From 1933 to the end of 1938, Furious carried 801 Squadron which initially flew a mixture of six Hawker Nimrod and three Flycatcher fighters. Hawker Osprey fighters replaced the Flycatchers in early 1934 and the Nimrods were withdrawn in October 1936. 811 and 822 Squadrons were embarked for reconnaissance and anti shipping missions. They flew the Blackburn Ripon, the Blackburn Baffin and the Fairey Swordfish torpedo bombers as well as the Fairey IIIF, the Fairey Seal and the Blackburn Shark reconnaissance aircraft. The ship was given a more extensive refit from January to May 1939 that removed her 5.5 inch guns and palisades, mounted anti aircraft guns on her lower flying off deck, plated in the doors at the forward end of the upper hangar, and gave her a small island on the starboard side. Furious resumed her training duties after the completion of the refit and continued them until October 1939. As a deck landing training carrier in 1939 Furious embarked 767 Squadron, flying Shark, Swordfish and Fairey Albacore torpedo bombers and reconnaissance aircraft, and 769 Squadron, flying Blackburn Skua, Blackburn Roc, and Gloster Sea Gladiator fighters.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Furious 1939 жылдың 2 қазанына дейін Шотландияның шығыс жағалауында су асты кемелеріне қарсы іздеу-жою операцияларымен қатар жаттығуларын жалғастырды. Содан кейін ол Home Fleet-ке, батып кеткен Courageous кемесінің орнына жіберілді және 816 эскадрильясынан тоғыз Swordfish ұшағын, ал 818 эскадрильясынан тағы үш Swordfish ұшағын бортына алды. Кеме 8 қазанда флотпен бірге неміс Gneisenau линкорі мен Оңтүстік Норвегия жағалауында байқалған сүйемелдеуші кемелерді табысу үшін теңізге шықты, бірақ іздестіру сәтсіз аяқталды.
Норвегиялық науқан
Furious 1940 жылғы 10 сәуірде Норвегия жағалауындағы Home Fleet-ке қосылды, бортында 816 және 818 эскадрильяларынан он сегіз Swordfish болды; ешбір истребитель кемеге уақытында келді. Келесі күні таңертең Тронхейм портындағы неміс кемелеріне қарсы жасалған 16 Swordfish-тың торпедалық шабуылы сәтсіз аяқталды. 12 сәуірде екі эскадрилья нашар ауа райында Нарвиктегі неміс кемелеріне шабуыл жасауға тырысты. Бұрынғы күні торпедалық шабуылдардың сәтсіздігіне көңіл көншігеннен, бомбалар тасымалданды. Бірінші шабуылды жасаған 818 эскадрильясы бірнеше тұтқынға алынған норвегиялық кемелерге зақым келтірді, бірақ екі ұшағын зениттік артиллерияға (флакқа) жоғалтты, алайда экипаждар британдық крейсер мен эсминецпен құтқарылды. 40 минуттан кейін 816 эскадрильясы қатты ауа райына байланысты кері қайтуға мәжбүр болды. Бір ұшақ қону кезінде жоғалып кетті, бірақ экипаж табылды. 15 сәуірде Home Fleet-тің басым бөлігі кеткеннен кейін қалуға бұйрық берілген Furious 14 сәуірде үш эсминецпен бірге Нарвик аймағынан шығып, Тромсёде жанармай толтыру үшін бет алды. Ол 16 сәуірде портқа жеткенде, отынның бар болғаны 27% қалған еді. 18 сәуірге дейін ол сол жерде тұрды, содан кейін Нарвик аймағын барлау үшін оңтүстікке қарай жол тартты. II./KG 26 қанатының бір Heinkel He 111 бомбалаушы ұшағы өте биік көктенен шабуыл жасады. Екі үлкен бомба кемеден шамалы ғана қашып өтті, ең жақын бомба кеменің сол жақ артқы бөлігінен бір шақырымдай жерге түсті. Дүрбілеу кеменің ұстамаларын бұрмалады және сол жақ жоғары қысымды турбинаны қозғалтты, нәтижесінде кеме жылдамдығы