Кіріспе

Жиналмалы суреттер

Сауда картасы (немесе жиналмалы карта) – әдетте картондан немесе қалың қағаздан жасалған, белгілі бір адамның, орынның немесе нысананың (шынайы немесе ойдан шығарылған) суреті мен суреттің қысқаша сипаттамасын, сондай-ақ басқа мәтіндерді (шабуылдар, статистика немесе қызықты деректер) қамтитын шағын карта. Карталардың түрлері сан алуан. Сауда карталары дәстүрлі түрде спортпен байланысты (әсіресе бейсбол карталары көп кездеседі), бірақ олар Покемон сияқты спорттық емес сауда карталарын да қамтуы мүмкін. Мұндай карталарда көбінесе мультфильмдер, комикс кейіпкерлері, телесериалдар мен фильмдерден алынған кадрлар бейнеленеді. 1990 жылдары ойын ойнауға арналған арнайы карталар коллекциялық карта ойындары деп аталатын жекелеген санатқа жеткілікті деңгейде дамыды. Бұл ойындар көбінесе фантастикалық сюжеттерге негізделген. Фантастикалық көркем карталар – сурет өнеріне баса назар аударатын сауда карталарының бір түрі.

Шығу тегі

Кәсіпкерлік карталар – темекі және тағам (шайнамалы желім) карталарының алғашқы түрі. Бөлшек сауда тауарларында кездесетін ең алғашқы сыйлықтардың бірі – темекі карталары болды. Тауарларды жарнамалау мақсатында жасалған сауда карталары (жинақтау карталарымен шатастырмау керек) темекінің қағаз қаптамасына құрамын сақтау үшін қатайту ретінде салынатын. 1886 жылы АҚШ-тағы Аллен және Гинтер, ал 1888 жылы британдық W.D. & H.O. Wills компаниялары темекі жарнамаларын басып шығарған алғашқы компаниялар еді. Бірнеше жыл өткен соң, карточкаларда табиғаттан бастап соғысқа, спортқа дейінгі әртүрлі тақырыптарды қамтитын литографиялық суреттер пайда бола бастады – бұл темекі шегетін ер адамдарға қызығушылық тудырды. 1900 жылға қарай 300 түрлі компаниядан мыңдаған темекі карточкалары жиынтығы жасалды. Балалар дүкендердің алдында тұрып, темекі сатып алған клиенттерден жарнамалық карточкаларды сұрап алатын. Темекі карточкаларының сәттілігінен кейін, басқа өнімдерді өндірушілер де сауда карталарын жасап, оларды өнімдеріне қосатын немесе дүкен қызметкерлері сатып алушыларға тапсыратын.

Ертедегі бейсбол карточкалары

Бірінші бейсбол карточкалары – 1860 жылдардың соңында, бейсбол кәсіби спортқа айналған шақта, спорттық тауарлар компаниясы басып шығарған сауда карточкалары болды. 20 ғасырдың басындағы бейсбол карточкаларының көп бөлігі қантты заттар мен темекі өнімдерімен бірге келді. Осы кезеңде ең құнды бейсбол карточкасы – Хонус Вагнердің суреті бар T206 темекі карточкасы жарық көрді. 1909 жылы American Tobacco Company таратып жүрген T206 жинағы коллекционерлер арасында барлық уақыттағы ең танымал жинақ деп есептеледі. 1933 жылы Бостон қаласындағы Goudey Gum Company ойыншылардың өмірбаян жазылған карточкаларды шығарды және бейсбол карточкаларын алғаш рет жемісті шайқамаға (bubble gum) салды. 1933 жылғы Goudey жинағы бүгінгі күнге дейін ең танымал және қолжетімді винтаж жинақтарының бірі болып саналады. Филадельфиядағы Bowman Gum компаниясы 1948 жылы алғашқы бейсбол карточкаларын шығарды.

Қазіргі заманғы сауда карталары

Topps Chewing Gum, Inc., қазір "The Topps Company, Inc." деп аталады, 1950 жылы теледидар мен кинодағы каубой Хопалонг Кэссиди, Африкада үлкен аңдарды аулаудағы Франк Бакты бейнелейтін "Bring 'Em Back Alive" карталары және All American Football карталары сияқты тақырыптармен иірімшектің ішіне сауда карталарын салмая бастады. Topps 1951 жылы алғашқы бейсбол карталарын шығарды, олардың дизайны ойын карталарына ұқсас болды. Topps иесі және негізін қалаушы Сай Бергер келесі жылы, 1952 жылы 1952 Topps Baseball түрінде алғашқы нағыз заманауи бейсбол карталар жиынтығын жасады, ол ойын көрсеткіштері мен статистикасымен толықталған. Бұл барлық уақыттағы ең танымал жиынтықтардың бірі; оның ең бағалы бөлігі – 1952 Topps Mickey Mantle #311, ол кейде қате түрде Мантлдің дебюттік картасы деп аталады, бірақ ол шындығында 1951 жылғы Bowman Baseball жиынтығында пайда болған. 2022 жылдың 28 тамызында Микки Мантл бейсбол картасы (Topps; #311; SGC MT 9.5) 12,6 миллион долларға сатылды. Topps 1956 жылы өзінің басты бәсекелесі Bowman Gum компаниясын сатып алды. Topps 1956 жылдан 1980 жылға дейін сауда карталары индустриясында көшбасшы болды, тек спорттық карталар ғана емес, сонымен қатар ойын-сауық карталарында да. Topps компаниясы Wacky Packages (1967, 1973–1977), Star Wars (1977 жылдан бастап) және Garbage Pail Kids (1985 жылдан бастап) сияқты ең көп сатылатын спорттық емес карталардың көп бөлігін өндірді. 1991 жылы Topps бейсбол карталарымен бірге иірімшекті қаптауды тоқтатты, көптеген коллекционерлер карталарына иірімшектің дақтарынан зақым келмейтініне қуанды. Келесі жылы, 1992 жылы, Topps карталарын орау үшін балауыз жағылған қағазды қолдануды тоқтатты және тек целлофанды пайдалана бастады, осылайша жиынтықтағы жоғарғы және төменгі карталарда балауыз дақтары пайда болу мүмкіндігін жойды.

