Шылым салынған жинақ карточкалары

Кіріспе

Сигарет қаптамаларына енгізілген сауда карталары

Сигарет карточкалары – темекі өндірушілердің сигарет қаптамаларын нығайту және сигарет брендтерін жарнамалау үшін шығарған сауда карталары. 1875-1940 жылдар аралығында сигарет компаниялары өздерінің сигареттерінің қаптамаларымен жинақтауға болатын карточкаларды жиі қосатын. Сигарет карточкалары жинағы ғасыр басындағы танымал мәдениетті көрсетеді, көбінесе сол кезеңнің актрисаларын, костюмдерін және спорт түрлерін бейнелейді, сондай-ақ сол кездегі әзіл-қалжың мен мәдени нормалар туралы ақпарат береді.

Тарих

1875 жылдан бастап АҚШ-та орналасқан Allen & Ginter темекі компаниясы актрисалар, бейсболшылар, американдық үндістердің басшылары, боксшылар, ұлттық тулар немесе жабайы жануарлар суреттелген карточкалар шығарды. Бұл алғашқы темекі карточкаларының бірі саналады. Ұзақ өтпей, Goodwin & Co. сияқты басқа темекі компаниялары да осы жолға түсті. Олар алдымен АҚШ-та, содан кейін Ұлыбританияда, одан кейін көптеген басқа елдерде пайда болды. Ұлыбританияда W. D. & H. O. Wills 1887 жылы темекілеріне жарнамалық карточкаларды қосатын алғашқы компаниялардың бірі болды, бірақ 1893 жылы John Player & Sons «Castles and Abbeys» атты алғашқы көптеген адамдарға қызық болатын жиынтығын шығарды. Томас Огден 1894 жылы, ал Wills 1895 жылы «Кемелер мен теңізшілер» жиынтығын, содан кейін 1896 жылы «Крикетшілер» жиынтығын шығарды. 1906 жылы Огден өз клубтарының түсіндегі футболшыларды бейнелейтін футбол карточкаларының жиынтығын шығарды, бұл алғашқы толық түсті жиынтықтың бірі болды. Әдетте әр жиынтықта 25 немесе 50 тақырып болар еді, бірақ 100-ден астам карточкадан тұратын сериялар да белгілі. Көпшілікке ұнайтын тақырыптарға «сұлулар» (танымал актрисалар, киножұлдыздар мен модельдер), спортшылар (АҚШ-та көбінесе бейсбол, ал әлемнің қалған бөлігінде көбінесе футбол және крикет), табиғат, әскери батырлар мен формалар, геральдика, локомотивтер және қала көріністері кіретін. Imperial Tobacco Canada NHL-дің алғашқы маусымына арналған алғашқы хоккей карточкаларын жасады. Жиынтықта барлығы 36 карточка болды, әрқайсысында ойыншының суреті бейнеленген. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1924–1925 жылдары тағы бір ғана темекі жиынтығы шығарылды. Бүгінде, мысалы, спорт және әскери тарихшылар осы карточкаларды формалардың дизайнына қатысты егжей-тегжейлі ақпарат алу үшін зерттейді. Кейбір өте ерте темекі карточкалары жібекке басылып, кейін қағазға жабыстырылған. Олар екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қағазды үнемдеу үшін тоқтатылды және кейін толыққанды қайтадан енгізілген жоқ. R. J. Reynolds Tobacco Company бренді Doral 2000 жылы темекі карточкаларын басып шығара бастады. Бұл 1940 жылдардан бері ірі өндіруші шығарған алғашқы темекі карточкалары болды, бірақ Ұлыбританиядағы шағын Carreras компаниясы 1950 және 1960 жылдары қысқа мерзімге Turf брендінің темекі карточкаларын, ал 1976 жылы Black Cat брендінің карточкаларын шығарды. Сонымен қатар, жылдар бойы темекі қаптарына арнайы ұсыныстармен купон сияқты карточкалар қосылып келді. «Doral Celebrate America» карточкаларының алғашқы жиынтығында 50 штат 2000 және 2001 жылдары екі рет жарияланды. Кейінгі тақырыптарға американдық фестивальдер, автомобильдер, ұлттық парктері және 20 ғасырдың оқиғалары кірді. Natural American Spirit, R. J. Reynolds Tobacco Company компаниясының тағы бір бренді, олардың қаптамаларында жел қуаты, әртүрлілік және олардың фермерлері туралы ақпаратпен бірге темекі карточкаларын да қамтиды. Philip Morris USA кейбір қаптамаларға «Тамақтанушыларға арналған ақпарат» темекі карточкаларын қоса бастады. Біреуі темекі татуды қалай тоқтатуға болатыны туралы ақпарат береді, ал екіншісі «жеңіл», «өте жеңіл», «жағымды», «орташа» және «аз шайырлы» темекілер «толық дәмді» темекілермен бірдей зиянды екенін айтады.

