Кіріспе

Джон МакТирнанның 1995 жылғы фильмі

Сюжет

Нью-Йорктегі Bonwit Teller дүкені таңертеңгілік сағаттарда бомбамен жарылды. Өзін "Саймон" деп таныстырған адам Нью-Йорк полициясына (NYPD) телефон соғып, жауапкершілікті мойнына алып, полиция қызметкері Джон Макклейнді расистік сөздер жазылған сэндвич тақтасымен Гарлемге жібермесе, тағы бір бомба жарылатынын мәлімдеді. NYPD Макклейнді Гарлемге жібереді, онда ол электрик және дүкен иесі Зевс Карвермен кездеседі. Макклейн өзінің жағдайын түсіндіреді, ал кейін бір топ адамдар оның тақтасына наразылық білдіреді. Карвер араласып, Макклейнді құтқарады, олар таксимен қашып кетеді. Олар 1-ші полиция бөліміне жетеді, онда Саймон олардан белгілі бір уақыт ішінде тапсырманы орындауды талап етеді, әйтпесе жарылыс болады. Олар келіседі және Макклейн Уолл-стрит станциясына қарай бет алған 3-ші пойызға отырып, Саймон орнатқан бомбаны деактивациялауға тырысады. Карвер Макклейн бомбаны таба алмастан бұрын, жарылыс кезінде оны рельстерге лақтырады. Макклейн мен Карвер NYPD-мен қайта қосылып, ФБР және ЦРУ агенттерімен кездеседі, олар Саймонды бастапқыда "Питер Криг" деп атайды – ол жалдамалы сарбаз және бұрынғы Ұлттық халық армиясының полковнигі. Кейін Кригтің нақты аты Саймон Питер Грубер екенін, ол Макклейн бірнеше жыл бұрын Лос-Анджелесте өлтірген Ханс Грубердің інісі екенін айтады. Саймон NYPD-ға қосымша телефон соғып, қаланың бірінші сынып мектептерінің бірінде жарылғыш зат орнатылғанын хабарлайды. Ол сабақ біткеннен кейін жарылыс болады және құқық қорғау органдары қолданатын радио жиіліктері арқылы іске қосылуы мүмкін. Саймон Макклейн мен Карвер тағы бір тапсырманы орындаса, мектептің орналасқан жерін беруге уәде береді, егер эвакуацияға тырысса, жарылғыш затты жаруға қауқарлы екенін ескертеді. Екеуі Саймонның келесі тапсырмасын орындағанда, NYPD қаланың барлық бірінші сынып мектептерін қарап шыға бастайды. Макклейн Саймонның NYPD-ны мектептері жоқ Уолл-стриттен алшақтатуға тырысып жатқанын түсінеді және Нью-Йорк Федералдық резерв банкіне барады. Ол Саймонның адамдарының құм машиналарын пайдаланып, банктің сақтау бөлмесінен 140 миллиард долларлық алтын сынықтарын ұрлағанын біледі. Ол жүк көліктерін су туннеліне ілеседі, ал Карвер Саймонның тапсырмаларын жалғастырады. Саймон туннельді су басу үшін бөгетті жарып, Макклейн қашып, Карвермен қайта қосылады. Саймонның адамдарымен автокөлікпен қуалаудан аман қалған екеуі, барлық адамдардың көпірден өту үшін жеткілікті ақшасы болғанын анықтайды. Олар Лонг-Айленд шығанағында тоқтаған танкерге жасырын түрде өтеді, бірақ Саймонның серіктестері оларды ұстап алып, бомбаға байлайды. Саймон мектепке қатысты қаупінің жалған екенін түсіндіріп, батыс әлемінің экономикасын тұрақсыздандыру үшін алтынға толы танкерді жоюды жоспарлап отырғанын жариялайды. Ол кеткеннен кейін Карвер мен Макклейн өзін босатып, бомба жарылмас бұрын танкерден қашып кетеді. Макклейн мен Карверді NYPD сұраққа тартып жатқанда, Макклейн Саймонның адамдары ұрлаған алтынның ешқайсысы танкердің жүк бөлімінде болмағанын айтады, Саймон оны өзі үшін сақтап қалғысы келгенін түсінеді, өйткені ол Груберлер отбасының әрекет ету тәсілін білген. Әйелі Холлиге телефон соғуға тырысқанда, Макклейн Саймон оған берген аспириннің бөтелкесіне көз тастап, оның Канада мен АҚШ шекарасындағы Канаданың Квебек провинциясындағы жүк көліктері тоқтаған жерде сатып алынғанын байқайды. Макклейн NYPD-ға өз ашылуы туралы хабарлайды және олар Карвермен бірге жүк көліктері тоқтаған жерге жақын қоймаға асығып барады, онда Саймон мен оның адамдары алтынды қайта бөліп, қашуды жоспарлап жатыр. Саймонның қалған адамдары құқық қорғау органдарымен тез ұсталады, бірақ Саймон мен оның сүйіктісі Катя тікұшақпен қашып, Макклейне шабуыл жасайды. Макклейн тікұшаққа тиген электр сымын атып, оны құлатып, Саймон мен Катяны өлтіреді. Олар жеңіске жеткенін тойлап жатқанда, Карвер Макклейнді Холлиге қоңырау шалуға көндіреді.

