Кіріспе

Нацистік Германия танк жойғышы Nashorn (неміс тілінде "мүйіз", бастапқыда Hornisse (неміс тілінде "шегіртке") деп аталған) – Екінші дүниежүзілік соғыстың неміс Panzerjäger ("танк аңшысы"). 1942 жылы Panzer III және Panzer IV танктерінің негізінде жасалған, мұнарасы жоқ жеңіл шассиге 8,8 см Pak 43 танкке қарсы зеңбірегін орнату арқылы уақытша шешім ретінде әзірленді. Жеңіл броньдалған және биік болса да, ол кез келген одақтас танктың алдыңғы бронясын қашықтықтан тесіп өте алатын, ал салыстырмалы түрде төмен құны мен ауыр техникаға қарағанда артық жылдамдығы соғыс аяқталғанға дейін өндірісте қалуын қамтамасыз етті.

Даму

Барбаросса операциясы кезінде Т-34 орта танкісі немесе Климент Ворошилов ауыр танкісі сияқты жаңа совет танкілерімен алғашқы неміс тәжірибелерінен кейін, осы ауыр броньды танкілерді жоя алатын Panzerjäger қажеттілігі анықталды. 1942 жылдың ақпан айында Берлиннің Alkett (Altmärkische Kettenwerke GmbH) қару фирмасы жақында әзірленген Geschützwagen III/IV шассиін қолдана отырып, танк жойғышты жобалады, атауы көрсеткендей, Panzer III және Panzer IV орта танкілерінің компоненттерін пайдаланды. 8,8 см Panzerjägerkanone 43/1 L/71 (PaK 43/1) – танкке қарсы ұзын стволды зеңбірек (сондай-ақ, 8,8 см KwK 43 ретінде Tiger II танкісінің негізгі қарулануы үшін) шассидің артқы жағына, зеңбірек қалқанымен бірге орнатылды, ал экипажға қорғаныс беру үшін зеңбірек айналасына ашық шатырлы суперструктура салынды. Зеңбірек көлденең және биіктік бойынша, тірегінде болғандай, 15° екі жаққа және 5° мен +15° биіктік аралығында бұрылатын болды. Ұзын және ауыр зеңбіректі орналастыру үшін корпустың ұзындығы арттырылды, ал қозғалтқыш артқы жағынан шассидің ортасына жылжытылды. Экипаж бөліміне берілген броня мөлшері шектеулі болды. Қалқан экипажды жарылыстан және жеңіл қарудан қорғауға жеткілікті болды, бірақ бронебойғыш оқтардан емес. Осылайша, Marder I сериясы сияқты, бұл машина танкпен тікелей шайқасуға емес, қуатты танкке қарсы зеңбірекке жылдамдық беруге арналған еді. Бұл модель 1942 жылдың қазан айында Адольф Гитлерге бекітуге ұсынылды және 1943 жылдың басында өндіріске енгізілді. Оның көптеген ресми атаулары болды, мысалы 8.8 см Pak 43 (L/71) auf Fahrgestell Panzerkampfwagen III/IV (Sf) немесе 8.8 см Pak 43 (L/71) auf Geschützwagen III/IV (Sd. Kfz. 164), бірақ ол Panzerjäger Hornisse (ағылшын тілінде "танк аңшысы Hornet") деп те белгілі болды.

1943 жылдың бірінші жартысында Hornisse-дің жаңа моделі өндіріске енгізілді. Бұл модель жүргізушінің алдыңғы бронь тақтасын және басқа да шағын өзгерістерді қамтыды. Бұл модель және оның алдыңғы моделі, алғашқы өндіріс машиналарын ажырату қиын болды. 1944 жылы Гитлер оны Nashorn деп атады. Nashorn-ның жалпы өндірісі шамамен 494 машинаны құрады, олардың көпшілігі 1943 жылы салынды. 1944 жылдың қаңтар айында Гитлер жаңа, толыққанды казематты танк жойғыш, Jagdpanzer IV-ті өндіруді қолдады, оның силуэті әлдеқайда төмен, алдыңғы бронясы қалың (60 мм алдыңғы пластина) және тиімді, бірақ азырақ қуатты 7,5 см зеңбірегі болды. Бұл машина негізінен аңдып алуға арналған болса да, бронетехникамен шайқасуға жақсы дайындалған еді. Nashorn-ның өндірісі 1945 жылға дейін жалғасты, бірақ баяу қарқынмен.

Жауынгерлік қызмет

Hornisse/Nashorn танкіге қарсы ауыр батальондарға (Schwere Panzerjäger Abteilungen) берілді; көбінесе алты батальон жабдықталды: Schwere Panzerjäger Abteilung 560, 655, 525, 93, 519 және 88. Әр батальон 45 Nashorn-нан құралды. Бұл бөлімшелердегі Nashorn-дардың көпшілігі Шығыс майданында немесе Италияда соғысты, тек азы ғана Батыс Еуропаға жіберілді. Nashorn-ның қаруы Pak 43-тің бір түрі болды, ол кейін Elefant, Tiger II және Jagdpanther үшін қолданылған қарулармен тығыз байланысты. Оның вольфрам карбидімен құрастырылған, Pzgr. 40/43 снаряды 1 км қашықтықта 30° бұрышта 190 мм қалыңдықтағы болатты тесіп өте алатын. Қарудың тиімділігі Nashorn-ға кез келген одақтас әскери машинасының алдыңғы бронясын тесіп, өте жақсы нишандар, оптика және дәлдік арқасында жау бөлімшелерімен қашықтықтан күресуге мүмкіндік берді. Hornisse/Nashorn 1943 жылы Курск шайқасында тұңғыш рет пайда болды, онда өте жақсы өнер көрсетті. Жауға алыс қашықтықтан шабуыл жасау мүмкіндігі оның жеңіл бронясының, төбесінің болмауының және үлкен сыртқы пішінінің кемшіліктерін жойды, сонымен қатар бұл қару Батыс КСРО-ның көп бөлігін құрайтын ашық және тегіс далаларға өте қолайлы екенін көрсетті. Алайда, Италиядағы көбінесе таулы жерлер Nashorn-ның жауға қарсы алыс қашықтықтан дәл ату қабілетін толыққанды пайдалануға Ресейдегіден гөрі аз мүмкіндік берді. 1945 жылдың 6 наурызында, Кёльн қаласына жақын Ниль қаласында, 270 метрден кем қашықтықта, Nashorn АҚШ армиясының M26 Pershing ауыр танкін жойды.

Тірі қалғандар

Әскери музейлерде екі Nashorn машинасы қойылған: біреуі АҚШ Армиясының қару-жарақ және атқыштар жинағында, екіншісі Мәскеудегі жаңа Патриот паркі әскери музейінде (бұрын Кубинка танк музейінде болған). Нідерландта 310163 корпус нөмірі бар үшінші жеке меншік Nashorn машинасы жұмыс жасайтын күйге келтірілді. Қозғалтқыш пен басқару жүйесі құнының жоғары болуына байланысты түпнұсқа емес. Қозғалтқыш – Deutz FL12814 V12, ал басқару жүйесі FV432 көлігінен алынған. Шынжырлар бастапқыда Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде жасалған, бірақ олар өте қатыгез болып шықты және жаңадан жасалған шынжырлармен ауыстырылды.