Кіріспе
Лондондағы Темза өзені үстіндегі Блэкфриарс көпірі. Блэкфриарс көпірі – Ватерлоо көпірі мен Блэкфриарс теміржол көпірі арасындағы Темза өзенінің үстінен өтетін, A201 тас жолын байланыстыратын көпір. Солтүстік жағы Лондон қаласында, Иннс оф Корт пен Темпл шіркеуінің жанында және Блэкфриарс станциясымен бірге орналасқан. Оңтүстік жағы Лондонның Саутварк ауданында, Tate Modern өнер галереясы мен Oxo мұнарасының қасында жатыр. 1860 жылдары салынған бұл көпір 1760 жылдардағы ескі көпірдің орнын басты.
Blackfriars Bridge is a road and foot traffic bridge over the River Thames in London, between Waterloo Bridge and Blackfriars Railway Bridge, carrying the A201 road. The north end is in the City of London near the Inns of Court and Temple Church, along with Blackfriars station. The south end is in the London Borough of Southwark, near the Tate Modern art gallery and the Oxo Tower. Opened in the 1860s, it replaced an earlier bridge from the 1760s.
Тарих
Блэкфрирстегі алғашқы тұрақты өткел – Роберт Майлннің итальян стилінде жобалаған және Портленд тасымен салынған, тоғыз жартылай эллипстік аркасы бар 995 фут (303 м) ұзындығындағы төлемақы көпір. Джон Гвинн мен Джордж Дэнс ұсынған жобаларды жеңіп, құрылысы тоғыз жылға созылды және 1769 жылы халыққа ашылды. Бұл Лондонның сол кездегі құрылыс аймағында Темза өзені арқылы салынған үшінші көпір болды. Ол бірнеше ғасыр бұрын салынған ежелгі Лондон көпірін және Вестминстер көпірін толықтырды. Көпір бастапқыда Премьер-министр Уильям Питт Ағаның құрметіне «Уильям Питт көпірі» деп аталды, бірақ оның ресми емес атауы, қаладағы Блэкфриарс монастырынан – бір кезде жақын жерде орналасқан доминикан монастырынан алынған атау, көбінесе қолданылды. Кейіннен көпірден төлем алынбайтын болды. Лондон корпорациясы оның құрылысын ұйымдастырумен айналысты және басқа екі көпірдің арасындағы орын таңдалды, себебі Темзадан Лудгейт циркіне дейінгі пайдаланылмаған Флит өзенінің жағалауы солтүстік жағалауға кедергісіз кіруге мүмкіндік береді, ал ауданға зиян келтірмейді; осыдан оның атауы «Жаңа көпір көшесі» болды. Флит өзенінің солтүстік жағынан Темзаға құйып жатқанын көруге болады. Оңтүстік жағынан солтүстікке қарай, осы көпірлер арасындағы өтуді жеңілдету үшін салынған жолдармен қиылысқан жерге келетін жол салу, осы жақсартуларға да үлес қосады. Бұл Вестминстер көпір жолы, Бороу жолы және кейіннен Блэкфриарс жолы арасындағы Сент-Джордж циркіндегі қиылысты құрады, ол Крайстчерч Суррейдің ашық ауданынан өтеді. Оңтүстікке қарайғы жалғасуы, Елефант пен Каслдың маңызды қиылысында Лондон жолы деп аталды. Көпір Портленд тасынан салынғанмен, оның сапасы нашар болды. 1833 және 1840 жылдар аралығында кең ауқымды жөндеу жұмыстары қажет болды, содан кейін сол жерде жаңа көпір салу туралы шешім қабылданды, бұл Темза жағалауының жаңа Королева Виктория көшесімен қиылысуымен бірге үлкен қайта құруды талап етті. Алғашқы Блэкфриарс көпірі 1860 жылы бұзылды. П. А. Том және Компания көпірді қайта құруға конкурс жеңіп алды және қажетті темір конструкцияларын Ллойдс, Фостер және Компанияға тапсырыс берді. Алайда П. А. Том көпірдің берік негізін табуда қиындықтарға тап болды, бұл қаржылық проблемаларға әкелді. Нәтижесінде Ллойдс, Фостер және Компания жобадан 250 000 фунт стерлинг шығынға ұшырап, банкрот болды. Көпірдің металл конструкциясын ақырында Веднесберидегі The Patent Shaft and Axletree Company компаниясы, Ллойдс, Фостер және Компанияны сатып алғаннан кейін жасады. 