Цифрлық сауда карталары

Технология мен цифрлық трендтерді қадағалап отыру үшін, қолданыстағы және жаңа сауда карталары компаниялары онлайн ғана немесе физикалық картаның цифрлық көшірмесі ретінде сатылатын цифрлық сауда карталарын жасауды бастады. 1995 жылы Майкл А. Пейс CD-ROM компьютерлік жүйесі мен дискеттерді пайдаланып, «компьютерлік негіздегі» сауда карталарын шығарды. 2000 жылы Topps etopps деп аталатын спорттық карталар брендін ұсынды. Бұл карталар тек онлайн режимінде, жеке IPO (алғашқы ойыншы ұсынысы) арқылы сатылды, онда карта әдетте бір аптаға IPO бағасымен ұсынылатын. Сол жылы Tokenzone медиа компаниялары үшін цифрлық сауда карталары түрінде контент таратуға арналған цифрлық коллекциялар платформасын іске қосты. Сатылған карталардың саны, қанша адам сатып алуға ниет білдіргеніне байланысты болды, бірақ белгілі бір лимит сақталды. Сатылымнан кейін карталар, егер сатып алушы жеткізіп беруді сұрамаса, климатты бақылаудағы қоймада сақталады және нақты қолдарға тимей, тек виртуалды түрде сауда жасауға болады. 2012 жылдың қаңтар айында Topps өздерінің eTopps өнімдерін тоқтатуды жариялады. 2013 жылы цифрлық коллекциялық карта ойындарының нарығы 1,3 миллиард долларды құрады деп есептелді. Бұл салада бірнеше технологиялық стартаптар өздерін бекітуге тырысты, атап айтқанда Stampii (Испания, 2009), Fantom (Ирландия, 2011), Deckdaq (Израиль, 2011) және 2Stic (Австрия, 2013). Panini өздерінің Adrenalyn XL платформасын NBA және NFL сауда карталары жинағымен бірге іске қосты. Connect2Media Winning Moves компаниясымен бірлесіп, Динозаврлар, Джеймс Бонд 007, Мерейлілер, Gum Ball 3000, Еуропалық футбол жұлдыздары және NBA сияқты сауда карталары жинақтарын ұсынатын iPhone қосымшасын жасады. 2011 жылы mytcg Technologies контент иелеріне өз контенттерін орналастыруға мүмкіндік беретін платформаны іске қосты. 2011 жылдың 1 шілдесінде Wildcat Intellectual Property Holdings компаниясы Topps, Panini, Sony, Electronic Arts, Konami, Pokémon, Zynga және Nintendo сияқты 12 компанияға Wildcat компаниясының «Электрондық сауда картасы» патентын бұзды деген айыппен сотқа шағым түсірді. 2012 жылы Topps өздерінің алғашқы телефондық қосымшасын ұсынды. Topps Bunt – бұл пайдаланушыларға басқа жанкүйерлермен фэнтези лигасы сияқты ойын ортасында байланысуға мүмкіндік беретін қосымша, онда олар сүйікті ойыншыларын жинап, олардың ойын көрсеткіштеріне байланысты ұпай жинап, басқа жанкүйерлермен сауда жасап, жарыса алады. Үш жылдан кейін сол компания Еуропада (АҚШ-ты есептемегенде) Marvel Hero Attax өнімімен цифрлық эксперимент жүргізді, цифрлық технологияны физикалық өнімге қосымша ретінде пайдаланды.

Құны

Қазіргі кезде Интернеттің дамуы әртүрлі онлайн-қоғамдастықтардың пайда болуына мүмкіндік берді, олардың арқасында мүшелер коллекциялық карталарды бір-бірімен саудаласа алады. Карталар көбінесе eBay және басқа да онлайн-сауда платформалары арқылы сатып алынып-сатылады. Көптеген веб-сайттар көбірек сатып алу мүмкіндіктерін тарту үшін өздерінің "Бізге сату" бетін ұсынады. Сауда картасының құны картаның жағдайына, бейнеленген нысанның танымалдылығына және картаның сирек кездесуіне байланысты болады. Кейбір жағдайларда, әсіресе карта жинау кең таралған хоббиге айналудан бұрынғы ескі карталар, коллекционерлер үшін жоғары құнды заттарға айналды. Соңғы жылдары көптеген спорттық карталардың құны артық өндіріс салдарынан күрт өспеді, бірақ кейбір өндірушілер құнын арттыру үшін шектеулі және аз тіражбен шығарылған карталарды пайдаланды. Дегенмен, сауда карталарының нақты ақшалай құны жоқ. Картаның құны коллекционердің оған төлеуге дайын сомасына байланысты. Бүгінде 44 миллиард долларға бағаланған әлемдік спорттық сауда карталары нарығы 2027 жылға қарай шамамен 100 миллиард долларға дейін өсуі күтілуде.

