Кіріспе

Өзбекстанның астанасы және ең ірі қаласы Ташкент (/t//æ//ʃ/'/k//ɛ//n//t/, /USalso//t//ɑː//ʃ// /; ) немесе Тошкент (/t//ɒ//ʃ/'/k//ɛ//n//t/; / تاشکند, ; тарихи атауы Чач, Шаш, Бинкат) – Өзбекстанның астанасы және ең ірі қаласы. Орталық Азиядағы ең халқы көп қала, халқы 3 миллионға жетеді. Бүгінде тәуелсіз Өзбекстанның астанасы ретінде Тошкент көпұлтты халқын сақтап, этникалық өзбектер басымдылық құрайды. 2009 жылы қала жазба тарихының 2200 жылдығын тойлады.

Этимология

Өзінің ұзақ тарихында Ташкент атаулары мен саяси және діни байланыстары бойынша түрлі өзгерістерге ұшырады. Әбу Райхан Бируни қала атауының түркі тіліндегі "таш" және "кент" сөздерінен шыққандығын, сөзбе-сөз "Тас қала" немесе "Тастар қаласы" деп аударылатынын жазды. Илья Гершевич (1974:55, 72) (apud Livshits, 2007:179) қаланың ежелгі атауы Шахты ескі иран тіліндегі *čāiča "су, көл аймағы" (мысалы, Авестадағы Арал теңізінің атауы Čaēčista) (содан орталық қытай транскрипциясы *źiäk > стандартты қытай тіліндегі Ши, қытай ішінде 石 таңбасымен "тас") деп түсіндіреді, ал *Čačkand ~ Čačkanθ түркі тіліне бейімделудің негізі болды, бұл қала халық арасында "тас қала" деп түсіндіріледі. Лившиц Чактың бастапқыда тек Арал теңізін белгілегенін, кейін Ташкент оазисін атау үшін қолданылғанын ұсынады.

Ерте тарих

Ташкент алғаш рет біздің заманымыздан бұрын V-III ғасырлар аралығында Чирчик өзені бойында, Батыс Тянь-Шань тауларының етегіндегі оазис ретінде ежелгі адамдармен қоныстанды. Ежелгі заманда бұл аймақта Бэйтиан орналасқан, бұл Канджу конфедерациясының жазғы "ордасы" болған болуы мүмкін. Кейбір ғалымдар Птолемейдің танымал "География" еңбегінде және Ескі Жібек жолымен саяхаттар туралы ертегілерде айтылған "Тас мұнара" осы елді мекенге сілтеме жасағанын (этимологиялық байланысы бойынша) санайды. Осы мұнара Еуропа мен Қытайдың арасындағы орталық нүкте болып есептелген. Дегенмен, басқа ғалымдар бұл пікірмен келіспейді, алайда ол Тас мұнараның төрт мүмкін орнының бірі болып қала береді.

Шах ретінде тарих

Исламға дейінгі және ерте ислам дәуірлерінде қала мен провинция Чах деп аталды. Фердоусидің «Шахнамесі» де қаланы Чах деп атап көрсетеді. Чах княздығы б.з.д. 5-3 ғасырларда Сырдария өзенінен оңтүстікке қарай шаршы цитадель салдырған. Біздің заманымыздың 7-ғасырына қарай Чахта 30-дан астам қала және 50-ден астам канал желісі болды, бұл соғдилер мен түркі көшпелілері арасындағы сауда орталығына айналды. Буддалық монах Сюаньцзян (602/603 – 664 ж.ж.), Қытайдан Орталық Азия арқылы Үндістанға сапарлаған, қаланың атын Zhěshí (赭時) деп атады. Қытай жылнамалары «Солтүстік династиялар тарихы», «Суй кітабы» және «Тан кітабының ескісі» біздің заманымыздың 5-ғасырынан бері осы аттас астанасы бар Ши 石 ("тас") немесе Zhěshí 赭時 иелігі туралы мәлімет береді. 558–603 жылдары Чах Түрік қағанатының құрамына кірді. 7-ғасырдың басында Түрік қағанаты ішкі соғыстар мен көршілерімен болған соғыстардың нәтижесінде Батыс және Шығыс қағанаттарына бөлінді. Батыс түркі билеушісі Тун Ябғу қаған (618–630) өзінің штаб-пәтерін Чахтың солтүстігіндегі Минбулақ аймағына орналастырды. Осы жерде ол Тан империясы мен Византия императорларының елшіліктерін қабылдады. 626 жылы үнді дін қағидаларын уағыздаушы Прабхакарамитра он серігімен бірге қағанға келді. 628 жылы Сюаньцзян Минбулаққа келді. Чахтың түркі билеушілері монеталарын алдынан «Хакан ақшасының иесі» деген жазумен (8-ғасырдың ортасы) соғып шығарды; түркі билеушісі (7-ғасыр), ал Нуджкетте 8-ғасырдың ортасында «Нанчу (Банчу) Ертегин билеушісі» деген жазуы бар монеталар шығарылды.