Beginning in 1875, cards depicting actresses, baseball players, Native American chiefs, boxers, national flags, or wild animals were issued by the U. S. based Allen & Ginter tobacco company. These are considered to be some of the first cigarette cards. Other tobacco companies such as Goodwin & Co. soon followed suit. They first emerged in the U. S., then the UK, then, eventually, in many other countries. In the UK, W. D. & H. O. Wills in 1887 were one of the first companies to include advertising cards with their cigarettes, but it was John Player & Sons in 1893 that produced one of the first general interest sets 'Castles and Abbeys'. Thomas Ogden soon followed in 1894 and in 1895, Wills produced their first set 'Ships and Sailors', followed by 'Cricketers' in 1896. In 1906, Ogden's produced a set of association football cards depicting footballers in their club colours, in one of the first full colour sets. Each set of cards typically consisted of 25 or 50 related subjects, but series of over 100 cards per issue are known. Popular themes were 'beauties' (famous actresses, film stars and models), sporters (in the U. S. mainly baseball, in the rest of the world mainly football and cricket), nature, military heroes and uniforms, heraldry, locomotives, and city views. Imperial Tobacco Canada manufactured the first ice hockey cards ever for the inaugural NHL season. There were a total of 36 cards in the set, each one featured an illustration of a player. After World War I, only one more cigarette set was issued, during 1924–25. Today, for example, sports and military historians study these cards for details on uniform design. Some very early cigarette cards were printed on silk which was then attached to a paper backing. They were discontinued in order to save paper during World War II, and never fully reintroduced thereafter. Doral, an R. J. Reynolds Tobacco Company brand, started printing cigarette cards in the year 2000. These were the first cigarette cards from a major manufacturer since the 1940s, although the small company Carreras in the UK issued cigarette cards with Turf brand cigarettes for a short period in the 1950s and 1960s, Black Cat brand in 1976. Furthermore, card like coupons with special offers have often been included in cigarette packets over the years. The first set of "Doral Celebrate America" cards featured the 50 states in two releases, 2000 and 2001. Later themes include American festivals, cars, national parks, and 20th century events. Natural American Spirit, another R. J. Reynolds Tobacco Company brand, also includes cigarette cards on their packs, with information on such things as windpower, diversity, and their farmers. Philip Morris USA started including "Information For Smokers" cigarette cards in certain packs. One provides information on quitting smoking and the other states that "Light, "Ultra Light", "Mild", "Medium", and "Low Tar" cigarettes are just as harmful as "Full Flavor" ones.

