Кіріспе

Тай өзенін кесіп өтетін көпір, Шотландия.

Тай көпірі (Drochaid rathaid na Tatha) A92 тас жолын Файфтың Ньюпорт қаласынан Шотландияның Данди қаласына дейін Тай теңізі арқылы, Тай теміржол көпірінен төменге қарай алып өтеді. Шамамен [ұзындығы] болатын бұл көпір Еуропадағы ең ұзын тас жол көпірлерінің бірі. Ол 1966 жылы ескі Тай паромының орнына салынды.

Құрылыс

1950 жылдардағы жаңғырту жобаларының бір бөлігі ретінде Тай өзені арқылы көпір салу мәселесі бірнеше жыл бойы қарастырылды. 1958 жылдың тамызында көпірдің орналасуын анықтау үшін көлік трафигінің санағы жүргізілді және сынама тесіктер жасалды. Үкімет жобаға қарсы болғанына қарамастан, Данди кәсіпкері сэр Дуглас Харди бастаған жергіліктік лоббилік топтар жобаның құны туралы соңғы келісімге келді. Көпірді Глазго және Данди қалаларындағы WA Fairhurst & Partners консалтингтік инженерлік фирмасы жобалады, ал фирманың негізін қалаушы, азаматтық инженер Уильям Фэрхерст тікелей бақылауда болды. Құрылыс 1963 жылдың наурыз айында Дандидегі Батыс Гравинг док, Король Уильям док және Эрл Грей доктарын толтырумен басталды. Азаматтық құрылыс жұмыстарын Duncan Logan Construction Ltd. ал, металдық конструкцияларды Dorman Long (Bridge and Engineering) Ltd. жүзеге асырды. Көпір құрылысы кезінде, патшалық сапармен қалаға келген кезде Королева Виктория кірген Дандидің Корольдік аркасы бұзылып, қиратылды. Виктория аркасының қалдықтары пандустың негізі ретінде пайдаланылды. Көпір 42 аралықтан тұрады, ал навигациялық канал Файф жағына жақын орналасқан. Көпірді салу кезінде 140 000 тонна бетон, 4600 тонна жұмсақ болат және 8150 тонна конструкциялық болат қолданылды. Көпірдің бұрышы 1:81 шамасында, Дандидегі теңіз деңгейінен Файфтағы теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. Көпірді салуға 3,5 жыл уақыт кетті, ал құны шамамен 6 миллион фунт стерлингті құрады. 1966 жылдың 4 шілдесінде соңғы 65 тонналық арқалық орнатылғаннан кейін, аяқталған көпірді 1966 жылдың 18 тамызында Королева Ана ресми түрде ашты. Осы оқиға туралы жаңалықтар British Path веб-архивінде сақталған. Көптеген адамдар төрт күн бойы ақысыз түрде көпірден өтіп пайдаланды. Екі бағыттың арасында жаяу жүргіншілер мен велосипедшілерге арналған жеке жол бар. Данди жағынан баспалдақ немесе лифт арқылы, ал Файф жағынан пандустар арқылы осы жолға кіруге болады. Көпірде бұрын көрініс алаңдары болған, бірақ олар 1990 жылдары алынып тасталды. Көпірдің екі шетіндегі светофорлар мен оңтүстік жағындағы тосқауылдар қауіпті жағдай туғанда жолды жабу үшін қолданылады. Желдің жылдамдығы 45 миль/сағаттан асса, екі қабатты автобустарға, 60 миль/сағаттан асса, жүк көліктеріне, велосипедшілерге және жаяу жүргіншілерге, ал 80 миль/сағаттан асса, барлық көлік түрлеріне көпір жабылады. 2002 жылы Tay FM радиостанциясы көпірге ұран табу бойынша конкурс өткізді, бірақ ең көп дауыс жинаған "Барлығы Дундиге қарай төмен түседі" (көпірдің еңістігін көрсететін) ұран жарамсыз деп танылды. 2017 жылдың қыркүйегінде Wave 102 радиостанциясының көпірге лақап ат беру жөніндегі сәтті науқанынан кейін, Крис Дьюк пен кеңесші Стюарт Хантер көпірге ресми түрде "Стив" деген лақап ат берді. "Стив" лақап аты көпірге лақап ат беру жөніндегі онлайн дауыс беруде жеңіске жетті.

