Кіріспе
Леветирацетам, басқалармен қатар Keppra саудалық атауымен сатылады, эпилепсияны емдеу үшін қолданылатын дәрі. Ауыр жағынқы әсерлеріне психоз, өзіне-өзі қол жұмсау, сондай-ақ Стивенс-Джонсон синдромы немесе анафилаксия сияқты аллергиялық реакциялар жатуы мүмкін. Оның әрекет ету механизмі әлі толық анықталған жоқ. 2021 жылы АҚШ-та бұл дәрі 6 миллионнан астам рецепт бойынша ең көп тағайындалған 101-ші дәрі болды. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қажетті медицина тізіміне енген.
Levetiracetam, sold under the brand name Keppra among others, is a medication used to treat epilepsy. Severe side effects may include psychosis, suicide, and allergic reactions such as Stevens–Johnson syndrome or anaphylaxis. Its mechanism of action is not yet clear. In 2021, it was the 101st most commonly prescribed medication in the United States, with more than 6million prescriptions. It is on the World Health Organization's List of Essential Medicines.
Фокалды эпилепсия
Леветирацетам ересектерде жаңа диагноз қойылған ошақты эпилепсияны жеке емдеу ретінде тиімді. Ол дәрілік терапияға қосымша қолданылғанда ошақты ұстамаларды 50% немесе одан да көп мөлшерде азайтады.
Жалпыланған эпилепсия
Леветирацетам жалпыланған тоникалық-клоникалық эпилепсияны емдеуде тиімді. Леветирацетам кейде эпилепсиялық статус жағдайында қолданылады (белгісіз қолданылуы мүмкін).
Қамаудың алдын алу
Төмен сапалы деректерге сүйенсек, леветирацетам бас жарақатынан кейінгі ерте ұстамалардың алдын алуда фенитоинмен шамалас тиімді. Ол субарахноидтық геморрагиямен байланысты ұстамалардың алдын алуға да тиімді болуы мүмкін.
Басқа
Леветирацетам невропатиялық ауырсынуды емдеуге де, эссенциалды треморды емдеуге де пайдалы екені анықталған жоқ. Леветирацетам аутизм спектріндегі барлық даму бұзылыстарын емдеуде тиімді деп табылған жоқ; зерттеулер аутизм спектрі бұзылыстарымен байланысты жартылай, миоклониялық немесе тоникалық-клоникалық ұстамаларды тиімді емдеуге ғана көмектеседін көрсеткен.
Арнайы топтар
Жүкті егешқұйрықтардағы зерттеулер жүктілік және лактация кезеңінде ауыз жолымен levetiracetam-ның адамға ұсынылған ең жоғары дозасын қабылдағанда ұрықтың сүйек қаңқасында шағын ақаулар байқалды. Егде саягөйлерде жас пациенттерге қарағанда қосымша жағымсыз әсерлердің болуын анықтау мақсатында зерттеулер жүргізілді. Мұндай зерттеулердің бірі, "Эпилепсия зерттеулері" журналында жарияланды, және орталық нерв жүйесі (ОНЖ) аурулары бар жас немесе егде саягөй пациенттерде жағымсыз симптомдардың көбеюі едәуір деңгейде болмады.
Жағымсыз әсерлер
Леветирацетаммен емдеудің ең көп кездесетін қолайсыз әсерлеріне орталық нерв жүйесіне (ОНЖ) әсер ететін құбылыстар жатады, мысалы, ұйқышылдық, энергияның төмендеуі, бас ауруы, бас айну, көңіл-күйдің өзгеруі және координацияның бұзылуы. Бұл қолайсыз әсерлер емдеудің алғашқы айында ең айқын байқалады. Бұл жағымсыз әсерлерге байланысты клиникалық сынақтардан пациенттердің шамамен 4% - ы шығып кеткен. Сирек болғанымен, леветирацетаммен емделген пациенттерде Стивенс-Джонсон синдромы (СДС) және токсикалық эпидермалық некролиз (ТЭН) жағдайлары тіркелген, бұл қызарған, көпіршіктермен және/немесе терінің қабыршақтануымен бірге ауырсынулы таралатын бөртпе түрінде көрінеді. Леветирацетам сияқты құрысуға қарсы препараттарға байланысты СДС кездесу жиілігі шамамен 3000 пациентке 1-ге жуық. Леветирацетамды бұрын леветирацетамға немесе таблетканың немесе ауыздық ерітіндінің құрамындағы кез келген қосалқы заттарға гиперсезімталдық танытқан адамдарда қолдануға болмайды. Мұндай гиперсезімталдық реакцияларына, мысалы, себепсіз қызарған немесе көпіршіктер пайда болған бөртпе, тыныс алудың қиындауы және кеуде қуысының немесе тыныс жолдарының тарлуы жатады.
Өзін-өзі өлтіру
Леветирацетам, сондай-ақ басқа да құрысуға қарсы препараттар, өзіне-өзі қол жұмсау қаупін немесе ойларын арттыруы мүмкін. Леветирацетам қабылдайтын адамдар депрессияның нашарлау белгілері, суицидтік ойлар немесе ұмтылыстар, сондай-ақ эмоционалдық немесе мінез-құлық жағдайының кез келген өзгеруі үшін жақыннан бақылануы тиіс.