Ислам халифаты

Шах (арабша: Шаш) VIII ғасырдың басында Омейяд халифаты басып алды. 10 ғасыр авторларының сипаттамаларына сәйкес, Шаш цитадельге, ішкі қалаға (мадина) және екі шаһаршыққа – ішкі (рабад дахил) және сыртқы (рабад харидж) бөлінген. Цитадель екі қақпасы бар арнайы қабырғамен қоршалған, онда билеушінің сарайы мен түрме орналасқан.

Халифаттан кейінгі билік

Саманидтер империясы кезінде, оның негізін қалаушы Исмаил Самани парсы зороастрийінің ислам дініне кірген ұрпағы болды, қала Бинкат деп аталды. Дегенмен, арабтар айналасындағы аймақ үшін Шаш ескі атауын сақтап, оны әш-Шаш (الشاش) деп айтты. Әбу Бәкір Мұхаммед ибн Әли әш-Шаши, әл-Каффал әш-Шаши (904-975) ретінде танылған, Ташкентте дүниеге келген. Ол ислам теологы, ғалым, Шафии мазхабының фақиһы, хадис ғалымы және тіл білгірі болған. 11 ғасырдан кейін атау Чачканд/Чашкандтан Ташкентке эволюциялады. "Ташкент" атауының қазіргі жазылуы орыс орфографиясы мен 20 ғасырғы кеңестік ықпалды көрсетеді. 10 ғасырдың соңында Ташкент түркі мемлекеті Қарахандықтардың иелігіне кірді. 998/99 жылдары Ташкент оазисі Мавараннахрдың солтүстік-шығыс аймақтарын басқарған Қарахандық Ахмад ибн Әлиге бұйырды. 1177/78 жылдары Ташкент оазисінде жеке хандық құрылды. Оның орталығы Банакат болды, онда 1195-1197 жылдары Муизз ад-дунья ва д-дин Қилич ханның дирхамдары, ал 1197-1206 жылдары Джалал ад-дунья ва д-дин Тафгач хақанның дирхамдары соғылды.

Моңғолдардың жаулауы

Қала 1219 жылы Шыңғыс ханмен қиратылып, 1220 жылы моңғолдардың Хорезм империясын талқандауы салдарынан халықтың көп бөлігін жоғалтты.

Тимуридтер дәуірі

Тимуридтер мен одан кейінгі Шайбанидтер дәуірінде қала халқы мен мәдениеті біртіндеп жандана бастады, Жібек жолы бойындағы ғылым, сауда және коммерцияның маңызды стратегиялық орталығына айналды. Әмір Тимурдың (1336-1405) тұсында Ташкент қайта жаңартылды және 14-15 ғасырларда Тимур империясының құрамына кірді. Тимур үшін Ташкент стратегиялық маңызы бар қала саналды. 1391 жылы Тимур көктемде Ташкенттен Дешт-і-Кыпшаққа Алтын Орда ханы Тоқтамыш ханға қарсы жорыққа шықты. Тимур осы жеңісті жорықтан Ташкент арқылы оралды. Ташкенттің ең танымал суфисі – Тахурдағы Ховенди шейх (13-ғасырдың басы – 14-ғасырдың бірінші жартысы) болды. Аңыз бойынша, Әмір Тимур Ташкентте Zem Zem бұлағының шипалы суымен жараланған аяғын емдеп жатқанда, осы әулиеге мазар тұрғызуды бұйырған. Тимурдың бұйрығымен Зангиата мазары салынды.

