Кіріспе
Эстония теміржол компаниясы Edelaraudtee (Оңтүстік-батыс темір жолы) – Эстонияның теміржол инфрақұрылымының иесі және жүк операторы. 1997 жылы құрылған Edelaraudtee компаниясы Edelaraudtee Infrastruktuuri AS-қа тиесілі Таллиннен Раплаға, Пярнуға және Вильяндиге дейінгі бағыттарда жүк тасымалдауды жүзеге асырады. 2014 жылға дейін компания қазір Elron компаниясы басқаратын ішкі қалааралық жолаушылар бағыттарын да басқарды. Жолаушылар тасымалын Elron-ға беруге дейін Edelaraudtee компаниясында шамамен 500 қызметкер жұмыс істеді және жылына 1,8 миллионға жуық жолаушы тасымалдады.
Edelaraudtee (Southwestern railway) is an Estonian railway infrastructure owner and freight operator. Founded in 1997, Edelaraudtee operates freight services on lines from Tallinn to Rapla, Pärnu & Viljandi owned by Edelaraudtee Infrastruktuuri AS. Prior to 2014, the company also operated the domestic inter city passenger routes that are currently operated by Elron. Before the transfer of the passenger traffic to Elron, Edelaraudtee employed around 500 staff and carried approximately 1.8 million passengers per year.
Тарих
2000 жылдың қарашасында британдық жеке теміржол компаниясы GB Railways келісімнің бір бөлігі ретінде бес жылдық мерзімде 10 миллион кронға (540 000 АҚШ доллары) инвестиция және акцияларды арттыру келісімдерімен бірге эстондық еншілес компания GB Railways Eesti AS арқылы Edelaraudtee-ге қатысу үлесін сатып алды. Осыған сәйкес, GB Railways компаниясының 20% акциясы болды, ал көпшілік үлесі Edelaraudtee төрағасы Хенн Рубель және адвокат Марсель Вихманниле-ге тиесілі болды. 2002 жылы GB Railways компаниясының компанияға салған инвестициясы 70 000 фунт стерлингке бағаланды; британдық компания басқаруды ақы төлеу негізінде қамтамасыз етті. Осы кезде Эстонияның Мемлекеттік аудит басқармасы Эстония теміржолдарында қолданылатын субсидия жүйесін сынап, реформалар қажеттігін айтты. 2008 жылы Edelaraudtee компаниясы өз инфрақұрылымында жүк тасымалын тоқтатып, жолаушылар тасымалына көшуді жариялады. 2012 жылдың қаңтарына қарай Edelaraudtee Эстониядағы ең ірі жолаушылар теміржол операторы болды; сол айда компанияның пойыздары 145 000 жолаушыны тасымалдады, бұл соңғы бес жылдағы ең жоғары көрсеткіш. Бұл жақсару Таллинн-Вильянди бағытындағы жөндеу жұмыстарының аяқталуымен байланысты болды. 2009 жылдың басында Edelaraudtee жолаушыларға әлемнің кез келген жерінен билет алуға мүмкіндік беретін жаңа электрондық билеттерді брондау жүйесін енгізді. 2012 жылдың 16 наурызында компания GPS негізіндегі жаңа ақпараттық дисплей жүйесін іске қосты, ол пойыздардың орналасқан жері туралы ақпаратты интернет және физикалық дисплейлер арқылы ұсынды. Аталған жүйеге кіретін ақпараттық жобаның мақсаты – жолаушыларға қажетті ақпаратты алуға жағдай жасау болды. Edelaraudtee барлық стансалар мен аялдамаларды QR кодтарымен жабдықтауды жоспарлады, осылайша жолаушылар станса немесе аялдама туралы ақпаратты интернеттен ала алатын болады. 2010 жылдың 1 қаңтарында Edelaraudtee Тарту-Вальга бағытындағы қызметтерді қайта бастады, бұл бағыт 2008 жылдың сәуірінде күрделі жөндеу жұмыстарына байланысты жабылған болатын. Edelaraudtee екі қала арасында күніне екі рет рейс орындады. 2012 жылы Тури мен Вильянди арасындағы желідегі жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін пойыздың жылдамдығы сағатына 120 км-ге дейін жеткізілді, бұл Вильяндиге дейінгі сапар уақытын 20 минутқа қысқартты, жалпы сапар уақыты 2 сағат 22 минутты құрады. 2013 жылдың мамырында Эстония үкіметі Eesti Liinirongid компаниясының, кейін Elron деп аталған, Эстониядағы жалғыз ішкі жолаушылар операторы болатынын мәлімдеді, бұл Edelaraudtee компаниясын осы саладағы қызметін тоқтатуға мәжбүр етті. Edelaraudtee мен Эстония үкіметі арасында жолаушылар тасымалынан мәжбүрлі түрде бас тартуға байланысты келген шығынды өтеу туралы заңдық дау туды. Edelaraudtee-нің соңғы рейсі 2013 жылдың 31 желтоқсанында болды, алайда Таллинн-Тури бағытындағы соңғы пойыз 2014 жылдың 1 қаңтарында түн ортасынан кейін Колу және Тури стансаларында тоқтады. Edelaraudtee-нің соңғы күні жұмыс істеген барлық аялдамалар, Колу аялдамасынан басқа, басқаруға берілді. 2017 жылы Edelaraudtee Эстония үкіметінің Лелле-Парну учаскесіндегі теміржол қозғалысын тоқтату туралы шешіміне өкініш білдірді, себебі бұл шараға шамамен 17 миллион евро жұмсаудың қажеті болмайды еді. 2010 жылдары Edelaraudtee кейбір бағыттардағы пойыздың жылдамдығын арттыру мүмкіндіктерін зерттеді, көбінесе Elron компаниясымен бірлесіп. 2021 жылы Edelaraudtee Туриде жаңа басқару орталығын ашты; 3 миллион евроға салынған бұл орталыққа инфрақұрылымдық деректер түседі және станса басшыларының қатысуы қажет болмайды. Ақпарат цифрлық форматта көрсетіледі және басқару операцияларын толығымен автоматтандыруға мүмкіндік беретіндей етіп құрылымдалған. Rail Baltica бағдарламасы аясында үш Балтық мемлекеті арасында жаңа жоғары жылдамдықты теміржол магистралі салынады, ол Edelaraudtee-нің қолданыстағы инфрақұрылымымен Loone-Hagudi учаскесінде қиылысады деп күтілуде.
Жылжымалы құрам
Жүк тасымалын Чехияда жасалған ChME3 дизельді локомотивтері жүзеге асырады, ал жолаушылар тасымалын шамамен жиырма DR1A/B дизельді пойыз құрамы қамтамасыз етеді. 2012 жылы "Штадлер Rail" компаниясы 18 электрлі және 20 дизельді "Штадлер FLIRT" пойыздарын жеткізуді бастады, және 2014 жылдың маусымына дейін барлық пойыздар Эстонияға жеткізілді. 2014 жылдан бері барлық қызметтерді жаңа пойыздарды пайдалана отырып, "Эльрон" компаниясы жүзеге асырып келеді.