Жағдай

Картаның күйі – сауда карталарының құнын анықтайтын маңызды фактор. Картаның күйін анықтау үшін төрт негізгі аспект зейінге алынады: орталықтау, бұрыштар, жиектер және бет. Сауда картасының құнын бағалау кезінде түстің дақтары, бұлыңғыр суреттер сияқты ақаулар мен сызаттар, жыртылулар сияқты тозулар ескеріледі. Карталар олардың күйіне қарай нашар немесе мінсіз деп саналады, ал кейде 1-ден 10-ға дейін бағаланады. Мысалы, мінсіз күйдегі карта нашар күйдегі картадан әдетте қымбатқа бағаланады. PSA, Beckett және SGC сияқты ірі карта бағалау компаниялары орталықтау, бұрыштар, жиектер және бет бойынша жеке баға беріп, содан кейін оларды біріктіріп, түпкілікті бағаны шығарады. Ескі карталар тозуға көбірек сезімтал, яғни 2018 жылы басылған картаға ‘7’ бағасы берілсе, құны төмендеуі мүмкін, ал 1950 жылғы картаға берілген ‘7’ бағасы құнын айтарлықтай арттыруы мүмкін. Баға картаның құнына үлкен әсер етеді, бірақ нарықтағы картаның саны да маңызды. Мысалы, PSA 10 бағасын алған 20,000-нан астам Luka Doncic 2018 Base Prizm карталары бар, демек, олардың көптігі әр картаның құнын төмендетіп тұрады.

Күй сипаттамасы

Мінсіз (Pristine) – Кемшіліксіз, зақымдалмаған карта. Жай көзге де, мұқият қарағанда да ешқандай ақау жоқ.

Мінезді (Mint) – Баспа ақаулары немесе көзге көрінетін зақымдар жоқ. Мұқият қарағанда өте ұсақ баспа ақаулары болуы мүмкін. Бір-екі сызықпен жылтыр.

Жақын мінезді/Мінезді (Near Mint/Mint) – Көзге көрінбейтін баспа ақаулары немесе зақымдар, бірақ мұқият қарағанда шамалы ақаулар болуы мүмкін. Өте ұсақ сызықтармен жылтыр.

Жақын мінезді (Near Mint) – Картада байқалатын, бірақ шамалы кемшіліктер немесе тозу бар. Өте ұсақ сызықтармен жылтыр.

Жақсы/Жақын мінезді (Excellent/Near Mint) – Картада байқалатын, бірақ шамалы кемшіліктер немесе тозу бар. Көбінесе ұсақ сызықтармен жылтыр.

Жақсы (Excellent) – Картада байқалатын кемшіліктер немесе орташа тозу бар. Шамалы сызықтардан жылтырлығы жоғалуы мүмкін.

Жақсы/Өте жақсы (Very Good/Excellent) – Картада байқалатын кемшіліктер немесе орташа тозу бар. Жылтырлығы жоғалып, өте ұсақ сызаттар мен икемделулер болуы мүмкін.

Өте жақсы (Very Good) – Картада айқын кемшіліктер немесе қатты тозу бар. Жылтырлығы жоқ. Шамалы сызаттар немесе өте ұсақ жыртылулар.

Жақсы (Good) – Картада ауыр кемшіліктер немесе тозу бар. Жылтырлығы жоқ. Көрінетін сызаттар немесе жыртылулар.

Нашар (Poor) – Картада бұзылған кемшіліктер немесе тозу бар. Жылтырлығы жоқ. Ауыр сызаттар, үлкен жыртылулар немесе қатты икемделулер.

Танымалдық

Карталардың танымалдылығы картада бейнеленген тақырыпқа, олардың нақты өмірдегі жетістіктеріне, қысқа мерзімді жаңалықтарға және картаның өзінің ерекшеліктеріне байланысты анықталады. Олар көбінесе білім беру құралы ретінде және карталарды сәйкестендіру үшін қолданылады. Онлайн каталогтар коллекцияны басқару және коллекционерлер арасында байланыс орнату үшін қосымша мүмкіндіктер ұсынады.

