Кіріспе
Танымал тұлғалардың автографтарын жинау практикасы
Автограф жинау – танымал адамдардың автографтарын жинаумен айналысу. Автографтарды ең көп іздейтін тұлғалар: саясаткерлер, әскери қызметшілер, спортшылар, киножұлдыздар, суретшілер, қоғамдық және діни қайраткерлер, ғалымдар, ғарышкерлер және жазушылар. Кейбір коллекционерлер нақты салаларға (мысалы, Нобель сыйлығының лауреаттары) немесе жалпы тақырыптарға (бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан әскери басшылар) немесе нақты құжаттарға (мысалы, Біріккен Ұлттар Ұйымының хартасына қол қойғандар; АҚШ Конституциясына қол қойғандар; Израильдің тәуелсіздік декларациясына қол қойғандар; Еуропалық Одақтың хартасына қол қойғандар; Екінші дүниежүзілік соғыста неміс немесе жапондық капитуляция құжаттарына қол қойғандар) мамандануы мүмкін. Автографтарды жинауға деген қызығушылық төмендеп, жанкүйерлер селфиге көбірек басымдық беруде.
Коммерциялық мақсатта пайдалану
Кейбір танымал адамдар әлі де жанкүйерлеріне тегін автограф беруден ләззат алады. Премьералардың алдында тұрып автограф сұраған көптеген адамдар, шын мәнінде, кәсіби автограф сатушылар болып табылады, олар оларды жеке естелік ретінде сақтаудың орнына, толық пайда табу үшін сату арқылы өмір көреді немесе табыстарын толықтырады. Осының салдарынан кейбір танымал адамдар қолтаңбаларын тек ақыға ғана береді. Джо ДиМаджио өзінің ойыншылық карьерасында тапқаннан гөрі, автограф үшін алған ақысы арқылы көбірек ақша тапты, бірақ ол жеке автографтар да берді. Билл Расселл қоғамда ешқашан автограф бермеді, тек жеке кездесулерде ғана берді. Майкл Джордан мансабының көп бөлігінде оның автографына асыққандағы қауіпсіздік алаңдаушылығынан, ол мыңдаған доллар тұратындықтан, автограф берген жоқ. Джордан көбінесе бейбіт өтетін іс-шараларда, мысалы, гольф турнирлерінде автограф берді. Пит Роузға "Бейсболға тікелей ставка жасағаным үшін кешіріңіз" деген жазуы бар 30 бейсболға қол қою үшін ақы төленді. 1980 жылдары актер және комедияшы Стив Мартин автограф сұраған жанкүйерлерге визиткаларын таратты; визиткаларда "Бұл сізбен жеке кездесуге келгеніңізді және мені жылы, сыпайы, зиялы және қызықты деп тапқаныңызды куәландырады" деп жазылған. Поп-мәдениет автографтарын сатудан түсетін пайданы түсінген көптеген сатушылар да белгілі бір жерден шыққан атақты адамды бірнеше сағаттап күтіп, оған автограф үшін бірнеше сурет ұсынатын және содан кейін олардың көп бөлігін сататын. Майкл Джексонның тәжірибесі типік болды; ол қонақүйден көлікке асығып бара жатқанда көбінесе бірнеше ғана автографқа қол қоятын. Кейбір коллекционерлер қай атақтылардың ең мейірімді немесе ең жабық екенін анықтауға тырысады. Кейбір сатушылар атақты адамның үй мекенжайын тауып, оларға автограф сұрап, қайта-қайта хат жазатын. Кейбір танымал адамдар бұл әдеттен тез жалықты және жауаптарын шектеді. Көптеген автографтарға қол қойғандықтан, кейбір танымал адамдар бұрынғы сұраныстар тізімімен салыстырып тексеруге тырысады. Мысалы, боксшы Джордж Форман мұндай жағдайларды болдырмау үшін автограф сұраған әрбір адамның аты-жөні мен мекенжайын тіркеп отырады. Кейбір танымал адамдар, мысалы, актерлер Пол Ньюман мен Грета Гарбо және авиатор Чарльз А. Линдберг жанкүйерлерге ешқандай автограф бермейтін.