шектелді. Жылдам жөндеуден кейін, оның ішінде бірнеше қатар турбиналық пернелер алынып тасталды, Furious 18 мамырда Норвегияға қайта оралды, қайта құрылған Корольдік әуе күштерінің 263 эскадрильясының Gladiator ұшақтарын алып келді. Олар базалары Бардуфоссқа дайын болғаннан кейін 21 сәуірде ұшырылды. Бір Gladiator және оны жетекшілік еткен Swordfish апатқа ұшырап, барлық экипаж мерт болды. Барлық Gladiator ұшақтары ұшырылғаннан кейін кеме Скапа-Флоуға қайта оралды, бортында 804 эскадрильясының алты Sea Gladiator ұшағы және 816 эскадрильясының тоғыз Swordfish ұшағы 263 эскадрильяны тасымалдау үшін өзін-өзі қорғау мақсатында болды. 14 маусымда, өзінің қорғаны үшін 816 эскадрильясының жартысын ғана алып, Furious Галифаксқа қарай, эскортсыз, 18 миллион фунт стерлингке бағалы алтынмен жүктелген күйі сапарлады. 1 шілдеде ол Галифакстан Исландияға бағыт алған канадтық әскерлердің конвойын сүйреп әкелді және қосалқы бөлшектермен және оқ-дәрілермен 50-ге жуық ұшақты тасымалдады. Капитан Трубридж жеке бастамамен барлық бос кеңістікті Британияға қант тасымалдау үшін пайдалануға бұйырды. Ол келгеннен кейін 816 эскадрильясының қалған бөлігін, сондай-ақ 801 эскадрильясының тоғыз Skuas ұшағын және 825 эскадрильясының тоғыз Swordfish ұшағын бортына алды, 1940 жылдың қыркүйек және қазан айларында Норвегия суларындағы кемелерге және Тромсёдегі гидроұшақтар базасына бірнеше сәтсіз әуе шабуылдарын жасады, оның салдарынан бірнеше ұшақ жоғалды. Әуе кемесін қайтадан ұшақ тасымалдаушы ретінде пайдалануға дайындалған кезде екі Swordfish эскадрильясы да кемеден түсті.
After quick repairs, which included the removal of several rows of turbine blades, Furious returned to Norway on 18 May carrying the Gladiators of a reformed Royal Air Force 263 Squadron; they were flown off on 21 April once their base at Bardufoss was ready. One Gladiator and the guiding Swordfish crashed en route, killing all crewmen. The ship returned to Scapa Flow once all the Gladiators had been flown off, carrying only six Sea Gladiators of 804 Squadron and nine Swordfish of 816 Squadron for self protection while ferrying 263 Squadron. On 14 June, carrying only half of 816 Squadron for her own protection, Furious sailed unescorted for Halifax carrying £18,000,000 in gold bullion. On 1 July she escorted a convoy of Canadian troops bound for Iceland from Halifax and ferried over almost 50 aircraft with spare parts and munitions. On his own initiative, Captain Troubridge ordered all available space should be used to transport sugar to Britain. Upon her arrival, she embarked the rest of 816 Squadron, as well as nine Skuas of 801 Squadron and nine Swordfish of 825, and made a number of largely unsuccessful air strikes on shipping in Norwegian waters and on the seaplane base at Tromsø in September and October 1940, at a cost of several aircraft. Both Swordfish squadrons disembarked afterwards to make room as she prepared to resume her role as an aircraft transport.
Паромдық алымдар