Терминология

Фразаның анықтамасы
9 қалталық бетТұңғыш картаны тоғыз карта ұясына салып, содан кейін карта жинағышқа сақтайтын пластикалық парақ. 9 Тоңғыш парақ Әдетте, промо-карталар болатын тоғыз картадан тұратын кесілмеген парақтар. Автограф картасы Баспаға салынған карталар, сондай-ақ оларға түпнұсқа актерлердің немесе суретшілердің қолтаңбалары қойылған. Негізгі жиынтық Белгілі бір карталар сериясы үшін негізгі карталардың толық жиынтығы. Байлауыш 9 карталық беттерді пайдаланып карталарды сақтауға арналған жинағыш. Break (Брейк) Бір адам (әдетте валюта айырбастау үшін) сауда карталарының пакеттерін ашып, оларды сатып алушыға жібереді. Брейктерде сатуға арналған "орындар" болады, әдетте командалар бойынша сұрыпталады. Бластерлік қорапша Әдетте 6-12 пакеттен тұратын карталардың фабрикалық мөрленген қорапшасы. Әдетте Walmart және Target сияқты ірі бөлшек сауда дүкендерінде сатылады. Қорап Бірнеше пакеттен (көбінесе 24-36 пакеттен) тұратын карталардың түпнұсқа өндірушісінің контейнері. Қораптың үстіндегі карта Қорапқа фабрикалық мөрленген кезде қосылатын карталар. Блистерлік қаптама Бөлшек саудаға арналған ілгіштерге ілу үшін пластикалық көпіршік қаптамаларындағы карталар немесе пакеттер. Карта қапшығы Карталарды қорғау үшін кигізілетін қапшықтар. Картофилия – сауда карталарын, әсіресе темекі карталарын жинау хоббиі. Кейс (Қорап) Фабрикалық мөрленген жәшіктер, әдетте әрбір кейсте алтыдан он екіге дейін карта қораптары болады. Chase Card (Қуып жететін карта) Фабрикалық мөрленген кейсте бонус ретінде қосылатын карта немесе карталар. Жалпы карта Негізгі жиынтықты құрайтын сирек емес карталар. Сондай-ақ, негізгі карталар деп те аталады. Factory Set (Фабрикалық жиынтық) Өндірушіден сұрыпталған және сатылатын карталар жиынтығы, әдетте толық негізгі жиынтық. Master Set (Бас жиынтық) Нақты анықталмаған; көбінесе негізгі жиынтық және барлық қолжетімді қосымша жиынтықтар; әдетте промо-карталар, пошта арқылы жіберілетін карталар, эскиз карталары немесе автограф карталары кірмейді. Үлкен карта Стандартты немесе кең форматты емес кез келген негізгі, жалпы, қосымша немесе басқа карта. Параллель карта Негізгі картаның модификацияланған түрі, оны негізгі картадан ажырататын қосымша фольгамен немесе голограммалық басылыммен белгіленеді. Пакет (Қап) Негізгі және мүмкін қосымша карталары бар түпнұсқа қаптама, көбінесе "воск пакеттері" деп аталады, әдетте бір пакетте 2-ден 8 картаға дейін болады. Бүгінде пакеттер әдетте пластиктен немесе фольгадан жасалады. Бөлшек сауда картасы Көпшілікке сатылатын карталар, пакеттер, қораптар және кейстер, әдетте K-Mart немесе Wal-Mart сияқты ірі бөлшек сауда дүкендері арқылы. Rack Pack (Тізелік пакет) Бөлшек саудаға арналған ілгіштерге арналған, оралмаған карталардың фабрикалық пакеті. Промо-карта Өндірушінің алдағы өнімдерді насихаттау үшін әдетте алдын ала тарататын карталары. Redemption Card (Құндылық картасы) Пакеттерде табылған және арнайы карта немесе басқа сыйлық алу үшін өндірушіге поштамен жіберілетін карталар. Sell Sheet (Сату парағы) Сондай-ақ "рекламалық парақтар" деп те аталады. Әдетте бір беттік, бірақ көбінесе бүктелетін парақтар, өндірушілер карта дистрибьюторларына алдағы өнімдерді насихаттау үшін алдын ала таратады. Интернет кеңінен тарағандықтан, сату парақтары қазір коллекционерлер жиынтықтарды шығудан бірнеше ай бұрын көре алуы үшін сауда карталары медиасына цифрлық форматта таратылады. Жеке карталар Хобби немесе онлайн-дүкендерде сатылатын жеке карталар. Sketch Card (Эскиз картасы) Бірегей суретшінің эскизін бейнелейтін қосымша карталар. Swatch Card (Тілік картасы) Спортшының жейдесі немесе актердің костюмі сияқты матадан жасалған тіліктер орнатылған қосымша карталар. Tin (Қорап) Әдетте карталармен немесе пакеттермен толтырылған, көбінесе қосымша карталары бар металл банкалар. Top Loader (Жоғарғы жүктеуіш) Сызаттардың, бұрыштардың зақымдануының және басқа да ақаулардың алдын алу үшін бір картаны сақтауға арналған қатты пластикалық қапшық. Шығарылмаған карта Өндіруші басып шығарған, бірақ әр түрлі себептермен ресми түрде таратпаған карталар. Көбінесе жұртшылыққа, кейде дұрыс емес жолмен таратылады. Промо-карталармен шатастырмау керек. Кесілмеген парақ Негізгі, қосымша, промо немесе басқа карталардың кесілмеген парақтары. Қаптама Түпнұсқа пакет қаптамалары, көбінесе коллекциялық нұсқалары бар.