Көшіру, қолдан жасау және аутентификациялау
Автограф жинаушылар тарихи құжаттарға, хаттарға немесе заттарға қойылған қолтаңбаларды тарихтың бір бөлігін сақтап қалу үшін жинауды ұнатады. Дегенмен, жалған өнімдерді сату арқылы пайда табуға тырысатындар да бар. Кейде тек қолтаңба жасалған, ал кейде құжаттың өзі толығымен жалған болып келеді. Әуесқой коллекционер үшін жалған автографты нағыз автографтан ажырату өте қиын, бірақ кәсіби маманға кеңес сұрауға болады. eBay сайтында көптеген сатушылар қолданатын бір әдіс "алдын ала басып шығару" деп аталады. Бұл зат әдетте жылтыр фотоқағазға басылған, нағыз қолтаңбасы бар фотосуреттің көшірмесі ғана. Бұл туралы сатып алушыға көбінесе хабар беріледі, сондықтан кейбір адамдар мұны толыққанды жалған өнім деп санамайды. 2012 жылдың қазан айында Орегон штатының Грешем қаласында тұратын Чад Ричард Болдуин Бейб Рут пен The Beatles-тің жалған автографтарын сатқаны үшін екі жылға бас бостандығынан айырылды. Болдуин спорттық естеліктерді жасау саласындағы шебер. Жалған өнім жасайтындар оларды шынайы көрінуі үшін барлық күштерін жұмсайды. Кейбіреулер ескі кітаптардың бос беттерін пайдаланып, сол кезеңдегі қағазға ұқсас қолтаңба жазады. Олар қолданбалы бояулардың формулаларын зерттейді, оларды қайта жасау үшін. Роберт Линдсейдің 1988 жылы жарық көрген "A Gathering of Saints" атты кітабы мормондарға қатысты әсерлі жалған қолжазбалар жасауды зерттейді. Коллекционерлер американ президенттерінің құжаттарына қол қойған кезеңді білуі керек. Американ президенттері жер участақтарына қол қоюды президент Эндрю Джексонға (шамамен 1836 жыл) бұл уақытты көп алатындықтан шаршағанша жалғастырды. Содан бері президенттің хатшылары осы құжаттарға өздерінің басшыларының қолтаңбаларын көшіріп жазады ("прокси" қолтаңбалары деп аталады). Көптеген киножұлдыздар өздерінің хаттары мен суреттеріне қол қою үшін хатшыларын пайдаланады. 1940 жылдары актер болған Рональд Рейган көптеген жанкүйерлерге келген хаттарға анасы қол қойды. Америка Азамат соғысы кезінде Джефферсон Дэвистің әйелі оның диктант хаттарына жиі қол қойды, себебі ол көп хат алмасып тұрды. Ол оның қолтаңбасын өте жақсы қайталағандықтан, оның қолтаңбасынан өзінің қолтаңбасын ажырату үшін әдетте қолтаңбадан кейін нүкте қойды. Америка Азамат соғысының барлық генералдарының қолтаңбалары жалғандап жасалды. Көптеген жағдайлар 1880 жылдары болды, сол кезде Азамат соғысының автографтарын жинаудағы ескі сарбаздарға деген сұраныс өте жоғары болды. Алдамшылықтың көбісі қағаздың кішкентай бөлігіне жазылған қолтаңбалардан ғана тұрды, бірақ кеңінен жазылған хаттар да жалғандап жасалды. Коллекционерлер кесілген қолтаңбалардан сақ болуы керек. Жалған автограф нағыз бейнеленген адамның болаттан жасалған портретіне желімделген. Кейбір болаттан жасалған портреттерде бейнеленген адамның автографы қайта басылған болуы мүмкін; мұндай автограф "факсимиль" автограф деп аталады және ол шынайы көрінуі мүмкін.