Жазу және әзірлеу

Сериядағы көптеген фильмдер сияқты, осы фильмнің негізгі идеясы жеке жобадан алынып, қайта өңделді. "Ди Хард 3" үшін түрлі сценарийлер жазылды, бірақ Брюс Уиллис олардың көпшілігін бірінші фильмнен кейін түскен әрекет фильмдерін қайталайтын сияқты сезінгендіктен қабылдамады. "Троублешутер" деп аталған бір сценарийде Макклейн Кариб теңізіндегі круиз лайнерінде террористермен күреседі, бірақ "Қалта астына" тым ұқсас болғандықтан қабылданбады. Кейін "Троублешутер" сценарийі "Speed 2: Cruise Control" фильмі үшін пайдаланылды.

Кастинг

Лоренс Фишбернге бастапқыда Зевс Карвердің рөлі ұсынылған, тіпті ол оған арнап жазылған, бірақ ол одан да жоғары төлем талап еткен. Продюсер Энди Вайна келісімге келіспеді. Фишберн бұрын "Криминалды оқу" фильміндегі Жюль Винфилд рөлінен бас тартып, кейін оны Сэмюэл Л. Джексон сомдады. Оның өкілдері Фишбернді Жюль рөлін ойнаудан қайтарды, олар оның тек басты рөлдерді ғана қабылдауын қалап, әйтпесе оның мансабы тек қосалқы актерлік рөлдермен шектеліп қалар деді. Кейін "Криминалды оқу" фильмі Канн кинофестивалінде көрсетілді, дәл сол кезде Фишберн жалақысы туралы келіссөздер жүргізіп жатқан болатын. Вайна да Куентин Тарантиноның фильмінде ойнаған Уиллиске қолдау көрсету үшін сол шараға қатысты. Тарантиноның сөзінше, Вайна Джексонның актерлік шеберлігіне настолько әсерленгендіктен, оған Карвер рөлін ұсынды. Кейін Фишберн Вайнаның "Cinergi" компаниясына ауызша келісімді бұзғаны үшін сотқа жүгінді. Сот процесі екі жылға созылды, нәтижесінде Фишберн өтемақы алды.

Саундтрек

Майкл Камен үшінші фильмнің музыкасын жазуға қайта оралды, бұл жолы да өзге материалдарды музыкасына қосты (әсіресе "When Johnny Comes Marching Home", ол саундтрек альбомына енбеді). Оның "Die Hard" және "Die Hard 2" фильмдеріне жазған музыкасынан да үзінділер жаңа фильмде пайдаланылды. Саундтрек RCA Victor компаниясынан шықты. 2012 жылы La La Land Records саундтректің толықтырылған нұсқасын жариялады, онда Камен жазған, бірақ түпкі фильмде қолданылмаған музыка бар еді.

