Кіріспе

1995 жылы Альберт Хьюз бен Аллен Хьюз түсірген фильм.

"Dead Presidents" – Хьюз ағайындыларының бірлесіп жазған, өндірген және түсірген 1995 жылғы американдық қылмыстық фильмі. Фильм Энтони Кертистің (Ларенц Тейт) өмірін көрсетеді, оның еңбек еткен жылдары мен Вьетнам соғысында барлаушы теңізші ретіндегі тәжірибесіне баса назар аударады. Бронкс қаласына оралғаннан кейін Кертис өзін және отбасын асырау үшін күресіп, соңында қылмысқа қадалады. "Dead Presidents" Хейвуд Т. Кирклендтің (Ари С. Мерретазон) өмірден алынған оқиғаларына негізделген, оның шынайы тарихы Уоллес Терридің "Вьетнам соғысының қара ардагерлері: ауызша тарих" кітабында ("Қандар") толыққанды баяндалған. Фильмдегі кейбір кейіпкерлер Кирклендтің нақты таныстарынан алынған, ол бетке бояу жағып тонау жасағаннан кейін түрмеде жазасын өтеген. Фильм сонымен қатар Қара бостандық армиясының қатысқан бірнеше оқиғасына негізделген, әсіресе Бринкс бронетранспортерін тонау оқиғасына.

Сюжет

1969 жылы Бронксте орта мектепті бітіруге азық қалған Энтони Кертис колледжге бармай, АҚШ Теңіз жаяу әскеріне қатарына қосылуды таңдайды. Ол Вьетнамға аттанады, артында орта таптық отбасын, сүйіктісі Хуанитаны және «екінші әке» сияқты, ұсақ-көлдік қылмыскер Кирбиді қалдырады. Энтонидің жақын досы Скип кейін Хантер колледжінен шығып, Кертистің барлау тобына қосылады. Оның тағы бір досы Хосе АҚШ Армиясына шақырылады. Вьетнамда Кертис пен оның тобы шайқаста бірнеше әріптестерін жоғалтады, сондай-ақ жау тұтқындарын өлімге жіберу, Вьетконг майыттарынан соғыс трофейлерін алу сияқты бірқатар қатыгездіктерге қол қояды. 1973 жылы Энтони Бронкске оралғанда, «қалыпты» өмірге оралу мүмкін емес екенін түсінеді. Скип енді «Агент Оранж» құрбаны және героинге тәуелді; Хосе, қол протезімен жүруге мәжбүр, Джеймс А. Фарли ғимаратында пошташы болып жұмыс істейтін пироман, ал Клеон, отрядтың діншіл, бірақ кісі өлтіруге бейім сержанты, қазір Вернон тауындағы шіркеудің пасторы. Ол ет дүкеніндегі жұмысынан босатылып, алкоголизмге ұшырап, ПТСР-дің ауыр түсіне қабатылғаннан кейін Хуанитаны (басқа біреумен қарым-қатынаста) немесе нәресте қызын асырауға шамасы келмейтінін сезінеді. Хуанитамен жанжалдасып, Энтони оның қарындасы Делиламен танысады, ол қазір «Нэт Тернер Кадры» ұлтшыл қара күш марксистік тобының мүшесі. Энтони, Кирби, Скип, Хосе, Делила және Клеон Нобл-стрит Федералды резервтік банкісіне тоқтаған бронеавтомобильді тонау жоспарын құрады. Келесі күні топ көшеде қару-жарақпен және бет бояумен жамылған күйде, жүк көлігін тосқауылға алуға дайын тұрады. Жоспар бұзылады, өйткені Клеонға Нью-Йорк полиция департаментінің (NYPD) офицері жақындап келіп, тонауды кездейсоқ байқайды, нәтижесінде Кирбиге қолына оқ тиеді, ал Скип офицерді өлтіреді. Сол сәтте Энтони мен Хоседі жүк көлігінің жүргізушісі көріп қояды, бұл күзетшілермен атысуға себеп болады. Хосе қашып бара жатқан жүк көлігіне есікті жарылу үшін жарылғыш құрылғыны орнатады, бірақ оның орнына көліктің барлығын жояды. Делила күзетшілердің бірін өлтіріп, Энтонидің өмірін сақтап қалады. Екінші күзетші пайда болып, Делилаға бірнеше рет оқ атып, оны өлтіреді. Топ өртеніп жатқан қирандылардан қолдарына түскен ақшаны жинап алып, полициядан қашу үшін тарап кетеді. Хосе көшеде полиция машинасымен бұғауланып қалады. Ол полиция офицерін атып өлтірген кезде, машина оны қағып, қаза табады. Тонаудан кейін көп ұзамай, Кирби Клеонның 100 долларлық банкноталарын таратып, жаңа Кадиллак сатып алғанын естиді. Энтони Клеонмен сөйлесу үшін шіркеуге барады, бірақ оны екі детектив есіктен қолғаппен алып шығып жатқанын көреді. Клеон басқа тонаушыларды өкінішпен келісімге сәйкес жазадан құтылу үшін айтады. Полиция қызметкерлері Скиптің пәтеріне шабуыл жасап, оны тұтқындауға келгенде, ол героиннің артық дозасынан қайтыс болғанын анықтайды. Кирби мен Энтони Мексикаға қашуға дайындалып жатқанда, полиция барға шабуыл жасайды. Кирби офицерлердің назарын аударуға тырысып, Энтониге қашуға мүмкіндік беруге асығады, бірақ бұл сәтсіз аяқталады, өйткені бірнеше офицер Энтониді қоршап алып, тұтқындайды. Сотта Энтонидің адвокаты оған әділ үкім шығаруды сұрайды, ол өзінің елін Теңіз жаяу әскері қатарында қызмет еткенін және күміс жұлдызға лайық болғанын атап өтеді. Алайда, Теңізші және Гуадалканал шайқасының ардагері судья Энтони өзінің құндылықтарын ұмытып кеткенін және Вьетнам соғысын өз іс-әрекеттеріне сылтау ретінде пайдалануға болмайтынын мәлімдеп, оны он бес жылдан өмір бойына соттайды. Энтони үкіміне ашуланып, сот орындаушылары ертіп алып кету алдында судьяға орындықты лақтырады. Соңғы сахнада Энтони түрме автобусының терезесінен сыртқа қарайды.

