Кіріспе

Құс түрлері

Үнді күмісқұсы немесе ақ тамақ муниясы (Euodice malabarica) – Үндістан субконтинентінде және оған іргелес аймақтарда кездесетін, бұрын Африка күмісқұсына (Euodice cantans) жақын түр деп есептелген шағын тұтқыр құс. Бұл эстрильдид финк – Таяу Шығыс пен Үндістанның құрғақ аймақтарында кең таралған, көбейетін құс. Ол сондай-ақ әлемнің көптеген басқа да аймақтарына әкелінген және кейбір жерлерде бекініп қалған. Олар шөптесін және бұталы жерлерде шағын топтарда жем іздейді.

Таксономия

Үнді күмісқұйрығын швед табиғаттанушысы Карл Линней 1758 жылы өзінің "Systema Naturae" кітабының оныншы басылымында ресми түрде сипаттады. Ол бұл түрді тоқылдақтар тұқымдасының Loxia туысына жатқызып, Loxia malabarica деген екі атаулы номенклатурасын берді. "malabarica" деген сөз Үндістанның батыс жағалауындағы Малбар аймағынан алынған. Линней мекенжайын Үндістан деп көрсеткен, бірақ 1926 жылы Э. С. Стюарт Бейкер оны Малабар аймағымен шектеді. Үнді күмісқұйрығы қазір Африка күмісқұйрығымен бірге 1862 жылы Людвиг Рейхенбах енгізген Euodice туысына жатқызылған. Түрі монотипті, яғни басқа түршелері танылмайды.

Сипаттама

Ересеген Indian silverbill-дің ұзындығы 11–11,5 см-ге жетеді. Оның конусты күміс сұр түсті мүсілі, жоғарғы жағы қоңыр, астыңғы жағы ақ, сары қоңыр бүйірлері және қара қанаттары болады. Құйрығы қара, ал қанаттары қараңғы, ақ түсті крупымен сәйкес келеді. Еркек және ұрғашылары бір-бірінен айырылмайды, бірақ жас құстардың асты сары қоңыр, ал құйрығы қысқа болады. Қауырсындағы ұзындық ортасынан шетке қарай азаятындықтан, құйрығы сүйір болып көрінеді. Ол негізінен тұқымдармен қоректенеді, сонымен қатар жәндіктерді де жейді және Erythrina сияқты нектарлы гүлдерге ұшырасады.

Тіршілік ету ортасы және таралуы

Ол құрғақ ашық бұталарға, тың жерлерге және егістікке жиі барады, кейде су жағалауында кездеседі. Көбінесе жазықтарда таралған, бірақ кейбір Гималай маңындағы аймақтарда 1200 метрге дейін биіктікте де кездеседі. Ол Пәкістан, Непал, Бангладеш, Үндістан, Шри-Ланка, Иран және Израильде қоныстанған. Сонымен қатар, ол кездейсоқ түрде әлемнің көптеген басқа да аймақтарына әкелінген және 2019 жылдан бері Иордания, Израиль, Кувейт, Оман, Пуэрто-Рико, Катар, Сауд Арабиясы, Египет, АҚШ, Виргин аралдарында (мүмкін жойылған) және Ниццада (Францияның оңтүстігінде) бекініп қалған. Көбінесе қозғалмайтын болғанымен, кейбір топтары маусымдық көші-қон жасайды.

Мінез-құлық және экология

Бұл құстар топтап тіршілік етеді және 60-қа дейін жететін топтарда кездеседі. Олар жерде немесе төменгі бұталар мен шөп сабақтарында жем алады. Жем іздеу кезінде олар үнемі төменгі үнмен шақырып, қысқа қысқа дыбыстайды. Суға келіп, жылдам жұтып-түкіріп ішеді. Көбейту маусымы аймаққа қарай өзгеріп, созылады. Олар қыста Оңтүстік Үндістанда, ал жазда Солтүстік Үндістанда ұялайды. Ұясы – бір жағынан ашық терегі бар, дөңгеленбеген шөптерден құралған шар тәрізді болады. Олар кейде бая тоқымашы құсының ескі ұяларын пайдаланады, тіпті тоқымашы құстар ұясында отырғанда да сонда барады. Кейде олар өз ұяларын бүркіттер немесе лелектердің платформа тәрізді ұяларының астына салады. Ескі ұялар жыл бойы демалыс орны ретінде пайдаланылады. Аналықтары басқа жұптардың ұяларына да жұмыртқа салады. Бір ұяда 4-тен 8-ге дейін ақ жұмыртқа болады, оларды екі ата-анасы шамамен 11 күндей күтіп шығарады. Көбейту кезінде бірнеше көмекшілер қатысуы мүмкін, себебі кейде бір ұяда бірнеше жұп құс көрінеді. Бұл түрден бірнеше паразиттік протозойлар мен кокцидиялар (Sivatoshella lonchurae) табылған.