Хатшылық қолдары
Кейде танымал адамдар хаттарына қол қоюға хатшыларына рұқсат беретін. Екінші дүниежүзілік соғыстың басында АҚШ армиясының штаб бастығы Джордж Маршалл қаза тапқан әскерлердің отбасыларына жіберілген барлық көңіл айту хаттарына жеке қол қоюды міндет санады. Бірақ қаза болғандардың саны артқан сайын, ол хаттарға өзінің қолтаңбасын қою үшін көмекшісін тағайындауға мәжбүр болды. Қолтаңбаны жасалма сүру қиын болды. Генерал Дуглас Макартур Екінші дүниежүзілік соғыстағы қайғылы хаттарға жеке қол қоймады, ал отбасыларына жазған барлық хаттарына оның қолтаңбасын көшіруге тырысқан екі көмекшісінің бірі қол қойды, бірақ жалған қолтаңбаларды әдеттен тыс биік "l" әрпі және жіңішке "D" әрпімен ажыратуға болатын. Корея соғысының басында Макартур қайғылы хаттарға жеке қол қойды. Қаза болғандардың саны артқаннан кейін генерал алдын ала басылған қолтаңбасы бар хаттарды қолдана бастады. 1952 жылғы АҚШ президенттік сайлауында генерал Дуайт Д. Эйзенхауэрдің хатшылары оның атын науқандық хаттарға және «жеке қолтаңбаланған» автографталған фотосуреттерге қойды. Бейсбол және футбол доптарындағы ойыншылардың қолтаңбалары, шын мәнінде жаттықтырушылар мен доп жинаушылар қол қойған жағдайда, «клуб қолтаңбалары» деп аталады.
Автоматты түрде автографтар қою
1950 жылдардың басынан бері Америка президенттерінің көпшілігінде хаттарға, фотосуреттерге, кітаптарға, ресми құжаттарға және тіпті бейсбол, гольф доптары сияқты естелік заттарға қол қою үшін автоматты түрде қол қоятын автоаппарат немесе робот машинасы болған. Кейбір бұрынғы президенттер қызметтен кеткен соң да осы автоаппаратты пайдалануды жалғастырған. "Сигна-сигнер" машинасы машинаға енгізілген мәтінді сиямен қолмен жазылғандай шынайы көрінетін хат түрінде жаза алады. Президент Джон Кеннедидің (1961–1963 жж.) осы машинаны пайдалануын баяндайтын Чарльз Гамильтонның "Президент жасауға көмектескен робот" атты кітабы бар. 1960 жылдан бері автоаппаратты пайдалану АҚШ Министрлер кабинетінің мүшелеріне, АҚШ сенаторларына, кейбір штат губернаторларына және көптеген халықпен үлкен көлемде хат алмасатын басқа да тұлғаларға тарады. Астронавт Алан Шепард NASA-ның астронавттардың көптеген хаттарына қол қою үшін автоаппаратты қолданғанын мойындады. Көптеген ірі корпорациялар да осы машиналарды шаруашылық хаттарға қол қою үшін пайдаланады. Автоаппаратпен қойылған қолтаңбалар әрқашан бірдей болуға тиіс болса да, қолтаңба барабаны тозығын салғандықтан, олар өзгеріп, қолтаңбаның түрін өзгертеді. Осы сапалы имитацияларға байланысты, сатып алушылар белгісіз сатушылардан президенттік немесе астронавттың қолтаңбаларын сатып алуға көбінесе күдікпен қарайды.