Театрлық

Алдыңғы фильмдерден өзгеше, "Die Hard with a Vengeance" Рождествода емес, жаздың соңында өтеді. Ол 1995 жылдың 19 мамырында, "Die Hard 2" фильмінен бес жыл өткен соң кинотеатрларда көрсетілді. Өткен айда Оклахома қаласындағы жарылыс оқиғасы болғандықтан фильмде бомбалау қаупі мен терроризм бейнеленгеніне қарамастан, фильм жоспарланған күні шығарылды.

Үй медиасы

Die Hard with a Vengeance 1995 жылы 19 желтоқсанда АҚШ-та THX сертификатталған нұсқасы бар Fox Video компаниясы VHS форматында шығарды, ал халықаралық елдерде Touchstone Home Entertainment компаниясы, ал Оңтүстік Африкада Ster Kinekor Home Video компаниясы VHS форматында шығарды. Кейін ол 1996 жылы 17 қаңтарда LaserDisc форматында, ал 1999 жылы 9 наурызда DVD форматында жарық көрді. 2001 жылы 10 шілдеде DVD-де арнайы басылым шығарылды, содан кейін 2005 және 2007 жылдары ақпанда қайта шығарылды. Фильм 2007 және 2013 жылдары Blu-ray форматында жарық көрді.

Басқаша аяқталуы

Фильмнің соңғы нұсқасында көрсетілгеннен өзгеше, Джереми Айронс пен Брюс Уиллис қатысқан, Нью-Йорктегі оқиғалардан кейін біраз уақыт өткен соң түсірілген альтернативті аяқталған нұсқасы бар. Оны арнайы басылым DVD-де табуға болады. Бұл нұсқада тонау сәтті аяқталады деп есептеледі, ал Макклейн болған қателердің бәріне жауапты деп танылады. Ол 20 жылдан астам қызмет еткеннен кейін NYPD-ден босатылады, тіпті ФБР оның зейнетақысын да алып қояды; Макклейн мен оның әйелі Холли ажырасқандары да айтылады. Дегенмен, ол аспириннің құтысындағы партия нөмірін пайдаланып Саймонды таба алады және олар Венгриядағы бір барда кездеседі. Бұл нұсқада Саймон көптеген серіктерін алдап, олжаны Венгриядағы жасырын орынға жасырып, алтынды елден шығару үшін Эмпайр-Стейт ғимаратының мүсіндеріне айналдырады. Макклейн өзінің ашуын Саймонға төгуге асығады және оны "Макклейннің бұйрығы" деген ойынға шақырады. Бұл – көзі алынып тасталған кішкентай қытай ракеталық құрылғымен орыс рулеткасының бір түрі, сондықтан қай жағының қауіпті екенін анықтау мүмкін емес. Содан кейін Макклейн Саймоннан Нью-Йоркте ойнағандарына ұқсас жұмбақтар сұрайды. Саймон жұмбақты дұрыс жауаптамағанда, Макклейн оны тапаншамен ұстап, ракета атқызуға мәжбүр етеді, нәтижесінде Саймон қаза табады. DVD-нің аудио түсіндірмесінде сценарист Джонатан Хенсли студия Макклейннің қатыгез және қауіпті жағын көрсеткендіктен бұл нұсқадан бас тартылғанын айтады, ол өзін қорғау үшін емес, кек алу үшін өлтірген адам. Студия сондай-ақ сахнадағы әрекеттердің жетіспеуіне наразы болды, бұл "кульминацияға" сай емес деп ойлады және сондықтан финалды айтарлықтай қаржылық шығындармен қайта түсіруге шешім қабылдады. Хенслидің мақсаты Нью-Йорктегі оқиғалар мен одан кейінгі салдарлар Макклейннің психологиялық жағдайын өзгерткенін көрсету болды. Фильмнің негізгі оқиғаларынан кейін орын алатын бұл альтернативті аяқталу, шамамен 12 сағат ішінде оқиғалардың дамуын көрсететін Die Hard формуласынан елеулі үзіліс жасады. Фильм кассада бірінші орынды иеленді, "Crimson Tide" фильмін озып кетті. Фильм АҚШ пен Канадада 100 012 499 доллар, ал басқа елдерде 266 089 167 доллар таба алды, нәтижесінде жалпы әлемдік табысы 366 101 666 долларды құрады және ол 1995 жылдың ең табысты фильмі атанды.