1869 жылғы 6 қарашада королева Виктория ашқан қазіргі көпірдің ұзындығы 923 фут (281 м) және ол Джозеф Кубитт жобалаған бес қақпалы темір аркадан тұрады. Кубитт іргелес теміржол көпірін де (қазір бұзылған) жобалаған және екі көпірдің аралықтары мен тіректерінің сәйкес болуы шарт болды. Алдыңғы көпір сияқты, оның иесі және күтушісі Лондон корпорациясының бақылауындағы қайырымдылық қоры – Бридж Хаус Эстейтс болып табылады. Blackfriars және Southwark Bridges Act 1867 заңы көпірдің толық ұзындығы мен оңтүстік жағын қала шегіне, Сент-Энн Блэкфриарс приходына қосты, ал көршілес Саутварк ауданына емес. Көпірдегі қозғалыстың көптігіне байланысты, ол 1907 және 1910 жылдар аралығында 70 футтан (21 м) қазіргі 105 футқа (32 м) дейін кеңейтілді. 1909 жылғы 14 қыркүйекте Лондонның Лорд-мэрі Джордж Уайатт Трускотт жаңадан кеңейтілген көпір арқылы трамвай желісін ашты. Ол 1952 жылғы 5 шілдеде жабылды. 1982 жылғы маусымда көпір халықаралық назар аударды, Италияның ең ірі жеке банкінің бұрынғы төрағасы Роберто Кальвидің денесі оның аркаларының бірінен бес кірпішпен және қалтасында үш түрлі валютада шамамен 14 000 доллармен асылып табылған кезде. Кальвидің өлімі бастапқыда өзін-өзі өлтіру деп есептелді, бірақ ол Италиядан қашып жүріп, қаржы жылына айыпталды және 2002 жылы сот-медициналық сарапшылар оны мафия өлтірді деген қорытындыға келді, оған ол қарыз болды. 2005 жылы Римдегі сот Кальвиді өлтіргені үшін мафияның бес мүшесіне айып тақты, бірақ дәлелдің жетіспеуіне байланысты 2007 жылы барлығы ақталды.
Жасалған әшекейлер
Көпірдің тіректерінде су құстарының тас мүсіндері бар, оларды мүсінші Джон Бирни Филип жасаған. Шығыс (ағыс бойындағы) жағында (яғни Темза сағасы мен Солтүстік теңізге жақын жағында) мүсіндер теңіз жануарлары мен теңіз құстарын бейнелейді; ал батыс (ағысқа қарсы) жағында Балқырлардың таяды-кетеді нүктесі ретіндегі рөлін көрсететін тұщы су құстарын көрсетеді. Көпірдің солтүстік жағында Виктория патшайымының мүсіні орналасқан (оны Сэр Альфред Силл Хаслам қаржыландырған), көпір оған арналған. Көпірдің солтүстік басында көпірдің тарихын, соның ішінде 1909 жылы Лорд-мэр Трускотттың қайта ашуын және Лондон қалалық корпорациясының гербінің бейнесін көрсететін еске алу тақтасы бар.
Темір жол станциясы
Көпір өзінің атын оңтүстік жағалаудағы Blackfriars Bridge теміржол станциясына берді, ол 1864 жылы ашылып, 1885 жылы қазіргі Blackfriars негізгі станциясы ашылғаннан кейін жолаушылар тасымалы тоқтатылды. Blackfriars Bridge станциясы 1964 жылға дейін жүктерді тиеу-түсіру бекеті ретінде жұмыс істеді, содан кейін толығымен бұзылып, орнына кеңселер салынды. Флит өзені Темзаға Blackfriars Bridge көпірінің солтүстік жағынан құяды. 1972 жылы бұл құрылысқа II санаттағы ескерткіш мәртебесі берілді.