Спорттық карталар

Спорттық карта – спортқа қатысты тақырыпты қамтитын сауда картасының жалпы атауы, спорттан басқа тақырыптарды қамтитын спорттық емес сауда карталарынан өзгеше. Спорттық карталар коллекциялық заттардың ең ерте түрлерінің бірі болды. Олар әдетте бір жағында ойыншының суреті, ал екінші жағында статистика немесе басқа да ақпараттар болады. Карталар көптеген ірі спорт түрлерін қамтиды, әсіресе Солтүстік Америкада ойналатындарды, мысалы американдық футбол, футбол, бейсбол, баскетбол, бокс, гольф, шайбалы хоккей, жарыстар және теннис. Спорттық тақырыптағы алғашқы жиынтық 1896 жылы пайда болды, ол W. D. & H. O. Wills компаниясының 50 крикетшіден тұратын крикет сериясы еді. Темекі компаниялары спорттық карталардың брендке адалдықты арттырудың тамаша тәсілі екенін білді. 1896 жылы алғашқы футбол жиынтығы "Футболшылар және клуб түстері" Манчестердегі шағын "Marcus & Company" фирмасымен жарық көрді. Сол кезде шығарылған басқа футбол жиынтықтары: "Футболшылар және клуб түстері" (Киннер, 1898); "Футболшылар" (Дж. Ф. Белл, 1902); "Футболшылар" (Ф. Дж. Смит, 1902) және "Футболшылар" (Перси Э. Кадл, 1904). Спорттық карталардың дамуының алғашқы кезеңі, 19 ғасырдың екінші жартысында, негізінен бейсбол карталарының тарихы болып табылады, себебі бейсбол кеңінен кәсібилендірілген алғашқы спорт түрі еді. Хоккей карталары да 20 ғасырдың басында пайда бола бастады. Осы кезеңдегі карталар көбінесе темекі компаниялары шығарғандықтан және темекі пакеттеріне, оларды нығайту және темекі брендтерін жарнамалау үшін салынатындықтан, темекі карталары немесе темекілік карточкалар деп аталады. Хоббидегі ең қымбат карталардың бірі – 1909 T 206 жиынтығындағы Хонус Вагнердің темекі картасы. Аңыз бойынша, Вагнер оның карталарын балалар жинап алатын нәрсеге салуға қарсы болған. Сондықтан оның карталарын шығару тоқтатылды. Бұл жиынтықта оның 100-ден аз картасы бар деп есептеледі. 1909 жылғы T 206 Honus Wagner картасы 2,8 миллион долларға сатылды. Жақында, 2022 жылдың 28 тамызында Микки Мантлдың бейсбол картасы (Topps; #311; SGC MT 9.5) 12,6 миллион долларға сатылды. Карталардың жиынтықтары әр маусымда ірі кәсіби спорт түрлері үшін шығарылады. Компаниялар әдетте ойыншылардың суреттерін пайдалану құқығы үшін оларға төлеуі керек болғандықтан, спорттық карталардың басым көпшілігі кәсіби спортшыларды бейнелейді. Әуесқойлар сирек кездеседі, әдетте олар үшін бәсекелесетін мекеме, мысалы колледж шығарған немесе уәкілеттік берген карталарда ғана кездеседі. Көптеген ескі спорттық карталар (1980 жылға дейінгі) бүгінде жоғары бағаға сатылады, себебі оларды табу қиын, әсіресе жақсы сапалы жағдайда. Бұған себеп балалардың көптеген карточкаларын велосипед дөңгелектеріне салып қоюы, нәтижесінде олар оңай зақымдануы. Даңқ залына енген спорт жұлдыздарының жаңадан танылған карталары жақсы сақталған болса, мыңдаған долларға сатылуы мүмкін. 1980 жылдары спорттық карталар көбірек шығарыла бастады, ал коллекционерлер олардың инвестициялық құндылығын біліп, карталарын жақсы жағдайда ұстай бастады. Бұл үрдіс 1990 жылдары да жалғасты. Бұл практика осы дәуірде өндірілген көптеген карталардың құндылығының төмендеуіне әкелді, себебі олардың саны көп болды. Карталардың көбеюі нарықты толыстырды, ал 1990 жылдардың соңында карта компаниялары көптеген коллекционерлерді қызықтыру үшін сирек кездесетін карталардың нұсқаларын шығара бастады. Хоббидегі соңғы трендтер – "ойынға қолданылған естеліктер" карталары, олар әдетте ойыншының нағыз кәсіби ойындарда киген жейдесінің бөлігін көрсетеді; басқа естеліктер карталарына сыбызғы, доп, бас киім, қалқан және еден бөліктері кіреді. Растаулы автографтар да танымал, сондай-ақ "сериялық нөмірленген" карталар да танымал, олар әдеттегі "негізгі жиынтық карталарға" қарағанда әлдеқайда аз мөлшерде шығарылады. Карта жасаушылар алған автографтар бейсбол тарихында ең көп жиналған карточкаларға айналды. Бұл 1990 жылы бейсболда басталды, ол кезде Upper Deck кездейсоқ Реджи Джексонның автографтарын қораптарға енгізді. Олар әдетте "Certified Autographed Inserts" немесе "CAI" деп аталады. Егер спортшы осы карталарға жеке қол қоймаса, оның да, карта жасау компаниясының да беделі қауіпке ұшырайды. Бұл қолтаңбалар әлемдегі ең шынайы қолтаңбалар болып табылады. Осы карталардың бәрінде автографтардың шынайы екендігі туралы қандай да бір түрдегі басылған мәлімдемелер бар, осылайша, автографтың кімге тиесілі екендігіне қарамастан, оның шынайылығы туралы сұрақ туындамайды. CAI-ның бұтақтары танымал актерлердің, музыканттардың, президенттердің және тіпті Альберт Эйнштейннің автографтарына дейін жетті. Көбінесе бұл автографтар пост карточкалары, индекс карточкалары және қара қағаз сияқты жалпақ заттардан кесілген. Содан кейін олар карталарға жабыстырылады. 2001 жылы Playoff атты компания карточкаларға жабыстырылатын стикерлерге автографтарды алуды бастады, автографтар тікелей карточкаларға қойылған жоқ. Бұл типтегі автографтарға қарсы күшті оппозиция бар, себебі ойыншылар стикерлер жабыстырылған карточкаларды тіпті көрген жоқ.