Қазақ билігі кезеңдері

1598 жылы қазақ ханы Таукел Бұхара хандығымен соғысқа түсті. Оған қарсы жіберілген Бұхара әскерлері Ташкент пен Самарқан арасындағы шайқаста қазақтардан жеңілді. Есім ханның тұсында Бұхара мен қазақтар арасында бейбіт келісім шарты жасалды, оған сәйкес қазақтар Самарқанды қалдырды, бірақ Ташкент, Түркістан және бірнеше Сырдария қалаларын өздерінде қалдырды. Есім хан 1598 жылдан 1628 жылға дейін Қазақ хандығын басқарды, оның ең басты еңбегі – қазақ хандығын біріктіруге қол жеткізгендігі болды. Қала 1598 және 1723 жылдар аралығында Қазақ хандығының құрамында болды.

Ташкент қаласы

1784 жылы Шаянтаһур дахасының (ауданының) билеушісі Юнус Хожа бүкіл қаланы өзінің билігіне біріктіріп, тәуелсіз Ташкент мемлекетін (1784-1807) құрды, ол 19 ғасырдың басына қарай кең аумақтарды жаулап алды.

Көкәнд хандығы

1809 жылы Ташкент Коканд хандығына қосылды. Сол кезде Ташкентте шамамен 100 мың адам тұрды және Орталық Азиядағы ең бай қала деп есептелді. Коканд үстемдігі тұсында Ташкент 12 қақпасы бар, 20 шақырымдай ұзындығы бар саз балшықтан жасалған қамалмен қоршалған. Ресеймен сауда арқылы қала зор өркендеді, бірақ Кокандтың жоғары салығына наразы болды. Ташкент ұлықтары Коканд емес, Бұхара ұлықтарын жоғары бағалады. Дегенмен, Бұхара әмірі осы наразылықты пайдалана алмас бұрын, орыс әскері келді.

Колониялық кезең

1865 жылғы мамыр айында Михаил Григорьевич Черняев (Черняев) патшаның тікелей бұйрығына бағынбай, кем дегенде 15 есе көп күшпен, 11 қақпасы және 30 000 қорғаушысы бар қамалмен қоршалған қалаға батыл түнгі шабуыл жасады. Шағын топ алаңдату мақсатымен шабуыл жасағанда, негізгі күштер орыс православие дінінің священнигінің басшылығымен қабырғаларды бұзып өтті. Қорғаныс күшті болғанымен, орыстар екі күнге созылған қырғын шайқастан кейін қаланы жаулап алды, олардың 25 адамы қаза табады, ал қорғаушылардың мыңдаған (Коканд хандығының билеушісі Алимқұл да ішінде) қаза тапты. Қаланың қарттары Черняевты "Ташкенттің арыстаны" деп атады, ол халықтың көңілін жеңу үшін жан-жақты науқан жүргізді. Ол бір жылға салықтарды жойды, қарусыз көшелер мен базарларда қарапайым халықпен кездесіп, өзін "Ташкенттің әскери губернаторы" деп тағайындады және патша Александр II-ге қаланың Ресей қорғауындағы тәуелсіз хандыққа айналуын ұсынды. Патша Черняев пен оның әскерін медальдармен және сыйлықтармен марапаттады, бірақ ол импульсивті генералдың тәртіпсіз екенін ойлады және оны тез арада генерал Константин Петрович фон Кауфманмен ауыстырды. Тәуелсіздік алмай, Ташкент Ресей Түркістанының жаңа астанасы болды, ал Кауфман алғашқы генерал-губернатор атанды. Ескі қаладан Анхор каналы арқылы казарма мен орыс поселенісі салынды, орыс қоныс аударушылары мен саудагерлері көптеп келді. Ташкент Ресей мен Ұлыбританияның Орталық Азиядағы "Ұлы ойын" барысындағы тыңшылық орталығы болды. 1874 жылғы әскери реформалардың бір бөлігі ретінде Түркістан әскери округі құрылды. 1889 жылы Транскаспий темір жолы келді, оны салған теміржолшылар Ташкентке қоныстанды және олармен бірге большевиктік революцияның тұқымын әкелді.