Фуриус 7 қарашада 1940 жылы Ливерпульде 55 ұшақты, көбінесе 73-ші эскадрилья RAF-қа тиесілі, ящиктерге салынған Hawker Hurricane истребителімен жүктелді, 15 қарашада 1940 жылы Голд-Кост, Такорадиге сапарлап, 27 қарашада Египетке соңғы бағытымен ұшып немесе түсірілді. Осы уақыт ішінде ол өзінің қорғанысы үшін 801-ші эскадрильяның алты Skuas ұшағын ғана сақтап қалды. Фуриус 15 желтоқсанда Ливерпульге оралды, 21 желтоқсанда 1940 жылы WS5A конвойымен және Argus шағын авиатасымалдауыш кемесімен бірге сапарлады. 25 желтоқсанда 1940 жылы конвойды неміс крейсері "Адмирал Хиппер" кездестірді, бірақ эскорт кемелері оны кері шегіндіргенге дейін "Адмирал Хиппер" аз ғана зақым келтірді. Неміс крейсеріне қарсы әуе шабуылын жүргізу мүмкін болмады, өйткені Swordfish кемелері Argus кемесінде, оларды алып жүре алмайтын бомбалармен және олардың торпедалары Furious кемесінде болды. Furious кемесінің Skuas ұшақтары Хипперді іздеуге ұшқаннан кейін, торпедаларды тиеу үшін Swordfish ұшақтарын жерге түсіру үшін орын жасалды, бірақ нашар көрінуге байланысты Skuas адмирал Хипперді таба алмады. 1941 жылы 10 қаңтарда "Фуриус" Такорадиге жетіп, 5 ақпанда Ұлыбританияға оралды. 4 наурызда ол Такорадиге тағы бір пароммен сапар шекті, онда 807-ші эскадрильяның 12 Fairey Fulmar және 825-ші эскадрильяның 6 Swordfish ұшақтары болды. Фуриус енді пароммен жүретін жаңа бағытын тапты және 25 сәуірде 24 Hurricane ұшағын Гибралтарға тасымалдады. Ол кейін Белфастқа қысқа қайта оралды. Белфастта ол май айының басында неміс әуе шабуылы кезінде бір кішкентай бомбаға ұшырап, тағы екеуін шағып жіберді, бірақ ол аз ғана зақымдалды. Кеме Ливерпульдегі 800 эскадрильясының 'X' рейсінен тағы 40 Hurricane II және тоғыз Fulmar ұшағын жүктеп алып, 18 мамырда Гибралтарға оралды. Кейбір истребительдер ұшақ тасымалдаушы кемелерінің палубалары арасындағы тақтайлар арқылы Ark Royal кемесіне жеткізілді. Бұл жолы ол Ark Royal-мен бірге болды және екі тасымалдаушы Сардинияның оңтүстігіндегі позициядан ұшақтарын ұшырды. Фуриус тағы 48 Hurricane II ұшағын жүктеп алып, 1 маусымда Гибралтарға оралды, онда кейбір ұшақтар Ark Royal-ға көшірілді. Екі тасымалдаушы 4 маусымда Гибралтардан шығып, 48 ұшақтың 44-ін ұшырып кетті. Фуриус 64 Hurricane ұшағын алып Clyde-қа оралды, бұл сапарға 816 эскадрильясының 9 Swordfish ұшағына орын қалды. 25 маусымда келгеннен кейін ол 22 Hurricane ұшағын Ark Royal-ға ауыстырды және келесі күні оларды Мальтаға ұшырды. Фуриус кемесіне қалған 42 Hurricane-ның 26-сы 28 маусымда Ark Royal кемесіне көшірілді. Алайда бұл жолы екі кеме де Сицилияның батысындағы әдеттегі ұшып-қону нүктесіне ұшақтарды жеткізу үшін жөнелтілді. Фуриус ұшағының ұшып кетуі үшін оныншы ұшағы оның аралына құлап, 14 адамды өлтіріп, ұшу палубасында үлкен өрт шықты. Ұшу палубасы толғандықтан қалған алты Hurricane ұшағы кемеде қалуға мәжбүр болды және олар Гибралтарға қайтарылды. Фуриус 816 эскадрильясын Ark Royal-дан 818 эскадрильясына айырбастап, үйіне қайтып кетті. Шілдеде Фуриус 800 эскадрильясының тоғыз Fulmar, 880 эскадрильясының 'A' рейсінің төрт Sea Hurricane IB, 812 эскадрильясының тоғыз Swordfish және 817 эскадрильясының тоғыз Albacore ұшақтарымен Германияның басып алған порттарына шабуыл жасауға кірісті. Екі тасымалдаушы және олардың еріп жүретін кемелері Исландияның Сеидисфьорд қаласында контр-адмирал Уэйк Уокердің басшылығымен жиналды, олар шілде айының соңында жанармай құйды. 30 шілдеде Фуриус кемелері Swordfish және Albacore ұшақтарымен бірге Fulmar және Sea Hurricane ұшақтарымен шабуылға түсті. MV Trotter атты бір кішкентай кеме суға батып, бірнеше мұнай қоймалары өртеніп, бірнеше ағаш кемежайлар торпедамен бұзылды. Британдық кемелер шабуылдан бұрын байқалған еді және екі Fulmar мен Albacore ұшақтары сақтандырылған қорғаныспен атып түсірілді. 