Қауымдастық футболы

Алғашқы футбол карталарын 1898 жылы Англияның Манчестер қаласында Marcus & Company Tobacco компаниясы шығарды. Жинақ 100-ден астам картадан тұрады және "Клубтық түстер" деген атпен жарық көрді. Картаның ал жағында ойыншылардың суреттері, ал арт жағында темекінің жарнамасы орналасқан. Көптеген басқа темекі компаниялары да өзіндік серияларын жасады, бұл 1898 жылы Kinner компаниясымен басталды. Кейіннен 1934 жылы Ardath компаниясы 50 картадан тұратын кезекті серияны шығарды. Картаның ал жағында ойыншылардың суреттері, ал арт жағында темекінің жарнамасы және ойыншының қысқаша өмірбаяндық мәліметтері жазылған. Қазіргі заманғы футбол карталары 1958 жылдан 1975 жылға дейін Ұлыбританияда A&BC, ал 1975 жылдан 1981 жылға дейін Topps (Ұлыбритания) компаниялары арқылы сатылды. 1940 жылдардың соңында Испания мен Италияда осыған ұқсас, кішкентайрақ өлшемдегі карталар шығарылды. Карталар 1981 жылдан қазіргі уақытқа дейін, 1985 және 1986 жылдарды қоспағанда, үздіксіз шығарылып келеді. Merlin брендімен 1994 жылдан бастап Topps компаниясы Премьер-лиганың стикерлік альбомына арналған стикерлерді өндіруге лицензия алды. Topps компаниясы 2007/08 маусымында ұсынған Match Attax – Премьер-лиганың ресми сауда картасы ойыны, Ұлыбританиядағы ең көп сатылатын жинақтау ойыншығы. Ұлыбританияда шамамен 1,5 миллион коллекционер бар. Әлемдік сатылым көрсеткіштері бойынша бұл ойын әлемдегі ең көп сатылатын спорттық сауда картасы ойыны болып табылады. Футбол өнімдерінің тағы да бірнеше түрлері бар, мысалы, мәрмәр, кесілген суреттер, монеталар, мөртабандар және стикерлер. Олардың кейбіреулері жеңіл картоннан жасалған және желім немесе стикерлер арқылы бекітіліп, өнімдерге арналған арнайы стикер альбомдарына жабыстырылады. 1970 жылы ФИФА-мен серіктестік құрған Panini компаниясы алғаш рет 1970 жылғы әлем чемпионатына арналған стикер альбомын шығарды. Осыдан бастап стикерлерді жинау және сату кең таралып, әлем чемпионатына қатысты маңызды бөліктердің біріне айналды, әсіресе жас ұрпақ үшін. The Guardian басылымы былай деп жазады: "1970 және 1980 жылдары [әлем чемпионаты] стикерлерін алмастыру дәстүрі ойын алаңшаларындағы ең көп таралған ойын еді". Panini компаниясы әр елдің құрама командаларын ресми жарияламас бұрын бірнеше айға дейін стикер альбомы үшін дайындау жұмыстарын бастайды, сондықтан күтпеген шақырулар альбомда көрінбей қалуы мүмкін. Бұған мысал ретінде 1994 жылғы әлем чемпионатына Бразилия құрамасына шақырылған 17 жасар бразилиялық шабуылшы Роналдуды келтіруге болады. Panini компаниясының футбол карталары ойыны Adrenalyn XL 2009 жылы ұсынылды. 2010 жылы Panini "Adrenalyn XL" ойынының УЕФА Чемпиондар Лигасы нұсқасын шығарды, онда 22 бәсекелес клубтың 350 картасы, соның ішінде чемпиондық атақты қорғаған "Барселона" клубының карталары бар. Panini FIFA 365 Adrenalyn XL төртінші басылымы 2019 жылы жарық көрді, онда үздік клубтар, командалар мен ойыншылар ұсынылған. 2022 жылы индонезиялық өндіруші FanGir PT Liga Indonesia Baru компаниясымен серіктестік құрып, BRI Liga 1 сауда карталарының тұсаукесер жинағын ұсынды.

Австралиялық футбол

Австралиялық футбол карталары негізінен Австралияда ғана табады, себебі елден тыс жерде жоғары деңгейдегі лигалар жоқ. Алғашқы Австралиялық футбол карталары 1880-ші жылдардың соңында Goodwin & Co's Old Judge Cigarettes компаниясымен бірлесіп шығарылды. Жиынтықта Виктория және Оңтүстік Австралиядан австралиялық футболшылар бар, сондай-ақ Австралияның танымал тұлғалары да болды. Футбол карталарын шығарған басқа компаниялардың арасында 1905 жылы W. D. & H. O. Wills және Sniders & Abrahams компаниялары бар (1908 жылы матчтардан көріністерді, ал 1910 жылдары футболшылардың портреттерінен тұратын жиынтықтарды толық түсте шығарды). 1930 жылдары британдық Godfrey Phillips Co. компаниясының Австралиялық бөлімшесі футбол карталарының жиынтығын шығарды. Сол кезде Ходлис атты жергілікті кондитерлік компания суреттелген карталар жинағын шығарды. Кларк Эллис атты тағы бір кондитерлік компания да өз жинағын шығарды. 1930 жылдары Pals Periodical, Plaistowe & Co., Carreras (1933 жылы екі суреттелген жиынтық, олардың біріншісі Боб Мирам салған футболшылардың карикатураларын қамтыды), Giant Licorice Cigarettes, MacRobertson's және W. D. & H. O. Wills сияқты компаниялар да карталар жинағын шығарды. Австралиялық футбол карталарының бағасы Австралиядағы басқа спорт түрлеріне қарағанда салыстырмалы түрде жоғары болуы мүмкін. Мұны винтаждық және заманауи карталардың мысалында көруге болады, мысалы, 1894 жылғы American Tobacco Company картасындағы Эссендон ойыншысы Уилл Креббин 2018 жылы 10 110 долларға сатылды, ал 2004 жылғы Select AFL Conquest Triple Brownlow Medallist картасы, Натан Бакли, Адам Гудс және Марк Ричитутоның қолтаңбаларымен 2018 жылы 3000 долларға бағаланды.

Бейсбол

Бейсбол карталарында әдетте бір немесе бірнеше бейсболшы немесе бейсболға қатысты басқа спортшылар бейнеленеді. Картаның алдыңғы жағында көбінесе ойыншының суреті және оның аты-жөні, командасы сияқты анықтамалық ақпарат болады. Көптеген қазіргі заманғы карталардың артқы жағында статистикалық және/немесе өмірбаяндық мәліметтер келтіріледі. Карталар көбінесе АҚШ-та табалады, бірақ бейсбол танымал спорт түрі және кәсіби лигалары бар Канада, Куба және Жапония сияқты елдерде де жиі кездеседі. Ең алғашқы бейсбол карточкалары 1868 жылы шығарылған тауарлық карточкалар түрінде болған. 1886 жылға қарай олар темекі карточкаларына айналды. 20 ғасырдың басында басқа салалар өз өнімдерін жарнамалау үшін бейсбол карточкаларының өз нұсқаларын шығара бастады, мысалы, нан карточкалары, карамель карточкалары, сүт карточкалары, ойын карточкалары және жарияланым карточкалары. 1930-1960 жылдар аралығында карталар сауда карточкаларына айналып, жеке өнімге айналды. 1957 жылы Topps компаниясы карталарының өлшемдерін 2 1/2 дюймға 3 1/2 дюймға өзгертіп, АҚШ-та шығарылатын көптеген спорт карталары үшін стандартты форматты белгіледі. 2005 жылы спорт карталарын өндіруші Fleer банкротқа ұшырап, Upper Deck компаниясы сатып алды. Содан көп ұзамай Donruss MLB лицензиясынан айырылды. 2009 жылдан бері Topps MLB лицензиялық бейсбол карталарын өндіруге эксклюзивті құқыққа ие.