Ресей революциясының әсері

Ресей империясының құлдырауымен Ресей Уақытша үкіметі дін мен ұлтқа негізделген барлық азаматтық шектеулерді жойды, бұл ақпан революциясына жергілікті халықтың ынтасын арттырды. Көп ұзамай Ташкент әскери және жұмысшы депутаттары кеңесі құрылды, бірақ ол негізінен Ташкент халқының бес бөлігінің бірін құрайтын орыс тұрғындарынан тұрды. Мұсылман лидерлері тез арада ескі қалада Ташкент мұсылман кеңесін (Ташкент Шура йи Исламия) құрды. 1917 жылдың 10 наурызында орыс жұмысшыларының қызыл тумен шеруі, орыс солдаттарының «Марсельезаны» орындауы және мыңдаған жергілікті ортаазиялықтар қатысты. Әртүрлі сөздерден кейін генерал-губернатор Алексей Куропаткин «Ұлы, еркін Ресей гүлденсін!» деген сөздермен шараны аяқтады. Бірінші Түркістан мұсылман конференциясы 1917 жылдың 16-20 сәуір аралығында Ташкентте өтті. Мұсылман кеңесі сияқты, онда да ислам реформаторлары – жадидтер басымдық құрды. Ташкентте ғалымдардың (улемалардың) айналасында консервативті фракция пайда болды. Бұл фракция 1917 жылдың шілдесінде өткен жергілікті сайлауда табысқа жетті. Олар орыс консерваторларымен одақ құрды, ал Кеңес радикалданды. 1917 жылдың қыркүйегінде Кеңестің билікті басып алу әрекеті сәтсіз аяқталды. 1918 жылдың сәуір айында Ташкент Түркістан Автономиялық Кеңес Социалистік Республикасының (Түркістан АССР) астанасы болды. Жаңа режимге ақ гвардияшылар, басмачилер, іштен туындаған көтерілістер және Мәскеуден келген тазалау бұйрықтары қауіп төндірді.

Кеңес дәуірі

Қала 1920-1930 жылдары индустриялануға кірісті. Молотов-Риббентроп келісімін бұза отырып, нацистік Германия 1941 жылдың маусым айында Кеңес Одағына шабуыл жасады. Үкімет совет өнеркәсіптік қуатын сақтау үшін Батыс Ресей мен Украинадағы зауыттарды Ташкентке көшіру жұмыстарын жүргізді. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өнеркәсіптің айтарлықтай өсуіне әкелді. Сонымен қатар, көптеген неміс коммунисті эмигранттары Ташкентке эвакуацияланды. Ресей халқы күрт өсті; соғыс аймақтарынан эвакуацияланғандар Ташкенттің жалпы халқын миллионнан асырды. Орыстар мен украиндықтар Ташкент тұрғындарының жартысынан астам құрады. Көптеген бұрынғы босқындар соғыстан кейін бұрынғы үйлеріне оралмай, Ташкентте қалып қойды. Соғыстан кейінгі кезеңде Кеңес Одағы Ташкентте көптеген ғылыми және инженерлік мекемелер құрды. 1966 жылдың 10 қаңтарында сол кездегі Үндістан премьер-министрі Лал Бахадур Шастри және Пәкістан президенті Әйүп Хан 1965 жылғы Үнді-Пәкістан соғысынан кейін бейбітшілік шарттарын реттеу үшін кеңес премьер-министрі Алексей Косыгиннің делдалдық қатысуымен Ташкентте келісімге қол қойды. Келесі күні Шастри күрт жүрек талмасынан қайтыс болды. Шастриның суға у қосылып өлтірілгені туралы кең таралған болжам бар. 1966 жылдың 26 сәуірінде болған күшті жер сілкінісі Ташкенттің ескі қаласының көп бөлігін қиратты. 300 000-нан астам адам үйсіз қалды, ал 78 000-ға жуық сапасыз салынған үйлер, негізінен ескі қаланың тығыз қоныстанған аудандарында, дәстүрлі саз үйлер басым болған жерлерде қирады. Кеңес республикалары және Финляндия сияқты басқа да елдер талқандалған Ташкентті қайта жарақтандыруға көмектесу үшін "туысқандық халықтар жасақтарын" және қала құрылысшыларын жіберді. Ташкент кең көшелері, көлеңкелі ағаштар, саябақтары, шерулерге арналған үлкен алаңдары, фонтандары, ескерткіштері және көп қабатты үйлермен үлгілі совет қаласы ретінде қайта жаратылды. Осы кезеңде Ташкент метрополитені де салынды. 1970 жылға қарай шамамен 100 000 жаңа үй салынды.