Алдау құрылғылары
Кейбір танымал тұлғалар өз құжаттарына қол қою үшін резеңке немесе болаттан жасалған қол мөрді пайдаланған. Америка президенті Эндрю Джонсон (шамамен 1866 ж.) президенттікке кіріспес бұрын сенатор болған кезінде оң қолы пойыз апатынан зардап шеккендіктен, осылай істеді. Сондықтан оның президент ретіндегі автографы бұрынғыларынан ерекшеленеді. Президент Уоррен Хардинг сенатор болған кезінде жиі резеңке мөрді қолданды. Президенттер Теодор Рузвельт және Франклин Делано Рузвельт оларды президент Вудро Вильсонмен бірге қолданды (шамамен 1916 ж.). Англия королі Генрих VIII және Пенсильвания колониясының негізін қалаушы Уильям Пенн алдауға саларлық қол мөрді пайдаланды. Иосиф Сталиннің бірнеше резеңке қолтаңбасы болды, олар наградалар мен Коммунистік партия төлқұжаттарында қолданылды. Никита Хрущев және КГБ басшысы Лаврентий Берия да осындай мөрлерді пайдаланды. Еуропаның көптеген бұрынғы билеушілері үшін сапалы жалған қолтаңбалар жасалды. Француз аристократтары өздерінің хатшыларына құжаттарға қол қоюды тапсырды. Көптеген атақты ғарышкерлер, Арктиканы зерттеушілер, музыканттар, ақындар және әдебиетшілердің хаттары мен қолтаңбаларының жалғандары жасалды. Чарльз Линдбергтің жалған қолтаңбалары 1930 жылдардағы әуе поштасының конверттеріне жасырын түрде қойылды, олар марка дүкендерінен сатып алынып, салмақсыз сатып алушыларға сатылды; осыған ұқсас жағдай Амелия Эрхарт және ағайынды Райттармен де болды. Микки-Маустың авторы Уолт Дисней бірнеше карикатуристеріне өзінің суреттік қолтаңбасын балалардың автограф сұраған хаттарына көшіруді тапсырды. Диснейдің нақты қолтаңбасы оның мультфильмдеріндегідей емес, ерекше болды. Техас штатының қағаз ақшасына Сэм Хьюстонтың қолы қойылған, бірақ ол Хьюстонның өзі қол қоймаған. 1986 жылғы қазан айындағы Smithsonian журналы испан суретшісі Сальвадор Далидің 1931 жылғы "Жадының тұрақтылығы" суретін талқылады. Журнал оның хатшыларының біріне сілтеме жасап, оның суреттерінің пошторақтарына суретшінің қолтаңбасын қойғанын мәлімдеді. 2005 жылғы сәуір айындағы Smithsonian журналында былай делінген: "1965 жылы ол әдетте бос литографиялық қағаздың қолтаңбаланған парақтарын 10 доллардан сата бастады. Өмірінің қалған 25 жылында ол 50 мыңнан астам параққа қол қойған болуы мүмкін, бұл Далидің литографиясының жалғандарын көбейтуге әкелді". Кейбір алдамшылар АҚШ президенті Ричард Никсон қол қойған кітаптардың бос беттерін кесіп алып, сол бетке президенттік қызметтен кету туралы хатын теріп, содан кейін оны Никсонның өзі тарихи құжаттың сирек кездесетін данасына қол қойғандай етіп сатты. Бұл тәжірибе Джордж Буш, Хиллари Клинтон, Джон Ф. Кеннеди және Франклин Д. Рузвельттің цитаталарын да қамтыды.
Аутентификация
eBay-дегі автограф сатушылардың соңғы кездегі үлкен өсімі және қымбат автографтар ұсынатын көптеген жаңа галереялар мен сатушылардың пайда болуына байланысты, кездейсоқ автограф коллекционерлері мен бір рет сатып алушылар көп жағдайда сату кезінде сатушы берген түпнұсқалық сертификатын іздеуге тырысты. Кез келген кепілдік сияқты, мұндай сертификаттар оны берген сатушының сенімділігіне байланысты, ал сатушы алаяқ болса, онда сертификаттың өзі де, қол қойылған заттың құндылығы жоқ деп есептелуі мүмкін. Сатушы берген кез келген сертификат немесе оған ұқсас құжатта сатушының толық байланыс ақпараты және қауымдастыққа мүшелік туралы барлық мәліметтер болуы керек, және бұл ақпарат қауымдастықтың веб-сайтында міндетті түрде тексерілуі тиіс. Көптеген жағдайларда сатушылар нарыққа шығаруға ниеттенген материалдың түпнұсқалығын анықтау үшін кәсіби сарапшыны тартады. Автограф индустриясы қазіргі уақытта екі түрлі сарапшыға