Баскетбол

Баскетбол карталарында NBA, NCAA, Олимпиадалық баскетбол, WNBA, WBL немесе баскетболға қатысты басқа да тақырыптардағы бір немесе бірнеше ойыншылар бейнеленген. Алғашқы баскетбол карталары 1910 жылы "Колледж спортшысы Фелтс Б 33" сериясында жарық көрді. Толық серияда он түрлі спорт түрі болды, оның ішінде баскетболға қатысты тек 30 карта бар еді. Карталар Egyptiene Cigarettes компаниясы темекі сатып алушыларға сыйлық ретінде таратылды. Осы темекі карталарын алу үшін қанша таңба қажет болғаны белгісіз. Келесі баскетбол карталары сериясы 1911 жылы екі бөлек серияда шығарылды: шамамен 6 дюйм x 8 дюйм өлшемді "T6 Колледж сериясы" және шамамен 2 дюйм x 3 дюйм өлшемді "T51 Колледж сериясы". Бұл серияларда түрлі спорт түрлері болды, тек 4 карта баскетболға қатысты, оның ішінде T6 сериясынан бір карта және T51 сериясынан үш карта. Екі серия да екі нұсқада шығарылды, бірінде "Колледж сериясы", екіншісінде "2-ші серия" деп жазылған. Карталар 15 "Мурад" темекі купонымен алмастырылды. Бұл ұсыныс 1911 жылдың 30 маусымында аяқталды. Баскетбол карталары 1932 жылға дейін қайтадан көрінбеді, содан кейін C. A. Briggs Chocolate көптеген спорт түрлерін қамтитын 31 картадан тұратын жиынтықты шығарды. Толық жиынтықтың орнына Бриггс бейсбол жабдықтарын ұсынды. Жиынтықтағы баскетбол карталарының саны белгісіз.

Бокс

"Американың ең керемет бокс карточкалары" энциклопедиясы мен бокс карточкаларының тізімінде тіркелген ең алғашқы бокс карточкаларының бірі – 1860 жылдары Чарльз Д. Фредерикс басып шығарған Джон С. Хинанның фотосуреттері болды. Боксерлік карточкалардың алғашқы жинағын 1886 жылы Goodwin & Company шығарды. Duke and Sons және Lorillard Tobacco Company сияқты басқа компаниялар да осы кезеңде бокс карточкаларын шығарды. Соңғы кезде Upper Deck бірнеше бокс сериясын жариялады. 2023 жылдың наурызында индонезиялық сауда карточкаларын өндіруші FanGir компаниясы индонезиялық бокс легендалары Крис Джон мен Дауд Йорданды ұсынған "Legacy" атты алғашқы коллекциясын шығарды. Коллекцияға ерекше зат кіреді: Крис Джонның қол қойған картасы 1/1 қызыл фольгамен. Маңыздысы, бұл карта аукционда 6,900,000 IDR-ге сатылып, сол кездегі ең құнды индонезиялық сауда картасы атанымына ие болды.

Крикет

Крикет карточкаларында әдетте бір немесе бірнеше ойыншы немесе крикетке қатысты тақырыптар бейнеленеді. Алғашқы крикет коллекцияларының бірі 1896 жылы W. D. & H. O. Wills темекі компаниясы тарапынан шығарылды. 1905 жылы Australian Sniders & Abrahams, ал 1909–10 жылдары Capstan (Wills бренді) крикет коллекцияларын шығарған басқа компаниялардың қатарында болды. Александр Богославский Ltd. 1925 жылы крикетті де қамтитын суреттелген спорттық коллекция шығарды. Көшпенді заманда Futera (1993–98) және Topps крикет карточкаларын өндірді.

Велоспорт

Панини Еуропадағы ең танымал велосипедтік жарыстардың, мысалы, Тур де Франс пен Джиро д'Италияның жинақтарын жариялады.

Желідегі футбол

Гридрондық футбол картасы – әдетте қағаз немесе картонда басылған, американдық футбол, канадалық футбол немесе Америка футбол әлем лигасының бір немесе бірнеше ойыншыларының немесе басқа да спорт қайраткерлерінің суреттері бейнеленген коллекциялық сауда картасының бір түрі. Мұндай карталар көбінесе спорттың танымал болған АҚШ және Канадада кездеседі. Көптеген футбол карталары Ұлттық футбол лигасының ойыншыларын көрсетеді. Канада футбол лигасының және университеттер футболының карталары да бар. Ойыншы карталарында әдетте ойыншының статистикасы келтіріледі.

Гольф

Гольф карточкаларында әдетте бір немесе бірнеше гольфшы немесе гольфқа қатысты сурет немесе тақырып болады. Гольф карточкалары алғаш рет 1901 жылы Огденмен енгізілді.

Ат жарысы

Ат жарысы бағдарламаларында көбінесе жокейлер немесе ат спортына қатысты суреттер кездеседі.

