Кіріспе

Прокурор (прокуратор) – басқа біреудің міндетін орындайтын немесе оның іс-әрекеттері үшін жауапты адам. Бұл атау Англияда және басқа да кейбір ағылшын тілді елдерде үш негізгі жағдайда қолданылады:

Англия

Проктор – Англиядағы діни және адмиралтейство соттарында қызмет атқаратын заңгер.

Шри-Ланка

Шри-Ланкада 1833 жылдан бастап адвокаттар (барристерлерге ұқсас) және прокторлар (солиситорларға ұқсас) заңгерлердің екі тобы болды. 1973 жылғы №44 «Әділет туралы» заңы адвокаттар деп аталатын бірыңғай топты құрғанша. Прокторлардың екі түрі болды: Жоғарғы соттың прокторы және аудандық соттың прокторы. Біріншісі кез келген сотта практика жүргізе алса, екіншісі белгілі бір аудандағы төменгі соттарда жұмыс істеуге рұқсат етілді. Бас прокурор әр ауданнан бір прокторды Корольдік проктор ретінде тағайындауға өкілеттік алды, ол аудандық соттарда, шақыру соттарында және полиция соттарында азаматтық және қылмыстық істер бойынша Корольдік кеңесіне нұсқау беруге немесе қысқаша мәлімет беруге құқылы болды.

Австралия

Проктор – Батыс Австралияда және Оңтүстік Австралияда қолданылатын термин. 1992 жылы түзетілгенге дейін және кейіннен 2008 жылы «Заңгерлік қызмет туралы» заңмен толықтырылғанға дейін, 1893 жылғы «Заңгерлер туралы» заңы (WA) Батыс Австралиядағы заңгерлерді «практиктер» ретінде қабылдауға және қызмет етуге құқық берді. Бұл термин «Батыс Австралия Жоғарғы Сотының адвокаты, солиситоры, прокторы немесе осы қызметтердің бірінде немесе бірнешесінде қызмет етуге қабылданған және құқықтары бар адам» деп анықталды. Теориялық тұрғыдан алғанда, осы қызметтердің кез келгеніне қабылдануға өтініш беруге болып, мұндай жеке қабылдаулар үшін жеке біліктілік болмағандықтан, 1992 жылға дейінгі стандартты тәжірибе барлық адамдарды Батыс Австралия Жоғарғы Сотының адвокаты, солиситоры және прокторы ретінде қабылдау болды. Көптегендері бүгінге дейін сақталып қалды. Оңтүстік Австралия заңнамасы 2019 жылдың желтоқсанына дейін Оңтүстік Австралия Жоғарғы Сотына солиситор ретінде қабылданған адамның сол соттың прокторы және адвокаты болып табылатынын қарастырады.

Діндарлық

Англия шіркеуінің аясында проктор дін қызметкерлерін конвокацияда (жиналыста) өкілдік етеді. Кентербери және Йорк конвокацияларының төменгі палаталарына арнайы сайланған прокторлар (кафедралық соборлардың декандары және Джерси немесе Гернси деканы) және тікелей сайланған прокторлар (бенефиций иелері және лицензияланған дін қызметкерлерін, қызмет етуге рұқсаты бар дін қызметкерлерін, архдиеконды, соборда қызмет атқаратын дін қызметкерлерін, діни қауымдастықтарды, университеттерді және теологиялық білім беру орталықтарын) кіреді.

Жоғары университет қызметкері

Кейбір университеттерде проктор – жоғары лауазымды шенеунік.

Кембридж университеті

Кембридждегі кеңсесінің ерте тарихы белгісіз, бірақ проректорлар әрқашан университет іс-қимылдарында колледждерді өкілдік еткен сияқты. 2002 жылы университет жарғыларының реформасы университеттың тәртіптік жүйесін қайта ұйымдастырды және проректорлардың өкілеттіктерін азайтты. Алайда, олар әлі де университет үшін омбудсмен рөлінде әрекет етеді және студенттердің шағымдарын, сондай-ақ оларға қарсы шағымдарды қарастырады (бірақ көбінесе ұсақ тәртіптік мәселелер әр колледж деканымен шешіледі). Олар көптеген құқық бұзушылықтар үшін университет мүшелеріне айыппұл салуға құқылы, соның ішінде емтихандарда көшіру. 2003 жылға дейін проректорларға тәртіптік мәселелерде Оксфорд университетінің полициясы көмектесетін (олар боулер шляпа киіп, көбінесе «Булдогтар» деп аталды); Университет полициясы – университет аумағында және кез келген университет ғимаратынан төрт миль (6 км) қашықтықта толық құқықпен тұтқындауға өкілетті жеке констебюлярлік болды. Бірақ, 2002 жылы Оксфордтың университетке мүше емес азаматтарына билік жүргізгені үшін сынға ұшырағаннан кейін, 2003 жылы университет кеңесі полицияны таратып жіберді, себебі полицияны оқыту және шағымдарды қарау бойынша жаңа үкіметтік талаптарды орындау өте қымбатқа түсті. Бүгінде констебльдер «Проректорлар офицерлері» деп қайта аталды және проректорлардың басшылығымен қызмет етуді жалғастыруда, бірақ енді полиция констебльдерінің өкілеттіктері жоқ.