880 эскадрильясының теңіз дауылдары 31 шілдеде кеме кетіп бара жатқанда Dornier Do 18 ұшатын қайықты атып түсірді. 30 тамызда Фуриус Белфасттан 49 Hurricane ұшағымен, 800 эскадрильясының үш Fulmar және 880A эскадрильясының төрт Sea Hurricane IB ұшағымен, 812 эскадрильясының тоғыз Swordfish ұшағымен Ark Royal-ға кетті. Ол Гибралтарға 6 қыркүйекте келіп, келесі күні басқа тасымалдаушыға 40 Hurricane ұшағын ауыстырды. Ark Royal келесі күні ұшуға кетіп, 14 Hurricane ұшағын ұшады, өйткені Мальтаға ұшақтарды бағыттауға арналған Bristol Blenheim ұшақтары кездесуге жетпеді. Ark Royal қайтып оралғанда 810 эскадрильясының алты Swordfish ұшағын Furious-қа ауыстырды және екі тасымалдаушы да сол күні Hurricane ұшақтарын жеткізу үшін жөнелтілді. Бұл Фуриостың соңғы паромдық миссиясы болды, өйткені ол ұзақ уақытқа созылған жөндеуге Филадельфияға (Пенсильвания штаты) жіберілді. Ол 7 қазанда келді және 1942 жылдың сәуір айына дейін Ұлыбританияға оралмады. Operation Torch операциясының аясында Фуриус 801 эскадрильясының 12 Supermarine Seafire IB, тағы 12 Seafire IIC және 822 эскадрильясының тоғыз Albacore ұшақтарын Орталық топтың амфибиялық шабуылына әуе қорғанысын қамтамасыз ету үшін жүктеді. 8 қараша күні таңында Фуриус ұшақтары Виши Франциясының Тафрауи әуежайына шабуыл жасады, үш ұшақты жерде жойып, бір Dewoitine D.520 истребителін атып түсірді, бұл Seafire ұшағының алғашқы әуедегі жеңісі болды. Сегіз Albacore ұшағы, екі эскорт тасымалдаушыларынан Sea Hurricane ұшақтарымен сүйемелдеп, Ла-Сениядағы әуежайға шабуыл жасады. Олар шабуылдық сүңгірге түскенде D.520 ұшақтары шабуыл жасады, бірақ анти-әуе шабуылынан бір Albacore ұшағы жойылды және француз истребительдеріне қарсы үш ұшақ жойылды және екеуі зақымдалды, жерде 47 ұшақ жойылды. Фуриус ұшақтарының 807 эскадрильясы Орандағы шабуылға қатысты, D.520 ұшақтарымен қақтығысты, үш ұшақты атып түсірді және жерде шамамен жиырма ұшақты жойды.
Үй сулары
Furious 1943 жылдың ақпанына дейін Force H тобында болды, содан кейін Home Fleet флотына ауыстырылды, онда соғыстың соңына дейін қалды. Шілде айында флот Норвегия жағалауында Сицилияға жасалған одақтастардың шабуылынан назар аудару үшін күшін көрсетті; Furious-тің міндеті – неміс барлау ұшағына британдық кемелерді анықтап, есеп беруге мүмкіндік беру, содан кейін оны атып түсіру болды. Тамыз айында қайтадан дайындалып, жылдың қалған бөлігін жаттығуларда өткізді. 1944 жылдың ақпан айында Ұлыбританиядан Ресейге бағытталған конвой кезінде, британдық және француздық линкорлармен бірге Furious 1944 жылдың 24 ақпанында Норвегия жағалауында неміс кемелеріне шабуыл жасады. Кемеде 801-ші эскадрильяның Seafire IB ұшақтары, сондай-ақ 827-ші және 830-шы эскадрильялардың Fairey Barracuda торпедалық бомбалаушылары болды. Ұшақтар жоғалған жоқ, жағаға отырған жүк кемесі қирады. Operation Tungsten операциясына дайындық барысында, неміс әскери кемесі Tirpitz-ге шабуыл жасағанда, Furious және Victorious 827-ші эскадрильяны 831-ші эскадрильямен алмастырды, осылайша бірге жаттығу өткен эскадрильялар бірге ұша алатын болды. Сондай-ақ, Furious 880-ші эскадрильяға сегіз Seafire L. IIC истребителін қосты. 