Мұз үстіндегі хоккей

1910-1913 жылдар аралығында алғашқы хоккей карточкалары темекі пакеттеріне салынатын болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1924-1925 маусымында Champ's Cigarettes компаниясы тағы бір темекі жиынтығын шығарды. НХЛ ойыншысы Билли Кутудың өмірбаянында сол кезде шығарылған 40 карточканың мысалы келтірілген. 1920 жылдары кейбір хоккей карточкаларын азық-түлік және тәттілер компаниялары басып шығарды, мысалы, Paulin's Candy, Maple Crispette, Crescent, Holland Creameries және La Patrie. 1941 жылға дейін O Pee Chee хоккей карточкаларын басып шығарды, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыс басталғандықтан тоқтап қалды. АҚШ-тың 1941 жылы соғысқа қатысуы хоккей карточкалары нарығына әсер еткен болуы мүмкін, себебі Канада 1939 жылдан бері соғыста болды. Хоккей карточкалары 1951-1952 жылдары қайта пайда болды, оларды Shirriff Desserts, York Peanut Butter және Post Cereal шығарды. Торонтодағы Parkhurst Products Company 1951 жылы карточкалар басып шығара бастады, ал Бруклиндегі Topps Chewing Gum 1954-1955 жылдары басып шығарды. O Pee Chee және Topps 1955 немесе 1956 жылдары карточкалар шығармады, бірақ 1957-58 жылдары қайтадан шығара бастады. Shirriff сонымен қатар "хоккей монеталарын" да шығарды.

Лакросс

Лакросс карточкаларында әдетте бір немесе бірнеше лакросс ойыншысы немесе лакроссқа қатысты басқа да суреттер болады.

Желілік доп

Австралиядағы Suncorp Super Netball жарысымен Tap'n'Play Netball сауда карталары нарығына енуге бекінді. 2018 жылы олар өте қарапайым алғашқы жиынтығын шығарды, бірақ 2019 жылы оны түрлі-түсті және автограф карталарымен жаңартты.

Жарыс

Жарыс карталары статистикасы мен суреттері бар қағаз карточкалардан тұрады. Кейде картада машина бейнеленсе, кейде жүргізушінің суреті, ал кейде екеуі де болады. Сондай-ақ, машинаны демеушілік еткен компаниялар да көрсетіледі. 2020 жылдың қыркүйегінде Topps компаниясы Formula 1 жарысының ресми стикерлері мен сауда карталарының эксклюзивті дүниежүзілік лицензиясын алғаны жарияланды.

Регби лигасы

Регби лигасының карточкалары алғаш рет 1895 жылы Англияда шығарылды. Бастапқыда олар бірнеше спорт түрінен құралған серияның бөлігі ретінде жарық көрді. 1920 жылдардың басында алғашқы арнайы регби лигасы сериясы шықты, онда сол кезде Англиядағы регби футбол лигасы деп белгілі болған Солтүстік Одақтың жұлдызды ойыншылары бейнеленген. Одан кейін Австралия, Жаңа Зеландия және Уэльсте де карточкалар шығарылды. Регби лигасының коллекциялық карточкалары Австралияда кең таралған, 1968 жылдан бері жыл сайын жаңа жинақтар шығарылып келеді. Бұл жинақтарда негізінен Сиднейдегі Жаңа Оңтүстік Уэльс регби футбол лигасының ойыншылары, ал кейбір жинақтарда Брисбендегі Квинсленд регби лигасының ойыншылары да болды. 1988 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс регби лигасы де-факто ұлттық лигаға дейін кеңейді, ал карточкалар 1995 жылы «Австралиялық регби лигасы» карточкалары, 1998 жылы «Ұлттық регби лигасы» карточкалары деп таңбаланды.

Регби одағы

Регби одағының карточкалары 1880 жылдардан бері жасалып келеді, бірақ өндіріс үздіріліспен болды және 1940 жылдан кейін қызығушылық шектеулі болды.

Серфинг

1993 жылы Futera сауда карталары компаниясы алғашқы серфинг сауда карталары жиынтығын – Hot Surf-ті шығарды, ал 1994 және 1995 жылдары осыған ұқсас жиынтықтар жарық көрді. Австралия нарығы үшін бұл серфинг сауда карталарының жалғыз үш жиынтығы. Upper Deck компаниясы да жыл сайынғы Goodwins чемпионы және World of Sport сериясының бір бөлігі ретінде серфинг сауда карталарын шығарды.

Сумо

Сумо карталары – бір немесе бірнеше сумо күресшісін (сумошыны) немесе сумоға қатысты басқа да тақырыпты көрсететін спорттық карточкалардан тұрады.

Теннис

1900 жылдардың басынан 1980 жылдарға дейін бірнеше компания теннис карталарын жалпы спорт карталарын наситтау немесе эксклюзивті теннис карталарын шығару мақсатында өндірді. Олардың бірі – В. А. & A. C. Churchman темекі компаниясының 1936 жылғы «Спорттағы сәттің адамы» жинағы. Олар 1928 жылы теннис спортына арналған эксклюзивті жинақ шығарды. 1983 жылы Робинсонның Барли Вотер компаниясы Билли Джин Кинг сияқты дәуірдің көптеген теннис жұлдыздарының суреттері бар «Спорттық рекордтар» сериясын шығарды. 1986 жылы Panini сауда карталары теннис карталарын қамтитын Supersport сериясын ұсынды. 1996 жылы Intrepid сауда карталары компаниясы Австралия нарығы үшін «Blitz» атты жалғыз теннис карталары жинағын шығарды. 1990-жылдар мен 2000-жылдардың басында халықаралық теннис карталары нарығындағы басты ойыншылар NetPro, Leaf және Ace Authentic болды. Upper Deck сондай-ақ өзінің Goodwin's Champions жылдық сериясының бір бөлігі ретінде теннис карталарын өндірді.

Күршік

Күркі және кәсіпқой күрестің жарыс бағдарламаларында әдетте бір немесе бірнеше күрескер немесе күрес тақырыбы кездеседі.