Сыни жауап

Rotten Tomatoes сайтында фильмнің 78 рецензияға негізделген 59% мақұлдау көрсеткіші бар, орташа бағасы 6.20/10. Сайттың сыншыларының консенсусы былай деді: "Die Hard with a Vengeance қарқынды басталып, Брюс Уиллис пен Сэмюэл Л. Джексонның өткір әрекеттесуінен пайда көреді, бірақ жаңа идеялардың жетіспеушілігін жасыруға тырысып, әсерлі аяқталады". Metacritic-те фильм 19 сыншының бағасы бойынша 100-ден 58 ұпай жинады, бұл "аралас немесе орташа пікірлер" дегенді көрсетеді. CinemaScore сауалнамасы бойынша көрермендер фильмге A+ мен F шкаласы бойынша "A−" деген орташа баға берді. Chicago Sun Times газетінен Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді, әрекеттік сахналарды және Уиллис, Джексон және Айронстың ойынын жоғары бағалады, соңында: "Die Hard with a Vengeance - бұл негізінен ақылды жасалған және жоғары энергиямен ұсынылған, желмен жүретін әрекеттік ойыншық. Ол жарнамалағандай нәрсені ұсынады, әрине, өшпенділікпен". Entertainment Weekly-ден Оуэн Глейберман фильмді ұнатпағанын айтты, "[Джон] МакТирнан жеке сахналарды өте шеберлікпен қоюына қарамастан, олар тартымды және қорқынышты бір тұтасқа біріктірілмейді" деді. Джеймс Берардинелли жарылыстар мен төбелес сахналарының "шеберлікпен түсірілгенін және өздерінен ләззат алатынын" айтты. Сыншылар Самуэль Л. Джексонның фильмдегі ойынын да жоғары бағалады. The Washington Post газетінен Дессон Хоу фильмдегі ең жақсы нәрсе - Макклейн мен Зевс арасындағы қарым-қатынас деп санайды, Джексонның "Пулп Фикшндегідей жақсы" екенін айтты. Variety-ден Брайан Лоури фильмді "Die Hard" сериясының "ең нашар туындысы" деп жазды, бірақ "жаман оқиға да осы серияны өлтірмейді, өйткені фильмге көрермендер көптеп келеді, бұл оны жазғы маусымның танымал оқиғасына айналдырады, бірақ бәлкім, алғашқы екі фильмдей төзімді емес". Empire журналынан Иан Нейтан фильмге бес жұлдыздың үшеуін берді, "Die Hard with a Vengeance, Die Hard 2-ден жақсы, бірақ теңдесі жоқ түпнұсқадай емес. Фильм қызықты болғанымен, соңғы сахнада күші бітеді. Ал Джереми Айронстың жаман кейіпкері Алан Рикманның аяқ киімін байлауға лайық емес". Ұлыбританиядағы түрлі кинорецензияларды мұрағаттаған Crime Time Filmbook фильмге бес жұлдыздың бесеуін берді, оны "онжылдықтың жай ғана ең жақсы әрекеттік фильмі" деп атады. Empire оны 2009 жылы 50 ең ұлы фильмнің бірі деп санады. Screen Rant-тан Бен Шерлок оны франшизаның ең жақсы жалғасы деп есептейді. Movieweb-тен Джони Хоффман оны алдыңғы фильмнен жақсырақ деп санады және Уиллис пен Джексонның арасындағы химиялық байланыс пен әрекеттік сахналарды жоғары бағалады.