Бұрынғы Тай паром қызметі

Тай-роуд көпірі бұрынғы Тай паром қызметін алмастыру үшін салынған, ол Дандиде "Файфи" деп белгілі болған. Тей өзені арқылы жолаушылар мен көліктерді тасымалдау Крейги пирсінен (Данди) Тейдегі Ньюпортқа дейін жүргізілді. Жол көпірі ашылғанға дейін үш кеме осы қызметті атқарды: Б. Л. Найрн (1929 жылы салынған бұғалы кеме); Аберкрейг және Скоттскрейг (дизельді қозғалтқышты, Voith Schneider винттерімен жабдықталған, Дандидегі Каледон кеме құрылыс шеберханасында салынған). Бұғалы кеме басқа паромдар жөндеуге түскен кезде ғана пайдаланылды. Бұғалы кеме мақұлданып, ал "Скоттскрейг" мен "Аберкрейг" Мальтада қызметтен шығарылды. Оңтүстік жолдың салынуы Тейпорттан Дандиге баратын темір жолдың Ньюпортта тоқтауына себеп болды. 1966 жылы көпірдің ашылуы 1969 жылы жолдың жабылуына әкеп соқты.

Естелік обелиск

Ньюпорт жағында 50 футт (15 метр) биіктіктегі обелиск тұр, ал Данди жағында одан кішірек обелиск орнатылған. Олардың екеуі де көпірді салған компанияның басқарушы директоры Уилли Логанды, Инвернесс маңындағы ұшақ апатында қаза тапқан оны, сондай-ақ құрылыс барысында қайтыс болған бес жұмысшыны еске алу үшін қойылған. Бұл обелисктер көпірдің тіректері ретінде салынған, әрқайсысы көпірдің сол басындағы тіректердің биіктігін көрсетеді.

50 жылдығына арналған мерекелік іс-шара

Көпір 1966 жылғы 18 тамызда Король ана ресми түрде ашып берді, ал көпір басқармасы осы оқиғаны тойлау үшін 2016 жылғы 21 тамызда тегін іс-шаралар күнін ұйымдастырды.

Жол ақысы

Көпір бастапқыда екі бағытты жол ақысы төленетін болған, 1966 жылы мотоциклдер, автомобильдер және жүк көліктері үшін жол ақысы тиісінше 1/, 2/6 және 10/ құрады. Көпірде көліктерінің жанармазы бітіп қалған жүргізушілерге ауыр айыппұл салынды. 1991 жылдың 1 маусымында тек оңтүстік бағытындағы қозғалыс үшін бір бағытты жол ақысы енгізілді. Жол ақысын қабылдауды қамтамасыз ететін заңнама Парламент (бастапқыда Ұлыбритания Парламенті, бірақ қазір Шотландия Үкіметінің жауапкершілігінде) тарапынан бірнеше рет жаңартылды, соңғы рет 2006 жылдың 1 наурызында, онда жол ақысы өзгеріссіз қалды. Мотоциклдерге жеңілдік берілгенімен, автомобильдер, автобустар және ауыр жүк көліктері үшін жол ақысы тиісінше 80 пенс, 1,40 фунт және 2,00 фунт болды. 2007 жылдың 31 мамырында Шотландия Парламенті Шотландиядағы барлық көпірлердегі жол ақысын жою туралы шешім қабылдады. Бұл 2008 жылдың 10 ақпанындағы түнгі сағат 00:00-де күшіне енді. Көпірде 20 қызметкер жұмыс істейді, олардың ішінде көпір менеджері, менеджердің орынбасары және тағы 18 адам бар. Бұл қызметкерлер көбінесе көпірдің Дунди жағының шығыс бөлігіндегі кішкентай әкімшілік ғимаратында орналасқан.