Өзбекстанның астанасы

Ташкент – Өзбекстанның астанасы және ең көпұлтты қаласы. Бұл қала көгалды көшелерімен, көптеген фонтандарымен және жағымды саябақтарымен әйгілі болған, кем дегенде 2009 жылы жергілікті билік бастаған ағаш кесу науқанына дейін. 1991 жылдан бері қала экономикалық, мәдени және сәулеттік жағынан өзгерістерге ұшырады. Жаңа құрылыстар Кеңес дәуірінің символдарын ығыстырып, жаңаларынмен алмастырды. Ленинге қойылған ең ірі ескерткіштің орнына Өзбекстанның географиялық картасы бейнеленген глобус орнатылды. Кеңес заманындағы ғимараттардың орнына жаңа, заманауи ғимараттар салынды. "Ташкент қаласының орталығы" ауданында 22 қабатты НБУ Банк ғимараты, халықаралық қонақүйлер, Халықаралық бизнес орталығы және "Плаза" ғимараты орналасқан. Ташкент бизнес ауданы – Өзбекстандағы шағын, орта және ірі бизнесті дамытуға арналған арнайы аймақ. 2018 жылы жаңа орталықтың құрылысы басталды, ол жергілікті және шетелдік компаниялардың кеңселері, "Hilton Tashkent Hotel" сияқты әлемдік деңгейдегі қонақүйлер, пәтерлер, сауда орталықтары, дүкендер және басқа да ойын-сауық орындарын қамтитын бизнес ауданынан тұрады. Халықаралық бизнес орталығының құрылысын 2021 жылдың соңына дейін аяқтау жоспарлануда. Fitch агенттігі Ташкент қаласына "BB−" рейтингін берді, ал болжамы – "Тұрақты". 2007 жылы "Мәскеу жаңалықтары" газеті Ташкентті "Ислам әлемінің мәдени астанасы" деп атады, себебі қалада көптеген тарихи мешіттер мен маңызды ислам орталықтары, соның ішінде Ислам университеті бар. Ташкентте Самарқан Куфи Құраны сақталып тұр, ол Құранның ең ерте жазылған нұсқаларының бірі және 1924 жылдан бері осы қалада орналасқан. Ташкент – елдегі ең көп талданған қала және президент Шавкат Мирзиёев жүргізген реформалардың нәтижесінде туризмнің өсуінен, сондай-ақ Еуропалық Одақ және басқа да дамып келе жатқан елдерден келушілер үшін виза режимін жеңілдетуден үлкен пайда көріп отыр.

Қала және теледидар пайда болуы

Толық электронды теледидар құрылғысын алғаш рет 1928 жылы жазда Ташкентте Борис Грабовский және оның командасы көрсетті. 1925 жылы Саратовта патенттелген әдісінде Борис Грабовский жоғары кернеуде тік және көлденең электронды сәулемен суыруға негізделген теледидарлық бейнелеудің жаңа принципін ұсынды. Бүгінгі таңда осы бейнелеу принципі дерлік барлық қазіргі заманғы катодты сәулелі түтіктерде қолданылады. Тарихшы және этнограф Борис Голендер (орыс тілінде Борис Голендер) бейне лекциясында осы оқиғаны баяндады. Толық электронды теледидар құрылғысын көрсету күні – бүгінге дейін белгілі болған ең ерте дата. Осы фактіге қарамастан, көптеген қазіргі заманғы тарихшылар Владимир Зворыкин мен Фило Фарнсвортты алғашқы толық электронды теледидардың ойлап тапқандары деп есептейді. 1964 жылы Грабовскийдің теледидарды дамытуға қосқан үлесі Өзбекстан үкіметі тарапынан ресми түрде мойындалып, оған "Өзбек КСР-ның құрметті ойлап тапқышы" деген құрметті атақ берілді.

География

Ташкент Самарқан мен Шымкент арасындағы жолда, жақсы суға толы жазықта орналасқан. Самарқан – Өзбекстанның екінші қаласы, ал Шымкент – шекараның ар жағында. Ташкент Қазақстанға екі шекара өткізу пунктінен 13 км қашықтықта жатыр. 1 миллионнан астам халқы бар ең жақын географиялық қалалар: Шымкент (Қазақстан), Душанбе (Тажикстан), Бішкек (Қырғызстан), Кашгар (Қытай), Алматы (Қазақстан), Кабул (Афғанстан) және Пешавар (Пакистан). Ташкент Чирчик өзенінің және оның көптеген салаларының тоғысқан жерінде салынған. Қала терең аллювиалды шөгінділерге орналасқан. Қала белсенді тектоникалық аймақта орналасқан, сондықтан көптеген жер сілкіністері мен кейбір жер тітіркенулер болады. Ташкент уақыты UTC/GMT +5 сағат.