Әлемдік рекордтық баға

Әлемдегі ең құнды темекілік карточкасында Хонус Вагнер суреті бейнеленген, ол 20 ғасырдың басында АҚШ бейсболының ең ұлы ойыншыларының бірі болған. T206 Honus Wagner карточкасы аукционда бірнеше рет рекордтық бағаға сатылды, соңғы рет 2016 жылы ол 3,120,000 долларға сатылды. Вагнер темекі тартпаған және Американың ең ірі темекі компаниясы оның рұқсатынсыз оның суретін темекілік карточкаға басуды жоспарлағанда наразылық білдірген. Сот шараларына ұгроза салдарынан карточканың жарық көруіне кедергі келтірілді, бірақ бірнеше карточка жасырын түрде тарап кетті, және осы карточкалардың бірі аукционда сатылғанда коллекционерлерді таң қалдырды.

Басқа да темекілік карталар

Тағы бір танымал және ізделіспен алынатын карталар жиынтығы – Тадди шығарған, ал коллекционерлер «Клоундар мен цирк артистері» деп атаған атаусыз серия. Бұл ең сирек кездесетін карталар болмаса да (бір ғана мысалы сақталған сериялар бар), олар әлі де өте сирек және аукционға шыққанда жоғары бағаға сатылады. T206 Ty Cobb – тағы бір ерекше сирек сигарет картасының мысалы. Джордж Саттонға арналған Мека сигаретінің сауда картасы да оның қолымен бейнеленгенімен ерекшеленеді. Саттон осындай кемшілігімен ойынды игергендіктен «қолсыз бильярдшы» деп аталды. Осы мысалдардан өзге, адамдарға емес, қалаларға немесе туларға арналған сигарет карталары да кездеседі.

Жіктеу және каталогтастыру

XIX ғасырдағы американдық темекі талондарын жүйелеуге арналған жүйе Джефферсон Бурдик жазған «Америкалық карта каталогы» (ACC) еңбегінен бастау алады. Бурдик «American Tobacco» талондарын бір бөлімде, талон серияларын шығарған компаниялар мен талон түрлеріне сәйкес жіктеді. XIX ғасырғы талон сериялары «N» әрпімен (N1 N694) ал, XX ғасырғылары «T» әрпімен (T1 T235) белгіленді.

Дүниежүзілік темекі индексі (WTI)

Ұлыбританияның Картофильдік қоғамы (CSGB) жариялаған Дүниежүзілік темекі индексі (WTI) әлемнің түкпір-түкпірінен белгілі барлық темекі талондарын тізімдейді және жаңа табылғандар туралы хабарламалар негізінде бүгінге дейін жаңартылып келеді. Осыған ұқсас әріп-сандық жүйе қолданылып, талон қағаздары шығарылған ғасырға емес, өндірушінің атына сәйкес код тағайындалады. Мысалы, Аллен мен Гинтердің N2 "Атақты американдық үнді басшылары" Бёрдик талон қағазы A400 030 (a) ретінде, ал ірі N42 сериясы A400 030 (b) ретінде тізімделген.

Мұра

Эдвард Уортон Тигардың жинаған темекі карточкаларының ең ірі коллекциясы тіркелген. Оның 1995 жылы қайтыс болғаннан кейін Ұлыбритания мұражайына қалдырылған коллекциясы Гиннес рекордтар кітабында осы сияқты ең үлкен коллекция ретінде мойындалған. Оның "Burning Bright" атты автобиографиясы темекі карточкаларын жинауға деген құштарлығын, сондай-ақ бизнес өмірін, оның ішінде Selection Trust президенті болуын – сол кездегі әлемдегі ең ірі тау-кен компанияларының бірі – және Кент крикет клубының президенті болумен аяқталған крикетке деген өмір бойына дамыған сүйіспеншілігін толықтай баяндайды. Оның коллекциясына басқалар қалай қарайтыны туралы сұрағанда ол: "Егер темекі карточкаларын жинау – ерекшелік белгісі болса, онда әлемдегі ең үлкен коллекцияны жинаған адамды болашақ ұрпақ қалай бағалайды? Шындығында, маған мүлдем қызық емес" деді. 1995 жылы қайтыс болғанға дейін ол Ұлыбритания Картофильдік қоғамының президенті болды.