бөлінген: бірі – көп жылдар бойы автографтардың үлкен қорын жинаған немесе сатқан тәжірибесі мен біліміне сүйенетін кәсіби сарапшылар, мысалы, AutographCOA.com (ACOA) консультанттары, екіншісі – академиялық дәрежелеріне сүйенетін "сот-медициналық сарапшылар". Осы дау-дамайлар сот ісіне әкелді, ең танымал мысалы – American Royal Arts галерея иесі мен Beatles автограф сатушысы Франк Кайаззо арасындағы сот, оның қызметтерін RR Auction сияқты автограф көздері жиі пайдаланады. Автограф сатып алушылар сатушының немесе сарапшының заңдылығына күмәндан болса, екі тарапты да зерттеуі және кез келген қауымдастыққа мүше екенін мәлімдеген сатушыларды тексеруі мүмкін. PADA, UACC, RACC және AFTAL өз веб-сайттарында сатушылардың тізімін жариялайды. Мұндай зерттеу сатушының немесе сарапшының веб-сайтымен шектелуі тиіс емес, себебі ол бұрмаланған болуы мүмкін. Кейбір сатушылар өздерінің беделін арттыру үшін, мысалы, "Жалпыұлттық қолжазбалар қоғамы" сияқты, өздерінің қауымдастығын ойлап табуы мүмкін. 2006 жылы кәсіби сарапшыны пайдаланған ірі спорттық автограф аукционы Mastro Auctions дилермен сотқа тартылды (Bill Daniels v. Mastro Auctions, Boone County, Indiana, іс №06D01 0502 PL 0060). Дэниелс Mastro-дан спортшылардың 2000-нан астам қол қойылған суретін сатып алғанын және каталогта олардың барлығы түсті және 8" x 10" өлшемді деп дұрыс емес көрсетілгенін мәлімдеді. Сондай-ақ, Дэниелс суреттердегі кейбір автографтар жалған болуы мүмкін екенін айтты. Ол автограф сарапшылары деп атаған екі сатушыны ұсынды, бірақ Жоғарғы сот судьясы Мэтью Кинкейд олардың куәлігін қабылдамады, өйткені Стив Кошхал мен Ричард Саймонның екеуі де "олардан пікір білдіруді сұраған салаларда жеткілікті білік, білім немесе тәжірибеге ие емес" екенін айтты. Әр штаттың куәгерлік беруге қойылатын талаптары бойынша заңдары әртүрлі. Саймон мен Кошхал екеуі де олардың куәлігі сотта қабылданған штаттарда куәлік берген.
Басқа да шынайылық мәселелері
Алдамшылар Америка Тәуелсіздік соғысы дәуіріндегі нақты құжаттарды сатып алып, белгілі патриоттың атын басқа нақты қолтаңбалардың арасына жасырын түрде жазады, осылай алдаспақ ниетпен сазбаз сатып алушыны жаңылыстыруға тырысады. Тағы басқалары қазіргі хаттарын ескірту үшін шай немесе темекі түйіршіктерін пайдаланып, қоңыр түс береді. Интернетте сатылатын көптеген танымал американдық спортшылардың қолтаңбалары жалған болып шығады. Мысалы, бейсболдың аңыз тұлғасы Бейб Руттың қолтаңбасы ескі бейсболдарға жалған қойылып, оларды 1930 жылдарға тән етіп көрсету үшін топырақпен ыдыратылған.
Британдық патшалық отбасы
Британдық патша отбасына автограф беруге қатаң тыйым салынған, себебі олардың автографтарын басқалар коммерциялық пайда үшін қолданбақ болып, жалған жасау қаупі бар. Дегенмен, британдық патша отбасының автографтары бар, олар өткендегі және қазіргі тақ мүдделерінен де кездеседі, мысалы, 2010 жылы Чарльз ханзада (сол кездегі ханзада) мен Гарри ханзада әрқайсысы бір адамға автограф берген екі жағдай тіркелген.
Қолтаңбалардың авторлық құқықтарының мәртебесі
Британдық заң бойынша қолтаңбалардың сыртқы түрі (аты-жөні емес) авторлық құқықпен қорғалуы мүмкін. АҚШ Авторлық құқық заңына сәйкес, "тақырыптар, атаулар [I c]; типографиялық безендірудің, әріптердің немесе түстердің қарапайым өзгерістері" авторлық құқыққа жатпайды; алайда қолтаңбалардың сыртқы түрі (аты-жөні емес) авторлық құқықпен қорғалуы мүмкін. Бұл, вирустың олар ойнайтын қауымдастықтарда одан әрі таралуына жол бермеу үшін жасалды. Ал Америка футбол лигасының Ұлттық лигасы өз жаңа жанкүйерлер мен ойыншылардың қауіпсіздігі ережелерінің бөлігі ретінде ойындар кезінде автограф беруге толық тыйым салды.