Климат

Ташкентте Жерорта теңізі климаты (Köppen: Csa) және ылғалды континенталды климаттың әсері бар (Köppen: Dsa). Осының салдарынан Ташкентте көбінесе Жерорта теңізі климатына тән емес суық және жиі қарлы қыстар мен ұзақ, ыстық және құрғақ жаздар болады. Жауын-шашынның көп бөлігі қыс айларында түседі, көбінесе қар түрінде. Қалада қыс пен көктемде жауын-шашынның екі жоғары нүктесі байқалады. Бұл сәл ерекше жауын-шашын үлгісінің себебі қаланың теңіз деңгейінен биіктігі. Ташкентте жаз ұзаққа созылады, әдетте мамырдан қыркүйекке дейін. Шілде және тамыз айларында Ташкентте тым ыстық болуы мүмкін. Қала жазда, әсіресе маусым мен қыркүйек айларында өте аз жауын-шашын алады.

Медиа

Өзбек тілінде тоғыз, ағылшын тілінде төрт, орыс тілінде тоғыз газет басылады. Бірнеше телеарна мен кабельді теледидар станциялары бар, оның ішінде Ташкент мұнарасы – Орталық Азиядағы екінші биік құрылыс. Сонымен қатар, Ташкентте Орталық Азиядағы бірегей цифрлық хабар тарату жүйелері қолжетімді.

Көңіл көтеру және сауда

Ташкентте бірнеше сауда орталығы бар. Олардың ішінде Next, Samarqand Darvoza және Kontinent сауда орталықтары бар. Көптеген сауда орталықтары, Riviera және Compass сауда орталықтары да оның ішінде, Tower Management Group компаниясымен салынған және басқарылады. Бұл компания Orient Group of Companies тобының бір бөлігі болып табылады. Елорданың ең беделді театры – Әлишер Навои театры, онда тұрақты түрде балет және опера спектакльдері қойылады. 1976 жылы Марк Вейл құрған Ильхом театры Совет Одағындағы алғашқы тәуелсіз театр болды. Театр әлі де Ташкентте жұмыс істеп келеді және тарихи айбынымен танымал.

Спорт

Футбол Ташкенттегі ең танымал спорт түрі. Ең белгілі футбол клубтары – «Пахтакор» Ташкент ФК, «Бунёдкор» ФК және «Локомотив» Ташкент ПФК. Футболшылар Максим Шатских, Питер Одемвинг және Василис Хаципанагис осы қалада туған. 2019 жылы құрылған «ХУМО» Ташкент кәсіби шайбалы хоккей командасының мақсаты Континенталдық хоккей лигасына (KHL) қосылу болды. «ХУМО» 2019–20 маусымында Жоғарғы хоккей лигасына (VHL) қосылды. Команда өз ойындарын «ХУМО» мұз сарайында өткізеді; команданың да, аренаның да атауы мифтік Хума құсынан алынған. «ХУМО» Ташкент 2019 жылдың ақпан айында бастау алған Өзбекстан мұз хоккей лигасының мүшесі болды. «ХУМО» тұрақты маусымды бірінші орында аяқтады. Велосипедші Джамолидин Абдужапаров осы қалада туған, ал теннисші Денис Истомин осы жерде өсті. Ақгүл Аманмурадова мен Ирода Тюляганова – Ташкенттен шыққан белгілі теннисшілер. Гимнаст Алина Кабаева және Израиль Олимпиадасының қатысушысы Александр Шатилов та осы қалада дүниеге келген. Бұрынғы әлем чемпионы және Израиль Олимпиадасының қола жүлдегері, К 1 500 м қашықтықтағы спринт каноэші Майкл Колганов та Ташкентте туған. Ауыр атлетикадан Өзбекстан Рио және Токио Олимпиада ойындарында ауыр салмақ сыныбында жеңіске жетті. Ташкент 2021 жылғы ауыр атлетикадан әлем чемпионатын қабылдап жатыр.