Бүйрек және бауыр
Бүйрек функциясының нашарлауы леветирацетамның организмнен шығарылу жылдамдығын төмендетеді. Бүйрек функциясы төмендеген адамдарға дозаны түзету қажет болуы мүмкін. Бүйрек функциясын креатинин клиренсінің жылдамдығы арқылы бағалауға болады. Леветирацетамның фармакокинетикалық профиліне фенитоин, фенобарбитал, примидон, карбамазепин, вальпро қышқылы, ламотригин, габапентин, дигоксин, этинилэстрадиол, немесе варфарин ешқандай әсер етпейді.
Әрекет ету механизмі
Леветирацетамның эпилепсияны емдеудегі нақты механизмі белгісіз. Леветирацетам классикалық антиконвульсанттарға тән фармакологиялық әсерлерді көрсетпейді. Ол кернеуге тәуелді Na+ каналдарын тежемейді, GABA жүйесі арқылы беріліске әсер етпейді және GABA немесе глутамат рецепторларына байланыспайды. Дегенмен, препарат синаптық везикуланың гликопротеині SV2A-ға байланысып, пресинапты кальций каналдарын тежейді, бұл нейротрансмиттерлердің бөлінуін азайтып, нейромодулятор ретінде әрекет етеді. Осының нәтижесінде синапстар арқылы импульс жүргізілуі қиындауы мүмкін деп саналады.
Абсорбция
Леветирацетам таблеткалары мен ауыздық ерітіндісінің сіңірілуі жылдам және дерлік толыққанды. Леветирацетамның биожетімділігі шамамен 100 пайызды құрайды, ал тамақ сіңіруге минималды әсер етеді.
Аналогтар
Бриварацетам, леветирацетамға химиялық аналог, ұқсас қасиеттері бар рацетам туындысы болып табылады.
Қоғам және мәдениет
Леветирацетам қалыпты және ұзақ әсерлі оральды түрлерде, сондай-ақ вена ішіне салынатын түрлерде қолжетімді. Жедел босатылатын таблетка 2008 жылдан бері АҚШ-та, ал 2011 жылдан бері Ұлыбританияда генерик ретінде қолжетімді. Ұзақ әсерлі таблетканың патені 2028 жылы тоқталады. Keppra саудалық атауымен шығарылатын препаратты UCB Pharmaceuticals S. A. өндіреді. Кейбір мамандар препараттың 3D-басып шығару технологиясы арқылы жақсартылғанын айтады, себебі қазіргі қолданылып жүрген формуласы ыдырау қасиеттерін жақсартқан.
Австралия
Леветирацетам Австралиядағы У стандарттарына сәйкес 4-ші тізімдегі зат болып табылады (2020 жылғы ақпан). 4-ші тізімдегі заттар "тек рецепт бойынша берілетін дәрілік заттар немесе рецепт бойынша берілетін ветеринарлық препараттар" ретінде жіктеледі, олардың қолданылуы немесе таратылуы штаттық немесе аумақтық заңнамаға сәйкес рецепт жазуға рұқсат етілген тұлғалардың бұйрығымен немесе олар арқылы жүзеге асырылуы керек және рецепт бойынша фармацевттен алуға болады. Егер бір айдан астам дәрі әкелуді жоспарласа, "Якан Шомей" (薬監証明) деп аталатын импорттық сертификат алуға өтініш беру қажет.
Зерттеу
Леветирацетам бұрын невробиологиялық жағдайлардың, мысалы, Туретт синдромы және үдемелі мазасыздық синдромы сияқты симптомдарын емдеу үшін зерттелген. Дегенмен, оның ең қауіпті жағымсыз әсерлері мінез-құлыққа байланысты, және осы жағдайлардағы пайдасы мен қаупінің арақатынасы толыққанды түсініксіз. Сонымен қатар, леветирацетам Леводопаның салдарынан туындайтын дискинезияны – қозғалыс бұзылысының бір түрін, немесе Паркинсон ауруын емдеу үшін қолданылатын Леводопа қолданумен байланысты дискинезияны азайтуға қабілетті екені эксперименттік жолмен көрсетілген. 2023 жылғы әдебиеттің жүйелі шолуында бағаланған он препараттың ішінде леветирацетам кейбір нәрестелерде ұстамалардан толық құтылуға мүмкіндік беретін жалғыз препарат болып табылды, мұндай нәтижеге жеткілікті дәлелдер бар. Бұған қоса, леветирацетамнан туындайтын жағымсыз әсерлер осы жас тобында препаратты тоқтатуға себеп болатындай ауыр болған жағдайлар сирек кездеседі. Алайда, қолда бар зерттеулерде ұстамалардан құтылу деңгейі туралы хабарлайтын тек 2 жарияланған зерттеу ғана қарастырылды, сондықтан дәлелдердің сенімділігі төмен деп бағаланды.