Тақырыптар

Фильмде АҚШ үкіметі тарапынан назарсыздан қалған және Вьетнам соғысынан оралған афроамерикандық және латиноамерикандық ардагерлердің күресі бейнеленеді. Вьетнам соғысының көптеген қара және латино ардагерлері елдеріне қызмет еткендері үшін жәрдемақы, өтемақы мен құрметтен айырылды.

Өндіріс

Негізгі түсірілім 1994 жылғы 31 қазанда басталды. Жыл соңына дейін және ақпанның басына дейін түсірілімдер Бруклин мен Нью-Йорктегі Маунт-Вернон сияқты әртүрлі локацияларда, соның ішінде сырт түсірілімдерде жүргізілді. Куинс және Лос-Анджелестегі студиялар интерьерлік локациялар ретінде пайдаланылды. Вьетнамдағы барлық сахналар Флорида штатында түсірілді, бұрынғы сельдерей шаруашылығы Ли Ранч сыртқы декорацияларға арналды.

Қабылдау

Dead Presidents сыншылардан әртүрлі пікірлер алды. Фильмді шолу агрегаторы Rotten Tomatoes киносыншылардың 49%-ы фильмге оң баға бергенін, 35 шолу негізінде орташа ұпай 5.8/10 дегенді хабарлайды. Variety басылымының Тодд Маккарти фильмге оң пікір білдіріп, "Барлық жағынан олардың жарқын дебюті Menace II Society-ге өте амбициялық жалғасы, Хьюз ағайындыларының "Өлген президенттер" фильмі ақырында өзін баяу тұйық жолға түсіруі мүмкін, бірақ салмақты тақырыптар мен жарылғыш жағдайлардың күшті бейнелеуі оны құдіретті драмаға айналдырады" деді. Кеннет Туран Los Angeles Times газетінде фильмді "күткендей де, таң қалдыратын да, таныс та, әлдебір ерекшеліктері бар" деп атады. Оның Вьетнам соғысы мен американдық қоғамның қара теңізшіге қалай әсер еткені туралы әңгімесі, күтуді шатастыра отырып, қолжетімді болып қалады". The New York Times газетінің журналисі Карин Джеймс фильм "көтере алмайтындай көп мәселеге толы" деп ойлады. Фильмді Хьюз ағалардың бұрынғы фильмімен салыстыра отырып, Джеймс былай деді: "Хьюздар "Menace II Society" әлемін және сол буынды "Өлген президенттер" өткенінен жақсы білген, бірақ бұл мәселенің бір бөлігі ғана. "Menace II Society" фильмінде олар көрермендерге көбірек сенім артып, оларды фильмде түсіндірілген зорлық-зомбылық әлеміне толыққанды батырып алды". Роджер Эберт, Chicago Sun-Times газеті фильмге 2,5 жұлдызды аралас пікір берді және режиссерлік дуэт "камера, актерлер, сахнадағы өмірді сезінуде сенімді екенін" түсіндірді. Бірақ олар оқиға мен мағынаға келгенде соншалық сенімді емес, ал бұл фильм толық емес секілді, соңғы қадамы ауаға сіңгендей. Сценадан-сценаға оның шеберлігін сезінесің, бірақ театрдан шығып, оның мәнін ойлап кетесің". Эберттің айтуынша, алғашқы көріністер ең жақсы болды, ал фильм соңғы актіде "жолдан шығып кетеді". Марк Кермод оны барлық уақыттағы ең төмен бағаланған бес фильмнің ішіндегі екінші орынға қойды.