1944 жылдың 3 сәуірінде таңертең 827-ші және 830-шы эскадрильялардың 21 Barracuda ұшағы Tirpitz теңіз сынақтарына шыққан кезде алғашқы шабуыл жасады. Немістер толығымен дайын емес еді, ал Tirpitz-тің түтін экраны ғана пайда бола бастады. Британдық ұшақтар нысананы анық көріп, неміс соғыс кемесіне алты рет соққы берді. Бір сағаттан кейін 829-шы және 831-ші эскадрильялардың 19 Barracuda ұшағының екінші тобы келді және тағы сегіз соққы берді. Әр топтан бір ғана Barracuda атылып түсірілді, ал екіншісі ұшып көтерілгенде құлады. 801-ші және 880-ші эскадрильялар операция кезінде флоттың әуе қорғанысын қамтамасыз ету үшін сақталды. Tirpitz-тің жоғарғы құрылымы мен корпусы бомбалардан зақымдалды, бірақ оның машиналары бұзылмады, себебі Barracuda ұшқыштары шабуылдарын Tirpitz-тің негізгі броньды палубасын тесіп өту үшін қажетті 3000 фут (914 м) биіктіктен төменге түсірді. Дегенмен, Tirpitz үш ай бойы жөндеуден өтті. Home Fleet флоты 1944 жылдың 23 сәуірінде Tirpitz-ге тағы бір шабуыл жасады, бірақ нашар ауа райы сол күні және келесі бірнеше күнде шабуыл жасауға мүмкіндік бермеді. Оның орнына, ұшақтар 1944 жылдың 26 сәуірінде Бододағы нысандарға шабуыл жасауға тырысты, бірақ оның орнына неміс конвойын тауып, үш кемені баттырды. Furious және эскорт тасымалдаушысы Kristiansund маңындағы кемелерге шабуыл жасап, 1944 жылдың 6 мамырында Almora кен тасымалдаушысын және Saarburg танкерін батырды, екі ұшақ жоғалды. 1944 жылдың 15 мамырында нашар ауа райы салдарынан Tirpitz-ге қарсы тағы бір шабуыл жасалмады. 28 мамырдағы тағы бір әрекет те нашар ауа райынан нәтижесіз аяқталды, бірақ 1 маусымда неміс конвойына сәтті шабуыл жасалды. Бір оқ-дәрі тасымалдау кемесі батып, тағы екеуі өртенді. Furious және флот тасымалдаушылары 1944 жылдың 17 шілдесінде Operation Mascot операциясы аясында Tirpitz-ті батыруға тағы бір рет әрекет жасады. Бұл шабуыл үшін кемеге 880-ші эскадрильяның үш Seafire L. IIC, 1840-шы эскадрильяның 20 Grumman Hellcats, 830-шы эскадрильяның Barracuda ұшақтары және 842-ші эскадрильяның үш Swordfish ұшағы кірді. Barracuda ұшақтары, көп мөлшердегі бомбалармен жүктелген, ұшу палубасының соңына уақытша орналастырылған ағаш пандус арқылы ұшырылды, бұл кейінірек шаңғы секіру деп аталатын нәрсенің алғашқы үлгісі болды. Шабуыл сәтсіз аяқталды, өйткені толық дайындықтан өткен неміс қорғанысы түтін экранымен жасырылғандықтан, Barracuda ұшақтары бомбаларын түтін арқылы соқыр түрде тастауға мәжбүр болды. 1944 жылдың тамызында Tirpitz-ті батыру үшін Operation Goodwood операциясы аясында төрт шабуыл жасалды. Осы операция үшін Furious 801-ші эскадрильяның он екі Seafire F. III, 880-ші эскадрильяның тағы он екі Seafire L. IIC және 827-ші эскадрильяның тоғыз Barracuda ұшақтарын тасымалдады. 1944 жылдың 20 тамызындағы алғашқы шабуыл нашар ауа райы салдарынан қайта шақырылды, бірақ 1944 жылдың 22 тамызындағы шабуылды немістер байқап қалды және 11 ұшақ жоғалды. Екі күннен кейін тағы бір шабуыл жасалды; бір броньды бұзатын бомба Tirpitz-тің броньды палубасын тесіп өтті, бірақ жарылмады, ал екінші бомба тек үстіңгі бетін зақымдады. 29 тамызда төртінші шабуыл жасалды, бірақ зақым келтірмеді. Осы уақытқа қарай кеменің жасы мен шектеулері айқын көріне бастады және ол 1944 жылдың 15 қыркүйегінде резервке жіберілді. Кеме 1945 жылдың сәуірінде Loch Striven-де тоқтатылды, әуе кемелерінің құрылысына жарылғыш заттардың әсерін бағау үшін пайдаланылды. Furious 1948 жылы металл қалдықтарына сатылып, 1954 жылы Трунда толықтай бұзылды.