Сынақ жетекшісі

АҚШ және тағы да кейбір елдерде проктор – университетте, орта мектепте не тіпті бастауыш мектепте тест немесе емтиханды қадағалаумен айналысатын кез келген мұғалім немесе қызметкер болуы мүмкін; яғни бұл британдық, канадалық, австралиялық және Оңтүстік Африка ағылшын тілінде "инвигилатор" деп аталатын қызмет.

Онлайн бақылау

Онлайн-бақылау – қашықтан тапсырылатын бағалауларды қадағалау немесе бақылау. Онлайн-бақылаушылар емтихан тапсырушының жеке басын тексеріп, түрлі әдістерді қолдана отырып, алдаудың алдын алуға бақылайды, оның ішінде тікелей эфирде, жазбаны қарау арқылы және автоматтандырылған бақылауды пайдаланады. Онлайн-бақылау қызметтері колледждермен, университеттермен, корпорациялармен және басқа да сертификация беруші ұйымдармен жұмыс істейді. Онлайн-оқытудың қарқынды дамуына байланысты соңғы жылдары онлайн-бақылауға деген сұраныс артты. 2006 жылы Білім министрлігі АҚШ-тағы онлайн-бағдарламаларда оқитын студенттерге федералдық студенттік көмек тек бағдарламаларының жартысы кампуста оқылса ғана берілетінін талап еткен «50 пайыздық ережеден» бас тартты. 2017 жылғы мәліметтерге сәйкес, әр үшінші студент жоғары оқу орнында оқып жүрген кезінде кем дегенде бір онлайн-курсқа қатысады. Сонымен қатар, дәріс оқитын оқытушылар да сыныптарда жүзден жүзге қарамастан емтихандарды онлайн өткізе алады. Әлемдегі жоғары білім беру мекемелері ондаған мыңдаған емтихандарды онлайн-бақылау арқылы өткізеді. Солтүстік Каролина университетінің 17 кампусы жылына 30 000 мен 40 000 аралығында онлайн-емтиханды бақылайды. Толығымен онлайн форматта жұмыс істейтін Батыс Губернаторлар университетінде әр ай сайын 30 000 емтихан онлайн-бақылаудан өтеді. Жақында жасалған бағалауларға сәйкес, алайда, бір зерттеу көрсеткендей, колледж студенттерінің үштен екісі онлайн-алдауды жеке оқығандағы алдаудан оңай деп санайды. 2016 жылы USA Today Examity жүргізген зерттеулерге сілтеме жасап, студенттердің 6%-ы онлайн-емтихан ережелерін бұзатынын хабарлады. Электрондық бақылау бағдарламалық қамтамасыздағын айналып өтудің оңай екенін көрсететін нақты дәлелдер бар. Нидерландтың Твенте университетінде Proctorio бағдарламалық қамтамасыздағын ғылыми түрде сынағанда, бағдарламалық қамтамасыздақ оған бағытталған алаяқтық жағдайларын анықтай алмады. Соның нәтижесінде Proctorio-ның сезімталдығы өте нашар және оны дерлік нөлге жуық деп санау керек деген қорытынды жасалды. Кейбір онлайн-бақылау провайдерлері колледждер мен университеттерге бақылау және алаяқтық көрсеткіштері туралы анонимді, жиынталған деректерге қол жеткізуді ұсынады. Бұл талдау құралдары мекемелерге өздерінің бұзушылық деңгейлерін басқа мектептермен салыстыруға, сондай-ақ жылдың уақыты және курс түрі сияқты басқа да көрсеткіштер бойынша оқиғаларды қадағалауға мүмкіндік береді.